Độc quyền xuất hiện khi doanh nghiệp duy nhất nào đó sở hữu một nguồn lực then chốt, khi chính phủ ban cho doanh nghiệp quyền duy nhất trong việc sản xuất một hàng hóa nào đó hoặc khi do
Trang 1BÀI KIỂM TRA HẾT MÔN MÔN KINH TẾ QUẢN LÝ
Họ và tên: Vũ Nam Hương
Lớp: M0110
Đề số 2.
Câu1: Nhận định: Doanh nghiệp độc quyền luôn có lãi ! Đúng hay sai, giải thích.
Nhà độc quyền là một doanh nghiệp đóng vai trò người bán duy nhất trên thị trường của mình Độc quyền xuất hiện khi doanh nghiệp duy nhất nào đó sở hữu một nguồn lực then chốt, khi chính phủ ban cho doanh nghiệp quyền duy nhất trong việc sản xuất một hàng hóa nào đó hoặc khi doanh nghiệp nào đó có thể cung ứng cho toàn bộ thị trường với chi phí thấp hơn tất cả các doanh nghiệp khác
Giống như doanh nghiệp cạnh tranh, doanh nghiệp độc quyền tối đa hoá lợi nhuận bằng việc sản xuất tại mức sản lượng mà tại đó doanh thu cận biên bằng chi phí cận biên (chừng nào P > AVC) Với công ty độc quyền được mô tả trong biểu đồ dưới đây, MR = MC tại mức sản lượng Q0 Giá do công ty tính là P0 (giá mà công ty có thể tính tại mỗi mức sản lượng với đường cầu cho trước) Do giá P0 vượt quá tổng chi phí trung bình (ATC0) tại mức sản lượng này, công ty sẽ thu được lợi nhuận Mặc dù vậy, lợi nhuận độc quyền này khác với lợi nhuận mà các công ty cạnh tranh hoàn hảo nhận được do những lợi nhuận độc quyền này sẽ được duy về dại hạn (do các rào cản với việc gia nhập là đặc trưng của một thị trường độc quyền)
Trang 2Tuy nhiên, một công ty độc quyền cũng có thể chịu lỗ khi giá thấp hơn ATC Biểu đồ trên đây minh hoạ cho khả năng này Trong biểu đồ này, mức lỗ mà công ty chịu chính là khu vực bôi màu Mặc dù
do giá lớn hơn AVC, công ty tiếp tục hoạt động trong ngắn hạn, nhưng sẽ rời bỏ thị trường về dài hạn Lưu ý là sở hữu độc quyền không đảm bảo việc duy trì lợi nhuận kinh tế Hoàn toàn có khả năng ít người muốn có độc quyền trong việc sản xuất một hàng hoá nào đó…
Một công ty độc quyền sẽ đóng cửa về ngắn hạn nếu mức giá thấp hơn AVC Khả năng này được minh hoạ trong biểu đồ dưới đây
Trang 3Một nhà độc quyền không phải là có khả năng chọn bất kỳ mức giá nào mà họ muốn và có thể luôn nhận được lợi nhuận cao hơn bằng việc tăng giá Dù vậy, như trong tất cả các cơ cấu thị trường khác, nhà độc quyền bị kiềm chế bởi mức cầu sản phẩm của họ Nếu một công ty độc quyền muốn tối đa hóa lợi nhuận, công ty phải lựa chọn mức sản lượng mà tại đó MR=MC Điều này quyết định mức giá duy nhất được tính trong ngành kinh doanh này Một sự tăng giá lớn hơn mức giá này sẽ làm giảm lợi nhuận của công ty
Kết luận: Nhận định : Nhà độc quyền luôn luôn lãi là sai.
