ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP LỊCH SỬ VIỆT NAM

Kennydyrất nhiệt tình với ông Diệm, chính nhờ vậy Diệm đã nhanh chóng kết thân và có mối quan hệtốt đẹp với các nhân vật chóp bu của chính quyền Mỹ - Và sau đó, vào ngày Song thất, 7/7/1

LỊCH SỬ DÂN TỘC Truyền thống đồng hành cùng dân tộc của PTPG từ thời Bắc thuộc đến nhà Tiền Lê.

- HCM nói “PG VN với dân tộc như hình với bóng, tuy hai mà một”, Qủa đúng như vậy, LS

VN từ thời Bắc thuộc đến đương đại, một quy luật được rút ra đó là sự gắn bó máu thịtgiữa PTPG với dân tộc trên tất cả các lĩnh vực Trong LS chống Bắc thuộc, các triều đạiđộc lập, tự chủ đầu tiên Ngô, Đinh, Tiền Lê và thời đại Lý Trần cực thịnh, một đồng minhchung thủy là PG và PG cũng có được cái vinh dự lớn lao là được luân lý dân tộc chấpnhận, hòa nhập vào dân tộc trở thành tinh hoa, cốt tủy của dân tộc và góp phần to lớn đưadân tộc thoát khỏi ách đô hộ của PK phương Bắc

- Trước lúc các triều đại Ngô, Đinh, Tiền Lê thành lập, PG đã có một thế đứng vững chãitrong lòng dân tộc Lý Bí làm nên nghiệp lớn, vốn được thiền sư Pháp Hiền nuôi dạy từcửa Phật Sau khi giành được độc lập, Lý Bí lên ngôi hiệu là Lý Nam Đế, quốc hiệu là

Vạn Xuân, cho dựng chùa lớn, đặt tên là chùa khai quốc (PG đã có công lớn trong việc

khai sinh ra một nước độc lập) Từ công án của LNĐ đối với PG khẳng định rằng:

Ngay từ TK VI, qua triều đại độc lập có thể đầu tiên của dân tộc sau 600 năm lệ thuộc,

PG đã trở thành 1 nền tảng tinh thần của dân tộc Sau LNĐ, một thủ lĩnh tự xưng là LýPhật Tử đã vào sinh ra tử chống quân xâm lược nhà Tùy

- Nổi bật hơn hết là vai trò của các thiền sư trong trách nhiệm hộ quốc an dân dưới hai triều

đại Đinh và Tiền Lê, tiêu biểu là hai bậc anh tài hai ngôi sao sáng chói trên bầu trời

Đại Cồ Việt ở TK X là thiền sư Ngô Chân Lưu và Đỗ Pháp Thuận.

- Ngô Chân Lưu đã phò giúp Đinh Tiên Hoàng những kế sách nhằm giữ vững sơn hà xã tắc,

có vậy thiền sư mới được vua ban hiệu là Khuông Việt tức là “khuông phò, giúp đỡ

nước Việt” Đối với nhà tiền Lê, vai trò của thiền sư: “Dưới triều vua Lê Đại Hành, sư đặcbiệt được vua kính trọng, phàm các việc quân quốc triều đình, sư đều được tham dự”.Trên mặt trận ngoại giao, Ngô Chân Lưu nổi tiếng với bài từ Ngọc Lang quy

- Về thiền sư Đỗ Pháp Thuận: “Trong buổi đầu sáng nghiệp của triều Tiền Lê, ông có côngtrù tính và quyết định chính sách” Bằng trí tuệ, sự nhạy bén về chính trị, thiền sư ĐỗPháp Thuận khẳng định chắc nịch rằng để đất nước thái bình, triều đại trường tồn, điềuquan trọng bậc nhất là toàn dân đoàn kết Không chỉ toàn dân đoàn kết, Pháp Thuận đòihỏi bậc quân chủ phải hành xử vì quyền lợi nhân dân

- Trên mặt trận ngoại giao, đóng góp của ĐPT hết sức nổi bật Đối thoại với sứ Tống là LýGiác trên chiếc thuyền song song ĐPT khẳng định nền độc lập của Đại Cồ Việt, đồngthời biểu lộ quyết tâm bảo vệ nền độc lập ấy bằng chính sức mạnh của dân tộc mình trướcmọi thế lực xâm lược Điều này đã khiến cho Lý Giác đi từ chỗ thán phục thần dân Đại

Cồ Việt đến sự ngưỡng mộ của vua Lê Đại Hành

- Nhìn lại LS dân tộc, đặc biệt là LS chống Bắc Thuộc và các triều đại độc lập tự chủ đầu tiênNgô, Đinh, tiền lê, điều chúng ta dễ dàng thấy là “PG bên ngoài thì giúp triều đình việcbang giao, còn bên trong thì chắc cũng đã góp phần đem lại những yếu tố tư tưởng nhân

ái, từ bi, hỷ xả, thuần hậu cho việc trị bình”

- Tóm lại, tư tưởng siêu việt của PG, sự đồng hành cùng dân tộc của tăng ni, phật tử mà đỉnhcao là hai thiền sư đó, là những tiền đề tất yếu, khẳng định vai trò của nhà chùa trong đờisống CT – XH ĐCV, nên khi nhà TL mất chỗ dựa, đất nước đứng trước họa binh đao,quần thần và nhân dân vẫn 1 lòng ngưỡng mộ và đặt hết niềm tin vào PG về một đất nướcthanh bình Điều này giúp chúng ta nắm bắt được tại sao thiền sư Vạn Hạnh, nói rộng ra

là PG ĐCV có được vai trò đưa Lý Công Uẩn lên ngôi lập ra Vương triều Lý vào đầu TKXI.

Sự nghiệp của Trần Nhân Tông

- Trần Nhân Tông là một vị hoàng đế mà sự nghiệp nổi hẳn trên cả ba mặt : Giữ nước, dựng nước và mở nước

- A) Sự nghiệp giữ nước của Trần Nhân Tông

- Thời Trần Nhân Tông ở ngôi hoàng đế, dân tộc ta phải đương đầu với giặc Mông - Nguyên Thế nhưng cả ba lần xâm lược Đại Việt, đều bị đánh bại, trong đó có hai lần diễn ra dưới thời Trần Nhân Tông

- Thực quyền lãnh đạo hai cuộc chiến tranh vẫn thuộc về Trần Nhân Tông Để chuẩn bị cho chiến tranh, Trần Nhân Tông ý thức rất sâu sắc về "thế trận lòng dân" hạt nhân để làm nên chiến thắng Trần Nhân Tông đã tổ chức hội nghị Bình Than (1282) Đặc biệt, đầu năm 1285, Trần Nhân Tông đã tổ chức hội nghị Diên Hồng

- Vai trò tối cao của Trần Nhân Tông còn thể hiện trong chính sách dùng người Chúng ta cũngthấy những ứng xử ngoại giao vừa mềm dẻo, vừa cứng rắn của Trần Nhân Tông với triều

Nguyên trước, trong và sau chiến tranh

- Khi chiến tranh diễn ra, Trần Nhân Tông có mặt hầu như khắp mọi mặt trận để cùng với

tướng lãnh có những quyết sách tối ưu trước những tình thế hiểm nghèo, nổi bật nhất là

những quyết định lui quân hoặc phản công chiến lược

- B) Sự nghiệp dựng nước của Trần Nhân Tông

- Một là, Trần Nhân Tông tái dựng về một quá khứ huy hoàng của dân tộc bằng việc phong

thần cho những người có công với nước, như Phù Đổng Thiên Vương, Lý Nam Đế, Lý

Thường Kiệt,

- Hai là, Trần Nhân Tông là một trong rất ít người đi tiên phong trong việc sử dụng quốc ngữ.

- Ba là, Trần Nhân Tông đã sáng lập ra phái Thiền Trúc Lâm Yên Tử Đây được xem như là mặt nổi bật nhất trong sự nghiệp văn hóa của Trần Nhân Tông

- Trần Nhân Tông đã chọn Yên Tử làm trung tâm của Giáo hội Trúc Lâm Tại đây, trên đỉnh núi Yên Tử, cùng với việc tu chứng, Trần Nhân Tông có thể quan sát được sự động tĩnh của các cánh quân xâm lược từ phương Bắc xuống Mặt khác, Trần Nhân Tông đi khắp các chốn thôn dã, khuyên dân bỏ những hủ tục, mê tín và thực hành giáo lý Thập thiện

- C) Sự nghiệp mở nước

- Nói đến mở nước là nói đến "Công cuộc Nam tiến” của dân tộc ta

- Về sự nghiệp mở nước về phía Nam mà chính Trần Nhân Tông có hai vấn đề sau đây đã đến lúc cần phải được khẳng định một cách minh bạch:

- Một là, khi bàn đến cuộc đời và sự nghiệp Trần Nhân Tông có quan điểm cho rằng sau khi

xuất gia tu Phật, Trần Nhân Tông chỉ tập trung lo việc đạo mà quên đi việc đời

- Hai là, việc mở nước vượt qua đèo Hải Vân, một dãy núi cao và hiểm trở nhất, chắn ngang

con đường thiên lý Bắc - Nam mà không bằng con đường đao binh; và chắc chắn nếu lịch sử không chọn cuộc hôn nhân Chế Mân - Huyền Trân mà bằng con đường khác thì xương máu đồng loại cũng phải chất thành sông núi Mặt khác, vượt qua đèo Hải Vân đem lại cho Đại Việt hai cửa biển: Tư Hiền và Đà Nẵng vừa sâu, vừa thuận lợi cho thủy quân; kết hợp với núi

cao hiểm trở không chỉ góp phần bảo vệ biên cương phía Nam mà hơn thế nữa nó đã mở ra bước phát triển mới về phía Nam của Đại Việt

- Một vấn đề đặt ra là phải chăng lịch sử đã chưa có một cái nhìn toàn diện về sự nghiệp của Trần Nhân Tông? Có điều đáng nói là Đông Hà, thị xã Quảng Trị, Đà Nẵng và Hội An là những nơi mà dấu ấn mở nước của Trần Nhân Tông rất đậm nét, lại không có một con đường nào mang tên Trần Nhân Tông

Các cuộc nổi dậy của nhà chùa vào cuối TK XIX đến đầu TK XX.

