Có polime trong su t mà không giòn nh polimetyl metacrylat.. Nhi u polime có tính cách đi n, cách nhi t polietilen, polivinyl clorua,...
Trang 1
I KHÁI NI M, PHÂN LO I VÀ DANH PHÁP
1 Khái ni m
Polimelà nh ng h p ch t có phân t kh i r t l n do nhi u đ n v nh (g i là m t xích) liên k t v i nhau t o nên
(NH[CH ] CO )2 6 n do các m t xích -NH[CH ] CO - 2 6 t o nên, n đ c g i là h s polime hoá hay đ
polime hoá; Polime th ng là h n h p c a các phân t có h s polime hoá khác nhau, vì v y đôi khi
ng i ta còn dùng khái ni m h s polime hoá trung bình ; n càng l n, phân t kh i c a polime càng
2 Phơn lo i
Ng i ta có th phân lo i polime theo nh ng cách sau đây:
Theo ngu n g c, ta phân bi t polime thiên nhiên (có ngu n g c t thiên nhiên) nh cao su,
xenluloz , ; polime t ng h p (do con ng i t ng h p nên) nh polietilen, nh a phenol-fomanđehit,
và polime nhân t o hay bán t ng h p (do ch bi n m t ph n polime trong thiên nhiên) nh xenluloz trinitrat, t visco,
Theo cách t ng h p, ta phân bi t polime trùng h p (t ng h p b ng ph n ng trùng h p) và polime
trùng ng ng (t ng h p b ng ph n ng trùng ng ng)
Thí d :
( CH2 CH )2 n vµ ( 2
|
CH CH )
Cl
n là các polime trùng h p ;
( NHCH2 6 CO )n là polime trùng ng ng
3 Danh pháp
Tên c a các polime đ c c u t o b ng cách ghép t poli tr c tên monome Thí d :
(CH2 CH )2 n là polietilen, (C6H10O5)n là polisaccarit,
N u tên monome g m 2 t tr lên ho c t hai monome t o nên polime thì tên monome ph i đ
trong ngo c đ n Thí d :
(CH -CHCl )2 n ; ( CH CH2 CH2CH2CH )n
|
C H
poli(vinyl clorua) poli(butađien stiren)
t vinyl clorua t ng h p đ c poli(vinyl clorua), poli(metyl metacrylat),
M t s polime có tên riêng (tên thông th ng) Thí d :
Teflon: ( CF -CF )2 2 n; nilon-6 : ( NH- [CH ] -CO )2 5 n xenluloz : (C6H10O5)n;
II C U TRÚC
1 Các d ng c u trúc c a polime
2 C u t o đi u hoƠ vƠ không đi u hoƠ
t nh t đ nh ki u “ đ u n i v i đuôi”, ng i ta nói polime có c u t o đi u hoà Thí d :
(TÀI LI U BÀI GI NG)
ây là tài li u tóm l c các ki n th c đi kèm v i bài gi ng “ i c ng polime” thu c Khóa h c Hóa h c – L p 12 – Th y Ph m Ng c S n t i website Hocmai.vn có th n m v ng ki n th c ph n “ i c ng polime”, B n c n
k t h p xem tài li u cùng v i bài gi ng này
Trang 2-CH2-CH-CH2-CH-CH2-CH-CH2-CH-CH2-CH-…
Cl Cl Cl Cl Cl
ki u “đ u n i v i đ u, ch thì đ u n i v i đuôi” ng i ta nói polime có c u t o không đi u hoà Thí d
:
- CH2-CH-CH2-CH-CH2-CH-CH-CH2- CH2-CH-…
Cl Cl Cl Cl Cl
III TệNH CH T
1 Tính ch t v t lí
H u h t các polime là nh ng ch t r n, không bay h i, không có nhi t đ nóng ch y xác đ nh mà nóng
ch y m t kho ng nhi t đ khá r ng Khi nóng ch y, đa s polime cho ch t l ng nh t, đ ngu i s r n
l i g i là ch t nhi t d o M t s polime không nóng ch y mà b phân hu khi đun nóng, g i là ch t nhi t r n
