TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰBỘ MÔN TÂM LÍ Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân luật Tên môn học: Tâm lí đại cương Số tín chỉ: 02 Loại môn học: Tự chọn 1.. TÓM TẮT NỘI DU
Trang 2TG Thời gian
GVCGVCC
Giảng viên chínhGiảng viên cao cấpLVN Làm việc nhóm
Nxb Nhà xuất bản
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
BỘ MÔN TÂM LÍ
Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân luật
Tên môn học: Tâm lí đại cương
Số tín chỉ: 02
Loại môn học: Tự chọn
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
1.1 GIẢNG VIÊN THUỘC BỘ MÔN
1) TS Bùi Kim Chi - GVC, Trưởng Bộ môn
1.2 GIẢNG VIÊN NGOÀI BỘ MÔN
1) PGS.TS Đặng Thanh Nga - GVCC, Phó trưởng khoa Đào
tạo tại chức
Điện thoại: 0912468846
E-mail: ngadang1963@gmail.com
Văn phòng Bộ môn tâm lí
Phòng A309 - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Điện thoại: 04-37738323
Trang 4Giờ làm việc: 8h00-17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ)
2 CÁC MÔN HỌC TIÊN QUYẾT: Không có
3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Môn tâm lí học đại cương trang bị cho người học những kiến thức cơbản về đời sống tâm lí của con người Trên cơ sở đó, người học có thểvận dụng để hình thành và phát triển khả năng tư duy, rèn luyện trí nhớ,trí thông minh, trí tuệ cảm xúc và tính sáng tạo Đồng thời giúp chongười học hình thành những phẩm chất nhân cách là cơ sở để họ có thểgiải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống cũng như trong hoạtđộng nghề nghiệp sau này
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC
Vấn đề 1 Tâm lí học là một ngành khoa học
1.1 Sơ lược lịch sử tâm lí học
1.1.1 Những tư tưởng tâm lí học thời cổ đại
1.1.2 Những tư tưởng tâm lí học từ nửa đầu thế kỉ XIX trở về trước1.1.3 Tâm lí học trở thành môn khoa học độc lập
1.1.4 Các trường phái cơ bản trong tâm lí học hiện đại
1.2 Bản chất của hiện tượng tâm lí
1.2.1 Định nghĩa hiện tượng tâm lí
1.2.2 Tâm lí - sự phản ánh hiện thực khách quan của não, mang tínhchủ thể và có bản chất xã hội lịch sử
1.3 Chức năng của tâm lí
1.4 Phân loại hiện tượng tâm lí
1.5 Đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu của tâm lí học
1.5.1 Đối tượng của tâm lí học
1.5.2 Nhiệm vụ của tâm lí học
1.6 Các nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu của tâm lí học
1.6.1 Các nguyên tắc của tâm lí học
Trang 51.6.2 Những phương pháp cơ bản của tâm lí học
1.7 Vị trí của tâm lí học và các lĩnh vực của tâm lí học
2.2.2 Các hiện tượng vô thức
2.2.3 Mối quan hệ giữa ý thức và vô thức
Trang 64.3 Cấu trúc của hoạt động
4.4 Quá trình động cơ hoá
4.4.1 Định nghĩa
4.4.2 Các yếu tố trong quá trình động cơ hoá
4.4.3 Cơ chế của quá trình động cơ hoá
4.5 Sự sai lệch hành vi cá nhân và hành vi xã hội của nhân cách4.5.1 Sự sai lệch hành vi cá nhân
4.5.2 Sự sai lệch hành vi xã hội và sự giáo dục sửa chữa các hành vilệch chuẩn mực đạo đức xã hội
Vấn đề 5 Hoạt động nhận thức
5.1 Hoạt động nhận thức cảm tính
5.1.1 Cảm giác
5.1.1.1 Khái niệm cảm giác
5.1.1.2 Đặc điểm của cảm giác
5.1.1.3 Vai trò của cảm giác
5.1.1.4 Các quy luật cơ bản của cảm giác