- Năm 1895, tại chùa Ngọc Long Động, huyện Chương Mỹ, tình Hà Đông, một nhà sư khởi động cuộc tụ nghĩa với mục tiêu chống TDP, giành độc lập dân tộc Đó là Vương Quốc Chính, sau nhiều lần thất bại, VQC xuống tóc khoác áo cà sa, đọc kinh VQC lập ra hội Thượng Chí

- Năm 1898, Võ Trứ quyết định khởi nghĩa Đi đầu nghĩa quân là 100 dũng sĩ người Thượng cầm cung tên, kế đó là 400 dũng sĩ người Kinh cầm rựa, xung quanh VT có nhiều vị hòa thượng giúp sức Cuộc khởi nghĩa bị TDP trấn áp dữ dội, VT bị bắt và xử tù, Trần Cao Vân bị

kết án tù 3 năm Thực dân Pháp gọi đây là cuộc CT “Thầy chùa”.

 Hai cuộc khởi nghĩa này đều được sự yểm trợ của tăng ni và tín đồ PG Tuy thất bại song chothấy sau khi PTCV thất bại PG đã trở thành lực lượng chủ yếu trong phong trào k/c vào những năm bản lề của 2 TK XIX và XX

- Năm 1912, Nguyễn Hữu Trí lên Campuchia xin phép xây chùa trên núi Tà Lơn Sau khi tập hợp LL, đêm 23 rạng 24.3.1913 NHT cho người bí mật vào SG đặt bom tuy nhiên bị phát hiện Sau thất bại ông tiếp tục xây dựng LL, bản doanh đặt tại chùa Núi Cấm Đêm 11 rạng 12.2.1916, 300 dũng sĩ tấn công Dinh Thống đốc và Khám Lớn Tuy nhiên cũng thất bại

- Sau ngày ĐCSVN ra đời, thời kì này nhiều chùa trên khắp 3 miền BTN đã góp sức vào việc xây dựng phong trào C/M Chùa Động Kỵ là một trong những cơ sở hoạt động của Trung Thiền và Thiện Chiếu với hội Phật học Kiếm Tế Chùa đã trở thành 1 căn cứ kháng chiến bí mật Năm 1939, chùa bị phát hiện, nhà sư Trí Thiền bị bắt ra Côn Đảo và mất ở đó Nhà sư Thiện Chiếu về Sài gòn hoạt động sau đó bị bắt đày ra Côn Đảo Sau c/m T8 được đưa về đất liền tiếp tục hoạt động c/m

- Chùa Linh Thứu là trụ sở của tờ báo dân cày của Mỹ Tho bị TDP phát hiện, Trụ trì Hòa thượng Thành Đạo bị bắt đến khi c/m t8 thành công mới cứu thoát Nhà sư Yết Ma Thông chùa Thới Thượng tham gia k/c Nam kỳ, bị TDP bắt và giết tại Bà Điểm

- Sau ngày Nhật đảo chính Pháp, tất cả các tăng ni phật tử ở dãy núi Yên Tử đã tham gia khángNhật Ở Huế, các chùa Từ Đàm, Quốc Ân, Tường Vân, Bảo Quốc thường là nơi tụ họp của cán bộ Việt minh Nhiều nhà sư tham gia tích cực góp phần c.m t8 thành công như Thích Pháp Tràng, Thích Thiện Hào

- C/m t8 thắng lợi, chính phủ VN DC CH tổ chức tổng tuyển cử (6.1.46), thượng tọa Thích Mậtthể được nhân dân tín nhiệm bầu vào Quốc hội khóa đầu tiên nước VN DC CH

- Khi TDP quay lại xâm lược nước ta, 19/12/46, tại chùa Trầm (Hà Nội), hưởng ứng lời kêu gọicủa HCM, nhiều tăng ni, phật tử cởi áo cà sa mặc chiến bào chiến đấu anh dũng

- Ở miền bắc nhà sư Thái Hòa thành lập Tăng gia Cứu Quốc và tổ chức khắp các địa phương các tổ chức PG CQ Ở chùa Quán Sứ, cư sĩ Thiền Chửu đã đưa hơn 50 em cô nhi ra vùng giảiphóng, Thích Pháp Long ở chùa Cổ Lễ đã hoạt động tích cực tại vùng kháng chiến Ở miền Trung, cư sĩ Tâm Minh, Lê Đình Thám cùng gia đình thoát ly tham gia kháng chiến Ở trong

N, đa số thanh niên tăng của Phật học đường Trà Vinh đều bỏ học đi theo kháng chiến Tạp chí Tinh Tấn do Hòa thượng Minh Nguyệt chủ nhiệm, ra số đầu tiên đã kêu gọi tham gia k/c

- Từ 1947 – 1954, có rất nhiều thanh nien tăng hy sinh, tiêu biểu như Thích Minh Tâm hy sinh tại Phong Điền, Huế; Thích Tánh Huyền, hy sinh phía sau chùa Tường Vân; Thích Trí

Nghiệm hy sinh tại chiến khu Quảng Trị; Thích Viên Minh và Phật tử Nguyễn Chinh hy sinh tại mặt trận Phan thiết…

 Kế thừa được tinh thần của Đại sư Khuông Việt, Pháp Thuận, Vạn Hạnh, Phật hoàng Trần nhân Tông

Vì sao Mỹ chọn Ngô Đình Diệm làm thủ tướng

- Những nét khái quát về Quốc gia Việt Nam

- Quốc gia Việt Nam là một chính thể thuộc Liên bang Đông Dương thuộc Liên hiệp Pháp,tuyên bố chủ quyền toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, tồn tại trong giai đoạn từ giữanăm 1948 và 1955 Thủ đô đặt tại Sài Gòn, Quốc trưởng Bảo Đại sống và làm việc tại biệtđiện ở Đà Lạt

- Về mặt hình thức, nhà nước quốc gia này gần như là một quốc gia quân chủ chuyên chế dochưa có Hiến pháp và Quốc hội với Quốc trưởng là cựu hoàng Bảo Đại (tương tự nhà nướcLào và Campuchia được công nhận ngay sau đó), trong khi đó, Pháp vẫn giữ quyền kiểm soáttài chính, thương mại và chính sách đối ngoại và quân sự của Quốc gia Việt Nam

- Từ năm 1954, theo thỏa thuận của Hiệp định Genève 1954, chính quyền và các lực lượngquân sự của Liên Hiệp Pháp (bao gồm Quốc gia Việt Nam) theo quân đội Pháp tập kếtvào miền Nam Việt Nam Cuộc trưng cầu dân ý vào năm 1955 đã phế truất Quốc trưởng BảoĐại, đưa thủ tướng Ngô Đình Diệm trở thành Quốc trưởng Sau đó Quốc trưởng Ngô ĐìnhDiệm tổ chức bầu Quốc hội Lập hiến cho Quốc gia Việt Nam Quốc hội này ban hành Hiếnpháp đổi tên Quốc gia Việt Nam thành Việt Nam Cộng hòa

- Những lý do khiến Mỹ chọn Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng Quốc gia Việt Nam

- Trước nguy cơ thất bại của Pháp ở Đông Dương, Mỹ ngày càng can thiệp sâu hơn vào cuộcchiến tranh Đông Dương Ngày 7/5/1954, Pháp thất bại ở Điện Biên Phủ, Mỹ tăng cương thếlực thay chân Pháp ở Đông Dương Nhân vật mà mỹ chọn làm tay sai là Ngô Đình Diệm.Richarrd F Newcomb viết: "Đối với người Mỹ, Diệm là rất thất hợp Ông là người Việt Namthực sự, 54 tuổi, chống Pháp, chống Cộng Với một và kinh nghiệm trong thời kỳ làm quanthuộc địa, và là một người Thiên Chúa giáo (Không bao giờ chú ý đến Việt Nam có 85% dân

số là Phật giáo"

- Thứ nhất, Ngô Đình Diệm là “người Việt Nam thực sự”, mang quốc tịch Việt Nam chứ

không phải quốc tịch Pháp Với âm mưu hất cẳng Pháp, mị dân để lập ra chính phủ bù nhìnthì Mỹ sẽ ưu tiên cho những người không mang quốc tịch Pháp và có thái độ chống Pháp,thân Mỹ

- Thứ hai, Ngô Đình Diệm lúc này đã 54 tuổi, đó là độ tuổi phù hợp để làm lãnh đạo, bởi vì

dưới 54 tuổi thì còn trẻ chưa có kinh nghiệm, còn trên 50 tuổi thì quá già không đủ minh mẫn

- Thứ ba, Ngô Đình Diệm đã có kinh nghiệm làm trong bộ máy cai trị của Triều đình Huế.

- Năm 1921, khi mới 20 tuổi, ông tốt nghiệp Trường Hậu Bổ tại Hà Nội, được phong chức Trihuyện Hương Trà (Thừa Thiên Huế) Năm năm sau, năm 1926, ông được bổ nhiệm làm Triphủ Hải Lăng (Quảng Trị).

