Nội dung bài mới :35' Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung kiến thức Hoạt động 1: 5' - Nhìn tranh cấu trúc của phân tử ADN và trả lời Gen là gì?. Hoạt động của giáo viên - học si
Trang 2Tuần: 1 Tiết:1 (theo ppct) Tuần thực dạy: 1
Chương I CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
Bài 1 GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN
I Mục tiêu
* Về kiến thức:
-Trình bày được khái niệm và mô tả cấu trúc chung của gen
-Trình bày được mã di truyền và các đặc điểm chung của nó
-Từ mô hình tái bản ADN, mô tả các bước của qúa trình nhân đôi ADN làm cơ sở cho sự nhân đôi của NST
* Về kỹ năng: Rèn luyện và phát triển tư duy phân tích, khái quát hóa
* Về thái độ: Tích hợp giáo dục môi trường, bảo vệ động - thực vật quý hiếm
II Kiến thức trọng tâm
Cấu trúc của gen, mã di truyền và nhân đôi ADN
III Phương pháp và thiết bị dạy học
* Phương pháp: Quan sát các sơ đồ trong SGK để rút ra bản chất của vấn đề.Hỏi -đáp
* Thiết bị dạy học:
Giáo án pp , màng hình lớn, máy vi tính
IV Nội dung và tiến trình lên lớp:
1 Ồn định lớp: kiểm tra sỉ số lớp (1')
2 Giới thiệu chương trình Sinh học 12: (2')
Nội dung chương trình Sinh học 12 gồm có 3 phần: DI TRUYỀN HỌC, TIẾN HÓA, SINH THÁI HỌC Tiếp nối chương trình Sinh học 10: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG, SINH HỌC TẾ BÀO, SINH HỌC VI SINH VẬT và Sinh 11:SINH HỌC CƠ THỂ Khi nói đến di truyền thì không thể không nhắc đến gen,ADN,NST, đột biến gen hay biến dị Như vậy trong chương 1 chúng ta tìm hiểu CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ Bài 1 Gen,mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN
3 Nội dung bài mới :(35')
Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: (5')
- Nhìn tranh cấu trúc của phân tử ADN và trả
lời Gen là gì?
+ trả lời được khái niệm
- Sự đa dạng của gen chính là đa dạng di
truyền.Cần có ý thức bảo vệ nguồn gen ,đặc
biệt nguồn gen quý:bảo vệ , nuôi dưỡng, chăm
sóc Đ-TV quý hiếm
I GEN
1 Khái niệm
- Gen là một đoạn của phân tử ADN mang thông tin
mã hóa một sản phẩm nhất định (chuỗi pôlipeptit hay phân tử ARN)
Trang 3Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung kiến thức
- Nhìn hình 1.1 SGK cho biết gen cấu trúc có
mấy vùng và cho biết nhiệm vụ của từng vùng
+ học sinh suy nghĩ rồi trả lời theo sách
- Vùng nào của gen quyết định cấu trúc phân tử
protein mà nó qui định tổng hợp
+ Vùng mã hóa
(Gen không phân mảnh:là gen ở sinh vật nhân
sơ có vùng mã hóa liên tục
Gen phân mảnh: phần lớn gen ở sinh vật nhân
chuẩn có vùng mã hóa không liên tục, xen kẽ
các đoạn mã hóa a.a là các đoạn không mã hóa
a.a)
Hoạt động 2 :(13')
- Nhìn vào bảng 1SGK Bảng mã di
truyền Vậy mã di truyền là gì?
-Tại sao gọi mã di truyền là mã bộ ba?
- Vì sao lại có 64 mã bộ ba?
+Có 4 loại nu, mà 3 nu kế tiếp nhau mã hóa 1
aa Vậy ta có 43 = 64
-Cách đọc mã di truyền trên 1 gen
-Vậy mã bộ ba có những đặc điểm gì?
