Môn Tiếng Việt là một công cụ hữu hiệu trong hoạt động và giao tiếp của học sinh, giúp học sinh tự tin và chủ động hoà nhập các hoạt động học tập trong trường học, giúp học sinh hình thà
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN SKKN: BỒI DƯỠNG, CỦNG CỐ KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
I Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Tiếng Việt là môn học có vai trò đặc biệt quan trọng ở bậc Tiểu học, là phương tiện chủ yếu để học sinh tiếp thu kiến thức của các môn học khác Môn Tiếng Việt ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh thể hiện ở bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết Do đó, môn Tiếng Việt có một vị trí rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học
Môn Tiếng Việt là một công cụ hữu hiệu trong hoạt động và giao tiếp của học sinh, giúp học sinh tự tin và chủ động hoà nhập các hoạt động học tập trong trường học, giúp học sinh hình thành và rèn luyện các kỹ năng cơ bản ở Tiểu học, đồng thời
nó chi phối kết quả học tập của các môn học khác
Việc bồi dưỡng, củng cố kiến thức tiếng Việt cho học sinh nhằm góp phần hoàn thành mục tiêu môn Tiếng Việt trong trường tiểu học cụ thể là:
Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi
Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện các thao tác của tư duy
Cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt và những hiểu biết
sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài
Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Từ những vấn đề trên, tôi đưa ra sáng kiến kinh nghiệm “Củng cố, bồi dưỡng kiến thức Tiếng việt cho học sinh tiểu học qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” giúp
cho giáo viên chủ nhiệm (phụ trách Đội) có thêm các nội dung, phương pháp trong hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm phát huy tính tích cực chủ động, tạo cơ hội để có thể tăng cường rèn luyện của học sinh thông qua các hoạt động học tập như: quan sát
và thực hành theo mẫu, thực hành giao tiếp, thảo luận, tranh luận, thuyết trình, đưa ra kết luận, v.v để khám phá kiến thức mới, thông qua đó củng cố được kiến thức cũ, lĩnh hội được kiến thức mới và rèn luyện được các kĩ năng đặc trưng của môn Tiếng Việt
II Phạm vị triển khai thực hiện:
Đề tài được áp dụng cho học sinh lớp 4&5 của trường tiểu học 3 Khánh Bình Đông
Thời gian thực hiện từ tháng 9/2013 đến tháng 3/2014
III- Mô tả sáng kiến
Trang 21-Thực trạng:
Trong những năm học qua, thực tế chung của học sinh trường Tiểu học 3 Khánh Bình Đông, đa số các em chưa được trang bị kĩ càng các mạch kiến thức trong môn tiếng Việt Tiếng Việt là tiếng mẹ đẽ, người Việt phải hiểu, nói và viết đúng Tiếng Việt Mỗi tuần các em chỉ học khoảng 13 tiết tương đương 8 giờ trên tuần Trong giờ học các em chỉ cố gắng tiếp thu những kiến thức trong tâm trong phân môn, không đủ thời gian để các em phát huy hoặc củng cố các mạch kiến thức chưa nắm được hoặc còn mơ hồ chưa rõ Thời gian học trong lớp không đủ để các em bộc lộ những hiểu biết của bản thân trước Thầy, Cô và bạn bè
Mặc khác các em chưa có mục tiêu phấn đấu cho một mục đích cụ thể Nghĩa là
có những sáng kiến, những những sản phẩm đạt được mà thầy, cô bạn bè khen, công nhận
Hiện nay các em có tương đối đủ điều kiện học tập, ngoài sự chăm lo của gia đình, các em còn có sự hỗ trợ của ngành, của các tổ chức xã hội Tạo điều kiện cho các em học tập rèn luyện Phương tiện thông tin đại chúng rộng rãi, sách báo nhiều,
