Tượng đài sức sống BÌNH YÊN Châu Thành là huyện thuộc đồng bằng sông Cửu Long, nằm ở tây nam bờ sông Hậu thuộc tỉnh An Giang, có diện tích tự nhiên 347,2 km2, dân số 171.480 người với 34
Trang 2Tượng đài sức sống
BÌNH YÊN
Châu Thành là huyện thuộc đồng bằng sông
Cửu Long, nằm ở tây nam bờ sông Hậu thuộc tỉnh An
Giang, có diện tích tự nhiên 347,2 km2, dân số
171.480 người với 34.018 họ, gồm các dân tộc Kinh,
Khmer, Chăm và Hoa là nơi có đạo Hòa Hảo phát
triểnNằm trong khu vực tứ giác Long Xuyên (phía
bắc giáp huyện Châu Phú, phía đông – đông bắc giáp
huyện Chợ Mới, phía nam giáp huyện Thoại Sơn,
phía tây giáp huyện Tri Tôn, phía tây bắc giáp huyện
Tịnh Biên, phía đông – đông nam giáp TP Long
Xuyên có đoạn sông Hậu (thuộc hệ thống sông Mê
Kong) chảy dọc theo hướng đông bắc với chiều dài
trên 15km) Huyện Châu Thành có thị trấn An Châu là
trung tâm huyện và 12 xã: Bình Hòa, An Hòa, Bình
Thạnh, Cần Đăng, Vĩnh Hanh, Vĩnh Bình, Vĩnh An,
Tân Phú, Vĩnh Nhuận, Vĩnh Thành, Vĩnh Lợi, Hòa
Bình Thạnh Nền kinh tế huyện Châu Thành chủ yếu
là nghề nông, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản và thương
nghiệp
Huyện Châu Thành nằm trong hệ thống tứ giácLong Xuyên được phù sa bồi đắp qua nhiều thế kỷ,huyện Châu Thành có những cánh đồng lúa bạt ngàn,trông xa như bàn cờ, cò bay thẳng cánh, hệ thốngsông ngòi chằng chịt Châu Thành được thiên nhiên
ưu đãi nên mưa thuận gió hòa, ít bị thiên tai lũ lụt nênvùng đất ven bãi bồi, cù lao sản sinh ra nhiều loạinông sản cung cấp cho thị trường trong và ngoàinước, nghề nuôi trồng thủy sản đã góp phần tạo thêmthế mạnh cho vùng ĐBSCL đặt biệt là cá da trơn ĐếnChâu Thành du khách đừng quên ghé thăm khu di tíchLáng Linh để tìm về cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa (doanh hùng dân tộc Trần Văn Thành lãnh đạo hay còngọi là Đức Quản Cơ Trần Văn Thành thuộc phái BửuSơn Kỳ Hương) Bên cạnh đó du khách còn có thếghé tham quan Làng nghề truyền thống làm rập chuột
và mua sắm tại các cơ sở sản xuất mùng, mền…
Trang 3ĐẤT MỚI
[[[[
Châu Thành một phần của vùng đất
Nam Bộ từ thế kỷ XVI còn hoang vu, chỉ
có một số phum, sóc của người Khmer trên
các gò cao hẻo lánh, rải rác Năm Đinh
Sửu 1757, Chúa Nguyễn xác lập các đạo
Tân Châu, Châu Đốc, Đông Khẩu (Sa Đéc)
trực thuộc dinh Long Hồ Đất Châu Thành
nằm bên hữu ngạn sông Hậu thuộc địa hạt đạo Châu Đốc Châu Thành được thành lập khi huyện Châu Thành X tách ra thành 2 huyện Châu Thành và Thoại Sơn, theo Quyết định số 300/CP ngày 23 tháng
8 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ Việt Nam, về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số huyện và thị xã thuộc tỉnh An Giang Trước 1975, nó thuộc tỉnh Long Xuyên
Đặc điểm của vùng đất Châu Thành
là các xã có hệ thống kênh rạch chằng chịt,
hệ thống giao thông được nối liền từ huyện đến xã điều được đầu tư xây dựng bê tông, nhựa Vùng đất Châu Thành được phù sa bồi đắp qua hàng ngàn năm, người dân nơi đây không những giàu tình nghĩa, hiếu khách mà còn giàu lòng dũng cảm, anh hùng.