+ học sinh nêu được 4 đặc điểm chung của mã
bộ ba
2 Cấu trúc chung của gen cấu trúc Gen cấu trúc có 3 vùng:
- Vùng điều hòa ở đầu gen mang tín hiệu khởi động
- Vùng mã hóa mang thông tin mã hóa axit amin
- Vùng kết thúc ở cuối gen mang tín hiệu kết thúc phiên mã
II MÃ DI TRUYỀN
1.Khái niệm: Trình tự các nucleotic trong gen qui định trình tự các a.a trong phân tử Protein
2 Mã di truyền là mã bộ ba:
- Cứ 3 nu đứng kế tiếp nhau mã hóa cho một a.a (hay còn gọi là codon)
- Có 64 mã bộ ba (xem bảng mã di truyền)
3 Đặc điểm chung:
- Mã di truyền được đọc từ một điểm xác định và liên tục không gối lên nhau (5'3')
- Mã di truyền có tính đặc hiệu (một bộ ba chỉ mã hóa một a.a)
Có một bộ ba mở đầu mã hóa a.a mở đầu (AUG- Methionin), có 3 bộ ba kết thúc (UAA, UAG, UGA) không mã hóa a.a
- Mã di truyền mang tính thoái hóa: nhiều bộ ba cùng xác định một a.a (trừ AUG mã hóa Met và UGG mã hóa Trp)
- Mã di truyền có tính phổ biến Điều này phản ánh nguồn gốc chung của các loài
Trang 4Nghĩa là ở các loài sinh vật đều được mã hóa
theo một nguyên tắc chung (các từ mã giống
nhau)
Hoạt động 3:(17')
- ADN nhân đôi trong pha nào của chu kì tế
bào?(kiến thức lớp 10)
+ Pha S
-Quan sát hình 1.2 SGK cho biết quá trình gồm
mấy bước chính?
+ 3 bước chính
Cho học sinh thảo luận và tổng kết
+thảo luận 4'
-Vì sao gọi là nguyên tắc bổ sung?
+ A liên kết với T , G liên kết với X
Nguyên liệu tổng hợp mạch mới lấy từ môi
trường nội bào
-Tại sao có hiện tượng một mạch được tổng
hợp liên tục, một mạch tổng hợp ngắt quãng?
- Mạch mới của ADN chỉ tổng hợp theo chiều
5'- 3'
-Nguyên tắc bán bảo tồn có ý nghĩa gì?
- Ý nghĩa của quá trình nhân đôi ADN là đảm
bảo tính ổn định về vật liệu di truyền giữa các
thế hệ tế bào
III QÚA TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN
- Thời điểm: Xảy ra trong nhân tế bào, tại các NST, ở
kì trung gian giữa 2 lần phân bào ADN được nhân đôi theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn
- Diễn biến:
+Bước 1: Tháo xoắn phân tử ADN Nhờ các Enzim,ADN duỗi xoắn và 2 mạch đơn tách dần
+ Bước 2: Tổng hợp các mạch ADN mới Enzim ADN - polimeraza sử dụng một mạch làm khuôn tổng hợp nên mạch mới (theo nguyên tắc bổ sung)
Trên mạch khuôn 3'-5' mạch bổ sung tổng hợp liên tục, trên mạch khuôn 5'-3' mạch bổ sung tổng hợp ngắt quãng (đoạn Okazaki), sau nối lại bằng enzim nối
+ Bước 3:Hai phân tử ADN con được tạo thành
- Giống nhau và giống ADN mẹ
- Mỗi ADN con đều có một mạch mới (nguyên tắc bán bảo tồn)
4 Củng cố: ( 4')
Câu 1 Phân tử ADN tự sao dựa trên nguyên tắc bổ sung là:
a A - U, G - X b A - T, G - X c A - G, T - X d T - U, G - X
Câu 2 Một phân tử ADN tự sao liên tiếp 3 lần, số phân tử con tạo thành là:
Câu 3 Phân tử ADN con mới tạo thành, có
a Hai mạch đơn được hình thành liên tục b Một mạch liên tục, một mạch gián đoạn
c Hai mạch đơn hình thành gián đoạn d Hai mạch đơn mới hoàn toàn
Trang 5Câu 4 Enzim nối trong tự sao ADN có tên là:
a ADN- pôlimeraza b ADN- ligaza
c ADN- pôlimeraza alpha d ADN- pôlimeraza beta
Câu 5 Gen là một đoạn của :
c Phân tử protein d Nhiễm sắc thể
5 Dặn dò:(2') Về nhà học bài và hoàn thành bài tập sau:
ARN thông tin
ARN vận chuyển
ARN riboxom
Kiến thức bổ sung:
Gen có nhiều loại gen như gen cấu trúc, gen điều hòa, gen nhảy
- Gen cấu trúc :là gen mang thông tin mã hóa tổng hợp một chuỗi polipeptit trong phân tử protein
Trang 8Ôn Tập phần bài tập