5.1.1.5 Phân loại cảm giác
5.1.1.6 Rèn luyện cảm giác
Trang 75.1.2 Tri giác
5.1.2.1 Khái niệm tri giác
5.1.2.2 Đặc điểm của tri giác
5.1.2.3 Vai trò của tri giác
5.1.2.4 Các quy luật của tri giác
5.1.2.5 Phân loại tri giác
5.2 Hoạt động nhận thức lí tính
5.2.1 Tư duy
5.2.1.1 Khái niệm tư duy
5.2.1.2 Vai trò của tư duy
5.2.1.3 Các đặc điểm của tư duy
5.2.1.4 Các thao tác tư duy
5.2.1.5 Các loại tư duy
5.2.1.6 Trí thông minh
5.2.2 Tưởng tượng
5.2.2.1 Khái niệm tưởng tượng
5.2.2.2 Vai trò của tưởng tượng
5.2.2.3 Các loại tưởng tượng
5.2.2.4 Các cách sáng tạo của tưởng tượng
Trang 86.4 Các đặc điểm đặc trưng của tình cảm
6.5 Các quy luật của xúc cảm - tình cảm
6.5.1 Quy luật lây lan
6.5.2 Quy luật thích ứng
6.5.3 Quy luật tương phản
6.5.4 Quy luật di chuyển
65.5 Quy luật pha trộn
Trang 96.7.1 Khái niệm trí tuệ cảm xúc
6.7.2 Vai trò của trí tuệ cảm xúc
6.7.3 Cấu trúc của trí tuệ cảm xúc
6.7.4 Các biện pháp rèn luyện trí tuệ cảm xúc
8.1.1 Khái niệm con người
8.1.2 Khái niệm cá nhân
8.1.3 Khái niệm chủ thể
8.1.4 Khái niệm cá tính
8.1.5 Khái niệm nhân cách
Trang 108.2 Đặc điểm của nhân cách
8.2.1 Tính ổn định của nhân cách
8.2.2 Tính thống nhất của nhân cách
8.2.3 Tính tích cực của nhân cách
8.2.4 Tính giao tiếp của nhân cách
8.3 Cấu trúc của nhân cách
8.3.1 Một số thuyết về cấu trúc nhân cách
8.3.2 Mô hình bốn thành phần trong cấu trúc nhân cách
8.3.2.1 Xu hướng
8.3.2.2 Năng lực
8.3.2.3.Tính cách
8.3.2.4 Khí chất
8.4 Mối quan hệ giữa các thuộc tính tâm lí nhân cách
8.4.1 Mối quan hệ giữa xu hướng với năng lực
8.4.2 Mối quan hệ giữa khí chất với tính cách
8.4.3 Mối quan hệ giữa khí chất với năng lực
8.5 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách8.5.1 Di truyền
8.5.2 Hoàn cảnh sống
8.5.3 Giáo dục
8.5.4 Hoạt động
8.5.5 Giao tiếp
8.6 Các giai đoạn phát triển tâm lí nhân cách
8.6.1 Sự phát triển tâm lí nhân cách của trẻ em từ 0 đến 6 tuổi
8.6.2 Sự phát triển tâm lí nhân cách của trẻ em ở độ tuổi từ 7 đến
12 tuổi
8.6.3 Sự phát triển tâm lí nhân cách của trẻ em ở độ tuổi từ 12 đến
Trang 118.7.1 Giáo dục, đào tào, bồi dưỡng
8.7.2 Hoạt động thực tiễn của cá nhân
8.7.3 Mở rộng quan hệ thông tin và giao tiếp
- Nhận diện được các trạng thái tâm lí của con người;
- Hiểu được các thuộc tính tâm lí tạo nên cấu trúc nhân cách;
- Nắm được các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành, phát triểnnhân cách;
Trang 125.1.2 Về kĩ năng
- Phát triển khả năng tư duy;
- Hình thành kĩ năng nghiên cứu tài liệu một cách khoa học;
- Rèn luyện trí nhớ, trí thông minh, tính sáng tạo, cũng như rèn luyệnphương pháp học tập một cách có hiệu quả;
- Hình thành kĩ năng kiểm soát các xúc cảm;
- Hình thành, phát triển kĩ năng nhận diện các hiện tượng tâm lí và
áp dụng các tri thức đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn
5.1.3 Về thái độ
- Hình thành niềm say mê học tập, nghiên cứu môn học;
- Hình thành ý thức chủ động, tích cực trong việc tự học củabản thân;
- Hình thành tác phong sống và làm việc hiện đại, khoa học;
- Hình thành và phát triển năng lực tư duy sáng tạo độc lập cóphê phán;
