Thể loại luật bóng đá

Chương 1Huấn luyện viên Huấn luyện viên cao cấp Ross Lyon chỉ thị cho các cầu thủ đội bóng St Kilda trong giải Australian Football League trước trận chung kết AFL 2009 Trong thể thao, hu

ể loại:Luật bóng đá

Mục lục

1.1 am khảo 1

2 Huấn luyện viên (bóng đá) 2 2.1 am khảo 2

3 Bóng uyền 3 3.1 Lịch sử 3

3.1.1 Nguồn gốc của bóng chuyền 3

3.1.2 Những cải tiến và phát triển sau này 4

3.1.3 Bóng chuyền trong ế vận hội 4

3.2 Luật chơi 5

3.2.1 Sân thi đấu 5

3.2.2 Bóng 5

3.2.3 Cách chơi 6

3.2.4 Tính điểm 6

3.2.5 Libero 7

3.2.6 Những thay đổi trong bộ luật hiện tại 7

3.3 Kĩ thuật đánh bóng chuyền 7

3.3.1 Giao bóng 7

3.3.2 Bắt bước 1 8

3.3.3 Chuyền 2 9

3.3.4 Tấn công / đập bóng 9

3.3.5 Chắn bóng 10

3.3.6 Cứu bóng 10

3.4 Huấn luyện viên 11

3.4.1 Cơ bản 11

3.5 Chiến thuật 11

3.5.1 Các vị trí trên sân 11

3.5.2 Đội hình 12

3.6 Các biến thể của bóng chuyền và trò chơi liên quan 13

3.7 Xem thêm 13

3.8 am khảo 13

i

ii MỤC LỤC

3.9 Liên kết ngoài 14

4 Hiến ương Olympic 15 4.1 Mục đích 15

4.2 Nội dung chính 15

4.2.1 Chương 1: Phong trào Olympic và các hoạt động 15

4.2.2 Chương 2: Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) 16

4.2.3 Chương 3: Các Liên đoàn quốc tế (IFs) 16

4.2.4 Chương 4: Các Ủy ban Olympic quốc gia (NOCs) 16

4.2.5 Chương 5: ế vận hội 16

4.3 Nguyên tắc cơ bản của lý tưởng Olympic 16

4.4 Bảo vệ lý tưởng Olympic như một niềm tin 16

4.5 am khảo 17

4.6 Liên kết ngoài 17

5 y định thể thao 18 5.1 Xem thêm 18

5.2 am khảo 18

6 Luật bóng ày 19 6.1 Cách chơi 19

6.2 am khảo 20

6.3 Liên kết ngoài 20

7 Luật bóng đá 21 7.1 Luật bóng đá hiện nay 21

7.2 Lịch sử và phát triển 21

7.3 am khảo 21

7.4 Liên kết ngoài 21

8 Bàn thắng (bóng đá) 22 8.1 Đội thắng trận 22

8.2 Luật khi đá loại trực tiếp 22

8.3 Xem thêm 22

8.4 Chú thích 22

8.5 Liên kết ngoài 22

9 Bàn thắng bạc 23 9.1 Nội dung 23

9.2 Xem thêm 23

9.3 am khảo 23

10 Bàn thắng vàng 24 10.1 Nội dung luật 24

MỤC LỤC iii

10.2 Bàn thắng vàng tại các giải đấu lớn 24

10.3 Xem thêm 24

10.4 am khảo 24

11 Bóng đá 25 11.1 Tổng quan 25

11.2 Lịch sử 25

11.3 Luật thi đấu 27

11.3.1 Cầu thủ, trang phục và trọng tài 27

11.3.2 Sân thi đấu 27

11.3.3 ời gian thi đấu 28

11.3.4 Trạng thái bóng trên sân 28

11.3.5 Phạm lỗi 29

11.4 Cầu thủ và trận đấu 29

11.4.1 Các hình thức chơi bóng 29

11.4.2 Môi trường thi đấu 30

11.4.3 Cách mạng về chiến thuật 30

11.4.4 Ngôi sao bóng đá 31

11.5 Tổ chức điều hành 31

11.6 Giải đấu chính 31

11.6.1 Cấp quốc tế 31

11.6.2 Cấp quốc gia 32

11.7 Bóng đá và truyền thông 32

11.7.1 Báo viết 32

11.7.2 Truyền hình 33

11.8 Lợi ích kinh tế 33

11.9 Bóng đá và chính trị 34

11.10 Bóng đá trong văn hóa đại chúng 34

11.10.1 Văn hóa bóng đá 34

11.10.2 Cổ động viên 35

11.11 Các loại hình bóng đá khác 35

11.11.1 Futsal 36

11.11.2 Bóng đá bãi biển 36

11.11.3 Loại hình khác 36

11.12 Xem thêm 36

11.13 am khảo 36

11.14 Liên kết ngoài 38

11.14.1 Tổ chức 38

12 Đá phạt trực tiếp (bóng đá) 40 12.1 Tình huống xảy ra 40

12.2 Luật đá 40

iv MỤC LỤC

12.3 Cách thực hiện 40

12.4 Chiến thuật 41

12.5 am khảo 41

12.6 Liên kết ngoài 41

13 Điều lệ FIFA về tư cá cầu thủ thi đấu o đội tuyển 42 13.1 Lịch sử 42

13.2 ay đổi trong kỷ nguyên mới 42

13.2.1 Án phạt dành cho các cầu thủ không đủ tư cách 42

13.2.2 Bóng đá trẻ 42

13.3 Các quốc gia có chung một quốc tịch 42

13.4 Hiệp định của Home nations 42

13.4.1 Người quốc tịch Anh sinh ra tại nước ngoài 42

13.4.2 ỏa thuận 1993 42

13.5 Bắc Ireland 42

13.6 Giới tính 42

13.7 am khảo 42

13.8 Liên kết ngoài 43

14 Hiệp phụ (bóng đá) 44 14.1 Tác hại của hiệp phụ 44

14.2 y định 44

14.3 Bàn thắng vàng 44

14.4 Bàn thắng bạc 44

14.5 Chú thích 44

14.6 Liên kết ngoài 44

15 Luật Bosman 45 15.1 Lịch sử 45

15.2 Hệ quả 45

15.2.1 Nhược điểm 45

15.2.2 Ưu điểm 45

15.3 am khảo 45

15.4 Liên kết ngoài 45

16 Luật việt vị (bóng đá) 46 16.1 Nguồn gốc từ 46

16.2 Vị trí việt vị 46

16.3 Phạm lỗi 47

16.4 Không phạm lỗi 47

16.5 Phạt những vi phạm 47

16.6 Xem thêm 47

16.7 am khảo 47

MỤC LỤC v

16.8 Liên kết ngoài 47

17 Ném biên (bóng đá) 48 17.1 y định 48

17.2 Xử lý các lỗi vi phạm 48

17.3 Kĩ thuật ném biên 49

17.3.1 Đứng tại chỗ ném biên 49

17.3.2 Chạy lấy đà ném biên 49

17.4 Chiến thuật ném biên 49

17.4.1 Chiến thuật tấn công khi ném biên 49

17.4.2 Chiến thuật phòng thủ khi đối phương ném biên 49

17.5 Chú thích 49

17.6 Liên kết ngoài 49

18 Phạt đền (bóng đá) 50 18.1 Tình huống 50

18.2 Cách thực hiện 50

18.2.1 Bình thường 50

18.2.2 Đá phối hợp 51

18.3 Vi phạm luật đá phạt đền 51

18.4 Chiến thuật cản phá phạt đền 51

18.5 Nhận xét 52

18.6 Luân lưu 11m 52

18.7 am khảo 53

18.8 Liên kết ngoài 53

19 Phạt góc (bóng đá) 54 19.1 y định 54

19.2 Những vi phạm và xử phạt 54

19.2.1 Cầu thủ đá phạt góc không phải là thủ môn 54

19.2.2 Cầu thủ đá phạt góc là thủ môn 55

19.3 Chiến thuật đá phạt góc 55

19.3.1 Chiến thuật tấn công khi đá phạt góc 55

19.3.2 Chiến thuật phòng thủ khi đối phương đá phạt góc 55

19.4 Chú thích 55

19.5 Liên kết ngoài 56

20 ả phát bóng (bóng đá) 57 20.1 y định 57

20.2 Các lỗi vi phạm - Cách xử lý 57

20.3 am khảo 58

20.4 Liên kết ngoài 58

vi MỤC LỤC

21.1 Cấu tạo của một sân bóng 59

21.1.1 Các đường giới hạn 59

21.1.2 Khu cầu môn 59

21.1.3 Khu phạt đền 59

21.1.4 Cột cờ góc 60

21.1.5 Cung phạt góc 60

21.1.6 Cầu môn 60

21.1.7 Sự an toàn 60

21.2 Những quyết định của hội đồng luật quốc tế 60

21.2.1 yết định 1 60

21.2.2 yết định 2 60

21.2.3 yết định 3 60

21.2.4 yết định 4 60

21.2.5 yết định 5 60

21.2.6 yết định 6 60

21.3 am khảo 60

21.4 Liên kết ngoài 60

22 ẻ đỏ 62 22.1 Kiểu phạt 62

22.2 Lịch sử 62

22.3 am khảo 62

22.4 Chú thích 62

22.4.1 Chú thích 1 62

22.4.2 Chú thích 2 62

22.4.3 Chú thích 3 62

22.4.4 Chú thích 4 63

22.5 Ngoại lệ 63

22.5.1 Ngoại lệ 1 63

23 ẻ vàng 64 23.1 Lịch sử 64

23.2 Hậu quả 64

23.3 Những lỗi bị phạt thẻ vàng 64

23.4 Các sự cố về thẻ vàng 65

23.5 Chú thích 65

23.6 Liên kết ngoài 65

24 Trang phục bóng đá 66 24.1 Trang bị 66

24.1.1 Trang bị cơ bản 66

MỤC LỤC vii

24.1.2 Các trang bị khác 66

24.1.3 Trang bị của trọng tài 66

24.2 am khảo 67

24.3 Liên kết ngoài 67

25 Trạng thái bóng trên sân 68 25.1 Bóng Trong Cuộc 68

25.2 Bóng Ngoài Cuộc 68

25.3 Các cách bắt đầu lại trân đấu 68

25.4 Chú thích 69

25.5 Liên kết ngoài 69

26 Trọng tài (bóng đá) 70 26.1 yền hạn và nghĩa vụ 70

26.2 Sử dụng còi 71

26.3 Trang phục 71

26.3.1 Tổng quan 71

26.3.2 Màu sắc áo 72

26.3.3 Hiện tại 72

26.4 Lịch sử ra đời 72

26.5 Xem thêm 72

26.6 Chú thích 72

26.7 Nguồn, người đóng góp, và giấy phép cho văn bản và hình ảnh 73

26.7.1 Văn bản 73

26.7.2 Hình ảnh 74

26.7.3 Giấy phép nội dung 78

Chương 1

Huấn luyện viên

Huấn luyện viên cao cấp Ross Lyon chỉ thị cho các cầu thủ đội bóng St Kilda trong giải Australian Football League trước trận chung kết AFL 2009

Trong thể thao, huấn luyện viên là người trực tiếp

huấn luyện, đào tạo và hướng dẫn các hoạt động củamột đội thể thao hoặc của một cá nhânvận động viên.Một huấn luyện viên, đặc biệt trong một trận đấu lớn,thường được hỗ trợ bởi một hoặc nhiều trợ lý huấnluyện viên Họ có thể là điều phối viên hoặc chuyêngia thể lực

1.1 Tham khảo

• Cassidy, Jones and Potrac, Understanding Sports Coaching: e Social, Cultural and Pedagogical Foundations of Coaching Practice, Routledge, 2008,

ISBN 978-0-415-44272-5

• Jones, Hughes and eenston, An Introduction to Sports Coaching, Routledge, 2007,ISBN 978-0-415-41131-8

1

Chương 2

Huấn luyện viên (bóng đá)

Trongbóng đá, huấn luyện viên là người chịu trách

nhiệm điều hành một câu lạc bộ bóng đá hoặc một đội

tuyển quốc gia Huấn luyện viên của một câu lạc bộ

chuyên nghiệp là người chịu trách nhiệm trực tiếp về

quản lý đội bóng, hoặc thậm chí là chủ đội bóng

Trách nhiệm của huấn luyện viên trong một câu lạc bộ

bóng đá bao gồm nhưng không giới hạn những điều

sau:

• Lựa chọn những cầu thủ ra sân cho một trận đấu.

• Đề ra kế hoạch về chiến thuật, và chỉ đạo trên sân.

• Đưa ra nhiệm vụ với huấn luyện viên đội một và

bác sĩ

• Tìm ra các tài năng trẻ cho học viện hoặc đội dự

bị

• Mua và bán các cầu thủ trên thị trường chuyển

nhượng, thậm chí cho mượn

Một số trách nhiệm trên đây còn được chia sẻ cùng

giám đốc thể thao hoặc giám đốc kĩ thuật và cả trợ lý

huấn luyện viên

Trên thực tế, phụ thuộc vào đội bóng, một số trách

nhiệm khác bao gồm:

• Tiếp thị đội bóng, đặc biệt là về giá vé, tài trợ và

buôn bán

• Giữ lợi nhuận cho đội bóng.

Những trách nhiệm trên thường là của các huấn luyện

viên của câu lạc bộ nhỏ

2

Chương 3

Bóng chuyền

Bóng uyền là 1 mônthể thao Olympic, trong đó 2

đội được tách ra bởi 1 tấm lưới Mỗi đội cố gắng ghi

điểm bằng cách đưa được trái bóng chạm phần sân đối

phương theo đúng luật quy định.[1]

Bộluậthoàn chỉnh khá rộng Nhưng sơ lược, cách chơi

như sau:vận động viênở 1 đội bắt đầu lượt đánh bằng

cách phát banh (thảy hoặc thả trái banh và đánh bằng

bàn tay hoặc cánh tay), từ ngoài đường biên cuối sân,

qua lưới, và sang phần sân của đội nhận banh Đội nhận

banh không được để banh chạm mặt đất bên phần sân

đội mình Họ được phép chạm banh tối đa 3 lần ông

thường, 2 lần chạm đầu tiên được dùng để chuẩn bị cho

đội tấn công, đội cố gắng trả trái banh qua lưới sao cho

đội bên kia không thể chặn trái để không chạm mặt đất

phần sân đội mình

Lượt banh tiếp tục, với mỗi đội được phép chạm banh

nhiều nhất 3 lần liên tục, đến khi một trong 2 điều xảy

ra (1): đội thắng lượt banh, làm cho trái banh chạm được

mặt đất phần sân đối phương; hay (2): đội phạm lỗi và

thua lượt banh Đội thắng lượt banh ghi được 1 điểm,

và được phép giao banh ở lượt tiếp theo Một vài lỗi phổ

thông thường phạm phải là:

• Khiến banh chạm đất ngoài phần sân đối phương

hoặc không đưa được bóng qua lưới;

• “Cầm hoặc ném” bóng;

• “2 chạm": 2 lần chạm banh bởi cùng một vận động

viên;

• 4 lần chạm banh liên tục bởi cùng một đội;

• Lỗi chạm lưới: chạm vào lưới trong khi lượt banh

chưa kết thúc;

Trái banh thường được chơi bằng bàn tay hoặc cánh

tay, nhưng người chơi được phép đập hoặc đẩy (chạm

banh trong thời gian ngắn) bằng bất kì bộ phận nào

trên cơ thể

Có khá nhiềukĩ thuậtchơi trong bóng chuyền, bao gồm

“spiking” (đập banh) và “blocking” (chắn banh) (bởi vì

những ký thuật chơi đó được thực hiện bên trên lưới

nhảy thẳng đứnglà một trong những kĩ năng được chú

trọng trong thể thao) cũng như “passing” (bắt bước 1),

“seing” (chuyền 2), và các vị trí chơi đặc thù và cấutrúc chơi phòng thủ và tấn công

3.1 Lịch sử 3.1.1 Nguồn gốc của bóng chuyền

William G Morgan

Vào ngày 9 tháng 2 năm 1895 ở Holyoke,

Massachuses, Hoa Kỳ, William G.Morgan, mộthướng dẫn viên môn giáo dục thể chấtYMCA, đã tạonên một môn thể thao mới gọi là “Mintonee” Mônnày được xem là một trò giải trí được khuyên chơitrong nhà và với số lượng người chơi không bị hạnchế Mintonee đã lấy một số đặc trưng của nó từ môn

tennisvàbóng ném Một môn thể thao trong nhà khác,

3

4 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

bóng rổ, cũng được tạo ra và chỉ cách nơi đây 10dặm

(16 kilomet), ở thành phố Springfield, Massachuses

chỉ 4 năm về trước Mintonee đã được thiết kế để trở

thành một môn thể thao trong nhà ít thô bạo hơn so

với bóng rổ và dành cho các thành viên cũ của YMCA,

trong khi vẫn cần một chút nỗ lực thể thao Những

luật đầu tiên, được viết bởi William G Morgan, đòi hỏi

một cái lưới cao 6  6 in (1.98 m), một sân 25×50 

(7.62×15.24 m), và không giới hạn người chơi Trận đấu

bao gồm 9 lượt với 3 lượt giao banh cho mỗi đội ở mỗi

lượt, và không giới hạn số lần chạm banh cho mỗi đội

trước khi đưa banh qua phần sân đối phương Khi phát

banh lỗi, đội sẽ còn thêm một lần phát banh Đánh

banh không qua lưới được xem là phạm lỗi (tương tự

với phát ra ngoài)—trừ phi đó là lần phát bóng đầu

tiên

Sau một lần quan sát, Alfred Halstead, chú ý tính

“volleying nature” của trò chơi trong trận thể thao biểu

diễn đầu tiên vào năm 1896, tại trường quốc tế đào tạo

YMCA (hiện giờ gọi là Springfield College), trò chơi

nhanh chóng được biết đến với tên “volleyball” (bóng

chuyền) (ban đầu được phát âm thành hai tiếng: “volley

ball”) Luật của bóng chuyền được xây dựng sơ lược bởi

trường quốc tế đào tạo YMCA và trò chơi phát triển

rộng ra ở nhiều YMCA khác.[2][3]

Những phụ nữ Hoa Kỳ gốc Nhật đang chơi bóng chuyền trong

trại giam Manzanar , California, ca 1943.