Trang 4Di tích cuộc khởi nghĩa
Đầu thế kỷ XIX Láng Linh còn là một vùng đất trũng phèn
rộng bao la, đầm lầy, lau sậy và vô số cây thưa Ngày 20 tháng
6 năm 1867, quân Pháp do trung tá hải quân GaLey đánh chiếm
thành Châu Đốc, Tổng đốc Phan Khắc Thận đầu hàng, An
Giang thất thủ Trần Văn Thành đã đứng ra tập họp nhân dân
cùng tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương kháng chiến chống Pháp
lấy tên Binh Gia Nghị và đem quân hỗ trợ cuộc khởi nghĩa
Nguyễn Trung Trực ở Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang ngày nay
Trước sức mạnh của quân Pháp thủ lĩnh Trần Văn Thành dẫn
lực lượng nghĩa binh yêu nước của mình vào Láng Linh dựng
trại, khai hoang làm ruộng, luyện quan và rèn đúc vũ khí… để
chuẩn bị làm cuộc đánh đuồi ngoại xâm lâu dài
Về tên gọi Bảy Thưa theo nhiều tư liệu mô tả thì đây là
một nơi có loại cây rừng mọc ở vùng đất thấp ngập nước, chịu
được mùa nước nổi, cội to, lá nhỏ, hơi dài còn có tên là cây trát
thưa hay cát thưa (dân gian gọi tắt là “thưa”) Hiện nay, ở Láng
Linh còn rất ít loại cây này Bảy Thưa trở thành một chiến khu
có tổ chức Cũng chính tại đây Binh Gia Nghị đã tổ chức nhiềucuộc đánh phá , quấy rối nhiều nơi ở An Giang và các vùng phụcận gây cho Pháp nhiều thiệt hại nặng nề
Với chiến thuật nã đại bác vào trước và bắt dân dọnđường Qua năm ngày chiến đấu bằng nhiều mũi giáp công,Binh Gia Nghị đã lui dần vào Hưng Trung Doanh (tức đồn BảyThưa) Ngày 20 tháng 3 năm 1873 (21 tháng 2 âm lịch) Ôngcùng nghĩa quân của mình đã xả thân chiến đấu, nhưng chỉ cầm
cự được đến tối thì thất thủ Về cái chết của ông cho đến nayvẫn còn nhiều tranh cải Hàng năm, vào các ngày 20, 21, 22,tháng 2 âm lịch (kỷ niệm ngày ông Trần Văn Thành hy sinh) vàngày 5 tháng 5 âm lịch (ngày bà Trần Văn Thành mất) là nhândân tụ hội về đây rất đông để tưởng nhớ và ôn lại một thờichiến đấu oanh liệt và gian khổ của thuở nào
Trang 6Nhà thờ NĂNG GÙ
Cổ kính uy nghiêm
Trang 7Vang vọng
CHUÔNG CHÙA
Chùa Tân An hay còn gọi là Chùa Đạo Cậy thuộc ấp Phú An xã Bình Hòa, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang, cách TP LongXuyên 25km Từ UBND xã theo đường làng cặp bờ sông khoảng 6km là đến di tích Trước kia chùa được gọi là Nam An tự lấy tênông Hồ Nam Lầu đặt cho chùa Năm 1914, ông Hồ Nam Lầu phát huệ dựng chùa bằng tre lá đơn sơ, làm nơi tu hành và hốt thuốc Dotrị bệnh hiệu nghiệm, ông được người dân tin cậy nên gọi là ông Đạo Cậy hay chùa Đạo Cậy Nơi đây có thể là đồn lũy của cuộc khởinghĩa Bảy Thưa
điện và hậu tổ, mái lợp ngói Phú Hữu, tường xây gạch, cột bê tông, nền gạch bông Gian chính điện bày trí nhiều tượng, trong đó bệthờ chính kiểu tam cấp thờ Phật Di đà, Phật Thích Ca, Thích Ca đảng sinh, Thất Phật Dược Sư…
Trang 8Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ chùa Tân An trở thành địa điểm bí mật nuôi chứa cán bộ cách mạng của huyện.Bằng hình thức họp pháp ông Hồ Nam Lầu đã dựng chùa để nuôi chứa, quyên góp tiền bạc, lương thực, thuốc men…cho cán bộ cáchmạng Tại đây ông đã tổ chức tuyên truyền, vận động đông đảo bà con và người thân trong gia đình tiếp tế quân lương, tài liệu bí mậtcủa tổ chức cho các căn cứ cách mạng.
