Tập huấn GDBVMT TV3

nội dung tích hợp• HS hiểu biết một số cảnh quan t ơi đẹp của MTTN ở các địa ph ơng trên đất n ớc ta qua các ngữ liệu dùng để dạy kiến thức, kĩ năng, thể hiện các phân môn: Tập đọc, Kể

tÝch hîp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr êng trong m«n tiÕng viÖt líp 3

I nội dung tích hợp

• HS hiểu biết một số cảnh quan t ơi đẹp của MTTN ở các

địa ph ơng trên đất n ớc ta qua các ngữ liệu dùng để dạy kiến thức, kĩ năng, thể hiện các phân môn: Tập đọc, Kể

chuyện, Chính tả, Tập viết, Luyện từ và câu, Tập làm

văn.

HS thấy đ ợc tác hại của việc phá hoại môi tr ờng : gây nên những thiệt hại lớn qua các trận lũ, giông

• Giáo dục ý thức bảo vệ môi tr ờng : trồng cây, bảo vệ

thiên nhiên ; góp phần làm đẹp cảnh quan môi tr ờng của quê h ơng đất n ớc

II ph ơng thức tích hợp cụ thể trong giảng dạy tiếng việt 3

Phươngưthứcư1ư: Khai thác trực tiếp

Đối với các bài học có nội dung trực tiếp về

GDBVMT, GV giúp HS hiểu, cảm nhận đ ợc đầy đủ và sâu sắc nội dung bài học chính là góp phần giáo dục trẻ một cách tự nhiên về ý thức BVMT Đây là điều kiện tốt nhất để nội dung GDBVMTphát huy tác dụng với HS

thông qua đặc tr ng của môn Tiếng Việt

a) Phân môn Tập đọc

 Bài Cảnhưđẹpưnonưsông (TV3, T1, tr 97)

HS luyện đọc các câu CD nói về cảnh đẹp thiên nhiên của

một số địa ph ơng trên đất n ớc ta GV h ớng dẫn HS luyện đọc, tìm hiểu bài (theo CH SGK) để cảm nhận đ ợc nội dung, thêm

tự hào về quê h ơng đất n ớc và có ý thức BVMT

 BàiưCửaưTùng (TV3, T1, tr109)

HS luyện đọc bài văn tả cảnh đẹp của bãi biển Cửa Tùng, tìm hiểu bài để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên đất n ớc, nâng cao

ý thức BVMT

 Bài Vẽưquêưhương (TV3, T1, tr 88)

GV h ớng dẫn HS luyện đọc, trả lời CH SGK (chú ý câu 1), từ

đó giúp các em trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp nên thơ của quê h

ơng thôn dã, thêm yêu quý đất n ớc ta

b) Phân môn Kể chuyện

Thông qua một số câu chuyện trong SGK Tiếng Việt 3 do

HS tập kể trên lớp (theo yêu cầu của CT), GV có thể giúp các

em trực tiếp cảm nhận đ ợc nội dung BVMT

 KC tuần 12 : NắngưphươngưNam (TV 3, T1, tr 95) – Giáo

dục ý thức yêu quý cảnh quan môi tr ờng của quê h ơng miền Nam

 KC tuần 32 : Ngườiưđiưsănưvàưconưvượn (TV 3, T2, tr 114) –

Giáo dục ý thức bảo vệ loài động vật vừa có ích vừa tràn đầy tình nghĩa trong môi tr ờng thiên nhiên

c) Phân môn Chính tả

• Hầu hết các bài Chính tả có nội dung gắn với các bài Tập đọc

đã học Một số bài Tập đọc nội dung trực tiếp nói về

GDBVMT lại đ ợc khắc sâu trong giờ Chính tả càng làm cho

HS nâng cao ý thức giữ gìn, bảo vệ môi tr ờng Xanh-Sạch-Đẹp

và bồi d ỡng tình cảm yêu mến quê h ơng đất n ớc cho HS

• Đáng chú ý ở một số văn bản dùng để dạy riêng trong giờ

Chính tả cũng có nội dung trực tiếp GDBVMT, nh : Quêưhươngư

ruộtưthịtư(T 10), Tiếngưhòưtrênưsôngư(T 10), Chiềuưtrênưsôngư

Hươngư(T 12), ĐêmưtrăngưtrênưHồưTâyư(T 13), Vầngưtrăngưquêư emư( T17), ở những bài này, HS đ ợc biết thêm những cảnh