- Năm 1929, Ngô Đình Diệm nhậm chức Tuần vũ tỉnh Phan Thiết (Bình Thuận) Bốn năm sau,ông được bổ nhiệm làm Thượng thư Bộ lại dưới triều Vua Bảo Đại Đó là năm 1933, khi NgôĐình Diệm 32 tuổi, ông là Thượng thư trẻ nhất trong triều Nguyễn lúc bấy giờ

- Trong thời gian ở Quang trường của mình, Ngô Đình Diệm nổi bật lên vs 2 nét

- Thứ tư, Ngô Đình Diệm là một người chống cộng quyết liệt, khi làm tri phủ Hải Lăng, Ngô

Đình Diệm đã phát hiện và dập tắt phong trào cộng sản tại đây

- Thứ năm, Ngô Đình Diệm không thân Pháp và có thái độ chống Pháp và thân Mỹ rõ rệch

- Năm 1933, Ngô Đình Diệm được bổ nhiệm làm Thượng Thư Bộ Lại nhưng do không đượcPháp trọng dụng nên đã cáo quan về quê Sau khi Quốc Gia Việt Nam được thành lập, NgôĐình Diệm được tiến cử làm thủ tướng nhưng do không được Pháp và Bảo Đại chấp thuậnnên đã quay lưng chống lại Pháp và ngả về phía Mỹ

- Cách mạng Tháng Tám thành công, Vua Bảo Đại thoái vị, Chính phủ Trần Trọng Kim tan rãtheo Rồi Pháp lại nhanh chóng tái chiếm Việt Nam, Bảo Đại tiếp tục được biến thành con cờtrong tay người Pháp

- Năm 1949, Bảo Đại thêm lần nữa mời ông Diệm đứng ra làm Thủ tướng thành lập nội các.Ông Diệm lại từ chối: "Tôi không tin người Pháp, lại càng không tin vào nền độc lập nửa vời

- Thứ sáu, Ngô Đình Diệm là một tín đồ Công giáo nhiệt thành

- Chính vì vậy, 1 vị Hồng y là Spellman nảy sinh hảo cảm với ông Thục và đồng ý nhận lờilàm trung gian giúp ông Diệm có cơ hội diện kiến với những nhân vật quan trọng trong chínhquyền Hoa Kỳ

- Từ sự giúp đỡ của Hồng Y Spellman, ông Diệm đã tranh thủ được tình cảm của dân biểuWalter H Judd, Thượng nghị sĩ Mike Mansfield Đặc biệt là Thượng nghị sĩ John F Kennydyrất nhiệt tình với ông Diệm, chính nhờ vậy Diệm đã nhanh chóng kết thân và có mối quan hệtốt đẹp với các nhân vật chóp bu của chính quyền Mỹ

- Và sau đó, vào ngày Song thất, 7/7/1954, với sự ủng hộ của Mỹ, chính phủ do ông Ngô ĐìnhDiệm thành lập chính thức ra mắt với nội các gồm 18 người, như: Thủ tướng kiêm Nội vụ vàQuốc phòng: Ngô Đình Diệm

Nguyên nhân phong trào phật giáo 1963.

- Ý kiến cho nguyên nhân phong trào không đến từ chính sách giáo trị của chính quyền Ngô Đình Diệm Một số công trình khác lại lập luận rằng nguyên nhân của phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 là do chính sách kỳ thị Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm, rằng

“ngọn lửa chống đối chính quyền Ngô Đình Diệm đã âm ỉ nung nấu trong giới Tăng Ni và Phật tử từ lâu”

- Ý kiến khác lại cho rằng nguyên nhân phong trào chính là Công điện 9195 của Phủ Tổng thống Ngô Đình Diệm ban hành ngày 6-5-1963 với nội dung cấm treo cờ Phật giáo thế giới vào dịp Đại lễ Phật đản 1963 Thực ra, Công điện 9195 “chỉ như là một giọt nước cũng thừa sức làm chảy tràn ra một bát nước vốn đã quá đầy”, chỉ được xem là duyên cớ của phong trào Nếu nói là nguyên nhân thì đây là nguyên nhân trực tiếp

- Nguyên nhân phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 chính là chính sách giáo trị

một chiều hết sức cao độ của chính quyền Ngô Đình Diệm Điều này được hiểu là chính quyền Ngô Đình Diệm đã thực hiện nhiều chính sách, biện pháp nhằm đưa Thiên Chúa giáo lên vị trí độc tôn trên tất cả lĩnh vực của đời sống xã hội miền Nam

+ Trên lĩnh vực tư tưởng, chế độ Ngô Đình Diệm lấy chủ nghĩa duy linh nhân vị làm hệ tư tưởng chỉ đạo Thực chất, chủ nghĩa duy linh nhân vị là những ý niệm theo khuôn mẫu của giáo lý Thiên Chúa giáo

Hoặc biện pháp cưỡng ép tín đồ Phật giáo cải đạo qua Thiên Chúa giáo thông qua việc học tập chủ nghĩa duy linh nhân vị Tại Bình Thiện, “chính quyền địa phương đã tổ chức lớp học

về duy linh rồi lợi dụng lớp học ấy mà xuyên tạc đạo Phật của chúng tôi, dọa nạt và bắt hội viên của chúng tôi phải ký đơn qua Thiên Chúa giáo, nếu không sẽ đi học tập dài hạn tại quận

và tỉnh”;

+ Về chính trị, chính quyền Ngô Đình Diệm tiến hành hàng loạt biện pháp mang tính “trung cổ” nhằm thực hiện mục tiêu “Thiên Chúa giáo” miền Nam Cụ thể, mọi chức vụ chủ chốt từ trung ương đến tỉnh, quận dưới thời Ngô Đình Diệm đều nằm trong tay giáo dân Thiên Chúa giáo Ở nông thôn, bằng biện pháp “chỉ định”, dẫn đến hầu hết các xã trưởng, thôn trưởng đều là Cần Lao Thiên Chúa giáo

+ Về kinh tế - xã hội, ngay khi vừa lên cầm quyền, Ngô Đình Diệm đã tiến hành chính sách cưỡng ép và dụ dỗ đồng bào miền Bắc di cư vào Nam với chiêu bài “Đức Mẹ và con trai là Chúa Giê-su đã vào Nam”; tới tháng 9-1955, chính quyền Ngô Đình Diệm đã thành lập được

286 làng định cư, trong đó có đến 265 làng Thiên Chúa giáo, mỗi làng do một linh mục đứng đầu Trong số 887.895 người di cư vào Nam sau năm 1954 đã có đến 754.710 người là tín đồ Thiên Chúa giáo, chiếm 85%

Hoặc với chính sách dinh điền, đối tượng bị cưỡng bức di dân chủ yếu là tín đồ Phật giáo Và nếu không chịu theo Thiên Chúa giáo thì “đành nghiến răng, ngậm nước mắt mà đập nhà, bánruộng, bồng con, tróng chó ra đi và trở thành tù nhân suốt đường đi cũng như vĩnh viễn ở nơi

họ bị đưa đến”

Dưới chế độ Ngô Đình Diệm, các ngành kinh tế chủ chốt đều nằm trong tay những người Thiên Chúa giáo, được chính quyền hoặc linh mục bảo trợ Thí dụ, Thiên Chúa giáo được cấpphát nhiều đất đai để xây dựng trường học, bệnh viện, cũng như hầu hết những tín dụng nông nghiệp, đặc quyền khai thác gỗ và độc quyền một số ngành xuất nhập khẩu Ảnh hưởng của các linh mục rất lớn và đã có nhiều kẻ cơ hội theo Thiên Chúa giáo Sau này những người Thiên Chúa giáo Việt Nam cũng phải nhìn nhận là dưới chế độ Diệm họ được ưu đãi

Trong lúc đó, hoạt động kinh tế của tín đồ Phật giáo bị vu khống, trù dập Nổi bật nhất là việcNgô Đình Cẩn tạo ra “Vụ án gián điệp miền Trung” giả tạo Nạn nhân chủ yếu là tín đồ Phật giáo có thế lực về kinh tế bị ghép vào tội làm gián điệp cho Pháp, bị bắt giam, có người bị tra tấn đến chết, tập trung nhất là ở Huế, như ông Nguyễn Văn Yến (chủ khách sạn Morin, Huế)

bị bắt giam ở Chín Hầm, các ông Nguyễn Đắc Phương (thầu khoán), Trần Bá Nam (thầu khoán) bị tay chân Ngô Đình Cẩn giết chết; hoặc có nghị định bắt nhân dân miền Nam thực hiện những tín điều Thiên Chúa giáo: “Cấm hạ và bán thịt heo trên toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa, 3 ngày trong tuần lễ: thứ Ba, thứ Sáu và Chúa nhật, cho đến khi có lệnh mới, Trong ba ngày cấm trên đây, thịt heo quay, thịt heo ướp lạnh của những ngày trước còn lại cũng không được phép bán trong các tiệm, các chợ, mặc dầu dưới hình thức nào”

+ Về văn hóa - giáo dục, chính sách giáo trị của chính quyền Ngô Đình Diệm thể hiện rất đậm nét Tại Dinh Độc Lập, chính quyền Ngô Đình Diệm tổ chức lễ Giáng sinh với qui mô lớn

- Lễ hành hương tại Nhà thờ Đức Mẹ La Vang, tổ chức ba năm một lần, như ngày 17-8-1961,

lễ dâng hiến Trung tâm Thánh Mẫu và khánh thành “Vương cung Thánh đường” La Vang được tổ chức rất trọng thể

- Đối với Phật giáo, chính quyền Ngô Đình Diệm tìm cách gây trở ngại trong tổ chức hành lễ.Nổi bật nhất trong chính sách này là chính quyền Ngô Đình Diệm hủy bỏ ngày nghỉ lễ Phật đản, một lễ trọng đại nhất của Phật giáo Rồi những tín đồ Phật giáo nhiệt thành, bị chính quyền Ngô Đình Diệm theo dõi, có khi bị ám sát

- Chính sách ưu tiên cho Thiên Chúa giáo, kỳ thị Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm

cũng xâm nhập sâu trong học đường Ví dụ, bắt buộc phải theo một tôn giáo và không thể nói

khác được, hoặc tuyển mộ giáo sư phải theo tôn giáo, ý thức hệ mà chính quyền muốn nâng đỡ; phải có thiện cảm hay theo ý thức hệ của chính quyền Đối với sinh viên, học sinh, thí dụ phải biểu lộ trong bài vở những ý nghĩa, lập trường đối với tôn giáo, ý thức hệ chính thức mới được nhận vào học”, Hệ thống trường Thiên Chúa giáo ở miền Nam phát triển nhanh chóng

- Đối với việc xét chọn các tác phẩm văn chương hàng năm, những tác phẩm nào nặng lời chỉtrích Phật giáo, đề cao Thiên Chúa giáo đều được chính quyền Ngô Đình Diệm đánh giá cao,

như tác phẩm “Văn chương bình dân” và “Xây dựng trên Nhân vị”

- Chính sách giáo trị mà chính quyền Ngô Đình Diệm tiến hành khắp trên các lãnh vực ở miền Nam đã khiến “tín đồ Thiên Chúa giáo có vẻ đông hơn vì những cuộc rước kiệu trên đường phố vào những dịp lễ Những ngày nghỉ lễ của Thiên Chúa giáo được công khai kỷ niệm nhờ vị Tổng thống ngoan đạo, và trong những dịp lễ chính thức thường có nhiều linh mục tham dự Những làng di cư được thiết lập dọc theo các quốc lộ giống hệt như các làng ngoài Bắc Những ngọn tháp giáo đường nổi bật trên các cánh đồng lúa và chuông giáo đường rền vang khắp đồng quê” Rõ ràng là “bất chấp mọi điều kiện lịch sử và tâm lý dân tộc, Mỹ - Diệm đã có nhiều cố gắng theo hướng ‘Công giáo hóa’ nhân dân ta, biến Thiên