3.1.2 Những cải tiến và phát triển sau này

ả bóng đầu tiên được sử dụng hiện vẫn còn đang

tranh cãi; một vài nguồn dẫn nói rằng Spalding đã tạo

ra quả bóng đầu tiên vào năm 1896, trong khi các nguồn

khác nói rằng nó được tạo ra vào năm 1900.[4][5][6]Các

luật chơi phát triển dần theo thời gian: ở Philippines

vào năm 1916, kĩ năng và sức mạnh của chuyền 2 và

đập banh đã được xây dựng, và 4 năm sau luật “3 chạm”

và luật cấm phát banh từ hàng phía sau được phát triển

Vào năm 1917, trò chơi chuyển từ 21 sang 15 điểm Vào

năm 1919, khoảng 16 000 quả bóng chuyền được sản

xuất bởiAmerican Expeditionary Force cho quân đội

của họ vàNhững quốc gia thuộc khối Đồng Minh, điều

đa góp phần phát triển bóng chuyền ở các nước mới.[4]

ốc giađầu tiên ngoàiMỹcông nhận bóng chuyền là

1 mônthể thaolàCanadavào năm1900 Hiệp hội quốc

tế,Fédération Internationale de Volleyball(FIVB), đượcthành lập vào năm1947, và Giải vô địch ốc tế đầutiên được tổ chức vào năm1949dành chonamvà năm

1952dành chonữ Mônthể thaonày giờ trở nên phổbiến tạiBrasil,châu Âu(nơi mà đặc biệt là Ý,Hà Lan, vàcác nướcĐông Âuhiện là cường quốc trong mônthểthaonày từ thập niên 1980), ở Nga, và một vài nướckhác gồmTrung ốcvà phần lớn cácquốc giaởchâu

Á, cũng như ởMỹ

Bóng chuyền bãi biển, phiên bản khác chơi trêncátcủabóng chuyền với chỉ 2 người mỗi bên, được chấp nhậnbởiFIVBđể trở thành 1 mônthể thaovào năm1987vàthêm vào các mônthể thaotrong chương trìnhOlympic

vàoế vận hội Mùa hè 1996.[4][7] Bóng chuyền còn

là một môn thể thao trong Paralympics tổ chức bởi

World Organization Volleyball for Disabled(Hiệp hộibóng chuyền cho người tàn tật)

3.1.3 Bóng chuyền trong Thế vận hội

Lịch sử của bóng chuyền Olympic đánh dấu từế vậnhội Mùa hè 1924tạiParis, nơi mà bóng chuyền đượcnhư một phần mô tả sự kiện thể thao củachâu Mỹ Saukhi sự thành lập của FIVB và một số hiệp hội châu lục,bóng chuyền bắt đầu được đề nghị để trở một môn thểthao chính thức Vào năm 1957, một giải đấu đặc biệtđược tổ chức tại kì họpIOClần thứ 53 ởSofia, Bulgaria

để ủng hộ cho đề nghị này Cuối cùng yêu cầu này cũngđược chấp thuận, và bóng chuyền chính thức trở thànhmôn thể thao nằm trong chương trình thi đấu tạiếvận hội Mùa hè 1964.[4]

Giải đấu bóng chuyền Olympic ban đầu chỉ là một giảiđấu bình thường: tất cả các đội thi đấu với các đội cònlại và được xếp hạng theo tỉ lệ chiến thắng, trung bìnhset, và trung bình điểm Một điểm bất cập của hệ thống

giải đấu vòng tròn tính điểmlà những đội chiến thắng

có thể được dự đoán từ trước khi giải đấu kết thúc, điềunày lằm cho khán giả mất đi sự hứng thú đối với kết quảcủa các trận đấu còn lại Để đối phó với trình huốngnày, giải đấu được chia ra làm 2 nhóm cùng với mộtvòng đấu cuối cùng loại bỏ các giải đấu bao gồm cátrận tứ kết, bán kết và chung kết vào năm1972 Con

số các đội tham gia giải đấu Olympic tăng dần qua cácnăm từ 1964 Từ 1996, các sự kiện cho cả nam lẫn nữ

có đến 12 quốc gia thi đấu Mỗi liên đoàn bóng chuyềnchâu lục đều có ít nhất một hiệp hội của một quốc gianằm trong Olympic

Liên Xô từng giành được huy chương vàng nam bóngchuyền vào năm 1964 và 1968 Sau khi giành huychương đồng vào năm 1964 và bạc vào năm 1968, Nhật

3.2 LUẬT CHƠI 5

cuối cùng cũng có được tấm huy chương vàng bóng

chuyền nam vào năm 1972 Huy chương vàng nữ thuộc

về Nhật vào năm 1964 và 1976 Năm đó, sự ra đời của kĩ

năng phòng thủ mới, tấn công sau hàng chắn, đã giúp

Ba Lan vượt qua Liên Xô sau 5 set đấu sít sao Từ lúc

đội bóng chuyền nam mạnh nhất lúc bấy giờ thuộc về

khối Đông Âu, việc tẩy chay sự dẫn đầu của Mĩ tạiế

vận hội Mùa hè 1980đã không có nhiều ảnh hưởng đến

môn bóng chuyền nam như ở bóng chuyền nữ Liên Xô

sưu tầm huy chương vàng ở môn bóng chuyền nam

thứ ba của họ với chiến thắng 3-1 trước Bun-ga-ri (đội

bóng chuyền nữ của họ cũng có được tấm huy chương

vàng thứ 3) Với việc tẩy chay Liên Xô ởế vận hội

Mùa hè 1984tại Los Angeles, đội Mĩ đã vượt qua Brazil

trong trận chung kết để dành tấm huy chương vàng

Ý giành được chiếc huy chương đầu tiên (huy chương

đồng nam) vào năm 1984, báo hiệu cho sự phát triển

vượt bậc trong bóng chuyền Ý

Tạiế vận hội Mùa hè 1988, Karch KiralyvàSteve

Timmonsđưa đội tuyển Mĩ đến với tấm huy chương

vàng thứ 2 liên tiếp của họ Vào năm 1992, việc đánh

giá thấp Brazil đã khiến các đội được yêu thích như

C.I.S., Hà Lan và Ý gây thất vọng trước cơ hội giành

được tấm huy chương vàng ế vận hội đầu tiên của

họ Đội á quân Hà Lan, huy chương bạc năm 1992, trở

lại dưới sự dẫn dắt của Ron Zwerver và Olof van der

Meulen để giành chức vô địch vào năm 1996 sau chiến

thắng 5 set trước Ý Huy chương đồng nam năm 1996,

Serbia và Montenegro(tham gia khi còn là Liên bang

Nam Tư vào năm 1996 và 2000) đánh bại Nga trong trận

chung kết vào năm 2000, giành tấm huy chương vàng

đầu tiên của họ Vào năm 2004, Brazil chiến thắng đội á

quân Ý trong trận chung kết Vàoế vận hội Mùa hè

2008, đội tuyển Mĩ đã đánh bại Brazil trong trận chung

kết môn bóng chuyền nam

3.2 Luật chơi

3.2.1 Sân thi đấu

Bóng chuyền được chơi trên sân:

- Chiều dài: 18m (59 feet)

- Mép trên cao: 2,43m (7 feet 11 5/8 inches) đối với nam

và 2,24m (7 feet 4 1/8 inches) đối với nữ

Lưu ý: chiều cao này có thể thay đổi đối với từng giải

đấu chuyên nghiệp và nghiệp dư

Sân bóng chuyền

Có một vạch song song và cách lưới 3m trên phần sâncủa mỗi đội, được xem là “vạch tấn công” Vạch “3m”(hoặc 10 foot) này chia phần sân mỗi đội thành “hàngtrước” và “hàng sau” (cũng có thể gọi là sân trước vàsân sau) Lần lượt ta có 3 khu vực: được đánh số nhưdưới đây, bắt đầu từ khu “1”, là vị trí của người giaobóng

Sau khi giành được quyền giao bóng (còn được gọi làsiding out), các thành viên của đội phải di chuyển theochiều kim đồng hồ, với người chơi lúc trước ở vị trí “2”

di chuyển tới vị trí “1” và lần lượt như vậy, người chơi

ở vị trí “1” di chuyển tới vị trí “6”

Sân được bao quanh bởi một diện tích gọi là vùng tự

do, rộng ít nhất là 3m và là nơi người chơi có thể vào

và đánh bóng sau khi phát bóng.[8]Mọi vạch thể hiệnđường biên của sân và vùng tấn công được vẽ hoặc sơntrong phạm vi kích thước của sân Nếu bóng chạm vàovạch thì được xem như là ở trong Có một cọc nhỏ đặttại nơi trực giao của lưới và đường biên và được xem làđường biên đứng Bóng chỉ thực sự qua lưới nếu vượtđược qua giữa hai cọc này (hay đường kéo dài vuônggóc của nó tới trần nhà) mà không chạm vào chúng

3.2.2 Bóng

6 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

Sự di chuyển người chơi

y định của FIVB (liên đoàn bóng chuyền thế giới) về

Có 2 đội chơi, mỗi đội gồm 6 người Để bắt đầu trận

đấu, đội giành quyền giao bóng được quyết định bằng

cách tung đồng xu Người chơi ở đội giao bóng (người

giao bóng) tung quả bóng lên và cố gắng đánh bóng

sao cho nó vượt qua lưới và chạm đất trong phần sân

của đối phương Đội bên kia phải phối hợp với nhau

sao cho đưa bóng ngược trở lại qua lưới với nhiều nhất

là 3 lần chạm bóng (không kể một lần chắn bóng)

Những lần chạm bóng đó thường là “bump” (tâng bóng)

hay “pass” (bắt bước 1) để khống chế những đường

bay của bóng và chuyền cho người kiến tạo đợt tấn

công “seer” (chuyền 2); bước tiếp theo (thường lànhững quả chuyền bóng bằng cổ tay đẩy bóng bằngngón tay) người kiến tạo đợt tấn công chuyền bóngcho người thực hiện đợt tấn công “aacker” để ngườinày đập bóng; và cuối cùng là người thực hiện đợt tấncông, người mà “spike” (đập bóng) (nhảy cao lên khôngtrung, giơ một tay cao trên đầu và đập bóng để bóng baynhanh và mạnh xuống mặt đất phần sân đối phương)đánh trả bóng qua lưới Đội khống chế bóng mà đangthực hiện đợt tấn công như đã miêu tả ở trên được gọi

là ở trạng thái “offense” (tấn công)

Đội đang ở trạng thái “defense” (phòng thủ) cố gắngngăn chặn đối phương đánh bóng trực diện xuống phầnsân của mình: người chơi đứng trên lưới nhảy lên vàđưa tay lên cao hết mức có thể (nếu được, có thể đưatay qua phần sân bên kia) để “block” (chắn banh) quảbanh đối phương Nếu banh xuống gần đến mặt đất,vượt qua hàng chắn, những người còn lại của đội phòngthủ có thể cố gắng chặn bóng không cho chạm mặtđất bằng cách “dig” (đào) (thường là dùng tay thuận

để chuyền hoặc lái một cách khó khăn trái banh) Saukhi đào thành công, đội chuyển sang thế tấn công.Trò chơi tiếp tục như trên, đỡ và đánh bóng trở lại bênkia, đến khi bóng chạm đất hoặc người chơi phạm lỗi.Lỗi thường gặp nhất là không thể đưa được bóng quaphần sân đối phương sau 3 lần chạm bóng, hay làmbóng chạm mặt đất bên ngoài phần sân thi đấu ảbóng được tính “in” (trong sân) nếu bất kì phần nàocủa trái bóng chạm đất từ vạch biên và vạch cuối sân trởvào, và một cú đập mạnh có thể làm biến dạng quả bóngđến nỗi khi chạm đất tưởng như nó ra ngoài nhưng thực

sự nó lại trong sân Người chơi có thể khống chế bóng

từ ngoài sân nếu bóng bay ra ngoài phần sân thi đấu.Các lỗi thường gặp khác là người chơi chạm bóng liêntục 2 lần (trừ 1 lần chắn bóng), người chơi “catching”(cầm bóng), chạm lưới trước khi lượt banh kết thúc, hayđưa bất kì bộ phận cơ thể nào qua dưới lưới sang phầnsân đối phương Có rất nhiều lỗi được định nghĩa trongluật chơi, hầu hết là các lỗi hiếm gặp Những lỗi nàythường là hàng sau hay libero đập banh hay chắn banh(người chơi ở hàng sau có thể tham gia tấn công nếu họnhảy đập banh từ sau vạch 3 mét), người chơi không ởđúng vị trí khi trái bóng được giao, tấn công cú giaobóng trực diện hoặc trên lưới, sử dụng người chơi khác

để chơi bóng, đạp vạch biên cuối sân khi giao bóng,thời gian giao bóng quá 8 giây hay giao bóng trước khitrọng tài cho phép,[10]hay chơi bóng khi bóng còn đang

ở phần sân đối phương

3.3 KĨ THUẬT ĐÁNH BÓNG CHUYỀN 7

trái banh trước đó, thì các thành viên trong đội phải

quay vòng vị trí theo chiều kim đồng hồ Trò chơi tiếp

tục, với đội nào đạt 25 điểm trước (và hơn đối phương

tối thiểu 2 điểm) thắng set đấu đó Trận đấu theo thể

thức đánh 5 ăn 3 và nếu phải đánh đến set thứ 5 thì

đội chiến thắng set chỉ cần đạt 15 điểm trước (vẫn phải

cách đối phương 2 điểm) sẽ là đội thắng trận (Cách tính

điểm khác với từng giải đấu và cấp độ; giải ở các trường

cấp 3 thường chỉ đánh 3 set ăn 2; giảiNCAA) vẫn đánh

đến 25 điểm trong cả năm set ở mùa giải 2008.)[11]

Trước 1999, điểm số có thể được ghi chỉ khi đội ghi

điểm là đội giao bóng và mỗi set chỉ đánh đến 15 điểm

FIVB thay đổi bộ luật vào năm 1999 (với việc thay đổi

bắt buộc vào năm 2000) sang sử dụng bộ luật hiện tại

(thường được biết dưới tên “rally point system” (hệ

thống tính điểm theo lượt đánh), chính thức làm cho

mỗi trận đấu có thể tính toán được thời gian cùng với

dễ dự đoán và thân thiện với việc phát sóng trên truyền

hình

3.2.5 Libero

Năm 1998, vị trí libero được giới thiệu rộng rãi trên

toàn thế giới.[12]Libero là vị trí có kĩ năng phòng thủ

đặc biệt: libero phải mặc đồ tương phản khác hẳn với

các vị trí còn lại trên sân và không được phép chắn

bóng hay tấn công khi bóng nằm hoàn toàn trên mép

lưới Khi lượt đấu chưa bắt đầu, libero được quyền thay

người cho bất kì vị trí nào ở hàng sau của đội, mà không

cần thông báo với trọng tài, Việc thay người này không

được tính vào giới hạn số lần thay người trong một set

của mỗi đội, mặc dù libero có thể chỉ thay thế cho 1

người duy nhất của đội

Libero có thể được chơi như ở vị trí chuyền 2 với một

giới hạn nhất định Nếu libero chuyền bóng cao hơn

tay thì phải đứng sau vạch 3 mét (không được phép

đạp lên vạch); nếu không, trái bóng không được phép

dùng để tấn công trước vạch 3 mét Chuyền bóng dưới

tay có thể được thực hiện ở bất kì vị trí nào trên sân

Libero thông thường là người giỏi kĩ năng phòng thủ

nhất trong đội Ngoài ra, còn có một bảng theo dõi các

libero của trọng tài để kiểm soát libero nào thực hiện

thay người Có thể chỉ có duy nhất 1 libero trong 1 set

(game), nhưng cũng có thể có nhiều libero khác nhau

trong mỗi set đấu mới (game mới)