Ngoài những phân tích về kinh tế vi mô như ở trên, ở Việt Nam có một thực tế là một số công ty độc quyền thu lỗ, EVN là một điển hình
Mới đây, nhân việc kiến nghị tăng giá điện, EVN tiếp tục kêu đang chịu lỗ nặng và lấy lý do bởi giá điện bán ra vẫn thấp hơn giá thị trường, nghĩa là thấp hơn chi phí bình quân ATC Thực ra không phải đến năm nay EVN mới kêu bị thua lỗ, trước đó tổng kết năm 2010, EVN đã chính thức công khai tuyên bố tập đoàn này lỗ hơn 8.000 tỷ đồng Điều này khiến dư luận hết sức quan tâm bởi lẽ hiện nay EVN đang là nhà độc quyền cung cấp điện tại thị trường Việt Nam, không hề có một đối thủ cạnh tranh nào khác, việc thua lỗ trong kinh doanh là khó lòng có thể chấp nhận được
Mổ xẻ nguyên nhân thua lỗ của EVN, nhiều chuyên gia kinh tế nhận định rằng nguyên nhân chính là
do việc quản lý điều hành quá yếu kém, chiến lược đầu tư kinh doanh phạm phải sai lầm nghiêm trọng Cụ thể, đó là việc đầu tư ngoài ngành tran lan, đặc biệt tập đoàn này đã mạo hiểm dốc tiền vào viễn thông khi lĩnh vực kinh doanh này lúc đó đã trong tình trạng bão hòa Đầu tư vào lĩnh vực viễn thông với một số vốn không nhỏ, trong khi không đủ sức cạnh tranh với các đối thủ khác về giá cả
về cơ sở vật chất lẫn dịch vụ như Viettel, Vinaphone, MobiFone đã khiến EVN lâm vào tình thế đã lỗ lại càng lỗ nặng
Câu 2: Liệt kê các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp Tổng số doanh nghiệp cạnh tranh bằng bao nhiêu
Để có thể xác định được các đối thủ cạnh tranh hiện tại và trong tương lai chúng ta cần tuân theo một quy tắc đơn giản: đối thủ cạnh tranh là bất kỳ công ty nào có mục đích thu hút cùng một đối tượng khách hàng mà bạn cũng đang muốn thu hút Điều này có nghĩa là chúng ta phải xem xét cả những công ty cung cấp các sản phẩm thay thế cho sản phẩm hay dịch vụ của mình Ví dụ, hãy giả
sử rằng chúng ta bán các sản phẩm liên quan tới môi giới và đầu tư chứng khoán Nhu cầu của khách hàng của chúng ta không chỉ là khả năng tạo lợi nhuận cao mà bao gồm cả những tiện ích đi kèm
Trang 4như: sự tiện lợi trong giao dịch, phí giao dịch, khả năng phân tích nhận định thị trường và khả năng cung cấp các sản phẩm hỗ trợ … Như vậy, công ty chúng ta thật sự có nhiều đối thủ cạnh tranh hơn
là chúng ta nhận định
Khi liệt kê đối thủ cạnh tranh của công ty, chúng ta cần xem xét những yếu tố sau:
- Những đối thủ nào cung cấp sản phẩm tương tự
- Những công ty nào sản xuất sản phẩm thay thế sản phẩm của công ty mình
- Những công ty nào có khả năng gia nhập thị trường sản phẩm
- Khách hàng dễ dàng so sánh giá cả và thường xuyên thay đổi nhà cung cấp dịch vụ
- Khả năng tăng giá và giảm số lượng hàng cung ứng của những nhà cung cấp riêng của bản thân công ty mình
Tôi làm việc cho Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect , một công ty thuộc lĩnh vực kinh doanh chứng khoán nên tất cả các công ty chứng khoán trên thị trường bao gồm 102 công ty chứng khoán ở Việt Nam đều là các đối thủ cạnh tranh của VNDirect
Khả năng cạnh tranh của công ty chứng khoán còn có thể được hiểu là khả năng giành được và duy trì thị phần trên thị trường với một mức lợi nhuận nhất định Có một quan điểm khác lại cho rằng khả năng cạnh tranh của công ty chứng khoán được hiểu là tích hợp các khả năng và nguồn nội lực
để duy trì và phát triển thị phần, lợi nhuận và định vị những ưu thế cạnh tranh của doanh nghiệp đó trong mối quan hệ với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp và tiềm năng trên cùng một thị trường mục tiêu
Các công ty chứng khoán mới ra đời phải cạnh tranh với các công ty chứng khoán đã hoạt động lâu năm trong lĩnh vực này và đã có được thị phần đáng kể cũng như kinh nghiệm hoạt động Để tồn tại