đẹp thiên nhiên trên đất n ớc ta, từ đó thêm yêu quý MT xung quanh, có ý thức BVMT

d) Phân môn Tập viết

 Ngữ liệu dành cho HS tập viết (vở Tậpưviếtư3) có khá nhiều

câu tục ngữ, ca dao có nội dung GDBVMT GV có thể h ớng dẫn HS tìm hiểu, cảm nhận về môi tr ờng thiên nhiên và cảnh

quan đẹp đẽ, về cuộc sống gia đình lành mạnh, thông qua

một số từ ngữ dùng để luyện viết VD : Ai về đến huyện

Đông Anh / Ghé thăm phong cảnh Loa Thành Thục V ơng

(Tuần 11), ổ i Quảng Bá, cá Hồ Tây / Hàng Đào tơ lụa làm say lòng ng ời (T 21), Phá Tam Giang nối đ ờng ra Bắc / Đèo Hải Vân h ớng mặt vào Nam (T 22), Quê em đồng lúa n ơng dâu / Bên dòng sông nhỏ nhịp cầu bắc ngang (T 23).

e) Phân môn Luyện từ và câu

Trong SGK Tiếng Việt 3, một số bài tập LT&C có nội dung gắn với ý thức BVMT cần đ ợc GV chú ý khai thác VD :

• Xếp những từ ngữ sau vào hai nhóm (Chỉ sự vật ở quê h ơng/

chỉ tình cảm đối với quê h ơng) : cây đa, gắn bó, dòng sông,

con đò, nhớ th ơng , yêu quý, mái đình, th ơng yêu, ngọn núi, phố ph ờng, bùi ngùi, tự hào (BT1, LT&C, T11)

• Đặt câu theo mẫu Ai thế nào ? để miêu tả :

a) Một bác bác nông dân

b) Một bông hoa trong v ờn

c) Một buổi sớm mùa đông (BT1, LT&C, T17)

• Hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 4 đến 5 câu) trong đó có sử

dụng phép nhân hoá để tả bầu trời buổi sớm hoặc tả một v ờn cây (BT2, LT&C, T33)

g) Phân môn Tập làm văn

Nội dung CT TLV 3 gắn với các chủ điểm trong SGK TV3, trong đó có một số bài luyện nói-viết mang nội dung GD ý thức BVMT GV có thể tích hợp trực tiếp nội dung GDBVMT thông qua việc giảng dạy một số bài TLV theo ch ơng trình quy định

 Kể về gia đình (T3) : GD tình cảm đẹp đẽ trong gia đình

 Kể về ng ời hàng xóm (T8) : GD tình cảm đẹp trong XH

 Nói về quê h ơng (T11) : GD tình cảm yêu quý QH.

 Nói, viết về cảnh đẹp đất n ớc (T12) : GD tình cảm yêu mến

cảnh đẹp TN&MT trên đất n ớc ta

 Nói về thành thị, nông thôn (T16), Viết về thành thị, nông

thôn (T17) : GD ý thức tự hào về cảnh quan môi tr ờng trên

các vùng đất quê h ơng

 Thảo luận về bảo vệ môi tr ờng (T31), Nói, viết về bảo vệ môi

tr ờng (T32),

Phươngưthứcư2 : Khai thác gián tiếp

Đối với các bài học không trực tiếp nói về GDBVMT nh ng nội dung có yếu tố gần gũi, có thể liên hệ với việc BVMT, khi soạn giáo án, GV cần có ý thức “tích hợp” bằng cách gợi mở vấn đề liên quan đến BVMT nhằm giáo dục HS theo định h ớng GDBVMT

Tuy nhiên, GV cần xác định rõ : đây là yêu cầu “tích hợp” theo h ớng liên t ởng mở rộng, do vậy phải thật tự nhiên, hài

hoà, có mức độ; tránh khuynh h ớng liên hệ lan man, “sa đà” hoặc g ợng ép, khiên c ỡng, không phù hợp đặc tr ng môn học

Căn cứ ch ơng trình, SGK Tiếng Việt 3, GV có thể thực hiện

ph ơng thức khai thác gián tiếp để thực hiện yêu cầu GDBVMT

ở khá nhiều bài học thuộc các Pm khác nhau

Tập đọc

• Bài Vềưquêưngoại (T16) : GV h ớng dẫn HS luyện đọc và tìm

hiểu bài, kết hợp giới thiệu cảnh vật đẹp đẽ, nên thơ ở vùng

nông thôn n ớc ta qua CH 3 Từ đó “chốt” lại ý về BVMT : MT thiên nhiên và cảnh vật ở nông thôn thật đẹp đẽ và đáng yêu