Để đảm bảo an toàn cho các đồng chí lãnh đạo huyện, tỉnh an tâm hoạt động, trên nóc cổ lầu và phía sau ngôi thờ chính, ônglàm vách hai ngăn, các tượng thờ được đúc xi măng liền vách để cất giấu tài liệu, truyền đơn, vũ khí…Bên hông chùa có khu mộ đá, làđiểm hẹn bí mật để giao, nhận tài liệu giữa các cơ sở cách mạng Phía sau chùa, tiếp giáp với đồng lúa và ao nuôi cá, trong ao trồngthêm sen, bông súng…tạo nguồn lương thực cho cán bộ trú ẩn
Khi phong trào cách mạng lên cao đến năm 1958 ông Nam Lầu trực tiếp đào hai hầm bí mật bên dãy Đông lang của chùa, hàngngày có đến 10 cán bộ trú đóng, hội họp Tại đây lực lượng vũ trang của huyện và tỉnh đã hoạch ra nhiều kế hoạch đấu tranh trực tiếpvới địch, phát động kế hoạch “trừ gian diệt tề”, phá đồn, đốt cầu, tổ chức đánh thắng cầu đồn Mặc Cần Dưng bắn chết tên đại úy quậntrưởng Châu Thành, diệt trung đội bảo an tại vàm kinh nhà Lầu Phát hiện chùa là cơ sở hoạt động cách mạng nguy hiểm, bọn línhthường xuyên khám xét gây nhiều khó khăn cho cán bộ
Chùa Tân An được UBND tỉnh An Giang xếp hạng di tích lịch sử cách mạng theo Quyết định số 2419/QĐ-CT.UB ngày26/11/200
Trang 9Đình Bình Phú thuộc Ấp Bình Phú, xã Bình Hòa,huyện Châu Thành, tỉnh An Giang Đình cách TP Long Xuyên13km được xây dựng năm 1882 bằng vật liệu gỗ tạp, mái –vách lá đơn sơ trên nên đất và trải qua nhiều lần trùng tu, sửachữa Đình tôn thờ ông Thái Văn Huấn – quan tuần phủ dướithời vua Tự Đức, xung quanh Đình trồng nhiều cây cổ thụ gần
200 năm tuổi như: sao, dầu…
Năm 1970 Đình được trùng tu xây dựng mới, tổng diện
mái tam cấp, lợp tifrô, xi măng, cột kèo bê tông, tường xâygạch, nền lót gạch bông Chính điện thờ thần, là nơi tổ chức cáccuộc họp bí mật, bên trên nóc cổ lầu ngụy trang hai vách là nơicác cán bộ ẩn náu an toàn khi có động và là nơi cất giấu vũ khí,tài liệu
Trang 10Đình Bình Phú có giá trị cao về lịch sử địa phương Trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ, dình tiếp tế lươngthực và nuôi chứa cán bộ hoạt động cách mạng, là cơ sở hoạt động bí mật an toàn của cấp lãnh đạo tỉnh, huyện, xã và cáclực lượng vũ trang địa phương Năm 1944 Chi bộ Đảng đầu tiên của xã Bình Hòa và huyện Châu Thành được thành lậptại đình
Trang 11Năm 1945, đình là nơi tập hợp lực lượng cách mạng các xã Bình Thủy, Bình Mỹ, Vĩnh Hanh, Hòa Bình Thạnh,…vể họp bàn kếhoạch giành chính quyền CMT8 và bầu cử Quốc hội 1946.Ủy ban hành chính kháng chiến đóng tại đình, tổ chức huấn luyện quân sựphát triển lực lượng, tham gia kháng chiến, tạo vành đai an toàn cho các mặt hoạt động của cách mạng.