êm nữa, libero thường không được phép giao banh,

theo bộ luật quốc tế, trừ giải NCAA của nữ, đến khi bộ

luật sửa đổi năm 2004 cho phép libero được phát bóng,

nhưng chỉ trong trường hợp quay vòng đặc biệt Điều

này chỉ chấp thuận đối với 1 người duy nhất mà libero

thế chỗ, không phải tất cả những ai mà libero có thể

thế chỗ) Bộ luật thay đổi đã cho phép các trường cấp 3

và cấp 2 chơi ngay sau đó

Kỹ thuật tấn công duy nhất của Libero khi thi đấu trong

nhà có lẽ là tâng bóng dội trần, lợi dụng trọng trường

làm một quả bóng vài trăm gam tăng thành vài kg khi

dội từ trần nhà thẳng xuống phần sân đối phương, gâykhó khăn trong việc đỡ bóng Tuy nhiên đây là một kỹnăng không dễ Libero được quyền ra vào sân tự do màkhông cần thông báo với trọng tài với mục đích là đểcho các chủ công vào nghỉ

3.2.6 Những thay đổi trong bộ luật hiện tại

Những sửa đổi khác được ban hành năm 2000 bao gồmcho phép phát bóng được chạm lưới, miễn là bóng leolưới và qua được phần sân bên kia Cũng như mở rộngphạm vi được phát bóng ra mọi nơi trong phạm vi sântrên lý thuyết Những sửa đổi khác được thực hiện đểgiảm nhẹ các lỗi ôm bóng hay chạm bóng 2 lần liên tiếp,như cho phép chạm banh nhiều lần đối với 1 người chơi(“double-hits”)

Vào năm 2008, NCAA đã thay đổi một chút trong việctính điểm chiến thắng ở 4 set đầu tiên từ 30 xuống 25đối với nữ (đối với nam vẫn là 30) Nếu như phải đánhset quyết định (set thứ 5), điểm số tối thiểu yêu cầu là

15 êm vào đó, thuật ngữ “game” được dùng để thaythế cho “set”.[11]

Những thay đổi trong luật đã được công bố bởiFIVB

trong những năm gần đây, và họ phát hành bộ luật cậpnhật và năm 2009.[13]

3.3 Kĩ thuật đánh bóng chuyền

Các đội tham gia phải nắm vững các kĩ thuật sau: giaobóng, bắt bước 1, chuyền 2, tấn công/đập bóng, chắnbóng và cứu bóng Các kĩ thuật này còn chứa đựngnhiều kĩ năng cao cấp, chuyên biệt hơn sau nhiều nămphát triển, hoàn thiện và giờ đây đã trở thành tiêuchuẩn cơ bản của bóng chuyền chuyên nghiệp

3.3.1 Giao bóng

Chuẩn bị để phát bóng cao.

Người phát bóng đứng từ ngoài vạch cuối sân để giaobóng, cố gắng đưa bóng sang phần sân đối phương

8 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

Người chơi thực hiện cú nhảy phát bóng.

Người phát bóng phải làm cho bóng có đường bay thật

khó và nhanh xuống mặt đất phần sân đối phương để

đối phương không thể đỡ hay kiểm soát được bóng ả

giao banh được gọi là “ace” (giao bóng ăn điểm trực

tiếp) khi đối phương không thể đón được cú giao banh

(để banh chạm đất) hay không kiểm soát được và để

banh đi ra ngoài sân

Trong bóng chuyền hiện đại, có rất nhiều cách giao

banh được chấp nhận:

• Underhand (giao banh thấp): là cú giao banh mà

người giao banh đánh banh bằng cánh tay từ dưới

lên thay vì ném lên và đập banh Giao banh thấp

rất ít thấy ở các giải bóng chuyền chuyên nghiệp

vì trái bóng được giao rất dễ dàng kiểm soát được

• Sky Ball Serve: một dạng của giao banh thấp

nhưng ở đây trái banh được đánh sao cho bay cao

hết mức có thể lên trên không trung để nó rớt

xuống thành một đường thẳng Cách giao banh

này được tạo và sử dụng bởi rất nhiều đội bóng

chuyền ở Brazil nhưng bây giờ đã lỗi thời Ở Brazil,

cú giao banh này còn được gọi là Jornada nas

Estrelas (Du hành giữa các vì sao)

• Topspin: là cú giao banh mà người giao banh ném

bóng cao lên không trung và đánh bóng bằng cổtay, tạo cho nó độ xoáy lớn đủ để làm trái banhlao cắm xuống mặt đất ngay khi bay qua lưới Kĩthuật này cần phải đánh thật mạnh vào bóng vànhằm thẳng vào một vị trí xác định bên phía đốiphương (có thể là sân hoặc người) Đây cũng là kĩthuật ít được sử dụng trong bóng chuyền chuyênnghiệp

• Float: là kĩ thuật giao banh cao nhưng không cung

cấp cho nó độ xoáy nên rất khó xác định hướngbay cho bóng, giống nhưknuckleballtrong bóngchày

• Jump Serve: là kĩ thuật giao banh cao mà ném

bóng thật xoáy lên không trung, sau đó người giaobanh lấy đà dậm nhảy để đánh thật mạnh và xoáyvào trái banh Đây là cách giao phổ biến trongbóng chuyền ở các trường trung học và các giảichuyên nghiệp

• Jump Float: kĩ thuật giao banh cao mà trái banh

được ném cao vừa đủ để người giao banh có thểnhảy lên trước khi đánh được trái banh gần giốngnhư float serve Trái bóng được ném thấp hơntopspin jump serve, nhưng vị trí chạm banh vẫn

là ở trên không trung Cú giao banh này trở nênphổ biến trong các trường trung học và người chơichuyên nghiệp vì nó rất khó để có thể đoán đượchướng đi của bóng

3.3.2 Bắt bước 1

Vận động viên đang dùng tay thuận để bắt bước 1.

Còn được gọi nhận bóng, bắt bước 1 là kĩ thuật đểkhống chế bóng của đối phương đánh sang Việc khốngchế bóng không những ngăn không cho bóng chạmphần sân đội mình mà còn để thực hiện việc chuyềnbóng cho chuyền 2 kiến tạo đợt tấn công

Kĩ thuật bắt bước 1 gồm 2 kĩ thuật cơ bản: đỡ bước 1bằng cánh tay, hoặc búng bóng, vị trí chạm bóng là ởtrên 2 cánh tay, gần với mặt phẳng thắt lưng; đối vớibúng bóng thì kĩ thuật đó, giống như chuyền 2, dùng để

3.3 KĨ THUẬT ĐÁNH BÓNG CHUYỀN 9

khống chế bóng trên đầu bằng ngón tay Cả hai phương

pháp đều được chấp nhận trong bóng chuyền chuyên

nghiệp, tuy nhiên đối với bóng chuyền bãi biển lại có

một chút thay đổi

3.3.3 Chuyền 2

Nhảy chuyền 2

Chuyền 2 thường là lần chạm bóng thứ hai của đội nhận

bóng Mục đích chính là điều chỉnh bóng sao cho đồng

đội có thể dễ dàng tấn công đối phương Vị trí chuyền

2 đứng ngang hàng với hàng chắn của đội, và đây cũng

vị trí tối quan trọng quyết định ai sẽ là người tấn công

trong đội

Cũng như bắt bước 1, chuyền 2 có thể sử dụng kĩ thuật

bắt bước 1 (đỡ bóng hoặc búng bóng) Nhưng vị trí

này cho phép người chơi có nhiều khả năng điều khiển

bóng hơn; đỡ bóng được sử dụng khi bóng quá thấp,

không thể búng bóng được hay như trong bóng chuyền

bãi biển, việc búng bóng bị luật chơi hạn chế rất nhiều

Ở vị trí chuyền 2, người chơi có thể chuyền bóng ra

trước mặt hoặc sau đầu Người thực hiện chuyền 2 cũng

được phép thực hiện việc khống chế bóng trên không

trung nếu bóng rơi vào vị trí quá gần lưới (không thể

khống chế bóng khi đứng dưới đất) Chuyền 2 thường

đứng ở vị trí cách mép trái sân khoảng ⅔, và hướng

mặt về bên trái (vùng rộng của lưới mà người chơi có

thể thấy được)

Đôi lúc chuyền 2 có thể thực hiện việc đánh bóng trựctiếp sang sân đối phương mà không cần phải chuyềnbóng cho đồng đội Kĩ thuật này được gọi “dump”.[14]Dump phổ biến nhất là đẩy bóng ra sau hoặc phíatrước của chuyền 2 của đối phương đến vị trí số 2 và

4 Chuyền 2 nhiều kinh nghiệm có thể búng bóng cao

và sâu về cạch cuối sân của đối phương hoặc thực hiệnviệc đập banh ngay từ lần chạm banh thứ 2

3.3.4 Tấn công / đập bóng

Đập bóng

Tấn công, còn gọi là “spike” (đập bóng), thường là lầnchạm bóng thứ ba của đội Mục tiêu của việc này là làmcho trái banh lao xuống mặt đất đối phương mà khôngthể bị ngăn chặn Chủ công thực hiện các bước chạynhằm tạo đà tiếp cận bóng (“approach”), nhảy và đậpbóng

Lý tưởng nhất là vị trí chạm bóng đạt được khi cú nhảyđạt độ cao cực đại Tại thời điểm tiếp xúc bóng, cánhtay đập bóng giơ cao hết mức trên đầu, dồn hết sứcđập thẳng vào trái banh, tạo vị trí tiếp xúc banh caonhất có thể để tạo được lực đánh mạnh nhất Ngườiđập bóng quạt mạnh cánh tay xuống, gập cổ tay, vàđồng thời gập toàn bộ cơ thể một cách nhanh chóng

để “lái” banh “Bounce” (nhồi bóng) là từ thông tục đểchỉ cú đập mạnh (gây tiếng động lớn) làm trái bóng đậpvuông góc mặt đất và nảy cao lên không trung “Kill”

10 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

(giết chết) là từ thông tục để chỉ đợt tấn công mà đối

phương không thể trả được bóng đồng nghĩa với việc

ghi được điểm

Bóng chuyền hiện đại có nhiều kĩ thuật tấn công khác

nhau:

• Backcourt (hay backrow)/pipe aack: là đợt tấn

công do hàng sau thực hiện Người thực hiện bắt

buộc phải nhảy từ sau vạch 3 mét trước khi chạm

bóng, nhưng được quyền đáp xuống phần sân

trước vạch 3 mét sau khi đập bóng

• Line and Cross-court Shot (đập dãn biên): khi

bóng bay thẳng theo một đường cong song song

với vạch biên, hoặc chéo sân tạo thành một góc

Cú đập dãn biên (đập chéo sân) với một góc rõ

rệt thường cho kết quả là một đường banh sắc và

chạm xuống phần sân trước vạch 3 mét, còn được

gọi là cut shot

• Dip/Dink/Tip/Cheat/Dump: người chơi không cố

gắng đập banh, chỉ chạm nhẹ vào banh để banh

rơi vào phần sân nằm ngoài tầm với của hàng thủ

• Tool/Wipe/Block-abuse: người chơi không cố tạo

ra đợt tấn công gây khó khăn cho đối thủ, mà

chỉ đập bóng chạm hàng chắn đối phương bay ra

ngoài

• ick hit/"One” (đập nhú): cú tấn công (thường do

vị trí số 3 thực hiện) mà việc tiếp cận và nhảy đập

thực hiện trước khi chuyền 2 đưa bóng Cú chuyền

2 đó (còn gọi là “quick set” (chuyền nhanh)) chỉ

đưa bóng đến vừa đủ trên mép lưới chỗ vị trí số

3 đứng và việc đập bóng gần như xảy ra ngay tức

khắc Đập nhú tỏ ra rất hiệu quả bởi việc gây rối

loạn hàng chắn đối phương

• Slide: là một biến đổi của đập nhú, vị trí số 3 đứng

và đập banh từ phía sau chuyền 2

• Double quick hit/"Stack"/"Tandem": cũng là một

biến đổi khác của đập nhú mà ở đó, có đến hai

người tham gia nhảy lên đập bóng, một ở phía

trước và một từ phía sau hoặc cả hai cùng ở phía

trước chuyền 2; cả hai thực hiện đập nhú cùng lúc

Điều này cũng có dùng để vô hiệu hóa hàng chắn

của đối phương để cho người thứ 4 tham gia tấn

công đập bóng mà có thể không gặp hàng chắn

nào

3.3.5 Chắn bóng

Chắn banh là kĩ thuật dành cho các vị trí đứng ngay

dưới lưới để ngăn các đợt tấn công của đối phương sang

phần sân đội mình

Chắn banh mà chỉ chặn đợt tấn công của bên kia và giữ

không cho bóng sang phần sân của đội mình, còn gọi

là tấn công Một vận động viên có kĩ thuật tốt có thể

3 người đang thực hiện chắn bóng

nhảy lên, đưa gần như toàn bộ cánh tay sang phần sânbên kia và chắn banh của đối phương Điều này đòi hỏiphải đề phòng hướng bay của banh ngay khi đợt tấncông diễn ra Nó còn đòi hỏi phải sự phối hợp thật tốtcủa chân để tạo ra một hàng chắn hiệu quả

Cú nhảy cũng cần phải tính toán chính xác về thời điểmnhảy ngay khi bóng bay qua lưới Lòng bàn tay đượcđiều chỉnh nghiêng xuống tạo góc khoảng 45-60 độ vềphía sân đối phương Từ “roo” (trong tiếng Anh cónghĩa là “nóc nhà") được dùng để chỉ những cú chắnbanh mà hướng toàn bộ lực và đường bay của banhthẳng xuống mặt đất của sân đối phương, ngay khi đốiphương đập banh vào mặt hướng xuống của cánh tay.Ngược lại, cú chắn banh được gọi là phòng thủ, hoặc

“so block” (chắn nhẹ) khi mục tiêu chính chỉ là khốngchế để giảm lực tấn công và điều chỉnh hướng bay củabóng sao cho đội mình có thể dễ dàng tiếp cận Một cú

“so block” hoàn hảo thường là hai cánh tay đưa thẳnglên và lòng bàn tay hơi ngửa lên, ngón tay nghiêng vềphía sau

Chắn banh còn được xếp loại dựa vào số lượng thànhviên tham gia chắn banh Có thể có 1, 2 hay 3 ngườicùng tham gia chắn bóng Một cú chắn thành công là cúchắn bóng sao cho đối phương bị “roo”, cú chắn khiếncho lực tấn công của đối phương bị triệt tiêu hoặc làmcho bóng bay đơn giản để cho đội mình dễ dàng khốngchế bóng được coi cú chắn thành công

3.5 CHIẾN THUẬT 11

Người đang thực hiện động tác cứu bóng

hoặc đỡ bước 1 Người chơi có thể lao mình về phía

bóng và tiếp đất bằng ngực để vươn tay đến vị trí bóng

sắp chạm đất để ngăn điều đó xảy ra, kĩ thuật đo còn

gọi là “pancake” Kĩ thuật này rất thường được sử dụng

trong bóng chuyền trong nhà

Đôi lúc người chơi có thể ngả hẳn người về phía trước

thật nhanh để cứu bóng Kĩ thuật này đòi hỏi phải có

thêm kĩ thuật để lăn mình nhằm tránh chấn thương

3.4 Huấn luyện viên

3.4.1 Cơ bản

Huấn luyện viêntrong bóng chuyền có thể được chia

làm hai loại: huấn luyện viên chiến thuật và huấn luyện

viên thể lực 2 mục tiêu chính của huấn luyện viên

chiến thuật là chiến thắng trận đấu và sắp xếp chiến

thuật thi đấu cho đội Huấn luyện viên thể lực có nhiệm

vụ là chú trọng vào sự phát triển, tiến bộ của vận động

viên thông qua việc bổ sung các bài tập kĩ năng cơ bản

được gọi là “drills” (rèn luyện) Rèn luyện tập trung

vào việc lặp đi lặp lại nhiều lần và tập luyện các kĩ

thuật di chuyển, đặc biệt là chạy sân, vị trí đứng có liên

quan đến những người khác trong đội, và tiếp xúc bóng

Huấn luyện viên sẽ xây dựng các bài tập mô phỏng lại

các tính huống trong trận đấu tắng tốc độ di chuyển,

khả năng phòng thủ, tính toán thời điểm, giao tiếp với

các thành viên khác trong đội, và làm việc theo nhóm

Tùy vào từng mục tiêu cụ thể mà huấn luyện viên sẽ

thay đổi các bài tập để đạt được yêu cầu chiến thuật

của toàn đội.American Volleyball Coaches Association

là tổ chức lớn nhất tập trung dành riêng cho việc cung

cấp các trọng tài cho bóng chuyền

Hình ảnh từ trận đấu quốc tế giữa Ý và Nga vào năm 2005 Đội Nga bên tay trái vừa thực hiện phát bóng, với 3 người đứng dưới lưới đang di chuyển đến vị trí chắn bóng Hai người khác,

ở vị trí hàng phía sau, đang chuẩn bị cho đợt phòng thủ Đội Ý,

ở bên tay phải, có ba người đang đứng thành một hàng ngang, từng người đang chuẩn bị để sẵn sàng đón bóng bay tới Chuyền

2 đang đợi người bắt bước một trong khi chủ công (áo số 10) đang đứng ở giữa để sẵn sàng nhảy lên đập bóng nếu cú bắt bước 1 đủ tốt Alessandro Fei (áo số 14) không có nhiệm vụ bắt bước 1 và đang chuẩn bị cho cú đập bóng từ hàng sau ở bên phải sân Chú ý rằng 2 libero mặc 2 bộ trang phục khác màu nhau Vị trí số 3 thường được thay thế bởi libero ở vị trí hàng phía sau.