Chúa giáo thành quốc giáo ở miền Nam” Dưới con mắt của Phật giáo: “Diệm muốn thống

nhất cả nước thành một khối Công giáo và chuyển các tôn giáo và đảng phái sang Công giáo Công giáo ở Việt Nam là chủ nghĩa tư bản Giáo hội là đại diện của chính phủ Nếu anh muốn giàu sang, nếu anh muốn trở thành sĩ quan, anh phải là Công giáo”

Hoàn cảnh miền Nam Việt Nam trước khi phong trào phật giáo 1963

-Tình hình MN (54 - 63): Pháp thất bại, Mĩ can thiệp sâu vào ĐD, thay chân Pháp

- Mĩ chọn NDD, NDD từ chối hiệp thương tổng tuyển cử, từ chối việc tái lập quan hệ bình đẳng giữa hai miền Nam bắc, tổ chức tuyển cử riêng rẽ, bầu cử Quốc hội lập hiến, ban hành hiến pháp, lập Đảng Cần Lao nhân vị, phong trào cách mạng quốc gia Thực hiện các chươngtrình cải cách điền địa, khi dinh điền, khu trù mật, ấp chiến lược Chống lại khát vọng hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước của nhân dân MN

- 8.1954: PT hòa bình công nhân đấu tranh, nhân dân đấu tranh

- 1.1959, Hội nghị Tw Đảng 15 đến khởi nghĩa giành chính quyền bằng lực lượng CT và lực lượng vũ trang

- 17.1.1960, Đồng khởi, cách mạng miền N chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công => Mặt trận dân tộc giải phóng MNVN ra đời (20.12.1960)

- PT phát triển: mâu thuẫn nội bộ => 11.11.1960: Đảo chính và lật đổ chính quyền NDD, 27.2.1962: 2 phi công trong quân đội Sài Gòn ném bom Dinh Độc Lập

- Chiến lược CTĐB là hình thức chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới của Mỹ được tiến hành bằng quân đội tay sai, dưới sự chỉ huy của hệ thống cố vấn quân sự Mỹ và dựa vào vũ khí, trang thiết bị kỹ thuật, phương tiện chiến tranh của Mỹ nhằm chống lại các lực lượng c/m

và nhân dân ta Ấp chiến lược, thực hiện kế hoạch stalay taylor

- Ấp Bắc (2/1/1963): Bộ máy chính quyền ở nông thôn vỡ mảng lớn và uy thế của Mỹ - Diệmgiảm

- Mỹ >< NDD + Vụ PG: chế độ NDD đã đi vào giai đoạn kết thúc

Lưu ý: Vì sao NDD thi hành c/s kỳ thị PG, độc tôn TCG ?

- Dưới chế dộ D chính sách sẽ trở nên hiểm nghèo hơn bất cứ thời gian nào, thời Pháp chúng

ta chắc chắn phải trải qua những ngày tháng khó khăn hơn

- Bản thân NDD tiêu biểu cho tầng lớp tư sản, đại địa chủ phản động đội lốt TCG có nhiều nợmáu với nhân dân và mang nặng ý thức phục thù

- Cha theo Pháp đàn áp khởi nghĩa Phan Đình Phùng

- NDD chống cộng ở Ninh Thuận (giữ chức quản đạo) tra tấn cộng sản, buộc tay treo lên xà nhà, cho đi tàu bay Sự giúp đỡ của Hồng y Spellman NDD trở thành thủ tướng QĐVN Ông

sử dụng sự nghiệp truyền đạo là thành lũy chống cộng là tiền đồn của CNTB

Các chính sách kỳ thị của chính quyền NDD về Tư tưởng – chính trị.

- Hệ tư tưởng của chế độ Ngô Đình Diệm là chủ nghĩa nhân vị, mà Ngô Đình Nhu là kẻ chủ

xướng Theo Ngô Đình Nhu chỉ có chủ nghĩa nhân vị mới bài trừ được lạc hậu và đẩy lùi được chủ nghĩa phát xít

- Trong phần mở đầu bản Hiến pháp Đệ nhất Cộng hòa Việt Nam năm 1956, chủ nghĩa nhân vị được xem như là tiêu điểm mà hầu hết các lãnh vực quốc gia phải khuôn theo: “Xây dựng

dân chủ về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội cho toàn dân trong sự tôn trọng nhân vị”

- Từ năm 1956, chủ nghĩa nhân vị được các linh mục giảng dạy ở Đại học Văn khoa Sài Gòn, tiếp theo NĐD cho thành lập Trung tâm Huấn luyện Nhân vị Vĩnh Long Ban Giám đốc và Ban Giảng huấn đều là các linh mục hoặc tín đồ Thiên Chúa giáo (TCG), đặt dưới quyền quản lý trực tiếp của Ngô Đình Thục Cán bộ viên chức nhà nước từ Trung ương xuống địa phương (tỉnh, quận) đều phải về thụ huấn tại Trung tâm Huấn luyện Nhân vị Vĩnh Long

- Điều cay đắng cho các học viên khi về Vĩnh Long, họ chỉ nghe các linh mục giảng dạy gần như hoàn toàn giáo lý Thiên Chúa giáo, mua chuộc theo Thiên Chúa giáo, đồng thời chỉ trích giáo lý Phật giáo, gây chia rẽ trong nội bộ Phật giáo

- Rất nhiều trường hợp, tín đồ Phật giáo bị bắt bớ, giam cầm, bị đánh đập tra tấn Có tín đồ Phật giáo bị thủ tiêu bằng cách chôn sống như các ông Nguyễn Chuyển, Đỗ Thìn

- Để bắt ép tín đồ Phật giáo theo Thiên Chúa giáo, chính quyền Ngô Đình Diệm còn sử dụng đến cả phương châm “chiếc gậy và củ cà rốt”

- Trên nền tảng của chủ nghĩa nhân vị, gia đình họ Ngô đẩy mạnh việc xây dựng đảng Cần lao Nhân vị nhằm làm đội quân chủ lực cho chế độ Từ cuối năm 1957, sau khi tạm thời vượt quanhững khó khăn buổi đầu, chế độ dường như đã vững mạnh, gia đình họ Ngô biến đảng Cần lao Nhân vị thành đảng: “Cần lao Thiên Chúa giáo”, lấy tôn giáo làm yếu tố ưu tiên, và độc nhất cho mọi chính sách Do chính sách trên đây, bộ máy cai trị của nhà nước Diệm thể hiện tính chất “giáo trị” một chiều hết sức cao độ

- Đến đầu năm 1963, hầu hết các tỉnh trưởng, thị trưởng đều là người Cần lao Thiên Chúa giáo

- Dưới chế độ Ngô Đình Diệm, hiện tượng “linh mục chế”rất phổ biến Các linh mục có một thế lực chính trị rất lớn Họ không ngần ngại tìm cách đưa con chiên của mình vào thay thế các quận trưởng hay xã trưởng không Công giáo

- Trong quân đội, chính sách kỳ thị Phật giáo, độc tôn Thiên Chúa giáo của chế độ Ngô Đình Diệm cũng thể hiện rất rõ nét Quân đội Diệm “xây dựng theo nguyên tắc 3 Đ (Đảng, Đạo, Địa phương)” Với nguyên tắc này, dưới chế độ Diệm, “việc bổ nhiệm các chức vụ quan trọng trong quân đội thường được nhắm vào tiêu chuẩn: Có chân trong đảng Cần lao (đảng của chính quyền), có đạo Công giáo”

- Từ năm 1957, chế độ Diệm đã cho thành lập “Liên đoàn sĩ quan Thiên Chúa giáo” nhằm tập hợp lực lượng Thiên Chúa giáo trong quân đội để làm nòng cốt và dùng số này để khống chế

bộ phận sĩ quan không cùng tín ngưỡng

- Do vậy, dù cho quân đội Diệm đa số là tín đồ Phật giáo, nhưng sĩ quan chỉ huy phần lớn là tín

đồ Thiên Chúa giáo

- Thảm hại hơn nữa là trong quân đội Diệm còn có chính sách ưu tiên cho một thứ quân đội,một thứ quân đội không nằm trong định chế, nhưng lại có đặc quyền kiểm soát, điều động vàkhống chế các bộ phận khác, đó là “quân đội Cần lao” Lực lượng này khi ẩn khi hiện và chỉchịu mệnh lệnh của văn phòng cố vấn mà thôi

- Ở nông thôn Diệm thành lập những đội vũ trang Thiên Chúa giáo đặt dưới quyền chỉ huy trựctiếp của các linh mục Đội quân này đông tới 1.200 người gồm toàn tín đồ Thiên Chúa giáo, được Diệm và ngoại bang ưu tiên trang bị, kể cả việc xây dựng một sân bay lên thẳng Giới chỉ huy quân sự Mỹ đã từng tuyên bố “với tinh thần gan dạ này, chủ nghĩa cộng sản dứt khoátkhông thể thắng được”

- Chính sách kỳ thị Phật giáo, độc tôn Thiên Chúa giáo của chế độ Ngô Đình Diệm trong quân đội là một chính sách “Thiên Chúa giáo hoá” miền Nam Nó là một thảm trạng đối với nhữngngười khác tôn giáo với Diệm, nhất là đối với tín đồ Phật giáo và đã trở thành một trong những nguồn gốc sâu xa đưa đến sự bất mãn của quân đội Diệm đối với chế độ, mà cuộc đảo chánh 11-11-1960 và vụ ném bom vào “Dinh Độc lập” ngày 27-2-1962 là những chứng minh

cụ thể

- Ngoài ra, Ngô Đình Diệm còn cho thành lập nhiều tổ chức thanh niên Thiên Chúa giáo, như:

“Thanh niên thôn quê Thiên Chúa giáo”, “Thanh niên thánh nghiệp”, “Sinh viên thánh mẫu”,

“Phong trào hùng tâm trí” Nhiều linh mục có mặt trong tổ chức “Thanh niên cộng hòa”, một tổ chức “rường cột” của chế độ, nhằm khống chế thanh niên, khuyến khích thanh niên theo Thiên Chúa giáo

Chính sách kỳ thị của chính quyền NDD về Kinh tế - xã hội.