• Bài Đấtưquý,ưđấtưyêu (T11) : Khi h ớng dẫn HS tìm hiểu bài,

GV chú ý kết hợp GDBVMT thông qua CH 3

• Bài Mưaư(T34): Quá trình h ớng dẫn HS luyện đọc và tìm hiểu

bài, GV có thể liên hệ để các em cảm nhận đ ợc : M a làm cây cối, đồng ruộng thêm t ơi tốt ; m a cung cấp nguồn n ớc cần thiết cho con ng ời chúng ta

Kể chuyện

Trong SGK TV3 có một số câu chuyện liên quan đến

BVMT Quá trình h ớng dẫn HS thực hành luyện tập kể

chuyện trên lớp, GV có thể liên hệ, gợi mở để “tích hợp” nội dung GDBVMT thông qua các câu hỏi, lời giảng

• KC T5 : Ngườiưlínhưdũngưcảmư(TV3, T1, tr 38) – GV kết

hợp khai thác ý BVMT qua chi tiết “leo rào, làm giập những cây hoa” Từ đó, GD HS ý thức giữ gìn và BVMT, tránh việc làm gây tác hại đến cảnh vật xung quanh

• KC T28 : Cuộcưchạyưđuaưtrongưrừng (TV2, T2, tr 80) - GV

có thể liên hệ : Cuộc chạy đua của các loài vật thật vui vẻ

Câu chuyện giúp chúng ta thêm yêu mến những loài vật trong rừng

•KC T33 : CócưkiệnưTrờiư(TV3, T2, tr122) - GV có thể liên

hệ: Nạn hạn hán hay lũ lụt do thiên nhiên (“Trời”) gây ra nh

ng nếu con ng ời không có ý thức BVMT thì phải gánh chịu hậu quả đó

Chính tả - Tập viết - Luyện từ và câu

Ph ơng thức “tích hợp” gián tiếp có thể đ ợc vận dụng khá

linh hoạt trong nhiều bài dạy, thông qua các ngữ liệu đ ợc sử

dụng trong SGK

• Dạy bài Chính tả (nghe-viết) : Hạtưmưaư(TV3, T2, tr 119) -GV

giúp HS thấy đ ợc sự hình thành và “tính cách” đáng yêu của nhân vật M a Từ đó, thêm yêu quý MT thiên nhiên

• Dạy bài Tập viết T29, GV gợi ý HS thấy đ ợc giá trị của hình

ảnh so sánh (Trẻ em nh búp trên cành), từ đó cảm nhận đ ợc vẻ

đẹp của thiên nhiên

• Dạy bài Luyện từ và câu T10 (TV3, T1, tr 80) : ở BT 2 , sau

khi HS thực hiện yêu cầu của BT, GV có thể gợi hỏi về cảnh vật thiên nhiên, kết hợp GDBVMT

Tập làm văn

Nội dung dạy học TLV ở lớp 3 nhằm rèn các kĩ năng nói,

viết, nghe nhằm phục vụ cho việc học tập và giao tiếp hằng

ngày :

• Thực hành về một số kĩ năng phục vụ học tập và đời sống ;

• Thực hành rèn luyện về kĩ năng diễn đạt (nói , viết) ;

• Thực hành rèn luyện về kĩ năng nghe ;

Căn cứ từng bài tập cụ thể, GV có thể liên hệ ý thức

GDBVMT thông qua nội dung nói, nghe, viết

III thực hành vận dụng

* L u ý các địa chỉ :

1 Dân số tài nguyên môi tr ờng ;

2 Những vấn đề chung về môi tr ờng toàn cầu ;

3 Rủi ro, sức khoẻ, các nguồn tài nguyên và ô nhiễm ;

4 Các nguồn n ớc ;

5 Đất đai và khoáng sản ;

6 Nguồn thực phẩm ;

7 Duy trì bền vững hệ sinh thái ;

8 Duy trì bền vững các loài hoang dã ;

9 Môi tr ờng và xã hội.

Hoạt động của học viên

1. Xác định các bài học có khả năng tích hợp (lồng ghép) giáo dục BVMT và nêu nội dụng và ph ơng thức tích hợp

của các bài đó (nh ví dụ sau)

VD :

Cảnhưđẹpư

nonưsông

- Yêu quý cảnh đẹp

ở các vùng miền trên đất n ớc ta.

- Khai thác trực tiếp ND bài

đọc qua câu hỏi tìm hiểu bài (SGK).

- S u tầm tranh ảnh

về cảnh

đẹp nói

đến trong câu CD.