đó là nguồn tư liệu cho các em nghiên cứu học tập nâng cao kiến thức Song bên cạnh những yếu tố tư liệu đó có sẵn trước mắt các em nhưng các em chưa biết áp dụng khai thác để đem lại bổ ích cho bản thân, có khi đó là cái ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập của các em
2- Những biện pháp thực hiện:
Khi giải quyết vấn đề giáo viên cần thực hiện các yêu cầu và các nguyên tắc lựa chọn, các hình thức tổ chức cụ thể để phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình
2.1/ Các yêu cầu khi thực hiện các hoạt động củng cố bồi dưỡng kiến thức môn Tiếng Việt cho học sinh tiểu học ở ngoài giờ lên lớp:
Khi tổ chức các hoạt động học tập, sinh hoạt ngoài giờ lên lớp giáo viên cần chú ý các điều kiện sau:
- Hoạt động ngoài giờ lên lớp đảm bảo các nguyên tắc, hệ thống: Tính tự nguyện, độc lập của học sinh, lựa chọn nội dung và hình thức sinh hoạt, sự hứng thú của học sinh
- Giáo viên có thể căn cứ vào chủ đề học tập của chương trình chính khóa để làm nội dung sinh hoạt cho các em
- Chọn các chủ điểm của tháng, học kỳ, năm học làm chủ đề để sinh hoạt Kết hợp với Đoàn Đội nhà trường tổ chức các lần sinh hoạt tập thể hay các cuộc thi cho học sinh sau khi thấy các em có tiến bộ hoặc có kiến thức cơ bản đáp ứng được trong cuộc thi hay sinh hoạt…
2.2/ Các hình thức tổ chức sinh hoạt bồi dưỡng, củng cố kiến thức Tiếng Việt cho học sinh ngoài giờ lên lớp:
a- Báo tường:
Trang 3Là công cụ tốt để giúp học sinh củng cố kiến thức tiếng Việt Báo tường phản ánh các mặt hoạt động của học sinh (tập thể) Khi làm báo nó rèn luyện các kỹ năng tiếng Việt cho các em, các em vận dụng được nhiều phương pháp học tập như: Thảo luận, hợp tác nhóm, Trình bày sản phẩm… Xét về nội dung báo tường có nội dung rất phong phú, báo tường có thể làm trong tất cả các chủ đề của năm học Nó là niềm tự hào của một tập thể lớp hay của trường
Khi thực hiện làm một tờ báo tường các em phải biết tập hợp được những vốn hiểu biết về kiến thức, kỹ năng Tiếng Việt của một tập thể để trình bày Ngoài ra các
em còn phải sưu tầm những nội dung có liên quan đến chủ đề của bài báo như câu chuyện lịch sử, gương học tốt, sáng tác văn thơ… Đó là nội dung, còn cách trình bày Phần này thể hiện sự sáng tạo, thẩm mỹ, tinh thần phối hợp, hợp tác của học sinh Nó còn thể hiện sự tôn trọng ý kiến bạn bè qua việc phân công nhiệm vụ và trách nhiệm của mỗi người qua việc từng làm
Chất liệu làm báo tường rất ít tốn, nền tờ báo làm bằng giấy Ruki, phần trong bằng tập học sinh, màu có thể sử dụng được tất cả các loại màu học sinh sử dụng…
Sau khi làm xong tờ báo các em có thêm nhiều kiến thức bổ ích cho bản thân, học hỏi lẫn nhau rất nhiều qua các bạn trong nhóm, lớp và qua các bạn ở những nhóm khác về kiến thức, kỹ năng môn Tiếng Việt
b- Câu đố tiếng Việt, trò chơi ngôn ngữ:
Đây là trò chơi mang tính chất thi đố vui chơi nhưng cũng là phần học tập củng
cố kiến thức tiếng Việt Giáo viên có thể cho học sinh giải các câu đố về nghĩa của từ tiếng Việt hoặc cho học sinh phân thành đội để thi đố với nhau, giáo viên làm trọng tài Ở nội dung này rất phong phú và đa dạng phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học, khi được sinh hoạt vui chơi thế này các em rất thích tạo tinh thần học tập càng cao hơn Giáo viên có thể tân dụng thời gian trong khoảng 5 đến 7 phút là tổ chức được một trò chơi Như ở các khối lớp 1,2 giáo viên có thể cho các em chơi trò chơi như: Tìm tên con vật có phụ âm đầu là C chẳng hạn thì các em lúc đầu nói ngay là con chó, con chuột, … Nhưng được vài con thì phải suy nghĩ tìm Trong thời gian 2 hoặc 3 phút gì đó đội nào không tìm được tên con vật tiếp theo thì thua Đối với các lớp 3, 4,5 thì nội dung câu đố trò chơi cao hơn, phức tạp hơn Có thể dùng các từ đồng âm,