- Chính sách kỳ thị Phật giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm về Kinh tế xã hội được thể hiện

ở nhiều mặt

- -Trước hết là trong lĩnh vực cưỡng bức di cư, mục đích của Diệm trong việc cưỡng ép, dụ dỗ theo tín đồ Thiên Chúa giáo vào Nam cốt cho nhân dân có các cảm với cách mạng và để tăng cường lực lượng hậu thuẫn cho Diệm ở miền Nam

- Chính quyền Ngô Đình Diệm dành ưu tiên cho các tín đồ Thiên Chúa giáo nhiều quyền hơn

so với người Phật giáo di cư như giúp đỡ về phương tiện vận chuyển, được phát tiền trợ cấp nhanh, được hưởng lương thực, thực phẩm tốt, được cấp phát những vùng đất đai màu mỡ để sinh sống, trong khi đó những người Phật giáo bị kỳ thị, rồi mỗi khi họ xuống tàu còn bị đuổi lui lại hoặc bị cắt tất cả các phương tiện và sự tiếp tế tối thiểu

- Những làng định cư được lập nên thì hầu hết các linh mục đứng đầu, khi đã vào đến miền Nam thì đồng bào Phật giáo còn bị đuổi ra những nơi tạm cư, ngay cả những vùng đất đã được đồng bào Phật tử khai phá cũng bị chính quyền Ngô Đình Diệm trắng trợn cướp đi, giaolại cho Thiên Chúa giáo như trường hợp trục xuất người Nùng ra khỏi đất Bao Hàn

- Trong vấn đề di cư: chính sách kỳ thị Phật giáo còn được thể hiện rõ nét qua việc thành lập các “khu dinh điền”, “khu trù mật” đối tượng bị cưỡng bức di cư chủ yếu là tín đồ Phật giáo, khi vào đây thì họ bị chia đất xấu, cắt các loại phương tiện, bị cắt hàng tiếp tế và đàn áp đủ điều Trong khi các tín đồ Thiên Chúa giáo và các tổ chức Thiên Chúa giáo được ưu tiên về mọi mặt

- Không chỉ trong vấn đề di cư, mà các ngành kinh tế chủ chốt như bán gạo, khai thách rừng, ngoại thương đều nằm trong tay những người Thiên Chúa giáo dưới sự bảo hộ của chính

quyền hoặc các lĩnh vực

Các chính sách kỳ thị của chính quyền NDD về Văn hóa – giáo dục.

- Trong việc trùng tu xây dựng nhà thờ, tượng, chùa, chính quyền Ngô Đình Diệm dành cho Thiên Chúa giáo nhiều đặc quyền, được cấp đất và tiền để xây dựng, trùng tu trong các ngày

lễ Thiên Chúa giáo, chính quyền Ngô Đình Diệm cũng tạo điều kiện to lớn cho việc tổ chức hành lễ, nhất là lễ giáng sinh với quy mô rất lớn

- Trong khi đó, đối với Phật giáo chính quyền Ngô Đình Diệm tìm cách gây trở ngại cho việc

tổ chức hành lễ Nổi bật nhất trong chính sách này là chính quyền Ngô Đình Diệm hủy bỏ

ngày nghỉ lễ Phật đản, một ngày lễ trọng đại của Phật giáo Một trong những sự việc thể hiện

sự kỳ thị này đó là Công điện 9195 cấm treo cờ Phật khiến bùng lên phong trào Phật giáo

năm 1963

- Đối với giáo dục thì giáo hội Thiên Chúa giáo chi phối các trường về mặt tinh thần, cốt để đảm bảo thực hiện nội dung giáo dục duy linh, nhân vị, mà thực tế là nội dung thần học theo lối kinh viện trung cổ Hầu hết các giáo sư triết học đều là linh mục hoặc tín đồ Thiên Chúa giáo Phần lớn các học bổng đi học nước ngoài đều rơi vào tay các linh mục hoặc sinh viên Thiên Chúa giáo Cách tuyển chọn thầy giáo cũng như cách đánh giá kết quả của học sinh

đều xây dựng tiêu chí trên cơ sở ý thức hệ Thiên Chúa giáo

- Nắm trong tay sự chi phối nền giáo dục “Đệ nhất Cộng hòa”, nên trong nhà trường, đặc biệt

là trường tiểu học, có lúc người dạy đã tìm mọi cách bôi đen, nhục mạ Phật giáo, tẩy não

ngay từ đầu trong thế hệ trẻ về một tôn giáo đã có chiều sâu trong lòng dân tộc, nhằm dọn

đường đưa những thanh thiếu niên đi đến cải đạo trong một thời gian không xa nữa

- Ngoài ra, các tổ chức Thiên Chúa giáo tha hồ xuất bản kinh sách, chương trình Thiên Chúa giáo có trên đài phát thanh… trong lúc đó Phật giáo bị o ép đủ điều, kinh sách Phật giáo bị kiểm duyệt gắt gao, đến nổi Phật giáo không dám ra một tờ báo có tính quần chúng dưới gần

10 năm chế độ Ngô Đình Diệm

- Chính sách tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm trên tất cả các lĩnh vực chính trị - tư tưởng, kinh tế - xã hội và văn hóa – giáo dục cho thấy chính quyền Ngô Đình Diệm có chính sách ưu đãi đối với Thiên Chúa giáo rất đậm nét, tạo mọi điều kiện, cả vật chất lẫn tinh thần cho giáo hội Thiên Chúa giáo hoạt động và phát triển

Cương lĩnh phong trào PG năm 1963.

- Ngay từ khi phong trào bắt đầu (7/5/1963), Phật giáo Việt Nam đã đặt vấn đề công bằng xãhội một cách cụ thể:

+ Về mục tiêu: “ Bình đẳng và tự do tín ngưỡng Phật giáo ( trong phạm vi nhân quyền )

+ Về đối tượng: “ Chỉ phản đối chính sách bất công, không coi chính phủ, nhất là khồn coi ThiênChúa giáo là kẻ đối lập

- Ngày hôm sau (Phật Đản), từ chùa Diệu Đế, một cuộc diễn hành lớn của quần chúng Phậtgiáo Phật tử Huế được tổ chức với những khẩu hiệu “ Tự do tín ngưỡng”, “ Phật giáo bấtdiệt”

- Cho nên ngày 9/5/1963, Phật tử Huế tếp tục biểu tình tố cáo chính quyền tàn sát tín đồ

II Cương lĩnh đấu tranh của phong trào Phật giáo năm 1963.

Trước biến cố ở Đài phát thanh Huế, ngày 10/5/1963, trong cuộc mittinh tại chùa Từ Đàm( Huế ), giới lãnh đạo Phật giáo đã công bố “ Bản tuyên ngôn của Tăng, tín đồ Phật giáo ViệtNam”, Bản tuyên ngôn này được xem như là Cương lĩnh đấu tranh của phong trào Phật giáo năm1963

1)Mục tiêu.

- Bình đẳng và tự do cho tín ngưỡng Phật giáo (trong phạm vi nhân quyền) Được đề ra vàotối 7/5/1963 mục tiêu này chỉ giới hạn trên phạm vi nhân quyền vì nó chỉ nhằm đòi lạinhững quyền lợi trên lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội mà cao hơn hết là tínngưỡng chứ không vì mục đích chính trị

- Ngày 10/5/1963 “Bản tuyên ngôn của Tăng, tín đồ Phật giáo Việt Nam” gồm năm nguyện

vọng với nội dụng chủ yếu là đòi chính quyền Ngô Đình Diệm thực thi công bằng xã hội

1. “1 Yêu cầu chính phủ Việt Nam Cộng hòa thu hồi vĩnh viễn Công điện triệt giáo

kì của Phật giáo

2. Yêu cầu Phật giáo phải được hưởng quy chế đặc biệt như các hội truyền giáoThiên Chúa đã được ghi trong Dụ số 10

3. Yêu cầu Chính phủ chấm dứt tình trạng bắt bớ, khủng bố tín đồ Phật giáo

4. Yêu cầu cho Tăng, tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo và hành đạo

5. Yêu cầu Chính phủ đền bồi một cách xứng đáng cho những kẻ bị giết oan vô tội

và kẻ chủ mưu giết hại phải đền bồi đúng mức”

- Tuyên ngôn khẳng định quyết tâm đấu tranh của Tăng, tín đồ Phật giáo miền Nam: “Nhữngđiểm trên đây là nguyện vọng tối thiểu và thiết tha nhất của toàn thể Tăng, tín đồ Phậtgiáo trong cả nước Chúng tôi sẵn sàng hi sinh cho đến lúc nào nguyện vọng hợp lí trênđây được thực hiện”

- Tuy nhiên, với bản chất giáo phiệt, chính quyền Ngô Đình Diệm xem thường trước nhữngyêu sách về công bằng xã hội mà Phật giáo đòi hỏi và tin rằng mọi phong trào sẽ bị dậptắt

- Chính sách bạo trị của chính quyền Ngô Đình Diệm khiến cho phong trào Phật giáo từ Huếnhanh chóng lan rộng ra khắp miền Nam Ngày 9/5/1963, tại Sài Gòn, dưới hình thức một

“lá tâm thư”, gửi toàn thể Tăng, tín đồ, giới lãnh đạo Phật giáo đã vạch trần chính sáchbất công của chính quyền Ngô Đình Diệm trong suốt 9 năm thống trị, đồng thời kêu gọi

“toàn thể Phật giáo đồ, không phân biệt xuất gia hay tại gia, người Việt hay ngoại kiều, hễ

ai còn nhiệt huyết vì đạo, chúng ta hãy tự bình tĩnh, luôn luôn muôn người như một, sẵnsàng bảo vệ đạo, chết vì đạo”

- Ngày 23/5/1963, để giải thích rõ ràng, cụ thể năm nguyện vọng, giới lãnh đạo Phật giáo

Việt Nam cho công bố bản phụ đính của “Bản tuyên ngôn ngày 10/5/1963”, trong đókhẳng định lại một lần nữa mục tiêu cuộc vận động: “tranh đấu cho lí tưởng công bình,chứ không phải đấu tranh với tư cách một tôn giáo chống một tôn giáo”, và “để chonhững nguyện vọng tối thiểu và hoàn toàn thuộc phạm vi tín ngưỡng ghi trong bản tuyênngôn và bản phụ đính của chúng tôi được thấu hiểu và chấp nhận” Bằng phương pháp bất

bạo động, Phật giáo tổ chức cuộc tuyệt thực 48 giờ đồng hồ trên khắp miền Nam bắt

đầu từ 14 giờ 30 ngày 30/5/1963.