3.5 Chiến thuật 3.5.1 Các vị trí trên sân

Có 5 vị trí trên sân đối với các đội ở cấp độ ưu

tú Chuyền 2, Outside Hier/Le Side Hier, MiddleHier, Opposite Hier/Right Side Hier (Tay đậpngoài/Tay đập bên trái, Tay đập giữa, Tay đập đốidiện/Tay đập phải và Libero/Chuyên gia phòng thủ).Mỗi vị trí đều có một vai trò riêng đặc biệt trong việcchiến thắng trận đấu

• Chuyền 2 có nhiệm vụ điều phối cho đợt tấn công

của toàn đội Họ phải là người chạm bóng lần thứ

2 và trách nhiệm chính trong việc đưa bóng đếnđúng vị trí của các tay đập để ghi điểm Họ phải

có khả năng làm việc với các tay đập, sắp xếp đểgiữ nhịp cho toàn đội và chọn tây đập phù hợpcho đợt tấn công để chuyền banh Chuyền 2 phảingười nhanh nhẹn, có kinh nghiệm, chiến thuậtđúng đắn và có tốc độ trong việc di chuyển khắpmặt sân

• Libero là chuyên gia phòng thủ, người có trách

nhiệm đỡ bước 1/ cứu bóng cho toàn đội Họthường là người có phản ứng nhanh nhất trên sân

và khả năng bắt bước 1 cực tốt Libero có nghĩa

là “tự do” đồng nghĩa với việc họ có thể thay thếcho bất kì ai trên sân trong trận đấu Họ khôngcần phải cao, vì họ không cần chơi bóng trên lưới,

12 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

điều này cho phép những vận động viên thấp với

khả năng bắt bước 1 tốt và kĩ năng phòng thủ siêu

hạng có được một vị trí quan trọng trong thành

công của toàn đội Người được chọn là libero trong

đội có thể chỉ được quyền thay thế cho một vị trí

duy nhất trong đội Libero phải trang phục khác

màu so với các thành viên còn lại trong đội

• Middle bloers (tay chắn giữa) hay Middle

hitters (tay đập giữa) là những vị trí có thể triển

khai các đợt tấn công chớp nhoáng thường ở gần

vị trí của chuyền 2 Họ còn là những chuyên gia

phòng thủ, bởi họ vừa phải cố gắng chặn đợt tấn

công nhanh của đối vừa phải ngay lập tức lập một

hàng chắn kép tại biên Ở các đội không phải mới

tập chơi, mỗi đội đều có 2 middle hier

• Outside hitters (tay đập ngoài/tay đập biên) hay

Le side hitters (tay đập biên bên trái) tấn công

từ phía biên trái cọc biên (antenna) Outside hier

thường là tay đập chủ yếu trong đội và nhận hầu

hết các đường chuyền từ chuyền 2 Những trái bắt

bước 1 không tốt thường được chuyền cho outside

hier hơn là middle hay opposite hier Bởi hầu

hết các đường bóng chuyền cho outside hier đều

cao, outside hier có thể mất một khoảng thời

gian để tiếp cận bóng, thường là bắt đầu lấy đà từ

ngoài vạch biên sân Trong các trận đấu từ nghiệp

dư trở lên, thường có 2 outside hier ở mỗi đội

trong trận đấu

• Opposite hitters hay Right side hitters (tay đập

biên bên phải) đảm nhận việc phòng thủ ở khu

vực dưới lưới Nhiệm vụ chính của họ là tạo ra một

hàng chắn tốt để chặn cú đập từ outside hier của

đối phương và đóng vài trò là một chuyền 2 phụ

Chuyền 2 của đối phương thường đưa về phía bên

phải của antenna

3.5.2 Đội hình

Có 3 đội hình thi đấu tiêu chuẩn trong bóng chuyền

được biết đến dưới tên “4-2”, “6-2” và “5-1”, điều này

phụ thuộc số lượng các tay đập và chuyền 2 ở trên sân

4-2 là đội hình cơ bản được sử dụng bởi những người

mới chơi, trong khi đội đội hình 5-1 lại là đội hình phổ

biến ở bóng chuyền đẳng cấp cao

4-2

Đội hình 4-2 có đến 4 tay đập và 2 chuyền 2 Chuyền

2 thường chuyền banh từ giữa hoặc bên phải của hàng

trên Đội sẽ có 2 tay đập ở vị trí tương ứng Trong đội

hình quốc tế 4-2, chuyền 2 thường chuyền banh từ vị trí

bên phải Đội hình 4-2 quốc tế có thể dễ dàng chuyển

thành các đội hình tấn công khác Các chuyền 2 sẽ xếp

hàng đối diện nhau trong các lần quay vòng đội hình

Hàng tiêu biểu thường có 2 outside hier Bằng cách

xếp như vậy, các thành viên đều sẽ đứng đúng vị trí ởhàng trước hoặc sau Sau khi giao banh, người đứng ởtrí hàng trước đều thay đổi vị trí của mình để chuyền 2luôn được đứng ở giữa lưới Mặt khác, một chuyền 2 sẽ

di chuyển vào vị trí bên phải lưới và có cả tay đập giữa

và tay đập biên; điểm bất tiện ở đây là thiếu offsidehier, điều này cho phép một trong các tay chắn củađối phương “chơi ăn gian” ở hàng chắn giữa

Điểm bất tiện của đội hình tấn công này là chỉ có 2 tayđập, đẩy đội vào tình thế có ít các vũ khí tấn công.Một điểm rõ ràng nữa là có thể thấy chuyền 2 chính làđộng lực cho đợt tấn công, mặc dù điều đó làm suy yếuđợt tấn công, bởi khi chuyền 2 đứng ở giữa sân, họ cóthể 'tip' hay 'dump' Điều đó đồng nghĩa với việc hàngchắn của đối phương phải đề phòng với cả chuyền 2nên trong một vài trường hợp sẽ để lộ sơ hở và giúpcho tay đập của đội mình có thể tấn công dễ dàng hơn

Lợi điểm của đội hình này là luôn có 3 tay đập ở tưthế sẵn sàng, nhiều nhất trong các khả năng tấn công.Tuy nhiên, không chỉ đội hình 6-2 đòi hỏi đội phải có

2 chuyền 2 tốt, mà còn phải là những người chắn bónghiệu quả không chỉ ở vị trí chuyền 2 Ở đẳng cấp quốc

tế, chỉ có đội tuyển nữ quốc gia Cuba mới sử dụng độihình này Nó cũng được dùng trong đội nữNCAA, mộtphần của các bộ luật khác nhau cho phép tới 12[15]lầnthay người trong 1 set (khác với việc cho phép thayngười 6 lần trong bộ luật chuẩn)

5-1

Đội hình 5-1 chỉ có một vị trí làm nhiệm vụ chuyền 2duy nhất ngay cả khi đội quay vòng đội hình Vì vậy đội

sẽ có 3 tay đập ở hàng trên chỉ khi chuyền 2 ở hàng dưới,

và chỉ có 2 khi chuyền 2 ở hàng trên, vậy nên ta có thể

có tới 5 tay đập Người đứng đối diện với chuyền 2 trong

vòng quay 5-1 được gọi là opposite hier Nhìn chung,

opposite hier không đỡ bước 1; họ đứng sau đồng độikhi đối phương phát bóng Opposite hier có thể được

sử dụng như là phương án tấn công thứ 3 (back-row

3.7 XEM THÊM 13

aack) khi chuyền 2 đang ở hàng trên: đây là phương

án thường được sử dụng để tăng sức tấn công trong các

đội hình hiện đại Bình thường opposite hier là người

có nhiều kĩ năng tấn công nhất trong đội Back-row

aack thường đến từ vị trí bên phải của hàng dưới, vị

trí số 1, nhưng lại gia tăng khả năng của vị trí số 6 trong

bóng chuyền đỉnh cao

Lợi điểm lớn nhất của đội hình này là chuyền 2 luôn

có 3 tay đập để chuyền bóng Nếu chuyền 2 làm tốt

nhiệm vụ của mình thì hàng chắn giữa của đối phương

sẽ không có đủ thời gian để chắn bóng cùng với tay

chắn biên, tăng khả năng thành công khi tấn công

Còn có một vài lợi điểm khác như, giống như đội hình

4-2: khi chuyền 2 ở hàng trên, người đó có quyền nhảy

lên và thực hiện “dump” bóng sang bên kia Điều này

cũng góp phần làm rối loạn hàng thủ của đối phương:

chuyền 2 cũng có thể nhảy và dump hoặc chuyền bóng

cho tay đập đang chờ sẵn Một chuyền 2 tốt sẽ nhận

biết được này để chọn thời điểm thích hợp và phương

án tấn công thích hợp để dump hay chỉ cần chuyền là

đủ để làm rối loạn hàng thủ đối phương

Đội hình tấn công 5-1 thực chất là sự kết hợp của 6-2 và

4-2: khi chuyền 2 ở giữa hàng trên, đợt tấn công trông

như của 4-2; khi chuyền 2 ở hàng dưới, đợt tấn công

trong như của 6-2

3.6 Các biến thể của bóng chuyền

và trò chơi liên quan

Có rất nhiều biến thể dựa trên các quy tắc cơ bản của

bóng chuyền Phổ biến nhất trong đó làBóng chuyền

bãi biển, là môn bóng chuyền chơi trên cát với chỉ hai

người ở mỗi bên, và là biến thể đang cạnh tranh với

bóng chuyền trong việc phổ biến rộng rãi Một vài trò

chơi có liên quan đến bóng chuyền bao gồm:

• Footvolley: Môn thể thao xuất phát từ Brazil,

không dùng bàn tay và cánh tay nhưng hầu như

lại giống bóng chuyền bãi biển

• Hooverball: phổ biến bởi tổng thống Herbert

Hoover, chơi với lưới bóng chuyền và bóng thể

dục; tính điểm như tennis, nhưng trái banh được

bắt lại và ném qua bên kia Trọng lượng của trái

bóng có thể khiến người chơi vận động khá mệt;

hằng năm cũng có giải thường niên được tổ chức

ởWest Branch, Iowa

• Newcomb ball(đôi lúc đọc là “Nuke 'Em”): trong

game này, bóng được bắt và ném thay vì đánh; nó

từng cạnh tranh tính phổ biến với bóng chuyền

đến thập niên 1920

• Prisoner Ball:cũng được chơi trên sân bóngchuyền và bóng chuyền, mục tiêu là làm cho đốithủ ra khỏi sân

• rowballtrỏ nên phổ biến với nữ sinh ởYMCACollege of Physical EducationởChennai(Ấn Độ)trong thập niên 1940

• Towel volleyball: towel volleyball is a popularentertainment outdoors e game takes place involleyball court, forming pairs that hold towels

in their hands and try to throw the ball intothe opponent’s field You can also play withblankets, held by four people ere may be somevariations.[16][17][18]

• Wallyball: là biến thể của bóng chuyển chơi ở sân

racquetballvới quả bóng cao su

[5] “History of Volleyball” SportsKnowHow.com Truy cậpngày 21 tháng 9 năm 2007

[6] “History of Volleyball” volleyball.com Truy cập ngày

21 tháng 9 năm 2007

[7] “FIVB History” Fédération Internationale de Volleyball.Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2007

[8] “Section 1.1”.Official Volleyball Rules 2005(PDF).FIVB

2005 Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2006 e playingcourt is […] surrounded by a free zone which is aminimum of 3 m wide on all sides

[9] “Section 3.1”.Official Volleyball Rules 2005(PDF).FIVB

2005 Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2006 STANDARDS

e ball shall be spherical…

[10] “Section 12.4.4” Official Volleyball Rules 2005 (PDF)

FIVB 2005 Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2006 eserver must hit the ball within 8 seconds aer the firstreferee whistles for service

[11] “2008 Major Rules-Change Proposals”(PDF) ncaa.org.

National Collegiate Athletic Association Ngày 14 tháng

7 năm 2008 Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2008

14 CHƯƠNG 3 BÓNG CHUYỀN

[12] Từ này có nghĩa là “tự do” trong tiếng Ý, được phát âm

là LEE-beh-ro (cũng có nhiều vận động viên phát âm

là lih-BEAR-oh) NCAA Mĩ giới thiệu libero vào năm

2002 Peit, Terry; and Pos, Kerri (ngày 28 tháng 2

năm 2002).“Rules changes for the 2002 season” NCAA

Women’s Volleyball Rules Commiee Truy cập ngày 12

tháng 1 năm 2007 e NCAA Women’s Volleyball Rules

Commiee […] approved several rules changes for the

2002 women’s volleyball season including the use of the

libero player

[13] “FIVB Official Rules 2009”.FIVB 2009

[14] “Volleyball glossary” Cambridge University Volleyball

Club Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2007

[15] Welcome to AVCA - the American Volleyball Coaches

Chương 4

Hiến chương Olympic

Đuốc Olympic

Hiến ương Olympic là bộ các quy tắc và hướng

dẫn để tổ chứcế vận hội, và điều hànhphong trào

Olympic Phiên bản mới nhất được công bố ngày 2

tháng 8 năm 2015[1]

Được thông qua bởiỦy ban Olympic quốc tế(IOC), hệ

thống hóa các nguyên tắc cơ bản, các quy tắc và luật lệ

Tiếng Pháp và Anh là ngôn ngữ chính thức của Hiến

chương Olympic

4.1 Mục đích

Trong suốt lịch sử của ế vận hội, Hiến chươngOlympic thường giải quyết các tranh cãi Olympic Nhưthể hiện trong phần giới thiệu, Hiến chương Olympicphục vụ ba mục đích chính:

• Để thiết lập các nguyên tắc và giá trị của lý tưởng

Olympic

• Để phục vụ như luật IOC

• Để xác định quyền và nghĩa vụ của bốn thành

phần chính của phong trào Olympic: Ủy banOlympic quốc tế(IOC), cácLiên đoàn quốc tế,Ủyban Olympic quốc gia, vàBan tổ chức ế vận hội

4.2 Nội dung chính

Với 5 chương và 61 điều, Hiến chương Olympic phácthảo chi tiết một số hướng dẫn và quy tắc Những điềunổi bật và khái quát được coi là quan trọng nhất để điềuhành ế vận hội, phong trào Olympic, và ba thànhphần chính Ủy ban Olympic quốc tế, các Liên đoànquốc tế và Ủy ban Olympic quốc gia

4.2.1 Chương 1: Phong trào Olympic và

các hoạt độngĐiều 2: Nhiệm vụ của IOC là tuyên truyền lý tưởng

Olympic và chỉ đạo phong trào Olympic trên toàn thếgiới Điều này bao gồm giữ gìn đạo đức trong thể thao,khuyến khích tham gia vào các môn thể thao, bảo đảm

ế vận hội diễn ra thường xuyên, bảo vệ phong tràoOlympic, và khuyến khích, hỗ trợ sự phát triển của thểthao

Điều 6: ế vận hội là những cuộc thi đấu giữa các vận

động viên trong các môn thể thao cá nhân hay đồngđội không phải giữa các quốc gia

Điều 8: Biểu tượng Olympic gồm năm vòng tròn lồng

vào nhau, từ trái sang phải là màu xanh, vàng, đen,xanh lá cây và đỏ

15

16 CHƯƠNG 4 HIẾN CHƯƠNG OLYMPIC

Năm vòng tròn biểu tượng của Thế vận hội.