Đình Bình Phú được UBND tỉnh xếp hạng là di tích lịch sử cách mạng theo Quyết định số: 1252/QĐ-CT.UB ngày 21/5/2002
Di tích kiến trúc nghệ thuật
Đình Bình Hòa
Trang 12
Xưa nay, đình làng là hình ảnh thân quen, gắn bó với tâm hồn người dân Việt, là nơi chứng kiến mọi lề lói và mọi đổi thay trong đời
sống xã hội của làng quê Việt Nam qua bao thế kỷ Kiến trúc đình làng mang đậm dấu ấn văn hóa, độc đáo và tiêu biểu cho kiến trúc điêukhắc Việt truyền thống
Đình Bình Hòa tọa lạc tại ấp Bình Phú, xã Bình Hòa Năm Ất Hợi 1875 đình được xây dựng tại vàm kinh Mặc Cần Dưng với sựđóng góp của đông đảo quần chúng nhân dân ở trong vùng với mục đích cầu cho dân làng được bình an, ấm no, hạnh phúc Năm 1900, donước xoáy đễ sạt lỡ nên đình được di dời về địa điểm hiện nay có cảnh quan đẹp với diện tích xây dựng 502,5m2 , cách nề cũ 1000m Trongquá trình di dời bà con đã ra sức trùng tu nên đình có kết cấu khá hoàn chỉnh, bao gồm cả bến đình, cổng, hàng rào, miếu, vỏ ca, chính điện,
vỏ qui và các công trình phụ trợ
Đình có cấu trúc chữ Tam, trên các đầu kỳ góc máy trang trí tượng thể khối lưỡng long chầu nguyệt, kỳ lân, cá hóa long Cuối haiđường chân tượng mái của vỏ ca đặt 2 tượng ông Nhật – bà Nguyệt, một vị tay cầm chữ “nhật”, một vị cầm chữ “nguyệt” biểu hiện triết lý
âm dương hòa hợp
Với kết cấu ba gian hai chái, các mái nói nhau theo kiểu trùng thềm điệp ốc Khung sườn đình được làm chắc chắn theo phong cáchdân gian, không dùng đinh sắt mà chỉ liên kết với nhau bằng chốt mộng Chịu lực chính cho máy ngói là 32 cột gỗ căm xe, màu đen bóngloáng, trong đó có 4 cột vuông, 28 cột tròn Chính điện là nơi quan trọng diễn ra nghi thức dâng hương, lễ vật cúng thần tại đây còn giữ lạiđược nhiều tác phẩm nghệ thuật truyền thống trong thời kỳ đầu thành lập đình
Trang 13Cũng giống như các ngôi đình khác ở Nam Bộ đình thờ thần Thành Hoàng Bổn Cảnh được vua Khải Định sắc phong năm thứ 2ngày 18/8/1917.
Đình Bình Hòa được UBND tỉnh xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật theo Quyết định số 2035/QĐ-UBND ngày 10/10/2008
Di tích Đình thần
PHÚ NHUẬN
Trang 14Trên 150 tuổi gắn liền với đời sống tín ngưỡng dân gian của nhiều thế hệ Đình Phú Nhuận trước đây thuộc xã Phú Nhuận, tổngĐịnh Phú, quận Châu Thành, tỉnh Long Xuyên, nay thuộc ấp Đông Phú I, xã Vĩnh Thành, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang Đình cách
TP Long xuyên hơn 20km mọi phương tiện thủy bộ đều đến di tích dễ dàng
Kiến trúc đình dạng chữ Tam, nóc cổ lầu, mái tam cấp Hai mái trên lợp ngói đại ống, mái hạ đã thay ngói Phú Hữu Các đầu máigắn diềm ngói hình lá đề Bờ nóc và các góc mái trang trí: điện Ngọc Hoàng, Bát Tiên, thần Nhật – Nguyệt, lưỡng long tranh châu, cá hóalong, kỳ lân Mặt dựng đắp nổi phù điêu dơi thể hiện khát vọng sống ấm no hạnh phúc Chính diện xây mặt gió, tô đá rửa và đắp nổi bằngchữ “Trung Hưng Thần Miếu” Hai bên vẽ son nước long phụng trình tường, chính giữa đắp nổi phù điêu chữ thọ cách điệu Đình có hàngrào và cổng, bên trong là khoảng sân rộng, giữa đặt bàn thờ thần Nông còn gọi là đàn Xã Tắc
Đến thăm đình Phú Nhuận bạn được đắm mình vào cách bày trí công phu thể hiện qua các bao lam thành vọng, hoành phi, liễnđối, được chạm lộng, chạm nổi sinh động về các đề tài dân gian như: tứ linh, tứ thời, động thực vật… tất cả được sơn son thếp vàng tăngtính tôn nghiêm nơi thờ tự Cho đến nay, đình vẫn còn giữ được nguyên 12 liễn đối, 16 liễn được khắc trực tiếp vào cột Có 8 bức hoànhphi, gần 100 bức tranh sơn thủy thể hiện dấu ấn của người Hoa, sông nước, cúc mãn khai được giữ gìn từ lúc lập đình đến nay màu sắc vẫncòn rõ nét