2) Về đối tượng đấu tranh.

1. Đối tượng đấu tranh của phong trào Phật giáo chính là chế độ “độc tài, gia đình

trị, giáo trị” của Ngô Đình Diệm Phong trào Phật giáo không coi Thiên Chúa

giáo là kẻ đối lập vì tôn giáo này hoàn toàn đối lập nhau nhưng Thiên chúa giáokhông làm gì gây trở ngại cho Phật giáo cả Tuy nhiên, trong quan điểm của giớilãnh đạo Phật giáo, khi chống chính quyền Ngô Đình Diệm, Phật giáo cũng đồngthời chống cả Mỹ

2. Chiến thắng Ấp Bắc đầu năm 1963 chứng tỏ “Mỹ không thể thắng ta được trongchiến tranh đặc biệt” Với những thắng lợ bước đầu của cách mạng miền Nam,phong trào Phật giáo cũng khởi sắc nhanh chóng và công khai, lan rộng, góp phầnđẩy chế độ Diệm – Nhu đi nhanh đến hồi cáo chung

3) Biện pháp đấu tranh.

- Trong phong trào xuất hiện các hình thức đấu tranh và biện pháp đấu tranh đa dạng vàphong phú, như : Tuyên ngôn, kiến nghị, nghiêm lệnh, cầu siêu, tuyệt thực, biểu tình, rải

truyền đơn, thương lượng… , cao hơn hết là tự thiêu, điển hình nhất là hành động tự

thiêu của Hòa thượng Thích Quảng Đức vào ngày 11/6/1963 tại ngã tư đường Phan

Đình Phùng và Lê Văn Duyệt ( Sài Gòn ), để phản đối chế độ bạo quyền của Ngô ĐìnDiệm

- Biện pháp đấu tranh chủ yếu là bất bạo động

1. Bất bạo động (biểu tình, mít tinh, tự thiêu, biểu tình ôn hòa, tuyệt thực, nêu năm nguyện

vọng…) Thể hiện:

- Trong lời tuyên bố của Hòa thượng Thích Tịnh Khiết: “Chúng tôi tiến, các đạo hữu hãy tiến

theo chúng tôi để bảo vệ Chánh pháp Chúng tôi lùi, các đạo hữu hãy khai trừ chúng tôi đi Nếu chúng tôi bị giết, các đạo hữu hãy cầu nguyện cho những người đã giết chúng tôi”.

4) Về động lực của phong trào.

- Tuy phong trào chỉ mang màu sắc tôn giáo, nhưng sự thật, đây là sự vùng lên của cả mộtdân tộc

- Trong gần 6 tháng bùng nổ, phong trào Phật giáo miền Nam đã thực sự tạo được dư luậntích cực, nhận được sự ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân cả nước Chính sựhưởng ứng đông đảo của các thành phần tham gia cho thấy, đây là sự kết tinh cao độ củađạo pháp và dân tộc, của truyền thống yêu nước, yêu dân tộc của tăng ni, Phật tử bao đời

5) Tính chất.

- Thuần túy tín ngưỡng

- Thông qua mục tiêu của phong trào đấu tranh là đấu tranh là đòi lại quyền bình đẳng và tự

do tín ngưỡng, nó đã cho chúng ta nhận thấy trong cuộc đấu tranh này thì đó chỉ là đấutranh tôn giáo đơn thuần không nhằm mục tiêu về chính trị cũng như những mục tiêukhác

*Tại sao phong trào PG năm 1963 ghi đậm nét.

Báo cáo về tôn giáo của ĐH MT GP MN VN lần thứ hai viết: “PT chung của các tôn giáo chốngchế độ tàn bạo của Mỹ - Diệm và đòi tự do dân chủ, tự do tín ngưỡng, PT đấu tranh của đồng bào

PG vừa qua đã ghi đậm nét trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc nhân dân MN” Sự đậm néttrong lịch sử đấu tranh gpdt của nhân dân MN được thể hiện ở các mặt sau:

- PT CM tinh thần đấu tranh nổi bật của tăng ni, phật tử MN và tinh thần đấu tranh dân tộc

- PT góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh lật đổ chính quyền NDD, tạo điều kiện cho

- Kế hoạch “nước lũ” hay còn có tên là “Kế hoạch thanh toán vụ tranh chấp bạo động của Tổnghội Phật giáo” về bản chất là 1 cuộc hành quân an ninh của Lực lượng đặc biệt quân lực VNCH nhằm thực thi sắc lệnh giới nghiêm trên toàn lãnh thổ VNCH do Tổng thống Ngô Đình Diệm ban bố ngày 20/8.

- Tên gọi “kế hoạch nước lũ” do cố vấn Ngô Đình Nhu đặt ra nhằm ám chỉ 1 kế hoạch diễn ra với 1 tốc độ nhanh chóng (như 1 dòng nước lũ) trong thời gian ngắn từ ngày 21/8 đến ngày 30/8 nhằm giải quyết dứt điểm “vụ Phật giáo”

2)Tình hình miền Nam Việt Nam trước “Kế hoạch nước lũ”.

- Ba tháng rưỡi trôi qua kể từ khi phong trào Phật giáo miền Nam bùng nổ, bắt đầu từ cái chết của 8 Phật tử vào đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, cùng với việc hòa thượng Thích Quảng Đức tự thêu tại Sài Gòn vào ngày 11/6/1963, chính quyền Ngô Đình Diệm đã sử dụng

đủ mọi biện pháp nhằm đè bẹp phong trào Phật giáo miền Nam nhưng cuộc đấu tranh chính nghĩa của Phật giáo ngày càng phát triển sâu rộng

- Lúc bấy giờ, chế độ gia đình trị Ngô Đình Diệm , 1 chế độ với đặc điểm “là hối mại quyền thế, gia đình trị, tham nhũng, khinh miệt thuộc hạ và tàn nhẫn với những đòi hỏi của nhân dân” đang ở vào thế bị cô lập hơn bao giờ hết Để cứu nguy cho chế độ, chính quyền Ngô Đình Diệm đã cho thực hiện 1 kế hoạch gọi là “kế hoạch nước lũ”

3)Mục tiêu của “kế hoạch nước lũ”.

- “Kế hoạch nước lũ” nhằm:

- Thanh toán các phần tử phản loạn và tiêu diệt các mầm mống khuynh đảo Chính phủ VNCH

cụ thể là “Cương quyết thanh trừng các phần tử phản bội và quá khích trong các giới Tăng

Ni, công chức, giáo sư, sinh viên, cũng như trong các đoàn thể nhân dân

- Thống nhất ý chí toàn dân toàn quân để dốc toàn lực vào cuộc chiến đấu chống Cộng sản và xây dựng xứ sở, chỉnh hướng cho các tư tưởng thiên lệch

- Chứng minh cho dư luận quốc nội và quốc ngoại thiện chí của Chính phủ VNCH”

- Bên cạnh những mục tiêu trên, “kế hoạch nước lũ” của chính quyền Ngô Đình Diệm ngoài việc “bắt giữ giới lãnh đạo Phật giáo, làm cho quần chúng Phật tử như “rắn mất đầu”, từ đó phong trào đi đến chỗ tan rã, Phật giáo sẽ không có điều kiện phô trương lực lượng khi C.Lodge đến Sài Gòn nhậm chức đại sứ thay cho Nolting, không những thế còn ngăn chặn

âm mưu đảo chánh của các tập đoàn thân Mỹ khác không ăn cánh với Diệm, chính quyền Ngô Đình Diệm muốn tỏ cho chủ Mỹ thấy rằng nó có lực lượng có thể làm chủ trong mọi tình hình ”

4)Biện pháp thực hiện và các lực lượng tham gia vào “kế hoạch nước lũ”.

- Biện pháp thực hiện “kế hoạch nước lũ”

- Để thực hiện “kế hoạch nước lũ”, chính quyền VNCH sẽ:

- “Nghiêm giam những tên phản loạn quá khích và xúc tiến lập hồ sơ hợp lệ để xin truy tố ra trước Tòa án Quân sự với tội danh “xâm phạm an ninh công cộng và chống lại Quân đội và nhân dân công lực”

- Đồng thời lưới tình báo sẽ được tăng cường, các tổ an ninh nòng cốt sẽ được tổ chức tại các

Ty, Phòng, Sở và đoàn ngũ để truy nã những phần tử phản bội và thanh lộc quyết liệt những

kẻ hoạt đầu Nhằm quyền lợi tối đại, tối thượng của Quốc gia trong giai đoạn hiện tại”

- Các lực lượng quân lực VNCH tham gia vào “kế hoạch nước lũ”.

- Lực lượng tham gia “kế hoạch nước lũ” bao gồm thành phần các đơn vị như sau:

+“2 Đại đội thuộc Liên Đoàn 31 của Lực lượng Đặc biệt

- + 1 Đại đội 16 Bảo An

- + Lực lượng Cảnh sát của Tổng nha Cảnh sát quốc gia”

5)Diễn biến “kế hoạch nước lũ”.

o Hành động của chính quyền Ngô Đình Diệm.

- Đúng như kế hoạch đã vạch ra, đêm 20 rạng ngày 21/8/1963, chính quyền Ngô Đình Diệm cho quân tấn công đồng loạt hầu hết các ngôi chùa được dùng làm cơ sở đấu tranh trên khắp miền Nam, cụ thể là:

- + “Ngày 20/8/1963, chính phủ huy động cảnh sát, quân đội và lực lượng đặc biệt đồng loạt tấn công các chùa trung tâm tại Sài Gòn và Huế là các chùa Ấn Quang, Xá Lợi, Từ Đàm, Diệu Đế, Linh Quang cùng các chùa lớn làm căn cứ cho cuộc tranh đấu của Phật giáo trên cả nước, bắn nát mặt tượng Phật, bắt giam 1.400 nhà sư cùng các lãnh đạo Tổng hội Phật giáo Việt Nam và Uỷ ban Liên phái, dùng dây thép gai vây quanh các chùa không cho Phật tử ra vào

- + “Ở chùa Xá Lợi ngày 21/8/1963, hai vị lãnh đạo Tổng Hội Phật giáo Việt Nam là Hòa thượng Thích Tịnh Khiết và Thượng tọa Thích Tâm Châu bị bắt”

- + Ngay sau khi bị bắt, lãnh đạo Tổng Hội Phật giáo Việt Nam thiền sư Tịnh Khiết được thả

về chùa Ấn Quang Tất cả các những người phụ tá cho ông vẫn bị giam giữ

- Tất cả thành viên Ban Chấp Hành Đoàn Sinh viên Phật tử Sài Gòn và Huế bị bắt tại nhà riêng Nhiều trí thức, sinh viên ủng hộ cuộc đấu tranh của Phật giáo cũng bị bắt

- + Sáng 21/8/1963 lệnh thiết quân luật được ban bố ở các thành phố lớn của miền Nam Việt Nam Xe phóng thanh của chính quyền loan tin "chính phủ đã diệt xong bọn phản động" Chính quyền rải truyền đơn và hiệu triệu khắp nơi

- Sau khi trấn áp Phật giáo, chính quyền hỗ trợ thành lập Ủy ban Liên Hiệp Phật giáo Thuần Túy do thiền sư Nhật Minh đứng đầu với mục đích tạo ra hình ảnh Phật giáo không chống đốichính quyền

- Sự phản ứng quyết liệt của Tăng ni, Phật tử miền Nam đối với “kế hoạch nước lũ”.