4.2.2 Chương 2: Ủy ban Olympic quốc tế

(IOC)

Chương này nêu lên tư cách thành viên, các cuộc họp,

và hướng dẫn củaỦy ban Olympic quốc tế(IOC)

4.2.3 Chương 3: Các Liên đoàn quốc tế

(IFs)

Chương 3 nói về vị trí của cácLiên đoàn quốc tế(IFs)

trong phong trào Olympic IFs là các tổ chức phi chính

phủ quốc tế quản lý thể thao ở cấp thế giới và bao gồm

các tổ chức quản lý thể thao như vậy ở cấp quốc gia

Đối với mỗi môn thuộc chương trình ế vận hội, phải

có Liên đoàn quốc tế Những IFs này đảm bảo rằng thể

thao của họ phát triển theo đúng điều lệ và tinh thần

Olympic Với các chứng nhận kỹ thuật của các môn

thể thao đặc thù, IF phải kiểm soát đủ điều kiện thi đấu

cũng như thông tin chi tiết về các địa điểm mà môn đó

diễn ra

4.2.4 Chương 4: Các Ủy ban Olympic quốc

gia (NOCs)

Điều 28: Nhiệm vụ củaỦy ban Olympic quốc tế(NOCs)

là phát triển, thúc đẩy và bảo vệ Phong trào Olympic

trong quốc gia của mình Họ chịu trách nhiệm đại diện

của đất nước họ, quyết định thành phố chủ nhà, và hợp

tác với các cơ quan chính phủ và phi chính phủ tại ế

vận hội

4.2.5 Chương 5: Thế vận hội

Chương này nêu lên việc tổ chức ế vận hội, lựa chọn

các thành phố đăng cai, điều kiện để tham gia, các môn

thể thao, truyền thông, các ấn phẩm, và tuyên truyền

cho phép tại ế vận hội

Ngoài ra, phần 3 của chương này đề cập tới nghi thức

ngoại giao Bao gồm việc sử dụng của lá cờ, ngọn lửa, lễ

khai mạc và bế mạc Olympic Năm vòng tròn của ế

vận hội biểu trưng cho năm châu lục

4.3 Nguyên tắc cơ bản của lý tưởng Olympic

1 Lý tưởng Olympic là triết lý sống, là sự kết hợphài hòa các tố chất của cơ thể, ý chí và tinh thần.Kết hợp thể thao với văn hoá và giáo dục, lý tưởngOlympic tạo ra phong cách sống trên cơ sở niềmvui, những nỗ lực, giá trị giáo dục theo tấm gươngtốt và tôn trọng các nguyên tắc đạo đức cơ bản

2 Mục đích của lý tưởng Olympic là sử dụng thể thao

để phục vụ sự phát triển hài hòa con người, nhằmphát triển một xã hội hòa bình liên quan đến việcgìn giữ phẩm giá con người

3 Phong trào Olympic là hoạt động có tính phối hợp,

tổ chức, phổ biến và thường xuyên, được tiến hànhdưới sự chỉ đạo của Ủy ban Olympic ốc tế, tất

cả các cá nhân và tổ chức mong muốn theo đuổinhững giá trị của lý tưởng Olympic Phong tràoOlympic bao trùm trên khắp năm Châu lục và đạttới đỉnh cao trong việc giúp các vận động viên trênkhắp thế giới tham dự lễ hội ể thao lớn, ế vậnhội Biểu tượng của phong trào Olympic là nămvòng tròn lồng vào nhau

4 Luyện tập thể thao là quyền con người Mọi cánhân đều có thể chơi thể thao không có sự phânbiệt dưới mọi hình thức và theo tinh thần Olympic,đòi hỏi sự hiểu biết lẫn nhau với tình hữu nghị,đoàn kết và cao thượng Tổ chức, điều hành vàquản lý hoạt động thể thao phải chịu sự chỉ đạocủa các tổ chức thể thao độc lập

5 Với nhận định thể thao diễn ra trong khuôn khổ xãhội, các tổ chức thuộc phong trào Olympic sẽ đượchưởng các quyền và nghĩa vụ tự chủ, bao gồm tự

do thiết lập và kiểm soát quy đinh của các mônthể thao, xây dựng cơ cấu và cách quản lý của các

tổ chức của mình,được hưởng quyền bầu cử và cótrách nhiệm đảm bảo tổ chức của mình được quản

lý một cách đúng đắn

6 Mọi phân biệt đối xử đối với quốc gia hay cá nhân

về chủng tộc, tôn giáo, chính trị, giới tính hoặc bất

cứ lý do nào khác đều không phù hợp khi tham giaPhong trào Olympic

7 Để trở thành một phần của phong trào Olympiccần phải tuân thủ Hiến chương Olympic và được

Ủy ban Olympic ốc tế công nhận[2]

4.4 Bảo vệ lý tưởng Olympic như một niềm tin

Hiện đã có một đề nghị từ các luật sư rằng, ở Anh ốc,những người có một niềm tin mạnh mẽ trong phongtrào Olympic có thể hưởng lợi từ việc bảo vệ chống

4.6 LIÊN KẾT NGOÀI 17

lại sự phân biệt giống như những người theoHồi giáo,

iên Chúa giáo,Do ái giáohay bất kỳ tôn giáo nào

[3] Heys, Tom (ngày 22 tháng 8 năm 2012) “Journal

-Olympism - a protected belie?” Lewis Silkin Truy cập

ngày 6 tháng 2 năm 2014

4.6 Liên kết ngoài

• Hiến chương Olympic (PDF)

• Historical texts of the Olympic Charter

Chương 5

Quy định thể thao

y định thể thao thường do mộtcơ quan điều hànhthể thaoban hành riêng cho từngmôn thể thao, hìnhthành nên yếu tố cốt lõi của các quy tắc tương đốibất biến và được đồng thuận Những người chịu tráchnhiệm đối với các hoạt độnggiải tríthường muốn cáchoạt động này được công nhận và tôn trọng giống nhưcác môn thể thao bằng việc tham gia cácliên đoàn thểthaonhưỦy ban Olympic ốc tế, hoặc thành lập cơquan quy định luật lệ của riêng họ Một số hoạt độnggiải trí trở thành các môn thể thao chính thức, ví dụnhư gần đây làđạp xeBMX,trượt ván tuyết,vật ực

tế việc hình thành các quy định thể thao chính thứcvẫn đang trong quá trình phát triển á trình này giúpquảng bá môn thể thao rộng rãi và hiệu quả hơn ytắc cũng quảng bá tính toàn cầu của mỗi môn thể thaokhi đảm bảo rằng cách chơi của môn đó được thực hiệngiống nhau trên toàn thế giới, sử dụng hệ thống luậtchơi tiêu chuẩn và đồng nhất của quốc tế (được banhành bởi cơ quan điều hành thể thao quốc tế tươngứng) được áp dụng đồng bộ lên toàn bộ các hiệp hộithành viên và các giải đấu được công nhận

5.1 Xem thêm

• Mục lục thể thao

5.2 Tham khảo

18

Chương 6

Luật bóng chày

Luật bóng ày có đôi chút khác biệt tùy theo giải đấu,

nhưng nhìn chung đều có chung các quy định chơi cơ

diameter 18 ft (5.47 m) 3rd base

home plate

batter's boxes

catcher's box on-deck circle

OUTFIELD (grass, size can vary from 290-400 ft to fence)

INFIELD (dirt)

Grass Line

Sơ đồ của một sân bóng chày kim cương

Trò chơi diễn ra giữa 2 đội, mà trong suốt trận đấu, sẽ

thay phiên nhau tấn công và phòng thủ Một mùa bóng

diễn ra suốt nhiều tháng bởi nhiều đội, gọi là liên đoàn

(league) Mỗi đội trong liên đoàn đấu với mọi đội khác

thuộc liên đoàn một số lần cố định, chứ không phải là

luân phiên đấu (cơ chếround robin) Cuối mùa bóng,

đội thắng nhiều nhất sẽ là vô địch của mùa

Mục tiêu của trò chơi là ghi điểm, gọi là run theo ngôn

ngữ của bóng chày Đội có nhiều runs nhất tại cuối trận

đấu sẽ thắng Một run được ghi khi mà cầu thủ, trong

khi tấn công, có thể đi qua hết các gôn (bases), tạo thành

một hình vuông gọi là kim cương.

Bóng chày dùng quả bóngmàu trắng(dù màu khác vẫn

có thể dùng) với viền đỏ cỡ bằng kích thước 1 nắm tay

Bóng mềm dùng banh trắng hay vàng (hay dùng hơn)

với viền trắng cỡ bằng 2 nắm tay Mỗi đội gồm 9 hoặc

10 người chơi Góc của sân bóng kim cương nơi diễn

ra trận đấu được đặt tên theo thứ tự ngược chiều kimđồng hồ như sau:dĩa nhà(home plate), gôn 1, gôn 2 vàgôn 3

Để bắt đầu trò chơi, đội nhà chơi phòng thủ trước, có 9

cầu thủ phòng thủ ra sân, cố gắng để ngăn cầu thủ đội

khác ghi điểm Đội khách chơi tấn công trước, vì thế sẽ

cố gắng ghi điểm run Run được ghi như sau: bắt đầu

từ vị trí dĩa nhà, mỗi cầu thủ tấn công sẽ cố gắng lấyđược quyền để chạy (ngược chiều kim đồng hồ), đếncăn cứ kế tiếp, và chạm người vào căn cứ ở tại góc đó,tiếp đến căn cứ kế tiếp (theo trật tự), và cuối cùng trở

về dĩa nhà, khi đó là một điểm (run) đã được ghi Để có

được quyền chạy, sẽ nói ở dưới

Trước khi có thể chạy đến các căn cứ, cầu thủ phòng thủ

làm vai trò ném bóng (pitcher,) sẽ đứng ở trung tâm của

sân kim cương ở vị trí định sẵn, gọi là mô đất (mound)

hay rubber - để ám chỉ hình chữ nhật nằm ở trung tâm

của mô đất Tám (hay chín) người chơi còn lại đứng ởtrong sân, đồng thời với ngưới ném bóng, chiếm các vịtrí khác nhau

Cầu thủ tấn công được gọi là người đánh (baer) đứng ở tại dĩa nhà, cầm cây gậy (dài, cứng, đường kính khoảng

2 inch (5 centimeters), chưa tính tay cầm, tay cầmđường kính dài khoảng 1-inch (2.5 centimeters), làmbằng gỗ hay nhôm tùy thuộc vào phiên bản của trò

chơi Người đánh banh đợi người ném bóng ném trái banh về phía dĩa nhà Tại thời điểm thích hợp, người

ném banh ném banh, về phía người đánh, người này

sẽ cố gắng đánh trái banh đi dùng cây gậy Nếu ngườiđánh banh đánh trúng trái banh, thì ngay lập tức bỏ câygậy xuống, và bắt đầu chạy về phía gôn 1 Còn có nhiềucách khác để có thể có quyền chạy về căn cứ, như là đi

bộ khi bị ném banh trúng người

Khi người đánh bắt đầu chạy, anh ta sẽ được gọi là

người chạy (runner) Tại thời điểm này, người chạy sẽ

cố gắng để chạy về phía gôn 1, khi đến được thì gọi là

an toàn (safe), còn không thì gọi là bị loại (out) Khi bị

loại, người chạy phải rời khỏi sân (trở về hàng ghế), nơi

mà các cầu thủ dự bị và huấn luyện viên đang quan sáttrận đấu

Có nhiều cách để đội phòng thủ có thể loại một cầu thủtấn công Nhưng để đơn giản, chỉ đưa ra ở đây 5 cáchđơn giản nhất:

19

20 CHƯƠNG 6 LUẬT BÓNG CHÀY

1 “Strike-out": khi đang còn ở dĩa nhà, cầu thủ đánh

banh không thể kiếm được quyền để chạy tới căn

cứ Strike-out xảy ra khi người ném banh cản trở

thành công nỗ lực đánh banh của người tấn công

2 “Ground out": khi người đánh banh đánh banh

xuống đất, mà cầu thủ phòng thủ có thể lấy được

banh, và ném về phía cầu thủ phòng thủ khác đang

đứng ở căn cứ đầu tiên trước khi runner chạy kịp

đến cơ sở đó

3 “Force out": xảy ra khi runner bắt buộc phải chạy

về căn cứ (theo quy định) nhưng không đến kip

trước khi banh đến được tay cầu thủ phòng ngự

đứng tại căn cứ đó Loại “ground out” là một trong

nhiều kiểu của loại “force outs.”

4 “Fly out": xảy ra khi người đánh banh đánh thành

công trái banh lên không trung, nhưng cầu thủ

phòng ngự có thể chụp được trước khi nó rơi

xuống đất, thì sẽ bị loại

5 “Tag out": trong khi đang còn ở giữa 2 căn cứ,

runner sẽ bị loại nếu cầu thủ phòng ngự, đang cầm

banh, chạm được vào người của runner.

Một trận bóng chày được chia thành nhiều lượt đấu

(innings,) nơi mỗi đội sẽ thay phiên nhau tấn công và

phòng thủ, và ngược lại Một lượt đấu kết thúc khi có

6 lần bị loại (outs) xảy ra, 3 lần cho mỗi đội Khi đội

phòng thủ loại được 3 cầu thủ tấn công, vai trò mỗi đội

sẽ được hoán đổi - phóng thủ chuyển sang tấn công và

ngược lại Tùy thuộc vào loại bóng được dùng, mỗi đội

có thể có tối đa 9 cơ hội để ghi điểm (runs)

6.2 Tham khảo

6.3 Liên kết ngoài

• Major League Baseball:Official Baseball Rules

• NCAA:2006 NCAA Baseball Rules (pd)

• NFHS:2006 Baseball Rules Book order page

• Evolution of 19th Century Baseball Rules

Chương 7

Luật bóng đá

Luật bóng đá là hệ thống quy định củaFIFAtrong việc

chơibóng đá, kể cả bóng đá trên sân cỏ chính thức,

bóng đá trong nhà…, áp dụng trên tất cả các nước

Có tất cả 17 điều luật trong Luật bóng đá chính thức

Luật này được thiết kế để áp dụng cho tất cả đẳng cấp

bóng đá, mặc dù nó cho phép các liên đoàn bóng đá

quốc gia được phép thay đổi để phù hợp với các giải

trẻ, không chuyên nghiệp, nữ… ông thường, luật chỉ

là một khung cho phép thay đổi linh hoạt tùy vào đặc

điểm trận đấu Ngoài 17 điều luật, nhiều quyết định của

IFAB và các chỉ dẫn cũng được đóng góp vào luật bóng

đá

7.1 Luật bóng đá hiện nay

Luật bóng đá hiện tại bao gồm 17 điều luật sau:

• Luật I:Sân thi đấu

• Luật II:Bóng

• Luật III:Số lượng cầu thủ

• Luật IV:Trang phục của cầu thủ

• Luật V:Trọng tài

• Luật VI:Trợ lý trọng tài

• Luật VII:ời gian trận đấu

• Luật VIII:Bắt đầu và bắt đầu lại trận đấu

• Luật IX:Bóng trong cuộc và bóng ngoài cuộc

• Luật X:Bàn thắng hợp lệ

• Luật XI:Việt vị

• Luật XII:Lỗi và hành vi khiếm nhã

• Luật XIII: Những quả phạt (trực tiếpvàgián tiếp)

7.4 Liên kết ngoài

• Toàn văn Luật bóng đá Việt Nam

• e current Laws of the Game (FIFA)

• Liên đoàn Bóng đá Việt Nam

• Văn bản pháp quy về bóng đá tại Việt Nam

• Văn bản sửa đổi, bổ sung luật thi đấu bóng đá năm2005

• Văn bản sửa đổi, bổ sung luật thi đấu bóng đá năm2006

• y định về kỷ luật của FIFA (FDC)

21

Chương 8

Bàn thắng (bóng đá)

Trongbóng đá, một bàn thắng được công nhận khi trái

bóng vượt qua hết vạch vôi khung thành và không có

phần nào của trái bóng còn ở trên vạch vôi, giữa hai cột

dọc và bên dưới xà ngang, mà trước đó không có lỗi vi

phạm luật nào từ phía đội ghi bàn, thủ môn không thể

Đội bóng ghi được nhiều bàn thắng hơn là đội thắng

trận Nếu hai đội ghi được số bàn thắng bằng nhau hay

không có bàn thắng nào được ghi, trận đấu có kết quả

hòa

8.2 Luật khi đá loại trực tiếp

Trong các vòng đấu loại trực tiếp yêu cầu phân định

thắng thua cho một trận đấu hay cho một cặp đấu có

kết quả hòa sau hai trận lượt đi và lượt về, chỉ những

cách sau được cho phép sử dụng để phân định thắng

[1] “Laws of the game (Law 10)” Federation Internationale

de Futbol Associacion (FIFA).Bản gốclưu trữ ngày 21tháng 4 năm 2008 Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2008

8.5 Liên kết ngoài

• Toàn văn Luật bóng đá Việt Nam

• Luật bóng đá (FIFA)

• Liên đoàn Bóng đá Việt Nam

• Văn bản pháp quy về bóng đá tại Việt Nam

• Văn bản sửa đổi, bổ sung luật thi đấu bóng đá năm2005

• Văn bản sửa đổi, bổ sung luật thi đấu bóng đá năm2006

• y định về kỷ luật của FIFA (FDC)

• Luật bóng đá quốc tế (FIFA)

22

hơn sẽ trở thành người thắng cuộc và trận đấu sẽ kếtthúc ngay sau hiệp phụ đó.