từ trái nghĩa, từ đồng nghĩa, cấu tạo từ, câu … để làm chủ đề sinh hoạt vui chơi Khuyến khích học sinh tự sáng tác ra các trò chơi phục vụ cho sinh hoạt tập thể Ngoài ra giáo viên còn có thể cho học sinh phân chia thành các đội cùng thi đấu với nhau giáo viên trực tiếp theo dõi, hướng dẫn và làm trọng tài Tất cả các phân môn của môn Tiếng Việt đều có thể tổ chức trò chơi ngôn ngữ cho học sinh Chẳng hạn môn tập làm văn: Giáo viên lấy một đề tài như tả một con vật nuôi trong nhà Chọn ra hai đội chơi, bắt đầu từ phần mở bài Đội thứ nhất tả một câu, đội thứ hai nhận xét phần trả lời của đội thứ nhất và tả tiếp câu thứ hai và ngược lại Đến khi dừng cuộc chơi nếu đội nào tả hay và ít phạm lỗi thì thắng…
Tóm lại phần trò chơi, câu đố tiếng Việt giáo viên rất dẽ dàng tổ chức, không cần nhiều thời gian, tổ chức trong lớp hay ngoài sân cũng được Số lượng học sinh không ảnh hưởng đến việc tổ chức trò chơi
Trang 4c-Thi học sinh giỏi Tiếng Việt:
Hình thức này không giống như thi học sinh giỏi các cấp mà nó chỉ góp phần tìm ra những học sinh xuất sắc trên các mặt kiến thức tiếng Việt, từ đó chọn ra những học sinh giỏi để dự thi học sinh giỏi các cấp
Nội dung và hình thức tổ chức chủ yếu của phàn này là cho học sinh thi với nhau giữa các lớp và khối lớp trong trường Ví dụ như thi: Đọc thơ, kể chuyện, Viết văn, chữ đẹp… Mục đích là tạo ra môi trường học tập và rèn luyện cho các em
d-Tham quan:
Tham quan cũng là một hình thức sinh hoạt bổ ích Hình thức này không tác động trực tiếp vào học tiếng Việt của các em nhưng nó giúp cho học sinh làm giàu thêm vốn hiểu biết, cảm xúc qua thực tế quan sát để làm tư liệu cho môn làm văn Ngoài ra tham quan còn làm giàu vốn ngôn ngữ cho học sinh Khi tham quan giáo viên nên hướng dẫn cho học sinh ghi chép để tích lũy vốn từ, vốn văn học và tập ghi tốc ký theo sự hiểu biết của mình
3/ Điều kiện cơ sở vật chất và công tác phối hợp tổ chức:
a-Điều kiện cơ sở vật chất:
Với nội dung sáng kiến kinh nghiệm này thì điều kiện cơ sở vật chất không ảnh hưởng nhiều, đễ dàng tổ chức trong các điều kiện Khi tổ chức không cần sân bãi rộng, ít tốn kén về kinh tế, không chịu ảnh hưởng của thời tiết, không mất nhiều thời gian Giáo viên có thể tổ chức trong 15 phút đầu giờ hay ở tiết sinh họt cuối tuần…
b-Công tác phối hợp:
Giáo viên chủ nhiệm có thể phối hợp cùng tổ khối hoặc giáo viên trong tổ tổ chức cho học sinh sinh hoạt Phối hợp với Đoàn, Đội và đoàn thể trong nhà trường tổ chức cho học sinh cùng tham gia
IV- Kết quả và hiệu quả mang lại:
Với kinh nghiệm trên tôi đã áp dụng cho chương trình sinh hoạt đội, nhi đồng trong toàn trường trong những năm học qua cụ thể là: Khi tham gia sinh hoạt các em phấn khởi, hào hứng, tự tin, hăng hái học tập Đặc biệt hơn là thu hút được các em tham gia sinh hoạt với tinh thần tự giác
Kết quả là các em được bồi dưỡng, củng cố kiến thức môn Tiếng Việt nói chung và các môn khác nói riêng, sau khi sinh hoạt về các em tự giác học tập hăng hái đọc sách, báo và luyện tập chữ viết tập sáng tác thơ văn…
V- Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng:
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của cá nhân tôi với nội dung: Củng cố, bồi dưỡng kiến thức Tiếng Việt cho học sinh tiểu học ngoài giờ lên lớp kính trình hội đồng khoa học nhà trường xem xét, đánh giá và góp ý cho sáng kiến kinh nghiệm được hoàn chình hơn
Khánh Bình Đông, ngày 25 tháng 5 năm 2008
Người viết
Bùi Thanh Giang