a s polime không tan trong các dung môi thông th ng, m t s tan đ c trong dung môi thích h p
cho dung d ch nh t, thí d : cao su tan trong benzen, toluen,
Nhi u polime có tính d o (polietilen, polipropilen, ), m t s khác có tính đàn h i (cao su), s khác
n a có th kéo đ c thành s i dai b n (nilon-6, nilon-6,6, ) Có polime trong su t mà không giòn nh poli(metyl metacrylat) Nhi u polime có tính cách đi n, cách nhi t (polietilen, poli(vinyl clorua), )
ho c có tính bán d n (poliaxetilen, polithiophen)
2 Tính ch t hoá h c
Polime có th tham gia ph n ng phân c t m ch, gi nguyên m ch và phát tri n m ch polime
a) Ph n ng gi nguyên m ch polime
Các nhóm th đính vào m ch polime có th tham gia ph n ng mà không làm thay đ i m ch polime
Thí d : Poli(vinyl axetat) b thu phân cho poli(vinyl ancol)
(CH2CH ) t o
n
3
|
OCOCH
CH2CH )n CH COONa3
| OH
Nh ng polime có liên k t đôi trong m ch có th tham gia ph n ng c ng vào liên k t đôi mà không
làm thay đ i m ch cacbon Thí d : cao su tác d ng v i HCl cho cao su hiđroclo hoá :
C=C
CH2 CH2
n
C C
CH2 CH2
Cl
H
n
b) Ph n ng phân c t m ch polime
Tinh b t, xenluloz , protein, nilon, b thu phân c t m ch trong môi tr ng axit, polistiren b nhi t
phân cho stiren, cao su b nhi t phân cho isopren,
Thí d :
+ nH2O ( NH[CH2]5CO ) n Ht , xto 2N[CH2]5COOH
Polime trùng h p b nhi t phân hay quang phân thành các đo n nh và cu i cùng là monome ban
đ u, g i là ph n ng gi i trùng h p hay đepolime hoá
Khi h p nóng cao su thô v i l u hu nh thì thu đ c cao su l u hoá cao su l u hoá, các m ch polime đ c n i v i nhau b i các c u –S-S- Khi đun nóng nh a rezol thu đ c nh a rezit, trong đó
Polime khâu m ch có c u trúc m ng không gian do đó tr nên khó nóng ch y, khó tan và b n
h n so v i polime ch a khâu m ch
IV I U CH POLIME
1 Ph n ng trùng h p
Trang 3Trùng h p là quá trình k t h p nhi u phân t nh (monome), gi ng nhau hay t ng t nhau thành phân t r t l n (polime)
Thí d :
o
xt, t , p 2
|
Cl
|
CH CH )
Cl
n vinyl clorua (VC) poli(vinyl clorua) (PVC)
Ng i ta phân bi t ph n ng trùng h p th ng ch c a m t lo i monome (nh trên) và ph n ng
đ ng trùng h p c a m t h n h p monome Thí d :
o
Na, t
|
C H
( 2 2 2
|
)
C H
Poli(butađien-stiren)
2 Ph n ng trùng ng ng
nh ng phân t n c:
axit -aminocaproic policaproamit (nilon-6)
gi i phóng nh ng phân t n c :
nHOOC C H6 4 COOH nHO CH2 CH2 OHto
axit terephtalic etylen glicol
( COC H6 4 COO CH2 CH2 O )n 2nH O2
poli(etylen terephtalat)
Các ph n ng trên là ph n ng trùng ng ng
V y : Trùng ng ng là quá trình k t h p nhi u phân t nh (monome) thành phân t l n (polime) đ ng
i u ki n c n đ có ph n ng trùng ng ng : Các monome tham gia ph n ng trùng ng ng ph i có ít
HOOCC6H4COOH ; H2N[CH2]6NH2 và HOOC[CH2]5COOH ; H2N[CH2]COOH ;…
Giáo viên: Ph m Ng c S n Ngu n: Hocmai.vn