Bài 23. Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Bộ NST người bình thường Bộ NST người mắc bệnh ĐaoBộ nhiễm sắc thể... Quan sát hình vẽ trên, hãy cho biết ở người bệnh Đao và người bệnh Tớcnơ, cặp NST nào đã bị thay đổi và thay đổi nh

Nguyễn Thị Phương Thúy Trường THCS Chu Mạnh Trinh – Văn Giang

KIỂM TRA BÀI CŨ

Đột biến cấu trúc Nhiễm sắc thể là gì?

Gồm những dạng nào?

Nêu nguyên nhân, tính chất của đột biến cấu trúc NST.

Bộ NST người bình thường Bộ NST người mắc bệnh Đao

Bộ nhiễm sắc thể

VD1: Đột biến dị bội ở người

? Quan sát hình vẽ trên, hãy cho biết ở người bệnh Đao và người bệnh Tớcnơ, cặp NST nào đã bị thay đổi

và thay đổi như thế nào so với các cặp NST khác?

Người bị bệnh Đao Bộ NST người bình thường Người bị bệnh Tớcnơ

VD1: Đột biến dị bội ở người

Người bị bệnh Đao,

cặp NST 21 có 3

NST, các cặp khác

chỉ có 2 NST

Người bị bệnh Tớcnơ, cặp NST 23 (NST giới tính) có 1 NST, các cặp khác đều có 2 NST

Người bị bệnh Đao Bộ NST người bình thường Người bị bệnh Tớcnơ

VD2: Đột biến dị bội ở cà độc dược

II

VI

I

VII VIII IX

Hình: Quả của cây cà độc dược

Quả của cây lưỡng bội bình thường có 2n = 24

NST

Đột biến dị bội là gì?

- 12 thể dị bội (một cặp nào đó có thêm

một NST) ứng với 12 cặp NST tương

đồng cho 12 dạng quả khác nhau

- Đột biến dị bội là hiện tượng đột biến

số lượng: thêm hoặc mất NST ở một

hoặc một số cặp NST nào đó

Thể dị bội là gì?

II

VI

I

VII VIII IX

Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào

sinh dưỡng có một hoặc một số cặp

NST bị thay đổi về số lượng

- Quan sát các TB ruồi giấm bị đột biến dị bội thể sau, có nhận xét gì về số lượng NST trong các TB đó với TB ban đầu?

- Hãy kí hiệu cho từng trường hợp

Tế bào ruồi giấm có

bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 8

Thêm 1 chiếc ở một

cặp NST: 2n +1

TB1

TB2

TB3

TB4

TB5

TB6

TB7

Thêm 1 chiếc ở một

cặp NST: 2n +1

Thiếu 1 chiếc ở một

cặp NST: 2n -1

Thiếu 1 chiếc ở một cặp NST: 2n -1

Thiếu 2 chiếc ở một cặp NST: 2n -2

Thiếu 2 chiếc ở 2 cặp NST khác nhau:

2n -1-1

Thêm 2 chiếc ở một cặp NST: 2n +2

Thêm 2 chiếc ở 2 cặp NST khác nhau:

2n +2

TB8

Thể dị bội gồm những dạng nào?

2n + 1: Thể ba nhiễm (thêm một NST ở một cặp nào đó)

2n – 1: Thể một nhiễm (mất một NST ở một cặp nào đó

2n – 2: Thể không nhiễm (mất một cặp NST)

Các dạng:

2n + 2: Thể bốn nhiễm (thêm một cặp NST)

2n - 1 - 1: Thể một nhiễm kép (mất 2 chiếc NST ở 2 cặp)

2n +1+1: Thể ba nhiễm kép (Thêm 2 chiếc NST ở 2 cặp)

Trong sinh sản hữu tính Tính trạng được

di truyền thông qua những quá trình

nào?

SỰ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI Ở RUỒI GIẤM

2n-1: Thể 1 nhiễm 2n+1: Thể 3 nhiễm

Tế bào

sinh

giao tử

G iảm

phân

tạo

giao tử

Thụ tinh

tạo hợp

tử

Nhận xét sự phân li cặp NST hình thành giao tử trong : trường hợp bình

thường và trường hợp bị rối loạn phân bào?

- Trong giảm phân: Một bên bố hoặc

mẹ có 1 cặp NST phân li không bình thường tạo

ra các giao

tử đột biến mang (n + 1) NST và (n – 1) NST; Bên còn lại giảm phân bình thường.

Giải thích sự hình thành các thể dị bội

có (2n + 1) và (2n - 1)NST.