- Tăng Ni, Phật tử đã chống trả mãnh liệt, cho đến lúc kiệt sức thì bị bắt tống lên xe chở vào trại giam Hầu hết các nhà sư trong giới lãnh đạo PG đã bị bắt trong cuộc tấn công này

- Ở chùa Ấn Quang, thì cuộc tấn công của lực lượng Diệm cũng vấp phải sự kháng cự mãnh liệt của Tăng tín đồ Phật tử: “Việc khám xét chùa Ấn Quang cũng gặp trở ngại vì chùa đã tổ chức phòng thủ và báo động Khi lực lượng an ninh tiến vào chùa thì gặp một hàng rào kẽm gai có truyền điện nên một số nhân viên ta bị điện giật và bị thương Một số Tăng Ni canh gác trong chùa dùng gậy định chống trả lúc đầu, nhưng sau đó lại rút lui lên lầu Các sư liền

sử dụng máy phóng thanh kêu gọi đồng bào quanh vùng thức dậy để chứng kiến quân đội tấn công chùa Trong chùa, trống đánh ầm ĩ để báo động và sử dụng điện thoại để liên lạc với cácchùa khác.”

o Sự phản ứng của các tầng lớp nhân dân đối với “kế hoạch nước lũ”.

- Sau cuộc tấn công vào chùa chiền, phong trào Đô thị miền Nam nói chung và phong trào Phậtgiáo nói riêng không những không bị đè bẹp mà còn phát triển sâu rộng trong hầu hết các tầng lớp nhân dân

- Ngày 21/8/1963, sinh viên Trung tâm Kỹ thuật Phú Thọ bãi khóa

- Ngày 22/8/1963 khoa trưởng Y Khoa Sài Gòn bác sĩ Phạm Biểu Tâm từ chức rồi bị bắt Ngàyhôm sau, sinh viên Y khoa vận động sinh viên các trường khác liên kết thành lập Ủy ban Chỉ đạo Sinh viên Liên khoa

- Sau ngày 24/8/1963, các phân khoa đại học và trường trung học lớn tại Sài Gòn đều bị cảnh sát phong toả Sinh viên và học sinh bãi khóa và vận động các giáo sư từ chức

- Ngày 25/8/1963, 300 sinh viên học sinh tổ chức biểu tình tại Công trường Diên Hồng phía trước chợ Bến Thành trong lúc chính quyền đang ban bố lệnh giới nghiêm Cảnh sát bắn vào đoàn biểu tình giết chết nữ sinh Quách Thị Trang Khoảng 200 người bị bắt giữ Xác Quách Thị Trang bị cảnh sát mang đi - Lên án hành động trên đây của chính quyền Ngô Đình Diệm,trong Lời tuyên bố ngày 18-8-1963, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết lên án tội ác của chính quyền NDD Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định sự thắng lợi tất yếu của cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam

o Phản ứng của dư luận quốc tế về “kế hoạch nước lũ”.

- Một số nhà báo Mỹ bị lực lượng Diệm đánh khi họ đang chứng kiến vụ tự thiêu này Dư luận

Mỹ sôi nổi phản đối Diệm

- Liên hiệp quốc trong phiên họp ngày 7-10-1963 tại New York của Liên Hợp Quốc khi bàn đến vấn đề PG Việt Nam Đại biểu Sri Lanka tố cáo chính quyền NĐD đàn áp Phật giáo và viphạm nhân quyền, và đề nghị cử một phái đoàn sang miền Nam điều tra “vụ PG”

- Ngày 22/8/1963, thống chế Sarit Thanarat, thủ tướng Thái Lan, đề nghị triệu tập một hội nghị

sơ bộ gồm các nước Phật giáo trước lúc đưa vấn đề Phật giáo Việt Nam ra Liên Hiệp Quốc

6)Hậu quả của “kế hoạch nước lũ”.

- Tới lúc này, tất cả các lực lượng bất mãn với chính phủ Ngô Đình Diệm đã đoàn kết thành một khối coi chính phủ Ngô Đình Diệm là độc tài, gia đình trị, phân biệt tôn giáo, không thể chấp nhận được cho miền Nam Việt Nam Chính phủ Ngô Đình Diệm đã mất hết đồng minh trong nước và quốc tế Dư luận thế giới và cả Hoa Kỳ đều phản đối chính phủ Việt Nam

Cộng hòa đã đàn áp Phật giáo

- Ngày 20 tháng 8 năm 1963 chính phủ dùng vũ lực tấn công Phật giáo thì ngay hôm sau Hoa

Kỳ cử đại sứ mới là Cabot Lodge đến Sài Gòn với chính sách hoàn toàn mới đối với chính phủ Ngô Đình Diệm Các lãnh đạo Quân lực Việt Nam Cộng hoà liên hệ với các lực lượng chính trị bất mãn và các giới chính trị và tình báo Hoa Kỳ để tham khảo một giải pháp loại bỏchế độ độc tài của anh em Diệm – Nhu – Cẩn

- Ngày 1.11.1963, Quân lực Việt Nam Cộng hoà đã làm đảo chính thành công lật đổ chính phủ Tổng thống Ngô Đình Diệm, giết chết Tổng thống Ngô Đình Diệm và cố vấn Ngô Đình Nhu, sau đó mở phiên toà xử tử cố vấn Trung phần Ngô Đình Cẩn Cuộc đảo chính này chấm dứt nền Đệ nhất Cộng hoà của miền Nam Việt Nam

Sự nhập cuộc của SV, HS VN trong PTPG 1963.

- Huế là nơi đầu tiên SV nhập cuộc dưới dạng một tín đồ PG Huế là trung tâm chính trị triềuđình thứ hai của VNCH Ngày 17/8/1963, SV nhập cuộc, với tư cách là 1 thực thể đoànthể của SV, vì chính quyền NDD cách chức Cao Văn Luận

- Tình hình trên khiến giảng viên viện đại học Huế nói chung, trường ĐH SP nói riêng khóthể giữ thái độ thờ ơ, im lặng Ngày 17/8/1963, viên chức trong trường ĐH SP Huế vàhầu hết giảng viên các trường Đh thuộc Viện ĐH Huế từ chức, nghỉ việc

- 14h ngày 17/8/1963, đông đảo SV Viện ĐH Huế, họp tại giảng đường C, ra kiến nghị yêucầu chính quyền NDD tìm mọi phương sách để Quý vị khoa trưởng và giảng viên đã từchức và đảm nhiệm lại chức vụ của mình; thu hồi lệnh bãi chức Cao văn Luận, quyết địnhbãi khóa cho đến khi những nguyện vọng đó được thỏa mãn

- SV ĐH Huế cùng với SV các trường thuộc Viện ĐH Huế tổ chức biểu tình, kéo đến tòa Đạibiểu Chính phủ Sau đó SV kéo về khuôn viên trường ĐH SP Huế để tiếp tục cuộc đấutranh

- Tối ngày 17/8, qua đài phát thanh huế Trình Giảo Kim do NDD thao túng, phát đi thôngcáo phủ nhận cuộc biểu tình và quyết định tuyên bố bãi khóa vào chiều 17/8 của SV ViệnĐHH Phản đối điều đó, sáng 18/8, tại giảng đường C, một cuộc hội thảo có gần 500 SV

tham dự, tuyên bố tẩy chay ban chấp hành cũ BCH lâm thời gồm có 7 SV và cố vấn đoàngồm 6 giảng viên.

- Cùng với huế, PT đấu tranh chống NDD ngày càng lên cao ở các đô thị miền Nam Để cứunguy cho tình thế này, NDD cho thưc hiện kế hoạch nước lũ SV và tăng ni, Phật tử chốngtrả quyết liệt

- Thực tế, trong cuộc đụng đầu quyết liệt giữa nhân dân các đô thị miền Nam với NDD trongnăm 1963, giảng viên và SV trường ĐHSP Huế ngay từ đầu đã nhập cuộc, tích cực thamgia đấu tranh, góp phần nhỏ bé của mình làm “ lung lay tận gốc chế độ bù nhìn… đếquốc Mỹ buộc phải thay đổi tay sai, phế bỏ NDD hòng để cải thiện tình hình chính trị vàquân sự để cứu vãn thất bại”

- Những ngày sau 21/8, nhiều bộ trưởng, khoa trưởng, giáo sư đại học từ chức ở SG Ngày22/8, một nhóm giáo chức SG rải truyền đơn lên án NDD tấn công chùa và kêu gọi trithức vùng dậy đấu tranh

- Về phía SV, 22/8 Ủy ban chỉ đạo SV Liên khoa được thành lập 24/8 đổi lại là Ủy ban chỉđạo SV và HS

- Ủy ban này “tuyên bố bãi khóa, nghỉ học để đấu tranh cho tự do tín ngưỡng” Hầu hết cáctrường ĐH, CĐ ở SG đều bãi khóa

- Sáng 25/8, thanh niên, SV, HS SG từ nhiều hướng khác nhau đổ về trước chợ Bến Thành tổchức biểu tình lên án NDD Cảnh sát Diệm bắn vào đoàn biểu tình, nữ sinh Quách ThịTrang hy sinh

