Ngoài dự án nêu trên, WB và ADB đã cử chuyên gia đi khảo sát, làm báo cáo và chuẩn bị xét duyệt tài trợ tiếp cho dự án cải tạo quốc lộ 1 đoạn Vinh - Đông Hà và Đông Hà - Nha Trang.. WB c
Trang 1THỜI BÁO KINH TẾ SÀI GÒN Số: 30, Trang: 32, Ngày: 20/07/1995
TIẾP NHẬN NGOẠI VIỆN CHẬM, VÌ SAO ?
Tấn Đức
HƠN 1 TỈ USD TÀI TRỢ CÁC DỰ ÁN NÂNG CẤP CẦU, ĐƯỜNG, CẢNG
Dự án cải tạo và nâng cấp quốc lộ 1, đoạn Hà Nội - Vinh và Nha Trang - TPHCM - Cần Thơ, có tổng vốn đầu tư 317 triệu USD do Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tài trợ, đang chuẩn bị công bố kết quả đấu thầu, dự tính sẽ khởi công xây dựng vào tháng 12-1995 Ngoài dự án nêu trên, WB và ADB đã cử chuyên gia đi khảo sát, làm báo cáo và chuẩn bị xét duyệt tài trợ tiếp cho dự án cải tạo quốc lộ 1 đoạn Vinh - Đông Hà và Đông Hà - Nha Trang Riêng dự án cải tạo đoạn Hà Nội đi Lạng Sơn, sẽ do WB và ADB đồng tài trợ vốn
WB cũng thông báo cho VN biết ý định sẽ tài trợ tiếp cho việc nâng cấp phần còn lại của quốc lộ 1, đoạn Cần Thơ - Năm Căn (Minh Hải) Theo nguồn tin từ Bộ Giao thông Vận tải, có nhiều khả năng WB sẽ tài trợ luôn cho việc xây cây cầu qua bắc Cần Thơ
Nhật Bản là nước có khá nhiều dự án tài trợ cho cải tạo và nâng cấp hệ thống đường sá, cầu, cảng của VN Trong đó có dự án cải tạo 38 cầu trên quốc lộ 1, dự án nâng cấp 91 km đường 18, cải tạo và nâng cấp chín cây cầu trên tuyến đường sắt thống nhất, khôi phục và cải tạo cảng Hải Phòng giai đoạn khẩn cấp Tổng kinh phí cho các dự án nêu trên khoảng 55,859 tỉ yen (khoảng 560,3 triệu USD) Ngoài ra còn có dự án cải tạo 39 cây cầu nông thôn phía Bắc, với kinh phí 44 triệu USD Ngành giao thông vận tải VN cũng đang triển khai thực hiện các dự án nâng cấp đường sá, cầu bằng nguồn vốn vay và tài trợ của Hàn Quốc, Úc, Đài Loan, Anh Trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài, Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư (SCCI) đang xét duyệt để cấp giấy phép cho dự án BOT, xây dựng cảng Bến Đình - Sao Mai (636 triệu USD)
CẦN 15 THÁNG ĐỂ CÁC CƠ QUAN TRONG NƯỚC XÉT DUYỆT !
Theo nhận xét của một quan chức cao cấp thuộc Bộ Giao thông Vận tải, tốc độ triển khai các dự án để tiếp nhận viện trợ phát triển của nước ngoài trong thời gian qua rất chậm Kinh nghiệm thực hiện các dự án vừa qua cho thấy, đến một nửa thời gian là dành cho công tác chuẩn bị của phía VN Hiện nay, thời gian bình quân để các cơ quan liên quan của VN xét duyệt một dự án tiếp nhận viện trợ phát triển khoảng 15 tháng (trong khi đó Trung Quốc chỉ cần bốn tháng để làm việc này) Tính ra, thời gian để hoàn thành một dự án, từ khi bắt tay vào nghiên cứu đến lúc khởi công, nhanh nhất như dự án phát triển mạng lưới giao thông nông thôn, cũng phải mất 18 tháng Những dự án khác, như dự án cải tạo và nâng cấp quốc lộ 1, nếu cuối năm nay khởi công được, cũng mất gần bốn năm Cũng theo nhận xét của quan chức trên, việc kéo dài thời gian chuẩn bị và xét duyệt dự án của phía VN là một trở ngại lớn cho việc tiếp nhận vốn tài trợ từ nước ngoài Lẽ ra VN phải quy hoạch trước những dự án chiến lược cần đầu tư ; đảm bảo vốn cho công tác chuẩn bị dự án tiền khả thi và khả thi, để lấy đó đem ra thảo luận với phía nước ngoài Đằng này, cho đến khi các tổ chức tài chính quốc tế và các nước thông báo quyết định tài trợ của họ, VN vẫn chưa có được những thông tin cần thiết theo yêu cầu để triển khai dự án Đến khi ấy các chuyên gia trong nước mới "chạy" đi thu thập số liệu thực tiễn, từ đó mới lập dự án trình các cơ quan VN xét duyệt
NỘI LỰC NỀN KINH TẾ, CON NGƯỜI - NHỮNG YẾU TỐ TIÊN QUYẾT
Trong các dự án thuộc ngành giao thông vận tải được WB, ADB và các quốc gia khác tài trợ, họ luôn yêu cầu phía Chính phủ VN phải tham gia góp một phần vốn, gọi là vốn đối ứng Bình quân tỷ lệ vốn phía nước ngoài yêu cầu Chính phủ VN phải đóng góp khoảng 15 - 25 % trong tổng nhu cầu vốn của dự án Do đó nếu VN không có một nội lực nhất định, khó có thể tiếp nhận viện trợ của nước ngoài Với các dự án đang triển khai, phía VN cũng phải chuẩn bị một số vốn tối thiểu trên 150 triệu USD Số tiền đó dùng để trang trải các kinh phí như : thu thập số liệu, tài
Trang 2liệu ; đền bù, giải tỏa mặt bằng ; trả lương cho cán bộ, chuyên gia trong nước Số tiền tuy không lớn, nhưng trong điều kiện thực tế của VN, giải quyết được cũng không đơn giản Thực tế cho thấy, công tác giải phóng mặt bằng của nhiều dự án khá chậm so với tiến độ quy định, điển
hình là giải phóng mặt bằng để nâng cấp quốc lộ 1, chủ yếu vì thiếu vốn Khó khăn khó khắc
phục nhất là tình trạng thiếu cán bộ quản lý dự án, có thể đáp ứng được các yêu cầu : hiểu biết thông lệ quốc tế, thạo ngoại ngữ, biết tổ chức và điều phối hoạt động hợp tác Theo ý
kiến của một số quan chức thuộc Bộ Giao thông Vận tải, ít nhất đến năm 2000, trước khi những lớp cán bộ đầu tiên được đào tạo xong, vấn đề con người vẫn là trở ngại đáng kể nhất cho việc hấp thu vốn viện trợ Đồng thời các cơ quan hữu trách của VN cũng cần có thời gian để làm quen và thích nghi dần với công việc Những quy định về đầu tư xây dựng cơ bản của VN, nhất là khâu xét duyệt, có nhiều điểm không phù hợp với thông lệ quốc tế, thậm chí trái ngược nhau Quy trình thực hiện các dự án, quy phạm kỹ thuật khó hòa nhập với quốc tế Các chính sách về thuế, lao động, vay trả và quản lý vốn chưa rõ ràng, chưa nhất quán, khiến một số doanh nghiệp chùn bước không dám nhận vốn Tất cả những trở ngại đó, muốn khắc phục nhanh chóng không phải dễ