Trang 15Chính điện thờ thần Thành Hoàng Bổn Cảnh, khánh thờ bằng gỗ được chạm lộng và chạm nổi lưỡng long tranh châu, cuốn thư, cúcđiểu, mẫu đơn trĩ,…tất cả được sơn son thếp vàng Hai bên thờ Thần là bàn thờ Tả và Hữu ban, đối xứng hai bên là các nghi thờ: Đông Trù– Tiên Sư; Tiền Hiền – Hậu Hiền; Bạch Mã – Thái Giám; Tiền hương chức…
Trong kháng chiến chống Pháp đình là nơi hội họp, luyện tập của tổ chức Thanh niên Tiền Phong, Ủy ban hành chính kháng chiến
xã cũng trú đóng tại đây…
Đình Phú Nhuận được UBND tỉnh An Giang xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật tho Quyết định số 1567/QĐ-CT.UB ngày13/8/2004./
Trang 16Trên dãi đất Việt Nam xinh đẹp, mỗi một địa danh đều tồn tạimột làng nghề truyền thống sống cùng năm tháng và gắn bó vớitừng người dân như một nét đặc thù riêng Đến với Châu Thành,chúng ta sẽ được tìm hiểu về các nghề: làng nghề làm rập chuột,nghề sản xuất mùn, mền, gối Nghề làm rập chuột được hìnhthành vào khoảng năm 1957, được người dân nơi đây phát triển vàgìn giữ Trên tuyến QL 91 qua Thị trấn An Châu là chúng ta bắtgặp những hình ảnh cắt gai, bẻ mặt, đập mặt, móc lò xo, đươngrập, cắt râu…tạo ra các sản phẩm đặc sắc đem tiêu thụ các nơitrong tỉnh, khu vực đồng bằng sông Cửu Long và xuất sang cảCampuchia Cũng trên tuyến QL 91 thuộc xã Bình Hòa, huyệnChâu thành hướng về TP Châu Đốc, nghề sản xuất mùn, mền, gốicũng rất phổ biến được hình thành cách đây khoảng 15 năm phục
vụ cho nhu cầu tất yếu của mọi tầng lớp nhân dân Mùn, mền, gốiđược làm khá công phu: để làm ra một tấm mền hoàn chỉnh khôngđơn giản, cần phải qua nhiều công đoạn, như may túi mền, xới vảicho xốp lên để làm ruột, chan cho đều ruột trong túi mền, sau đómới đem may Đặc biệt, sản phẩm có “ăn tiền” khách hàng haykhông là nằm ở khâu may, nên đòi hỏi người thợ may phải khéotay và có kinh nghiệm Những làng nghề truyền thống của huyệnkhông những góp phần xóa đói giảm nghèo mà còn góp phần pháttriển kinh tế - xã hội của địa phương
Trang 18CHÂU THÀNH
trên đường phát triển
Là vùng đất nằm trong vùng Tứ giác Long Xuyên, hàng năm nhận một lượng phù sa lớn do hạ nguồn sông Mêkong cung cấp, thuậnlợi cho phát triển nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại Với các lợi thế như: nằm gần Trung tâm hành chính của tỉnh, có tuyếnQL.91 đi qua nối liền với CampuChia, khu công nghiệp Bình Hòa được đầu tư xây dựng, đường giao thông thủy bộ đều thuận lợi có tiềmnăng phát triển nông nghiệp, công nghiệp và thương mại nên được chính quyền tỉnh quan tâm đầu tư xây dựng Các dự án đang được đầu tưxây dựng và đang hoạt động như: Trung tâm công nghệ sinh học tỉnh An Giang, Nhà máy chế biến xuất khẩu gạo Vĩnh Bình, Nhà máy thépTiến Bộ…
Trang 19
Châu Thành là nơi hội tụ 04 dân tộc anh em: Kinh, Khmer, Chăm và Hoa nên lễ tết cổ truyền của từng dân tộc cũng vô cùng phongphú, đăc sắc Người Kinh, Người Hoa có tết Nguyên Đán, Thanh Minh, Trung Thu, Đoan Ngọ, Nguyên Tiêu, lễ Vu Lan, lễ Kỳ Yên các lễhội với mục đích mừng mùa màng bội thu, tạ ơn trời đất, mưa thuận gió hòa, cúng tổ tiên, ông bà, báo hiếu người đã khuất Người Khmer
có tết CholChnamThmay (tương đương tết Nguyên Đán), lễ Đol-ta (cúng tổ tiên ông bà), lễ hội Oc – Om – Bok (cúng trăng) Người Chăm
có Lễ hội Roya Phik Trok hay tết Roya Phik Trok sau tháng nhịn ăn họ bước vào ngày lễ hội này
Đặc tín đa dạng về dân tộc và tôn giáo đã làm cho vùng đất Châu Thành quanh năm luôn sôi động với những lễ hội văn hóa truyềnthống Là một vùng đất không có ưu thế để phát triển những ngành dịch vụ, du lịch…nhưng với đặc tín đa dạng về dân tộc và đa dạng vềtôn giáo huyện Châu Thành thực sự được xem là bức tranh thu nhỏ của văn hóa Đông Nam Á