- Tại Huế, các trường ĐH đã hoàn toàn đóng cửa sau quyết định bãi khóa của SV và sự từchức của toàn thể giáo sư Sau đêm tấn công chùa, sân vận động Tự Do của thành phố đãbiến thành một trại giam khổng lồ để giam giữ SV và HS

- Ngày 28/8, Chủ tịch HCM ra lời Tuyên bố nghiêm khắc lên án chính quyền NDD đàn áp dãman Tăng ni, Phật tử và khủng bố, bắt bớ giáo sư, SV, HS miền Nam

- Ngày 1/9, Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, gửi công hàm cho các vị nguyên thủ cho các nướcchâu Á và châu Phi, vạch rõ chính sách đàn áp phật giáo của NDD

- PT bãi khóa, biểu tình trong SV, HS vẫn tiếp tục nổ ra Tại các tỉnh, HS các trường công lập

và tư thục cũng liên tục bãi khóa, biểu tình chống chế độ Có thể nói rằng những ngàycuối tháng 8 và đầu tháng 9, với sự mở rộng PT ra khắp mọi giới đồng bào, với sự xuấthiện khẩu hiệu không chỉ dừng lại ở chỗ chống Diệm mà cả chống Mỹ, phong trào PG

MN VN đã đạt đến đỉnh cao của nó

- Cũng trong thời gian này, nhiều đoàn thể được gấp rút thành lập để đối phó với tình hìnhnhư Đoàn thanh niên cứu nguy PG, Đoàn Thanh niên Quốc tuệ, Việt Nam thanh niên áiquốc đoàn, Thanh niên Tăng đoàn Việt Nam

Ý nghĩa lịch sử của phong trào phật giáo

- Trước tiên muốn hiểu ý nghĩa lịch sử của phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 thì ta

phải hiểu như thế nào là ý nghĩa lịch sử Theo giáo sư Phan Ngọc Liên định nghĩa : ý nghĩa lịch sử có nghĩa là điều cần thiết, có tác dụng về lịch sử rút ra từ một sự kiện, ví dụ như ý

nghĩa lịch sử của sự thành lập Đảng Cộng Sản Đông Dương

- Diễn ra trong một thời gian chưa đầy sáu tháng, nhưng phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 đã ghi một dấu ấn sâu sắc trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhândân ta

- (3 ý nghĩa)

- Đầu tiên, Phong trào chứng minh tinh thần đấu tranh bất khuất của Tăng Ni và Phật

tử Việt Nam trong tinh thần đấu tranh dân tộc

- Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ những thế kỷ đầu Tây lịch Cốt tủy của Phật giáo là Từ bi

to lớn trong phong trào đấu tranh giành độc lập suốt 1000 năm Bắc thuộc

- Chính sự đan xen của những nguồn lực này cho phép Tăng Ni, Phật tử cùng mọi giới đồng bào miền Nam tham gia trong phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 phát huy cao nhất tinh thần yêu nước, yêu đạo vốn là truyền thống lâu đời và quý báu của Phật giáo Việt Nam, để đối đầu với “chính sách bất công gian ác” của chính quyền Ngô Đình Diệm Điều đó giải thích tại sao trước sự đàn áp hết sức khốc liệt của kẻ thù, hàng hàng, lớp lớp Tăng Ni, Phật tử và đồng bào miền Nam vẫn kiên trì giữ vẫn ý chí đấu tranh

- Có biết bao hình ảnh hào hùng trong cuộc đấu tranh một mất một như là hình ảnh quần chúngnhân dân tại Đài phát thanh Huế; hình ảnh của những thanh thiếu niên, nhi đồng Phật tử đưa cao những khẩu hiệu trên đường phố Huế “Phản đối bất công gian ác!”, “Hãy giết chúng tôi đi”; hình ảnh 400 Tăng Ni biểu tình ngồi trước Quốc hội Diệm trước giờ tuyệt thực, hình ảnh hàng hàng, lớp lớp sinh viên, học sinh Huế, Sài Gòn và nhiều tỉnh khác bất chấp lệnh giới nghiêm, xuống đường biểu tình phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm tấn công chùa chiền vàgiương cao những khẩu hiệu bài Mỹ;

- Cao hơn hết là hình ảnh của những nhà sư ngồi bất động trong ngọn lửa cháy phừng phực, với một tâm nguyện cao đẹp là “chúng sinh an lạc”, nổi bật là hình ảnh của nhà sư Thích Quảng Đức Tất cả chính là sự kết tinh cao độ truyền thống yêu nước, yêu dân tộc của nhân dân ta

- Dù trong hoàn cảnh lịch sử nào, Phật giáo Việt Nam chưa bao giờ tự tách mình ra khỏi khối cộng đồng dân tộc Trong lầm than nô lệ, Phật giáo đã cùng với dân tộc vùng lên đánh đổ ách thống trị bạo tàn Trong sự hưng thịnh của đất nước Việt Nam có sự góp sức của Phật giáo

- Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 không chỉ nhằm chống chính sách đàn

áp tôn giáo mà còn mang ý nghĩa đấu tranh chống chính quyền tay sai của đế quốc Mỹ

- Thứ hai, Phong trào góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh lật đổ chế độ Ngô Đình Diệm, tạo điều kiện cho cách mạng miền Nam phát triển

- Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 là một sự kiện lịch sử nổi bật trong phong trào đô thị miền Nam thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ( 1954-1975)

- Ngô Đình Diệm được Mỹ đưa lên nắm chính quyền ở miền Nam Việt Nam từ tháng 7-1954 Nhưng chín năm sau, Diệm bị gạt khỏi chính quyền không thương tiếc bằng cuộc đảo chính quân sự ngày 1-11-1963 Tại sao lại như vậy ? Câu trả lời có thể tìm ngay trong chính sách dùng tay sai của Mỹ và bản chất của chính quyền đó

- Nhưng nguyên nhân quan trọng hơn cả là do phong trào đấu tranh cách mạng và yêu nước của nhân dân miền Nam ngày càng phát triển và liên tục giành thắng lợi, trong đó có phong trào đô thị, trực tiếp là Phật giáo năm 1963

- Trước hết cần hiểu rõ thái độ của Phật giáo miền Nam đối với chế độ Ngô Đình Diệm Năm

1954, khi Ngô Đình Diệm mới nắm quyền ở miền Nam, Phật giáo đã tỏ thái độ rõ ràng và

cho rằng: “ Cuộc sống sẽ ngặt nghèo hơn hơn dưới chế độ Diệm ”

- Tiếp theo, khi chính quyền Ngô Đình Diệm lấy chủ nghĩa nhân vị thống trị nhân dân miền Nam, Phật giáo đã chỉ ra rằng: “ Chủ nghĩa nhân vị là một thủ đoạn bịp bợm nhằm làm cho

Thiên Chúa giáo trở nên hấp dẫn…”.

- Năm 1963, Phật giáo dấy lên phong trào đòi chính quyền Ngô Đình Diệm thực thi quyền bìnhđẳng tôn giáo

- Cùng với phong trào đấu tranh chính trị ngày càng lên cao ở các đô thị, đặc biệt là phong tràoPhật giáo, quân đội Diệm liên tiếp thất bại nặng nề ở nông thôn và đồng bằng trước các đòn tấn công của quân giải phóng, mở đầu là chiến thắng Ấp Bắc ( 2-1-1963 )

- Sau Ấp Bắc, dần dần kế hoạch của Mỹ trong chiến lược “ Chiến tranh đặc biệt ” đứng trước

nguy cơ pha sản Mâu thuẫn Mỹ-Diệm càng trở nên căng thẳng và Mỹ đã bí mật lựa chọn

phương án “ thay ngựa giữa dòng ”.

- Thực ra, từ sau Ấp Bắc, Nhà Trắng đã tính đến phương án thay Diệm, tuy nhiên vẫn còn thái

độ chờ xem, chưa dứt khoát Từ khi phong trào Phật giáo nổ ra và trước thất bại liên tiếp của quân đội Diệm, chính quyền Kennedy thấy rằng, trên thực tế chính quyền Diệm không nhữngkhông có sức thu phục nông dân mà ngay ở thành phố chính quyền cũng mất hết chỗ dựa xã hội Một chính quyền như thế thì không thể nào đáp ứng được chính sách của Mỹ đối với miền Nam Việt Nam

- Chính đây là động lực chủ yếu khiến Nhà Trắng “ bật đèn xanh ” cho nhóm tướng lĩnh Sài

Gòn, do Dương Văn Minh đứng đầu, làm cuộc đảo chính lật đổ Diệm-Nhu ( 1-11-1963 ) đưa

đến sự cáo chung chế độ độc tài gia đình trị Ngô Đình Diệm và nền “ Đệ nhất cộng hòa ’’do

Mỹ dày công nuôi dưỡng Bàn về âm mưu của Mỹ trong việc gạt bỏ anh em Ngô Đình Diệm,

- Rõ ràng, chính sự lớn mạnh của phong trào cách mạng miền Nam là yếu tố quyết định đưa đến sự sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm Tuy nhiên, phải khách quan mà thừa nhận rằng, phong trào Phật giáo miền Nam năm 1963 là một bộ phận của phong trào đô thị, phong trào cách mạng của nhân dân miền Nam chống Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm

- Nói cách khác, phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 là yếu tố tích cực góp phần quan trọng vào sự sụp đổ của chế độ Ngô Đình Diệm Ý nghĩa cao nhất của phong trào chính là chỗ đó

- Thứ ba, Sự thống nhất các hệ phái Phật giáo miền Nam Việt Nam

- Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 đã mở ra một bước ngoặt mới đối với sựphát triển của Phật giáo Việt Nam, mà sự kiện quan trọng nhất là sự thống nhất của các hệ phái Phật giáo miền Nam trong một tổ chức duy nhất: Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất

- Kể từ thập niên 30, cùng với sự chuyển mình của dân tộc, Phật giáo Việt Nam cũng đã có những bước phát triển mới Năm 1931, tại Sài Gòn, hội Nam Kỳ Nghiên cứu Phật học ra đời Tiếp theo, hội An Nam Phật học thành lập ở Huế (1932), rồi hội Phật giáo Bắc Kỳ cũng được thành lập ở Hà Nội năm 1934

- Năm 1951, một Đại hội Phật giáo toàn quốc được tổ chức tại chùa Từ Đàm (Huế) Đại hội quyết định thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam, bầu ra Ban quản trị và suy tôn Hoà