Bài 23. Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Đột biến số lượng NST là những biến đổi về số lượng trong bộ NST của loài... Sự thay đổi số lượng NST trong tế bào sinh dưỡng của thể dị bội xảy ra cặp NST nào?. Sự thay đổi số lượng NST

Bộ môn Sinh học 9 Trường THCS Thị trấn Vân Canh

Năm học 2014 - 2015

Đột biến cấu trúc NST là những trong cấu trúc của NST, liên quan đến các phân bố trên NST Gồm các

dạng , , và chuyển đoạn Đây là dạng đột biến có khả năng

KIỂM TRA BÀI CŨ

2n + 1 = ? NST

2n - 1 = ? NST

4n = ? NST

Bộ NST (2n + 1), (2n-1) và (4n) có sự sai khác về so với bộ NST (2n)

Thế nào là đột biến số lượng NST?

Đột biến số lượng NST là những biến đổi về số lượng trong bộ NST của loài

Trong tế bào sinh dưỡng của ruồi giấm có 2n = 8 NST, em hãy thử mô tả bộ NST (2n+1) và (2n -1) của ruồi giấm bằng hình vẽ

I Thể dị bội:

Sự thay đổi số lượng NST trong tế bào sinh dưỡng của thể dị bội xảy ra

cặp NST nào?

Sự thay đổi số lượng NST có thể xảy ra ở một cặp NST bất kì nào đó.

Thể lưỡng bội 2n = 8 NST Thể dị bội

2n+1+1 = 10 NST

Thể dị bội 2n-1-1 = 6 NST

Sự thay đổi số lượng xảy ra ở mấy cặp NST?

Thế nào là thể dị bội?

Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST

nào đó bị thay đổi về số lượng

Thể lưỡng bội 2n = 8 NST Thể dị bội

2n+2 = 10 NST

Thể dị bội 2n-2 = 6 NST

Mỗi cặp có thể thêm được 2 NST

hoặc mất cả 2 NST

Em có nhận xét như thế nào về kích thước,

hình dạng của quả ở các cây dị bội (2n + 1)

với quả ở cây lưỡng bội (2n)

Quả ở cây lưỡng bội

(2n) NST - bình thường

Quả ở các cây dị bội

(2n+1) NST - bị đột biến

I Thể dị bội:

Trẻ bị bệnh Down (2n+1) NST

Đặc điểm của mắt, miệng, tay ở trẻ bị bệnh Đao có gì khác với trẻ bình thường ?

Bộ NST 2n ở người bình thường Bộ NST (2n +1) ở người mắc bệnh

Đao

I Thể dị bội:

I Thể dị bội:

II Sự phát sinh thể dị bội:

Tế bào sinh giao tử

Giao tử

Hợp tử

♂ (2n)

Trong giảm phân có một cặp NST nào đó không phân li, kết quả tạo ra một loại giao tử mang 2 NST (n+1) và một loại giao

tử không mang NST nào (n-1) của cặp đó

Cơ chế nào dẫn đến sự hình thành thể dị bội có

bộ NST (2n+1) và (2n-1) ở sinh vật ?

Sự thụ tinh của các loại giao tử bất thường này với các giao tử bình thường sẽ tạo ra các hợp tử phát triển thành các thể

dị bội với bộ NST là (2n+1) và (2n-1)

x

Ở ruồi giấm, phát hiện ruồi siêu cái XXX bất dục và thường bị chết hay ruồi đực đơn nhiễm XO bất dục, ruồi đực đơn nhiễm Y không có khả năng sống.

Bệnh Patau

Bệnh patau

m

Bộ NST của nữ giới bình thường (2n)

Bộ NST của bệnh nhân Tớcnơ (2n – 1)

Tật thừa ngón tay do đột biến số lượng NST gây ra

Ở ruồi giấm, phát hiện ruồi siêu cái XXX bất dục và thường bị chết hay ruồi đực đơn nhiễm XO bất dục, ruồi đực đơn nhiễm Y không có khả năng sống.

Ở ruồi giấm, phát hiện ruồi siêu cái XXX bất dục và thường bị chết hay ruồi đực đơn nhiễm XO bất dục, ruồi đực đơn nhiễm Y không có khả năng sống.

Đột biến số lượng NST xảy ra ở đối tượng nào? Gây hậu quả ra sao?