Đạo luật này bớt “tàn nhẫn” hơn bàn thắng vàng,nhưng thức tế nó cũng không nhận được sự ủng hộcủa người hâm mộ và giới chuyên gia Như tại bán kếtEuro 2004, Séc đã bị loại bởi Hy Lạp do Hy Lạp ghi bànvuơn lên vào đúng những giây cuối cùng của hiệp phụthứ nhất Vì thế, chỉ sau gần một năm áp dụng, nó cũng

Chương 10

Bàn thắng vàng

Bàn thắng vàng làbàn thắngtrongbóng đáđược dùng

để quyết định trận đấu trong hiệp phụ Khi có bàn

thắng vàng thì trận đấu được dừng lại ngay và chiến

thắng thuộc về đội có bàn thắng vàng Sau những cải

cách lâu dài, FIFA đã tiến hành "đạo luật” cho hiệp

phụ bằng luật bàn thắng vàng (tiếng Anh: golden goal).

eo nhiều người thì đây là đạo luật thiếu công bằng

10.1 Nội dung luật

Khi hai đội hòa ở hai hiệp đấu chính và đáhiệp phụ,

bất cứ đội nào ghi bàn thắng thì trận đấu sẽ kết thúc và

phần thắng dĩ nhiên thuộc về họ

Điều này đã gây đến những “cái chết bất ngờ", vì thế

nó còn được gọi là luật "Cái Chết Bất Ngờ" (Sudden

Death)

ỞAnh, ngay cả khi đạo luật này được tiến hành, thì FA

vẫn giữ nguyên như cũ, không có luật bàn thắng vàng

hay bạc, hai đội vẫn đá hết 30 phút hai hiệp phụ

Sau 2004, luật này không còn được áp dụng

10.2 Bàn thắng vàng tại các giải

đấu lớn

FIFA chính thức áp dụng luật này tại các vòng chung

kếtWorld CuptừWorld Cup 1998,World Cup 2002

Tại vòng 2World Cup 1998,đội chủ nhà Phápđã vượt

quaParaguaybằng bàn thắng vàng của hậu vệ kỳ cựu

Laurent Blanc ở phút 114 Trước đó Pháp đã ép sân

suốt 2 hiệp chính nhưng Paraguay phòng thủ triệt để

và không thể nào ghi được bàn thắng

Tại vòng 2 World Cup 2002, đội đồng chủ nhà Hàn

ốcđã thắngItalia2-1 bằng bàn thắng vàng ở phút

117 của Ahn Jung Hwan sau khi hai đội hòa 1-1 trong

90 phút chính thức Cũng ở vòng đấu này,Sénégallần

đầu tham dự đã loạiụy Điểnbằng bàn thắng vàng

trong hiệp phụ thứ 2 sau khi 2 đội cũng hòa 1-1 trong

90 phút chính thức nhưng chính họ lại để thua ổ Nhĩ

Kỳ bởi bàn thắng vàng của Ilhan Mansiz ở phút 94 trong

trận tứ kết

UEFA cho áp dụng Luật bàn thắng vàng tại các giải

EURO 1996vàEURO 2000.Tại giảiEURO 1996, trong trận chung kết,CHLB Đức

vàCH Sécđã hòa 1-1 trong 90 phút chính thức Khi thiđấu hiệp phụ, phút 95,Oliver Bierhoffđã ghi bàn thắngvàng cho CHLB Đức đoạt chức vô địch

Tại giảiEURO 2000, đội tuyển Pháp đã 2 lần ghi bànthắng vàng để giành chức vô địch Tại bán kết, khiPháp vàBồ Đào Nhađang hòa 1-1, Pháp được phạt đền

vàZinédine Zidaneđã sút thành công, đưa Pháp vàochung kết Tại trận chung kết với Italia, hai đội cũnghòa 1-1 sau 90 phút và thi đấu hiệp phụ Phút 118,DavidTrezeguetđã ghi bàn thắng vàng quyết định giúp Pháp

vô địch châu Âu lần thứ 2

10.3 Xem thêm

• Bàn thắng bạc

10.4 Tham khảo

24

Chương 11

Bóng đá

Bóng đá hay đá banh là mônthể thao đồng độiđược

chơi giữa hai đội với nhau, mỗi đội có 11cầu thủtrên

sân Trò chơi này dùng mộtquả bóngvà thường được

chơi trênsân cỏ hình chữ nhậtvới haikhung thànhở

hai đầu sân Mục tiêu của trò chơi là ghi điểm bằng cách

đưa bóng vào khung thành của đội đối địch Ngoại trừ

thủ môn, các cầu thủ khác đều không được cố ý dùng

tayhoặccánh tayđể chơi bóng Đội chiến thắng là đội

ghi được nhiều bàn thắng hơn khi kết thúc trận đấu

Bóng đá được chơi ở đẳng cấp chuyên nghiệp trên thế

giới Hàng vạn người đếnsân vận độngđể xem các trận

thi đấu có đội bóng mà họ yêu thích, và hàng triệu

người khác theo dõi qua tivinếu không thể đến sân

vận động Ngoài ra, còn rất nhiều người chơi mônthể

thaonày ở đẳng cấp nghiệp dư

eo một cuộc khảo sát công bố vào năm 2001 của

FIFA, tổ chức quản lý bóng đá trên thế giới, có hơn 240

triệu người thường xuyên chơi bóng đá ở hơn 200quốc

gia Luật chơi đơn giản vàdụng cụthi đấu ít tốn kém

giúp cho trò chơi này phát triển mạnh mẽ Ở nhiều

nước, bóng đá có vai trò quan trọng trong cuộc sống

của người hâm mộ, trong cộng đồng địa phương hay

cả quốc gia; do đó có thể nói đây là mônthể thaophổ

biến nhất thế giới

11.1 Tổng quan

Một thủ môn nhoài người phá bóng khỏi cầu môn.

Bóng đá là môn thể thao đồng đội được chơi theo các

quy tắc đề ra trongLuật bóng đá(tiếng Anh: Laws of

the Game) Cácvận động viêntham gia chơi bóng đáđược gọi là cáccầu thủ, họ sử dụng mộttrái bónghình

cầu được gọi đơn giản là quả bóng đá, trái bóng hoặc trái banh Trong trận đấu bóng đá, hai đội, mỗi đội gồm 11 cầu thủ sẽ tìm cách đưa trái bóng vào khung thành (còn gọi là cầu môn), đội nào đưa bóng vào khung thành đối phương nhiều hơn (ghi được nhiều bàn thắng hơn) sẽ là

đội giành chiến thắng, nếu hai đội có số lần đưa bóngvào khung thành đối phương như nhau, hoặc khôngđội nào làm được việc này thì trận đấu sẽ kết thúc vớikết quả hòa

y tắc cơ bản nhất của môn bóng đá là các cầu thủ, trừngười bảo vệ khung thành (được gọi làthủ môn), đượcphép sử dụng bất cứ bộ phận nào trên cơ thể để chơibóng trừ hai cánh tay và bàn tay của họ (tuy nhiên cầuthủ phải dùng tay để thực hiện việcném biên).[2]Trongmột trận đấu thông thường, cầu thủ có thể chơi ở bất

cứ vị trí nào và có thể đưa quả bóng theo bất cứ hướngnào trên sân, trừ trường hợp cầu thủ rơi vào thếviệt

vịthì không thể nhận bóng Dựa vào các quy tắc cơbản này, cầu thủ thường dùng chân để thực hiện cácđộng tác kỹ thuật như rê bóng, lừa bóng, chuyền bóngcho đồng đội, sút bóng, với mục đích chính là tìm cáchđưa bóng vào khung thành đối phương và ngăn khôngcho đối phương đưa bóng vào khung thành đội nhà.Cầu thủ hai đội có thể va chạm nhau thông qua cácpha tranh bóng, tắc bóng nhưng tuyệt đối không đượcphạm những lỗi ghi trong luật như chuồi bóng từ phíasau, đẩy người, tiểu xảo Điều khiển trận đấu là tổtrọngtàibao gồm một trọng tài chính và hai trọng tài biên,trọng tài chính sử dụng một chiếc còi cùng hai loại thẻ,

thẻ vàngvàthẻ đỏ, và có trách nhiệm bắt đầu, kết thúchoặc tạm dừng trận đấu Một trận đấu bóng đá thôngthường có hai hiệp, mỗi hiệp 45 phút với khoảng thờigian 15 phút nghỉ giữa hai hiệp

11.2 Lịch sử

Các môn thể thao tương tự bóng đá hiện đại (với mụcđích đá bóng vào khung thành đối phương) đã xuấthiện ở nhiều nơi trênthế giớitừ rất lâu eoFIFAthì

25

26 CHƯƠNG 11 BÓNG ĐÁ

"Trường xuân bách tử đồ" ( ) vẽ vào thời Tống mô tả trẻ

em chơi xúc cúc

dạng bóng đá cổ xưa nhất bao gồm đầy đủ các kỹ thuật

chơi bóng có lẽ xuất phát từTrung ốcvào khoảng

thế kỷ 2 hoặc 3 TCN, mônxúc cúc (��, đá bóng).[3]ỞLa

Mãcổ đại cũng xuất hiện một môn thể thao chơi bóng

có những nét giống bóng đá, đó là mônharpastum

Môn bóng đá với các luật chơi gần như ngày nay bắt

đầu phổ biến từ giữathế kỷ 19tại các trường học trên

nướcAnh Bộ luật bóng đá hiện đại cổ nhất mà ta biết là

bộ luật mà ngày nay thường được biết đến dưới tênBộ

luật Cambridge(tiếng Anh : Cambridge Rules) Sở dĩ có

tên gọi này vì chính trong khuôn viênTrinity College

thuộc Đại học Cambridge, đại diện của năm trường

Eton, Harrow, Rugby, Winchester và Shrewsbury đã

tổ chức họp mặt để thống nhất một luật chơi đầu tiên

cho môn bóng đá.[4]Cũng trongthập niên 1850, các đội

bóng nghiệp dư bắt đầu được thành lập và thường mỗi

đội xây dựng cho riêng họ những luật chơi mới của môn

bóng đá, trong đó đáng chú ý có câu lạc bộSheffield

F.C [5]Việc mỗi đội bóng có luật chơi khác nhau khiến

việc điều hành mỗi trận đấu giữa họ diễn ra rất khó

khăn Nỗ lực đáng kể nhất trong việc chuẩn hóa luật

chơi môn bóng đá là việc thành lậpHiệp hội bóng đá

Anh(e Football Association, thường viết tắt là FA)

vào ngày26 tháng 10năm1863tạiGreat een Street,

Luân Đôn.[6] Sau 5 cuộc họp diễn ra từtháng 10đến

tháng 12, bộ luật đầy đủ và toàn diện đầu tiên của môn

bóng đá gồm 13 điều đã được FA thông qua dưới sự chủ

trì củaEbenezer Cobb Morley.[6]Hiện nay cơ quan chịutránh nhiệm quản lý và theo dõi luật bóng đá trên thếgiới làỦy ban bóng đá quốc tế(International FootballAssociation Board, thường viết tắt là IFAB) IFAB đượcthành lập năm1886[7] tạiManchestertrong một buổihọp với sự có mặt của đại diện FA,Hiệp hội bóng đáScotland(Scoish Football Association),Hiệp hội bóng

đá xứ Wales(Football Association of Wales) vàHiệp hộibóng đá Ireland(Irish Football Association)

Bản đồ phân bố mức độ phổ biến của bóng đá Các quốc gia được tô bằng màu xanh là nơi bóng đá phổ biến nhất, tô bằng màu đỏ là nơi bóng đá ít phổ biến nhất.

Giải thi đấu bóng đá đầu tiên,Cúp FA(FA Cup), được

C W Alcocktổ chức lần đầu cho các câu lạc bộ bóng

đá Anh vào năm1872 Trận thi đấu bóng đá cấp quốc

tế đầu tiên giữa đội tuyểnAnhvàScotlandcũng diễn

ra vào năm1872tạiGlasgow Nước Anh cũng là quêhương của giải đấu liên đoàn đầu tiên, e FootballLeague, liên đoàn này được thành lập năm1888theosáng kiến của giám đốc câu lạc bộ Aston Villa, ông

William McGregor.[8]Giải đấu này bao gồm 12 câu lạc

bộ thuộc miền Trung và miền Bắc nước Anh

Cơ quan quản lý bóng đá thế giới, FIFA (FédérationInternationale de Football Association, Liên đoàn bóng

đá quốc tế) được thành lập vào năm1904tạiParisvớichủ tịch đầu tiên là ôngRobert Guérin, một người Pháp,ngay từ khi thành lập FIFA đã tuyên bố sử dụng và tôntrọng bộ luật bóng đá do FA đưa ra.[9]Từ năm1913, cơquan theo dõi luật bóng đá IFAB bắt đầu bổ sung cácthành viên là đại diện của FIFA Hiện nay ban điều hànhcủa IFAB bao gồm 4 đại diện của FIFA và 4 đại diện đến

từ các liên đoàn khai sinh luật bóng đá là Anh, Scotland,Ireland và xứ Wales Tính cho đến năm2008, FIFA có

208 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có đại diện là thànhviên, nhiều hơnỦy ban Olympic ốc tế3 thành viên

và nhiều hơnLiên Hiệp ốc16 thành viên.[10]Ngày nay, bóng đá đã được chơi ở cấp độ chuyên nghiệptrên khắp thế giới với hàng triệu người đến sân theo dõicác trận đấu[11] cũng như hàng tỷ người theo dõi quatruyền hình.[12] eo một cuộc thăm dò do FIFA tiếnhành năm2001, có trên 240 triệu người từ trên 200 quốcgia thường xuyên chơi bóng đá.[13] Không chỉ là mônthể thao phổ biến nhất thế giới,[14]bóng đá còn có ảnhhưởng lớn đến nền thể thao và xã hội nhiều quốc gia,hãng truyền hìnhESPNtừng cho rằng chính đội tuyển

Bờ Biển Ngàđã giúp ngăn chặn nguy cơ một cuộc nộichiến tạinước nàyvào năm2005, ngược lại cũng chính

11.3 LUẬT THI ĐẤU 27

một trận bóng đá đã khởi đầu cho một cuộc chiến với

cái tênChiến tranh bóng đáxảy ra năm1969giữaEl

SalvadorvàHonduras.[15]

11.3 Luật thi đấu

Hiện nay Luật bóng đá chính thức có 17 điều được áp

dụng cho mọi cấp độ chơi bóng và chỉ có một vài sửa

đổi nhỏ cho phù hợp vớibóng đá nữvàbóng đá trẻ

11.3.1 Cầu thủ, trang phục và trọng tài

Mỗi trận đấu bóng đá bao gồm hai đội, mỗi đội 11 cầu

thủ thi đấu chính thức trên sân kể cả 1 thủ môn ủ

môn là người duy nhất được phép chơi bóng bằng tay,

tuy nhiên việc này cũng chỉ được giới hạn trongkhu

cấm địaphía trước khung thành do thủ môn trấn giữ

Bên cạnh số cầu thủ chính thức mỗi đội cũng còn một

số cầu thủ dự bị để thay thế khi cần thiết, thông thường

trong một trận bóng đá thi đấu chính thức, mỗi đội chỉ

được phép thay đổi 3 cầu thủ Cầu thủ sau khi được

thay ra sẽ không thể tiếp tục quay trở lại sân thi đấu.[16]

Người chỉ đạo chiến thuật cho đội bóng làhuấn luyện

viên, vị trí này không phải là quy định bắt buộc được

ghi trong Luật bóng đá.[17]

Trang phục thi đấucủa các cầu thủ thường bao gồm

áo phông, quần soóc, tất cao đến đầu gối, giày và bảo

vệ ống đồng Cầu thủ thi đấu trên sân bị cấm mặc, đeo

hoặc mang theo các đồ vật có thể gây nguy hiểm cho

cầu thủ đối phương như vòng, dây chuyền hoặc đồng

hồ Do là vị trí được sử dụng tay và thường xuyên phải

bay người theo bóng, thủ môn được trang bị kĩ hơn các

cầu thủ khác, họ thường mặc áo phông dài tay, đeo cả

bảo vệ ống đồng và bảo vệ khuỷu tay và mang găng

khi thi đấu.[18]