- Hình thành kĩ năng lập luận; kĩ năng thuyết trình trước đám đông;
- Hình thành và phát triển kĩ năng làm việc theo nhóm
6 M C TIÊU NH N TH C CHI TI T ỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT ẬN THỨC CHI TIẾT ỨC CHI TIẾT ẾT
MT
1 1A1 Nêu được các 1B1 Phân tích 1C1 Nêu được
Trang 131A4 Nêu được 3
cách phân loại hiện
ý kiến củamình về bảnchất của hiệntượng tâm lí ởngười
1C2 Đánh giá
chức năng tâm
lí trong cuộcsống nói chung
và trong hoạtđộng học tậpnói riêng
2 2A1 Nêu được 2B1 Phân biệt 2C1 Nêu được
Trang 142A4 Nêu được
khái niệm vô thức
và liệt kê được các
hiện tượng vô thức
2B3 Phân tích
được những vấn đềliên quan đến ýthức và vô thứctrong lĩnh vực pháplí
quan điểmriêng của cánhân về bảnchất và vai tròcủa vô thứctrong đời sốngtâm lí và hành
vi của conngười
2C2 Đánh giá
được mối quan
hệ giữa ý thức
và vô thức trongđời sống tâm lí
và hành vi củacon người
2C3 Lí giải
được nhữngvấn đề liênquan đến ýthức trong lĩnhvực pháp lí
3B2 Phân biệt
được chú ý bêntrong và bên ngoài
3C1 Nêu được
quan điểm của
cá nhân về vaitrò của chú ýđối với nhữngngười hoạtđộng trongnghề luật nói
Trang 15được 2 căn cứ phân
3C2 So sánh
được chú ýkhông chủđịnh với chú ý
có chủ định
Từ đó, chỉ rađược các điều
hưởng đến sựduy trì chú ý
4A2 Nêu được 4
đặc điểm của hoạt
động
4A3 Mô tả được
cấu trúc hành
động, hoạt động
4A4 Nêu được
khái niệm quá trình
4B2 Xác định
được 4 loại hànhđộng căn cứ vàomức độ tham giacủa ý chí
4B3 Xác định
được cấu trúc hànhđộng và hoạt động
4B4 Xác định và
phân tích được 2yếu tố trong quátrình động cơ hoá
Trang 16luyện 5 giác quan.
5A3 Nêu được
khái niệm tri giác
và 5 đặc điểm của
tri giác, vai trò của
tri giác
5A4 Trình bày
được 4 loại tri giác
5A5 Nêu được
khái niệm tư duy
và vai trò của tư
5B8 Phân biệt
được 4 quá trìnhnhớ Đặc biệt làphân biệt được 3hình thức tái hiện
5C1 Nhận xét
được hạn chếcủa cảm giác
5C2 So sánh
được đặc điểmcảm giác và trigiác
5C3 Nhận xét
được hạn chếcủa tri giác
5C4 So sánh
được điểmgiống và khácnhau giữa hoạtđộng nhận thứccảm tính vớihoạt động nhậnthức lí tính
5C5 Phân tích
được mối quan
hệ giữa hoạtđộng nhận thứccảm tính vớihoạt động nhậnthức lí tính
5C6 chứngminh được trínhớ là quátrình chuyển
Trang 175A8 Nêu được
khái niệm trí thông
minh
5A9 Nêu được
khái niệm tưởng
của tưởng tượng
5A11 Nêu được
khái niệm tính sáng
tạo
5A12 Nêu được
khái niệm và vai
6B2 Phân tích
6C1 Đánh giá
được ý nghĩacủa xúc cảm,tình cảm trong
Trang 186A7 Trình bày được
vai trò của trí tuệ
6B3 Phân tích
được các đặc trưng
cơ bản của xúccảm, tình cảm
6B4 Phân tích
được 6 quy luậtcủa xúc cảm, tìnhcảm
6B5 Phân tích
được vai trò của trítuệ cảm xúc trongcuộc sống hằngngày
đời sống hàngngày
6C2 Vận dụng
được các đặctrưng và quyluật của xúccảm, tình cảmtrong đời sống
Trang 197A6 Nêu được 3
giai đoạn của hành
7B2 Phân biệt
được hành động ýchí với hành độngkhác
7B3 Phân tich
được cấu trúc 3giai hành độngđoạn của hànhđộng ý chí, cácphẩm chất ý chíbiểu hiện trongmỗi giai đoạn hànhđộng ý chí
7C1 Đánh giá
được vai tròcủa ý chí nóichung và từngphẩm chất ýchí nói riêngtrong đời sống
7C2 Vậndụng được một
số biện pháprèn luyện ý chí
8.