và cạnh tranh với các công ty chứng khoán lâu năm đó, công ty chứng khoán mới ra đời phải không ngừng đầu tư công nghệ hiện đại, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đưa ra dịch vụ hấp dẫn
Nhưng bên cạnh đó công ty chứng khoán mới cũng là đối thủ cạnh tranh đáng chú ý với các công ty chứng khoán đang hoạt động vì nhiều công ty trong số này có vốn lớn nên có thể đầu tư các công nghệ hiện đại vượt trội và có chính sách lương bổng cạnh tranh thu hút được nhân tài từ các công ty lớn Vì thế các công ty chứng khoán có kinh nghiệm cũng phải không ngừng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ vững và nâng cao vị thế của mình
Xác định loại hình thị trường của doanh nghiệp bạn (Tính chỉ số Herfindahl)
Trang 5Chỉ số Herfindahl chỉ số dùng để xác định loại hình thị trường doanh nghiệp trong mối tương quan với ngành và là thước đo sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong ngành Ở các nước phát triển, chỉ số Herfindahl được áp dụng rộng rãi trong luật cạnh tranh, luật chống độc quyền và quản lý công nghệ Chỉ số Herfindahl được tính bằng công thức
H = + + + + (Vơi Sn là thị phần của Công ty thứ n)
Chỉ số này càng lớn thì doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường có thể lợi dụng vị thế để thực hiện các hành vi phản cạnh tranh
Sở giao dịch chứng khoán Hà nội vừa công bố Top 10 danh sách thị phần môi giới của các công ty chứng khoán Quý I năm 2011 như sau:
Top 10 công ty chứng khoán chiếm 44.343% của toàn thị trường, 92 công ty còn lại chiếm 55.657% Giả sử rằng thị phần còn lại được chia đều cho các công ty chứng khoán, thay vào công thức HHI trên ta có:
H = 0.063
Trang 6H < 0.2, điều này chứng tỏ ngành chứng khoán là ngành có tính cạnh tranh cao và trên thực tế cũng chứng minh điều đó
Câu 3: Giả sử doanh nghiệp của bạn có 1 đối thủ cạnh tranh Giả sử chi phí biến đổi cận biên của bạn là 4.96 và của đối thủ cạnh tranh là 3.96 Cả hai theo đuổi cạnh tranh bằng việc quyết định giá bán trên cơ sở phản ứng của đối thủ (mô hình Bertrand) Đường cầu của ngành (bao gồm doanh nghiệp của bạn và doanh nghiệp cạnh tranh) là lần lượt là
Q1 = 63.42 – 3.98P1 + 2.25P2 (doanh nghiệp của bạn)
Q2 = 49.52 – 5.98P2 + 1.40P1 (doanh nghiệp cạnh tranh)
1 Xác định giá bán của mỗi hãng và thể hiện kết quả bằng đồ thị?
2 Sản lượng của mỗi hãng là bao nhiêu?
3 Lợi nhuận của doanh nghiệp bạn là bao nhiêu?
Bài làm:
1 Xác định giá bán của mỗi hãng và thể hiện kết quả bằng đồ thị ?
Gọi chi phí cận biên của hai doanh nghiệp là C1 và C2, chi phí cận biên bằng chi phí biến đổi cận biên nên ta có
C1 = 4.96
C2 = 3.96
Hàm lợi nhuận của mỗi hãng:
π1 = P1.Q1 – C1.Q1 =(P1 – 4.96).( 63.42 – 3.98P1 + 2.25P2 )
= -3.98 P12 + 2.25P1P2 + 83.1608P1 – 11.16P2 – 314.5632
π2 = P2.Q2 – C2.Q2 = (P2– 3.96).( 49.52 – 5.98P2 + 1.40P2)
= -5.98P22 + 1.40P1P2 + 73.2008P2 – 5.544P1 – 196.0992
Để π1 và π2 max thì đạo hàm của π1 và π2 bằng 0 ta có:
7.96P1 – 2.25P2 – 83.1608 = 0
1.4P1 – 11.96P2 + 73.2008 = 0
Giải hệ phương trình này ta có:
P1 = 12.59 và P2 = 7.59
Đồ thị minh họa:
6
P1
Hãng 1 Hãng 2
Trang 72 Sản lượng của mỗi hãng là bao nhiêu ?
Thay các mức giá P1= 12.59 và P2 = 7.59 trên vào hàm cầu ta tìm được sản lượng của mỗi hãng:
o Q1 = 63.42 – 3.98P1 + 2.25P2 (doanh nghiệp của bạn)
o Q2 = 49.52 – 5.98P2 + 1.40P1 (doanh nghiệp cạnh tranh)
Ta được: Q1= 30.39 và Q2 = 21.76
3 Lợi nhuận của doanh nghiệp bạn là bao nhiêu?
Từ Hàm lợi nhuận của mỗi hãng, thay P1,Q1 vừa tính được ở trên vào ta có:
Lợi nhuận của doanh nghiệp bạn là:
π1 = P1.Q1 - C1.Q1 = 12.59*30.39 -4.96*30.39 =231.87 ( đơn vị lợi nhuận)
Danh mục tài liệu tham khảo:
1 Giáo trình Kinh tế quản lý – Chương trình Đào tạo Thạc sỹ Quản trị kinh doanh quốc tế
2 Giáo trình Kinh tế vi mô – Chương trình Đào tạo Thạc sỹ Quản trị kinh doanh quốc tế
3 Website: www.kinhtehoc.com
4 Websie: www.ssc.gov.vn