Điều khiển trận đấu là tổtrọng tài bao gồm 1 trọng

tài chính và 2 trọng tài biên, những người này có toàn

quyền điều khiển trận đấu theo các quy định của Luật

bóng đá, quyết định của trọng tài chính dù đúng hoặc

sai cũng thường là quyết định cuối cùng và không thể

đảo ngược Ngoài ba trọng tài làm việc trên sân còn có

một trọng tài thứ tư (còn gọi là trọng tài bàn) quản lý

việc thay người, theo dõi thời gian bù giờ và thay thế

trọng tài trên sân trong trường hợp cần thiết.[19]

11.3.2 Sân thi đấu

Đường biên dọc 90-120m

9,15m 9,15m

× 2,44m Điểm phát bóng giữa sân

Đường giữa sân

Vòng tròn giữa sân

Vùng cấm địa

Điểm sút quả phạt đền 16,5m

Cáckích cỡ tiêu chuẩn của một sân bóng đá

Do được hình thành ở Anh, luật bóng đá trước đây quyđịnh các kích thước theohệ đo lường Anhtuy nhiênhiện nay các số đo này đã được đổi sang hệSIcho phùhợp với sự phổ biến của bóng đá trên thế giới Mộtsânbóng đátiêu chuẩn cho cáctrận đấu quốc tếcó dạngchữ nhật với chiều dài nằm trong khoảng từ 100 đến

110mét, chiều rộng từ 64 đến 75 m Còn đối với cáctrận đấu ở cấp độ thấp hơn, sân bóng có thể có chiềudài nằm trong khoảng từ 90 đến 120 m (100–130 yd) vàrộng từ 45 đến 90 m (50–100 yd) Hai cạnh dài của sân

bóng được gọi là hai đường biên dọc, hai cạnh còn lại là đường biên ngang Ở chính giữa hai đường biên ngang

là khung thành có dạng chữ nhật[20]với chiều dài 7,32

m và chiều cao 2,44 m Khung thành thường được giănglưới để dễ phân biệt tình huống bóng vào khung thànhhay ra ngoài, tuy nhiên điều này không nằm trong quyđịnh chính thức của Luật bóng đá.[21]

Phía trước mỗi khung thành làkhu cấm địa Khu vựcnày cũng có dạng chữ nhật với chiều dài dọc theođường biên ngang của sân với kích thước 40,3 m dài,16,5 m rộng Ở giữa khu cấm địa, cách khung thành 11

m là điểmđá phạt đền, nơi các cầu thủ thực hiện các

cú sút phạt đền (do cầu thủ đối phương phạm lỗi trongkhu vực cấm địa) Khu cấm địa cũng là nơi duy nhất thủmôn được phép chơi bóng bằng tay Ở phía trong khucấm địa có một hình chữ nhật nhỏ hơn với chiều dài dọctheo đường biên ngang có kích thước 18,3 m dài, 5,5 m

28 CHƯƠNG 11 BÓNG ĐÁ

rộng (thường được gọi là khu 5 mét 50), đây là nơi cầu

thủ đối phương tham gia tấn công không được phép va

chạm trực tiếp với thủ môn đang trấn giữ khung thành

11.3.3 Thời gian thi đấu

Một trận thi đấu bóng đá thông thường diễn ra trong

hai hiệp chính thức liên tiếp, mỗi hiệp gồm 45 phút

ngăn cách bằng 15 phút nghỉ giữa giờ Sau khi hiệp 1,

hai đội bóng sẽ phải đổi sân cho nhau để có sự công

bằng trong vòng 1 phút Người có quyền bắt đầu và kết

thúc trận đấu là trọng tài chính Trong các tình huống

phải dừng bóng hoặc bóng ra ngoài sân, trọng tài sẽ

tính thêm giờ, thời gian chết này sẽ được chơi bù vào

cuối mỗi hiệp đấu (được gọi là những phút bù giờ), số

phút bù giờ là ít hoặc nhiều đều hoàn toàn phụ thuộc

vào quyết định của trọng tài chính, kể cả trường hợp nó

khác biệt so với số phút bù giờ do trọng tài thứ tư công

bố trên bảng điện tử.[22] y định về thời gian đá bù

xuất hiện sau trận đấu năm1891giữaStokevàAston

Villa, khi chỉ còn 2 phút là hết giờ, trong tình thế bị

dẫn trước 1–0, đội Stoke bất ngờ được hưởng một quả

phạt đền, thủ môn Villa đã đối phó bằng cách đá bóng

ra khỏi sân và đến khi bóng trở lại sân thì đồng hồ đã

điểm 90 phút và Stoke thua trận.[23]

Trong các giải thi đấu vòng tròn, một trận đấu có thể

kết thúc với tỉ số hòa, tuy nhiên trong các trận đá loại

trực tiếp (như ở các giải Cúp hoặc các trận playo), bắt

buộc phải xác định được một đội giành chiến thắng

Trong trường hợp này, nếu kết thúc 90 phút của 2 hiệp

chính hai đội vẫn hòa, họ sẽ phải thi đấu thêm 2hiệp

phụliên tiếp, mỗi hiệp 15 phút không có nghỉ giữa giờ

Nếu hết 2 hiệp phụ mà kết quả vẫn hòa, hai đội sẽ phải

thiđá luân lưu 11 m(hai đội thay phiên nhau thực hiện

các quả đá phạt đền) để xác định đội giành chiến thắng

Các bàn thắng ghi được trong hai hiệp phụ sẽ được tính

vào kết quả chung cuộc, tuy nhiên các bàn thắng ghi

trong những loạt đá luân lưu 11 m sẽ không được tính

(mà chỉ dùng để xác định kết quả thắng thua) Trong

thập niên 1990và2000, IFAB đã cho thử nghiệm luật

Bàn thắng vàng, theo đó nếu trong hiệp phụ có một đội

ghi được bàn thắng trước, trận đấu sẽ lập tức kết thúc

với kết quả thắng cho đội vừa ghi bàn Luật bàn thắng

vàng đã được sử dụng ở cấp độ thế giới trongWorld Cup

1998vàWorld Cup 2002vớiPháplà đội tuyển đầu tiên

tận dụng được lợi thế này khi giành chiến thắng trước

Paraguaybằng bàn thắng vàng củaLaurent Blanc(năm

1998), Pháp cũng là đội vô địch ở giải đấu năm 1998 Tại

Giải vô địch bóng đá châu Âu 1996,đội tuyển bóng đá

quốc gia Đứcđã giành chức vô địch sau chiến thắng

trướcđội tuyển bóng đá quốc gia Cộng hòa Sécbằng

bàn thắng vàng củaOliver Bierhoff Tại Giải vô địch

bóng đá châu Âu 2004, luật bàn thắng vàng được thay

thế bằng luậtBàn thắng bạctheo đó nếu kết thúc hiệp

phụ đầu tiên mà có một đội dẫn trước về tỉ số, trận đấu

sẽ kết thúc với chiến thắng dành cho đội có lợi thế về

tỉ số Tuy nhiên hiện nay IFAB đã bỏ việc thử nghiệm

cả hai luật này.[24]

Trong các trận đấu loại trực tiếp theothể thức lượt lượt về, thông thường người ta sẽ tính tớiluật bàn thắng sân khách eo đó nếu sau hai trận mà hai đội có kếtquả chung cuộc hòa nhau, đội nào ghi được nhiều bànthắng hơn trên sân khách sẽ là đội giành chiến thắng.Tuy nhiên không phải giải đấu lớn nào cũng sử dụnglợi thế này, ví dụ như tạiCopa LibertadoresởNam Mỹ

đi-11.3.4 Trạng thái bóng trên sân

Sebastian Larsson thực hiện một quả phạt góc cho Birmingham City

eo luật bóng đá, có hai trạng thái bóng chính trên

sân, đó là bóng động và bóng chết ời gian bóng động

trong trận đấu được tính từ thời điểm các cầu thủ bắtđầu trận đấu bằng cú phát bóng giữa sân cho đến khibóng rơi ra ngoài khu vực sân thi đấu hoặc trận đấu

bị ngừng lại bởi quyết định của trọng tài (do cầu thủphạm lỗi, chấn thương hoặc tình huống đặc biệt khác),khi đó bóng rơi vào trạng thái bóng chết Trận đấu lúcnày sẽ được khởi động lại bằng các cách chính sau:

• Ném biên: Khi bóng rơi ra ngoài đường biên dọc

do tác động của một cầu thủ đội nhà (dù ở trênmặt sân hay bay trên không) Đội đối phương sẽđược hưởng quyền ném bóng từ vị trí trên đườngbiên dọc mà bóng rời sân Từ quả ném biên, bànthắng chỉ được công nhận khi chạm chân cầu thủkhác[25]

• Phát bóng: Khi bóng rơi ra ngoài đường biênngang do tác động của cầu thủ tấn công đốiphương Đội phòng ngự sẽ được hưởng quyền phátbóng lên Từ quả phát bóng, nếu bóng được đá vàocầu môn, bàn thắng được công nhận.[26]

11.4 CẦU THỦ VÀ TRẬN ĐẤU 29

• Phạt góc: Khi bóng rơi ra ngoài đường biên ngang

do tác động của cầu thủ phòng ngự Đội tấn công

sẽ được hưởng quyền đưa bóng vào trận đấu bằng

cú đá từ điểm đá phạt góc (là điểm nối giữa đường

biên dọc và đường biên ngang) Từ quả đá phạt

góc, nếu bóng được đá vào cầu môn, bàn thắng sẽ

được tính.[27]

• Đá phạt gián tiếp: Khi có cầu thủ bị phạm lỗi nhẹ

Đội đối phương sẽ được hưởng quyền đưa bóng

vào trận đấu, nếu đá bóng trực tiếp vào cầu môn,

bàn thắng không được công nhận Bàn thắng chỉ

được công nhận khi bóng chạm chân một cầu thủ

khác[28]

• Đá phạt trực tiếp: Khi có cầu thủ bị phạm lỗi nặng

(lỗi quy định trong điều 12 của Luật bóng đá, ví dụ

bị phạm lỗi khi đang có lợi thế tấn công, bị phạm

lỗi từ phia sau) Đội đối phương sẽ được quyền đưa

bóng vào trận đấu và bàn thắng ghi vào cầu môn

từ cú đá phạt này sẽ được tính.[28]

• Phạt đền: Khi có cầu thủ tấn công bị phạm lỗi

trong khu vực cấm địa của đội phòng ngự Đội tấn

công sẽ được hưởng cú đá phạt từ vị trí đá phạt 11

m, đây là cú đá chỉ có sự tham gia của một cầu thủ

đội tấn công (người sút phạt đền) và thủ môn đội

phòng ngự.[29]

• ả bóng: Khi trận đấu bị dừng lại không phải do

bóng ra ngoài sân hoặc có cầu thủ bị phạm lỗi (ví

dụ có cầu thủ bị chấn thương, có cổ động viên

nhảy vào sân) Trọng tài sẽ là người cầm bóng và

thả trước sự có mặt của một cầu thủ mỗi đội.[30]

11.3.5 Phạm lỗi

Một cầu thủ đội sọc đỏ đen vi phạm luật 12 bằng việc kê chân

cầu thủ đội sọc trắng xanh.

Mộtlỗixảy ra khi có cầu thủ vi phạm các điều ghi trong

Luật bóng đá Các lỗi vi phạm được quy định trong điều

12 của Luật bóng đá (đôi khi còn được gọi là Luật 12).

Các lỗi thường thấy là câu giờ, đẩy người, kéo áo Đội

có cầu thủ vi phạm sẽ chịu cú đá phạt trực tiếp hoặc đá

phạt đền từ phía đối phương.[2]

Để cảnh cáo cầu thủ phạm lỗi, trọng tài sẽ sử dụng biệnpháp nhắc nhở, nặng hơn là phạtthẻ vàngvà nặng nhất

là phạtthẻ đỏ Cầu thủ bị phạt 2 thẻ vàng hoặc một thẻ

đỏ sẽ bị đuổi khỏi sân và không được thay thế bằngcầu thủ dự bị Cầu thủ ngoài sân nếu có hành vi khôngđúng mực cũng sẽ bị trọng tài sử dụng thẻ vàng hoặcthẻ đỏ để cảnh cáo Với các thành viên ban huấn luyện

và huấn luyện viên trưởng, trọng tài không sử dụngthẻ vàng, thẻ đỏ mà có quyền đuổi trực tiếp người viphạm ra khỏi sân.[2]Trong tình huống xét thấy tiếp tụccho bóng động có lợi hơn cho đội bị phạm lỗi, trọng tài

có quyền tiếp tục cho trận đấu diễn ra và tiến hànhviệc cảnh cáo cầu thủ phạm lỗi sau khi bóng chết, tình

huống này được gọi là phép lợi thế.

Luật phức tạp nhất của bóng đá là luậtviệt vị Luật này

đã có nhiều thay đổi kể từ ngày ra đời, theo quy địnhmới nhất thì một cầu thủ tấn công bị coi là việt vị khi

so với đường biên ngang khung thành đội phòng ngự,cầu thủ này đứng thấp hơn 2 cầu thủ phòng ngự cuốicùng của đối phương (kể cả thủ môn)

11.4 Cầu thủ và trận đấu 11.4.1 Các hình thức chơi bóng

Trẻ em chơi bóng đá.

Với luật chơi đơn giản và trang bị không đòi hỏi cầu kỳ,đắt tiền, mọi người ở mọi lứa tuổi đều có thể chơi bóngnhư một môn giải trí trong các sân tập, tại các giờ họcthể dục hay thậm chí là trên đường phố Tuy nhiên đểchơi bóng chuyên nghiệp thì các cầu thủ thường phảitham gia các câu lạc bộ bóng đá từ khi còn trẻ để đượchuấn luyện kỹ thuật và chiến thuật cơ bản của mônbóng đá Tại các cơ sở đào tạo này, cầu thủ trẻ sẽ đượcrèn luyện cả về thể lực và kỹ chiến thuật cũng như đượctham gia nhiều trận đấu theo từng lứa tuổi để tích lũykinh nghiệm Do tính cạnh tranh rất cao của bóng đáchuyên nghiệp, chỉ một phần nhỏ trong số các cầu thủtrẻ có thể trở thành cầu thủ chuyên nghiệp, số còn lạichấp nhận chơi bóng như một sở thích hoặc tiếp tục sựnghiệp ở các câu lạc bộ bán chuyên nghiệp

Để chơi trọn vẹn một trận đấu bóng dài 90 phút, cầuthủ cần một sức khỏe và độ bền lớn vì tùy theo vị trí,

họ phải di chuyển (chủ yếu là chạy) trên quãng đường

30 CHƯƠNG 11 BÓNG ĐÁ

tổng cộng dài từ 6 đến 11 km Bên cạnh đó, cầu thủ bóng

đá còn bị đe dọa bởi các chấn thương rất dễ xảy ra trong

trận đấu hoặc trong lúc tập luyện, chấn thương thường

xảy ra với họ ở chân, ví dụ chấn thương gân khoeo,

chấn thương gót chân và đôi khi thậm chí là gãy chân

Những cái chết trên sân đấu hoặc sân tập, tuy hiếm

gặp nhưng cũng vẫn xảy ra trong môn bóng đá, một

trường hợp như vậy là cái chết của cầu thủ Antonio

PuertangườiTây Ban Nha, anh đã chết trong bệnh viện

sau khi bị ngừng tim ngay trong một trận đấu thuộc

giải La Ligavào ngày25 tháng 8năm2007.[31] Vì sự

tiêu tốn thể lực và các mối đe dọa này, một cầu thủ

bóng đá chuyên nghiệp hiếm khi có đủ 100% khả năng

để thi đấu suốt một mùa giải dài 9 tháng, họ thường

có chiến thuật phân bổ sức lực chú trọng cho các trận

đấu lớn Cũng như nhiều môn thể thao hiện đại khác,

hiện tượngdopingcũng xuất hiện trong bóng đá Sau

một thời gian dài không chấp nhận hợp tác với Ủy

ban chống doping quốc tế(AMA), FIFA vào năm2006

đã đồng ý với đề nghị của IOC về việc tất cả các liên

đoàn bóng đá phải ký công ước quốc tế về chống sử

dụng doping Tuy nhiên FIFA vẫn giữ quyền tự quyết

định hình thức xử phạt với cầu thủ bị phát hiện dùng

doping.[32]

Một trong những đặc điểm hấp dẫn của môn bóng đá

là tính bất ngờ của kết quả trận đấu, về mặt này bóng

đá và bóng chàyđược coi là hai môn thể thao đồng

đội có tính bất ngờ cao nhất.[33]Có thể kể tới trường

hợp củaĐan Mạchvốn tham dựGiải vô địch bóng đá

châu Âu 1992với tư cách đội thay thếNam Tưbị cấm

vận nhưng cuối cùng lại vượt qua nhiều đội mạnh để

trở thành nhà vô địch châu Âu, hay chiến thắng 3-2 tại

chung kếtWorld Cup 1954củaTây ĐứctrướcHungary,

đội trước đó đã thắng họ tới 8-3 tại vòng đấu bảng Có

thể tóm tắt sự bất ngờ trong môn bóng đá bằng câu nói

nổi tiếng của huấn luyện viênSepp Herbergercủa đội

tuyển Đức vô địch World Cup 1954:

11.4.2 Môi trường thi đấu

Những cầu thủ bóng đá hiện đại đầu tiên thường là các

sinh viên, sau đó mới đến giới thượng lưu và công nhân

Ban đầu họ chỉ là các cầu thủ nghiệp dư và lấy bóng đá

như một thú giải trí Một thời gian dài đầuthế kỷ 20,

việc chơi bóng một cách chuyên nghiệp cho các câu lạc

bộ của những ông chủ lớn bị coi như hành động "đi

làm nô lệ"[35]vì đồng lương thấp và điều kiện thi đấu

tồi, ví dụ cầu thủ quốc tế người Phápadée Cisowski

được nhận lương mỗi tháng 400 franc vào năm1961,[36]

chỉ nhiều hơn 30% so với mức lương tối thiểu của Pháp

(SMIC) Tuy các liên đoàn cầu thủ đã được thành lập ở

Anh từ đầu thế kỷ 20, các tổ chức này thực tế đã không

đấu tranh được nhiều cho việc cải thiện tình trạng tồi

tệ đó.[37]Từthập niên 1960, điều kiện thi đấu của bóng

đá chuyên nghiệp bắt đầu thay đổi, từ năm1969cầu

thủ bắt đầu được ký hợp đồng có kỳ hạn ở Pháp,[38] ở

Anh là từ năm1978.[39]

Từthập niên 1970, những “nô lệ đá bóng” bắt đầu trởthành “lính đánh thuê" với điều kiện kinh tế cao hơnkhi họ có sự tư vấn của những người hoặc cơ quan đạidiện.[40]Tuy nhiên ngay cả mức lương của các ngôi saotại các giải bóng đá lớn vẫn còn thua kém so với mứclương của các ngôi saoCông thức 1,NBAhoặcquyềnAnh chuyên nghiệp Ví dụ siêu sao Diego Maradona

được câu lạc bộSSC Napolitrả 7,5 triệu franc Pháp mỗinăm trong khi tay đấmLarry Holmesnhận được hơn 45triệu vào cùng thời gian tương ứng.[41]eo bảng xếphạng năm2006các vận động viên chuyên nghiệp có thunhập cao nhất của tạp chíSports Illustrated[42]thì người

có thu nhập cao nhất trong giới cầu thủ,Ronaldinho,nhận khoảng 32,7 triệuUSD một năm, tương đươngmức của ngôi sao quần vợtRoger Federer(31,3 triệu),nhưng vẫn còn thua xa tay golfTiger Woods (111,9triệu)

Cùng với sự gia tăng của lương cầu thủ, số tiền chuyểnnhượng một cầu thủ từ câu lạc bộ này sang câu lạc bộkhác cũng tăng lên nhanh chóng, nếu như vào năm

1905, cầu thủ Anh Alf Common trở thành cầu thủ bóng

đá đầu tiên được chuyển nhượng với giá 1000 bảngAnh[43]thì vào năm2001, vụ chuyển nhượngZinedineZidanetừJuventussangReal Madridđã lập kỷ lục thếgiới với giá 76 triệu euro.[44] Tại châu Âu có 2 mùachuyển nhượng chính diễn ra vào khoảng thời giangiữa hai mùa giải kế tiếp (từ khoảng tháng 6 đến tháng

9 hàng năm) và khoảng thời gian nghỉ Đông của mộtmùa giải (từ tháng 12 năm trước đến tháng 1 năm sau)

11.4.3 Cách mạng về chiến thuật

Từthập niên 1880đến khoảng năm1925, chiến thuậtphổ biến của các đội bóng là bố trí đội hình gồm 5 cầu

thủ tấn công (tiền đạo), 3 cầu thủ chơi giữa sân (tiền vệ)

và 2 cầu thủ phòng ngự (hậu vệ) Sở dĩ phải bố trí nhiều

tiền đạo như vậy là vì luật việt vị thời gian này quy địnhtiền đạo phải đứng trên ít nhất 3 cầu thủ đối phương.Việc luật việt vị giảm số cầu thủ phải đứng trên từ 3xuống còn 2 đã ảnh hưởng lớn đến chiến thuật và sốlượng bàn thắng, ngay năm đầu tiên áp dụng luật mới,

số bàn thắng ghi ở giải vô địch bóng đá Anh đã tăng

từ 4.700 bàn lên 6.373 bàn.[45]Để ứng dụng luật việt vịmới, huấn luyện viênHerbert Chapmanđã đưa ra chiếnthuật mang tính cách mạng đối với môn bóng đá, chiến

thuật “WM” với 3 hậu vệ, 2 tiền vệ phòng ngự (W ), 2 tiền vệ công và 3 tiền đạo (M).[45]Bộ tứ tiền vệ ở trungtâm thường được gọi là ô vuông kỳ ảo[46] vì họ đóngvai trò quan trọng trong việc điều tiết bóng, phát độngtấn công cũng như ngăn chăn các pha phản công củađối phương

Chiến thuật WM chính thức phá sản vào năm1953sauthất bại nổi tiếng của đội tuyển Anh trước đội tuyểnHungary ngay trênsân vận động Wembley Với chiếnthuật mới “4-2-4”, người Hungary đã hạ người Anh với

11.5 TỔ CHỨC ĐIỀU HÀNH 31

tỷ số 6-3 Sau 4-2-4, bóng đá hiện đại bắt đầu chuyển

sang chiến thuật “4-3-3” rồi “4-4-2” Về mặt phòng ngự,

bước tiến đáng kể về chiến thuật là đội hìnhCatenaccio

do huấn luyện viên người ArgentinaHelenio Herrera

đưa ra và được áp dụng phổ biến trong các đội bóng Ý

Tại Đức, đội hình phòng ngự lại thường sử dụng một

cầu thủ phòng ngự tự do (được gọi làlibero) với những

đại diện nổi tiếng nhưFranz BeckenbauerhoặcLothar

Mahaus Kết hợp việc phòng ngự và tấn công, huấn

luyện viên ngườiHà Lan Rinus Michelsđã đưa ra triết

lýbóng đá tổng lựctheo đó mọi cầu thủ cùng tham gia

tấn công hoặc phòng ngự tùy theo tình huống bóng,

chiến thuật này đã đem lại thành công cho câu lạc bộ

Ajax Amsterdamvàđội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan

trongthập niên 1970và1980

Bóng đá hiện đại ngày nay thường sử dụng những đội

hình chắc chắn thay vì chỉ tập trung tấn công hoa mỹ,

vì vậy những đội hình thường được các đội bóng sử

dụng là 4-4-2, 5-3-2, 4-5-1 và đội khi là 5-4-1 tùy theo

đối thủ và điều kiện thi đấu

11.4.4 Ngôi sao bóng đá

Pelé (áo xanh), người được coi là một trong những ngôi sao

bóng đá lớn nhất mọi thời đại.

Bóng đá hiện đại sau hơn 1 thế kỷ hình thành và phát

triển đã sản sinh ra nhiều cầu thủ lớn với khả năng và

thành tích đặc biệt Những người này thường được gọi

là các ngôi sao bóng đá hay siêu sao bóng đá Việc xác

định một cầu thủ là siêu sao hoặc huyền thoại bóng đá

thường gây nhiều tranh cãi, ví dụ danh sáchFIFA 100

gồm 125 cầu thủ còn sống được coi là vĩ đại nhất do

"ông vua bóng đá" người BrasilPelé đưa ra cũng gặp

nhiều chỉ trích vì bị cho là đã bỏ qua nhiều cầu thủ vĩ

đại của quá khứ Hàng năm người ta thường tổ chức

các cuộc bầu chọn cầu thủ xuất sắc nhất ở cấp độ quốc

gia, châu lục và quốc tế Những giải thưởng cầu thủ

được coi là uy tín nhất thế giới gồm giảiả bóng vàng

FIFA(từ năm 2010), giảiả bóng vàng châu Âucủa tạp

chíFrance Football(từ năm1956đến2009), giảiCầu thủ

xuất sắc nhất nămcủa FIFA (từ năm1991đến2009), giải

ả bóng vàng châu Phi(từ năm1970) và giảiCầu thủ

Nam Mỹ xuất sắc nhất năm(từ năm1971)

11.5 Tổ chức điều hành

Tổ chức điều hành và quản lý bóng đá toàn thế giới là

Liên đoàn bóng đá thế giới(FIFA) có trụ sở tạiZürich,

ụy Sĩ Dưới FIFA có 6 liên đoàn bóng đá cấp châu lụcgồm:

• Châu Á:Liên đoàn bóng đá châu Á(AFC)

• Châu Âu:Liên đoàn bóng đá châu Âu(UEFA)

• Châu Đại Dương:Liên đoàn bóng đá châu ĐạiDương(OFC)

• Bắc,Trung MỹvàCaribe:Liên đoàn bóng đá Bắc,Trung Mỹ và Caribe(CONCACAF)

• Nam Mỹ: Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ

(CONMEBOL)

• Châu Phi:Liên đoàn bóng đá châu Phi(CAF)

Mỗi một quốc gia thành viên FIFA đều có cơ quan điềuhành riêng Các cơ quan này có mối quan hệ chặt chẽvới FIFA cũng như liên đoàn cấp châu lục của quốc gia

đó Có một số ngoại lệ về quan hệ liên đoàn quốc châu lục, ví dụ nhưÚc nằm ở Châu Đại Dương tuynhiênLiên đoàn bóng đá Úctừ năm2006đã chuyển

gia-về trực thuộc Liên đoàn bóng đá châu Á, hoặc như

Israelthuộc khu vựcTây Átuy nhiênLiên đoàn bóng

đá Israellại trực thuộcLiên đoàn bóng đá châu Âutừnăm1991

11.6 Giải đấu chính 11.6.1 Cấp quốc tế

Bản đồ các quốc gia từng tham dự World Cup, màu càng đậm

là số lần tham dự càng nhiều.

Giải đấu cấp quốc tế lớn nhất của bóng đá thế giới là

World Cup World Cup được FIFA tổ chức lần đầu năm

1930và đến nay đã trở thành giải thi đấu thể thao được

32 CHƯƠNG 11 BÓNG ĐÁ

nhiều người theo dõi nhất hành tinh, vượt qua cảế

vận hội, ví dụ vòng chung kếtWorld Cup 2006tổ chức

tạiĐứcđã thu hút 26,29 tỷ lượt khán giả xem truyền

hình trong đó riêng trận chung kết đã thu hút 715,1

triệu khá giả trên khắp thế giới.[47]World Cup được tổ

chức theo thể thức 4 năm một lần với vòng đấu loại

có sự tham gia của trên 190 quốc gia thành viên FIFA

và vòng chung kết có sự góp mặt của 32 đội tuyển

(trước năm1982là 16 đội, trước năm1998là 24 đội),

vòng chung kết củaWorld Cup 2014được tổ chức tại

Brasil.[48]

Trong chương trìnhế vận hội Mùa hècũng có hạng

mục thi đấu của môn bóng đá kể từ năm1900(trừế

vận hội Mùa hè 1932 tổ chức tại Los Angeles) Cho

đến trước ế vận hội Mùa hè 1984, chỉ có các cầu

thủ nghiệp dư được phép tham gia thi đấu (khác với

World Cup không phân biệt cầu thủ chuyên nghiệp

hoặc nghiệp dư).[9] Hiện nay hạng mục bóng đá nam

tại ế vận hội Mùa hè chỉ dành cho các cầu thủ dưới

23 tuổi (với một số cầu thủ nhất định quá 23 tuổi).[49]

Bên cạnh World Cup do FIFA tổ chức, các liên đoàn

châu lục cũng có các giải đấu cấp độ châu lục của riêng

họ, đó làGiải vô địch bóng đá châu Âucủa UEFA,Cúp

bóng đá Nam Mỹcủa CONMEBOL,Cúp bóng đá châu

Phicủa CAF,Cúp bóng đá châu Ácủa AFC,Cúp bóng

đá Bắc, Trung Mỹ và Caribecủa CONCACAF vàCúp

bóng đá châu Đại Dươngcủa OFC Các nhà vô địch của

các giải đấu cấp châu lục cùng với đương kim vô địch

World Cup sẽ gặp nhau tạiCúp Liên đoàn các châu lục,

đây là giải đấu khởi động cho World Cup và được FIFA

tổ chức trước World Cup 1 năm Các câu lạc bộ của từng

châu lục cũng có các giải đấu riêng trong đó đáng chú

ý nhất làUEFA Champions Leagueởchâu ÂuvàCopa

Libertadores de AméricaởNam Mỹ Các câu lạc bộ vô

địch giải đấu cấp châu lục sẽ gặp nhau trongGiải vô

địch bóng đá thế giới các câu lạc bộdo FIFA tổ chức.[50]

11.6.2 Cấp quốc gia

Hai cầu thủ Cesc Fàbregas và Anderson đang tranh bóng trong

một trận đấu thuộc Giải bóng đá ngoại hạng Anh

Tại mỗi quốc gia, cơ quan điều hành bóng đá cấp quốcgia thông thường sẽ chia giải đấu liên đoàn cấp câu lạc

bộ thành nhiều hạng trong đó đội vô địch hạng dưới cóthể lên thi đấu tại hạng trên và đội xếp cuối hạng trên

sẽ phải xuống thi đấu tại hạng dưới Các giải đấu liênđoàn này thông thường được tổ chức thành hai lượt đi

và về theo đó các câu lạc bộ trong cùng hạng sẽ gặpnhau 2 lần Các đội đứng đầu giải đấu liên đoàn hạngcao nhất của mỗi quốc gia sẽ tham dự các giải đấu cấpchâu lục Bên cạnh các giải đấu liên đoàn có phân chiathứ hạng, thông thường mỗi quốc gia còn có một giảicúp theo thể thức đấu loại trực tiếp dành cho câu lạc bộthuộc tất cả các hạng

Tại một số giải vô địch quốc gia, cầu thủ bóng đá đượctrả lương rất cao, đặc biệt là cácsiêu sao bóng đá, cóthể kể tới các giải lớn ởchâu ÂunhưLa Liga(Tây BanNha),Premier League(Anh),Bundesliga(Đức),Serie A

(Ý) vàLigue 1(Pháp)

11.7 Bóng đá và truyền thông 11.7.1 Báo viết

Khi bóng đá mới ra đời, nó ít được đề cập đến trong báochí nói chung và báo chí thể thao nói riêng vì bị coi làquá “bình dân” ậm chí tờe Field(xuất bản tại Anh

từ năm1853) vốn chuyên về các môn thể thao “quý tộc”như đánh golf, tennis, đua ngựa chỉ còn mở hẳn một cộtbáo nhỏ để chê bai và châm biếm môn bóng đá Một ví

dụ khác là tờL'Autocủa Pháp chỉ bắt đầu đăng tin vềbóng đá từ sauChiến tranh thế giới thứ nhất.[51]Tuy nhiên cùng với mức độ phổ biến của bóng đá trênthế giới, báo chí thể thao cũng bắt đầu dành mối quantâm cho môn thể thao này Hàng loạt báo và tạp chíchuyên về bóng đá ra đời, ví dụ các tờA Bola,O Jogo

và Record của Bồ Đào Nha, La Gazzea dello Sport,

TuosportvàCorriere dello Sport - StadiocủaÝ,Marca

vàAscủaTây Ban Nha,OlécủaArgentinavàL'Équipe

của Pháp Những báo và tạp chí chuyên về bóng đánhư vậy bắt đầu được xuất bản trong thời gian giữa

2 cuộc đại chiến thế giới, ngoài tờ tuần báoLe Football Association do chính FIFA xuất bản từ tháng 10 năm

1919thì mãi đến năm1929, tờ báo chuyên về bóng đáđầu tiên mới được xuất bản, đó là tuần báoFootballcủaPháp SauChiến tranh thế giới thứ hai, tờ báo này đượctiếp nối bằng tờ báo nổi tiếngFrance Football

Báo viết không chỉ có vai trò quan trọng trong việcquảng bá môn bóng đá với công chúng mà còn thamgia tổ chức và duy trì các giải đấu Giải đấu danh giá

Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âuđã đượcchính tờL'Équipecủa Pháp tổ chức lần đầu năm1955.Một số câu lạc bộ cũng dần xuất bản những tờ báo củariêng họ, ví dụ câu lạc bộCeltic FCcho ra đời tuần báo

e Celtic View[52]từ năm1965để chuyên đăng tin tức

về câu lạc bộ Scotland này Câu lạc bộ của ÝAS Roma