Nhân
cách
8A1 Nêu được các
khái niệm: con
con người cá nhân(cá thể), cá tính,nhân cách
8C2 Đưa ra
được ý kiếnriêng về quátrình khắc phụcnhững nhượcđiểm của 4 loại
Trang 20được những biểu
hiện của xu hướng
nhân cách ( nhu cầu.,
tâm thế., hứng thú.,
lí tưởng, thế giới
quan, niềm tin)
8A5 Nêu được
khái niệm và cấu
được khái niệm và
cơ sở sinh lí của
8B5 Phân tích
được cấu trúc 2mặt của nhân cách
8B6 Phân tích
được bản chất xãhội của nhu cầu
8B7 Phân tích
được những nétđặc trưng tâm lýcủa 4 kiểu khí chất
cơ bản
8B8 Phân tích
được 5 nhân tố ảnhhưởng đến sự hìnhthành và phát triểnnhân cách
8B9 Xác định
được 4 con đườngrèn luyện nhâncách
khí chất trongđời sống
8C3 Đánh giá
được vai tròcủa 5 nhân tốtrong sự hìnhthành và pháttriển nhâncách
8C4 Đưa ra
được quan điểmriêng của mình
về con đườngrèn luyện nhâncách
Trang 221 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình tâm lí học đại cương,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2011
2 Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên), Giáo trình tâm lí học đại cương,
Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2005
B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
4 Phạm Minh Hạc, Tuyển tập tâm lí học, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2002.
5 Bùi Văn Huệ, Giáo trình tâm lí học, Nxb Đại học Quốc gia, Hà
Nội, 2000
6 Robert S.Felman, Những điều trọng yếu trong tâm lí học, Nxb.
Thống kê, Hà Nội, 2002
7 Trần Trọng Thủy (chủ biên), Bài tập thực hành tâm lí học, Nxb.
Đại học quốc gia, Hà Nội, 2002
8 Trần Trọng Thủy (chủ biên), Tâm lí học đại cương, Nxb Giáo
Trang 232 Daniel Goleman, Trí tuệ xúc cảm, Nxb Lao động-xã hội, Hà
5 Lưu Hồng Khanh, Tâm lí học chuyên sâu, Nxb Trẻ, Hà Nội, 2005.
6 Trần Kiều (chủ biên), Trí tuệ và đo lường trí tuệ, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 2005
7 Nicky Hayes, Nền tảng tâm lí học, Nxb Lao động, 2005.
8 Phan Trọng Ngọ (chủ biên), Tâm lí học trí tuệ, Nxb Đại học
quốc gia, Hà Nội, 2001
9 Pierre Daco (Võ Liên Phương dịch), Những thành tựu lẫy lừng trong tâm lí học hiện đại, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2003.
10 Sigmund Freud, Phân tâm học nhập môn, Nxb Đại học Quốc gia
15 Nguyễn Khắc Viện (chủ biên) Từ điển tâm lí, Nxb Văn hoá
thông tin, Hà Nội 2001
16 300 giải đáp tâm lí con người, Nxb Thanh Hoá, 2005.