- Trong thụ tinh: sự kết hơp của các giao tử bất thường này với giao tử bình thường

sẽ tạo ra các thể dị bội (2n + 1) NSTvà (2n - 1)NST.

2n+1 2n-1

2n

♂(♀)

G:

Hợp tử:

Tế bào

n +1

Cơ chế phát sinh các thể dị bội có (2n + 1) và (2n - 1)NST

- Trong thụ tinh sự kết hơp của các giao

tử bất thường này với giao tử bình thường

sẽ tạo ra các thể dị bội (2n + 1) NSTvà (2n

- 1)NST.

- Trong giảm phân một bên bố hoặc mẹ

có 1 cặp NST phân li không bình thường tạo ra các giao tử đột biến mang (n + 1) NST và (n – 1) NST;

còn bên kia giảm phân bình thường

1 Cơ chế:

2 Ý nghĩa:

2 Ý nghĩa:

- Đa số có hại : Làm thay đổi

hình thái, sinh lý của sinh vật ,

đa số vô sinh

-Một số có lợi

=> Là nguyên liệu cho quá trình

chọn giống và tiến hóa

Người bệnh Tớcnơ

Vậy nguyên nhân nào làm phát sinh dị bội

thể?

Có những biện pháp

nào để hạn chế phát

sinh thể dị bội

ĐB số lượng NST là những biến đổi về số

lượng trong bộ NST của loài

Gây hại: Biến đổi hình thái, gây chết,

giảm sức sống, gây bệnh,

Cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng

Câu 1: Thể dị bội là dạng đột biến:

a NST bị thay đổi về cấu trúc

b Bộ NST tăng theo bội số của n và lớn

hơn 2n

c Bộ NST tăng thêm hoặc mất đi NST

của một hoặc một số cặp nào đó.

d Bộ NST chỉ có 1 NST của mỗi cặp

tương đồng

Chọn câu trả lời đúng nhất?

Câu 2: Sự biến đổi số lượng ở một cặp NST thường thấy ở những dạng nào?

a Thể tam nhiễm

b Thể một nhiễm.

c Thể không nhiễm.

d Câu a, b và c.

Câu 3: Thể ba nhiễm (hay tam nhiễm)

là thể mà trong tế bào sinh dưỡng có:

a Tất cả các cặp NST tương đồng đều

có 3 chiếc

b Tất cả các cặp NST tương đồng đều

có 1 chiếc

c Tất cả các cặp NST tương đồng đều

có 2 chiếc

d Có một cặp NST nào đó có 3 chiếc,

các cặp còn lại đều có 2 chiếc

Câu 4: Ở cây lưỡng bội của ngô có bộ NST lưỡng bội 2n = 20

a Số lượng NST trong bộ NST của thể

ba nhiễm là bao nhiêu?

b Số lượng NST trong bộ NST của thể một nhiễm là bao nhiêu?

c Số lượng NST trong bộ NST của thể không nhiễm là bao nhiêu?

2n + 1 = 20 + 1 = 21 NST

2n – 1 = 20 – 1 = 19 NST 2n – 2 = 20 – 2 = 18 NST

* Học bài theo nội dung.

* Chuẩn bị bài mới cho tiết sau:

- Nghiên cứu qua bài 24 “đột biến số lượng nhiễm sắc thể” (tiếp theo).

- Tìm hiểu hiện tượng đa bội thể và sự hình thành đa bội thể So sánh đa bội thể và dị bội thể.

- Đọc các thông tin và các lệnh  sgk.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

2n+1 2n-1

2n

♂(♀)

G:

Hợp tử:

Tế bào

n +1

Cơ chế phát sinh các thể dị bội có (2n + 1) và (2n - 1)NST

Nhận xét sự phân li cặp NST hình thành giao tử trong :

trường hợp bình thường và trường hợp bị rối loạn phân

kết hơp của các giao

tử bất thường này với giao tử bình thường

sẽ tạo ra các thể dị bội (2n + 1) NSTvà (2n

- 1)NST.

Giải thích sự hình thành các thể dị bội có (2n + 1)

và (2n - 1)NST.

- Trong giảm phân có

1 cặp NST phân li không bình thường tạo ra các giao tử đột biến mang (n + 1) NST và (n – 1) NST

1 Cơ chế:

Làm việc nhóm:

- Các HS trong nhóm cùng làm 1 công viêc, bạn xong trước giúp đỡ bạn gặp khó khăn để cùng hoàn thành NVHT

Làm việc cặp đôi:

- Hai bạn cùng bàn trao đổi, thảo luận để hoàn thành NVHT

Làm việc chung cả lớp:

- Cả lớp cùng làm việc dưới sự điều khiển của GV