Đột biến dị bội thể xảy ra ở cả thực vật, động vật và người Gây biến đổi hình thái sinh vật, giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản, gây chết hay gây bệnh NST ở người

VD: Ở người, cặp NST 21 có 3 NST gây ra bệnh Đao

II Sự phát sinh thể dị bội:

1 Bộ NST của loài có 2n = 24 Số NST trong tế bào sinh dưỡng của thể 2n+1 là:

Chọn đáp án đúng cho câu trắc nghiệm sau

2 Bộ NST của 1 loài có 2n = 24 Trong tế bào sinh dưỡng, ở cặp NST số 2 và số 3 đều có 1 NST Đây là đột

biến thể:

A Một nhiễm

B Một nhiễm kép

3 Sự phân li không bình thường của một cặp NST trong giảm phân, tạo nên:

A Giao tử có 3 NST hoặc không có NST nào của cặp tương đồng

C Hai giao tử đều có 1 NST của cặp tương đồng

D Hai giao tử đều không có NST nào của cặp tương đồng

B Giao tử có 2 NST hoặc không có NST nào của cặp tương đồng

* Học bài theo nội dung.

* Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK trang 68

* Chuẩn bị bài mới cho tiết sau: Đọc trước bài 24 “đột biến số lượng nhiễm sắc thể” (tiếp theo).

- Đọc các thông tin  và các lệnh  SGK  Tìm hiểu hiện tượng đa bội thể So sánh đa bội thể khác dị bội thể như thế nào?

- Sưu tầm tư liệu một số giống cây trồng đa bội

2n - 2

Thể một nhiễm kép

Thể bốn nhiễm

Thể không nhiễm

• Đối với thực vật, các hạt phấn mang NST thể không cân bằng thì xảy ra 2 trường hợp:

 Không tham gia vào quá trình thụ phấn vì không mọc ống phấn;

 Ống phấn mọc chậm nên không thể cạnh tranh với các ống phấn khác

• Đối với cây ngô, chỉ có khoảng 1-2% hạt phấn mang thể ba cho ra thế hệ con nhưng đối với tế bào noãn thì số lượng đạt tới 20 – 25%

• Đối với thực vật, các hạt phấn mang NST thể không cân bằng thì xảy ra 2 trường hợp:

 Không tham gia vào quá trình thụ phấn vì không mọc ống phấn;

 Ống phấn mọc chậm nên không thể cạnh tranh với các ống phấn khác

• Đối với cây ngô, chỉ có khoảng 1-2% hạt phấn mang thể ba cho ra thế hệ con nhưng đối với tế bào noãn thì số lượng đạt tới 20 – 25%

• Các dạng thể ba ở cà độc dược có ý nghĩa đặc biệt

hình đặc trưng cho phép phân biệt dễ dàng chúng với nhau

hiện thêm các NST phụ trong bộ NST

những hậu quả di truyền nghiêm trọng: tất cả các cây mang NST phụ đều có tính bất thụ đực

hình đặc trưng cho phép phân biệt dễ dàng chúng với nhau

hiện thêm các NST phụ trong bộ NST

những hậu quả di truyền nghiêm trọng: tất cả các cây mang NST phụ đều có tính bất thụ đực

Tế bào sinh giao tử

Giao tử

Hợp tử

♂ (2n)

• Sự tăng hay giảm số lượng của 1 hay vài cặp NST, làm mất cân bằng toàn hệ gen , cơ thể không sống được hay giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản.

vào cây lai. 

trên NST

gen , cơ thể không sống được hay giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản

vào cây lai. 

trên NST

Đột biến cấu trúc NST là những trong cấu trúc của NST, liên quan đến các phân bố trên NST Gồm các

dạng , , và chuyển đoạn Đây là dạng đột biến có khả năng

KIỂM TRA BÀI CŨ

biến đổi đoạn gen

lặp đoạn đảo đoạn

di truyền

mất đoạn

Sơ đồ hình thành thể lưỡng bội 2n NST

TB sinh giao tử

Giao tử

Hợp tử

♂ (2n)

-Trình bày được những biến đổi số lượng thường thấy ở một cặp NST -Giải thích được cơ chế hình thành các thể dị bội thường gặp.

- Nêu được hậu quả của biến đổi số lượng ở từng cặp NST.

Chọn đáp án đúng cho câu trắc nghiệm sau

3 Trong chọn giống người ta có thể đưa các NST mong muốn vào cơ thể khác hoặc xác định vị trí của gen

trên NST là nhờ:

C Thể khuyết nhiễm D Thể bốn nhiễm