* Tạp chí
1 Tạp chí tâm lí học
* Website
1 http://tamlyhoc.net/diendan
Trang 25- Giới thiệu tổng quan vềmôn học: hệ thống kháiniệm, thuật ngữ, phạmtrù lí thuyết, thực trạngcủa tâm lí học…
- Giới thiệu danh mục bàitập nhóm, bài tập học kì đểsinh viên đăng kí
- Gợi ý để sinh viên tự đềxuất đề tài
- Đọc đề cương mônhọc
- Chuẩn bị câu hỏi về
đề cương và các tài liệuhọc tập
lí theo quan điểm củachủ nghĩa duy vật biệnchứng
- Phân biệt được 3 loại
hiện tượng tâm lí
- Phân biệt hiện tượng ýthức và vô thức
- Phân tích mối quan hệgiữa ý thức và vô thức
* Đọc:
- Giáo trình tâm lí họcđại cương, Trường Đạihọc Luật Hà Nội, Nxb.Công an nhân dân, HàNội, 2013, Chương I,II
- Giáo trình tâm lí họcđại cương, NguyễnQuang Uẩn (chủ biên),Nxb Đại học Sư phạm,
Hà Nội 2005, Chương I,
II ( tr 7 – 50)
Trang 26- Nhận xét các cách phân
loại hiện tượng tâm lí
- Chuẩn bị câu hỏi vàtình huống thảo luậngiảng viên đã giao vànhững câu hỏi tìnhhuống khác
- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp
Seminar 2 1 giờ
TC
- Nêu được quan điểmriêng của cá nhân về bảnchất và vai trò của ý thức
và vô thức trong đờisống tâm lí và hành vicủa con người
-Đánh giá được mối quan
hệ giữa ý thức và vô thứctrong đời sống tâm lí vàhành vi của con người
- Lí giải được những vấn
đề liên quan đến ý thứctrong lĩnh vực pháp lí
- Chuẩn bị câu hỏi vàtình huống thảo luậngiảng viên đã giao vànhững câu hỏi tìnhhuống khác
- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp
Trang 27Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.
- Thời gian: Từ 14h00 đến 17h00 thứ sáu
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)
có chủ định, chú ý sauchủ định, chú ý bêntrong và bên ngoài
- Phân biệt hoạt động,hành động, hành vi
- Xác định cấu trúc
hành động và hoạtđộng
- Xác định được 2 yếu
tố trong quá trìnhđộng cơ hoá
* Đọc:
- Giáo trình tâm lí học đạicương, Trường Đại họcLuật Hà Nội , Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội,
2011, Chương III,IV
- Giáo trình tâm lí học đạicương, Nguyễn Quang Uẩn(chủ biên), Nxb Đại học Sưphạm, Hà Nội 2005,Chương III (tr 76 – 87)
* Tóm tắt những nội dungchính trong tài liệu
giờ
TC
Thảo luận vấn đề theo nhóm
Seminar 1 - Nêu được quan điểm - Chuẩn bị câu hỏi và tình
Trang 281 giờ
TC
của cá nhân về vai tròcủa chú ý đối vớinhững người hoạtđộng trong nghề luậtnói chung và ngườitiến hành tố tụng nóiriêng
- So sánh được chú ý
không chủ định vớichú ý có chủ định Từ
đó, chỉ ra được cácđiều kiện ảnh hưởngđến sự duy trì chú ý
huống thảo luận giảng viên
đã giao và những câu hỏitình huống khác
- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp
- Nêu quan điểm riêng
của cá nhân về cơ chếcủa quá trình động cơhoá
- Chuẩn bị câu hỏi và tìnhhuống thảo luận giảng viên
đã giao và những câu hỏitình huống khác
- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.
- Thời gian: Từ 14h00 đến 17h00 thứ sáu
- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)
Trang 29điểm của tư duy.
- Phân biệt được tư
duy với tưởngtượng
- Phân biệt 4 quátrình nhớ Đặc biệt
là phân biệt được 3hình thức tái hiện
- Giáo trình tâm lí học đạicương, Nguyễn Quang Uẩn(chủ biên), Nxb Đại học Sưphạm, Hà Nội 2005, Chương
- Giáo trình tâm lí học đạicương, Nguyễn Quang Uẩn(chủ biên), Nxb Đại học Sưphạm, Hà Nội 2005, Chương
IV, VI (tr 121 – 130; 177 –194)
* Tóm tắt những nội dungchính trong tài liệu
Tự NC 1 giờ
TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT nhóm , BT lớn