Mục tiêu bài học: Giúp Hs: 1.Củng cố vững trắc hơn kiến thức và kĩ năng đã học về miêu tả biểu cảm trong văn bản tự sự.. Thấy rõ đợc ngời làm văn tự sự sẽ khó có thể miêu tả hay biểu
Trang 1Tiết: 24 Miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự
Ngày soạn:22.09.2008
Ngày giảng:
A Mục tiêu bài học:
Giúp Hs:
1.Củng cố vững trắc hơn kiến thức và kĩ năng đã học về miêu tả biểu cảm trong văn bản tự sự
2 Thấy rõ đợc ngời làm văn tự sự sẽ khó có thể miêu tả hay biểu cảm thành công nếu không chú trọng đến việc quan sát, liên tởng và tởng tợng; từ đó có ý thức rèn luyện nâng cao năng lực miêu tả và biểu cảm nói chung, quan sát, liên tởng và t-ởng tợng nói chung khi viết bài văn tự sự
B.Phơng pháp.
Diễn giảng, phân tích mẫu., phát vấn
C Phơng tiện.
Sgk + Sgv +Thiết kế Ngữ văn 10
D Tiến trình
I ổn định tổ chức
II.Kiểm tra bài cũ
Tự sự là gì? Cách chọn sự việc chi tiết trong văn tự sự?
III Bài mới
Hoạt động của Gv &
Hỏi: Hãy đọc đoạn
trích trong Sgk- tr73
và lần lợt trả lời những
câu hỏi cuối trang 74?
I Ví dụ
* Ví dụ (Tr 73- 74)
* Nhận xét
- Đoạn trích là đoạn trích tự sự vìnó có nhân vật và sự việc cụ thể:
+ Nhân vật cô gái( cô chủ, tiểu th) và chàng trai chăn cừu ( mục đồng)
+ Sự việc: một đêm thức trắng
- các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong đoạn trích:
-Nếucó lần…cảcả
một thế giới huyền bí bừng dạy…cả
-ban đầu là cuộc sống của chúng sinh và ban đêm
là cuộc sống của cây cỏ
- cái gì thế?-Xtê-pha-nét khe khẽ hỏi
- có một linh hồn lên thiên
đàng, cô chủ ạ.-Nói rồi tôi làm dấu thánh
- nàng cũng làm theo…cả
Nàng cứ ngồi
- Suối reo rõ hơn, đầm ao nhen lên những
đốm lửa nhỏ…cả
văng vẳng trong
những tiếng sột soạt, những tiếng rung khe khẽ
- Run lên và nép sát vào ngòi tôi
Từ phía mặt
…cả
đất lám lápdới kia nổi lênmột tiếng kêu dài não nuột,ngân vang rền rền một vì sao rực
-…cảtrong cảnh cô quạnh và u tịch
t
…cả ởng đâu cành cây đang vơn dàivà cỏ non
đang mọc khômh quen
…cả
thì dễ sợ đẹp quá kìa! Cảm thấy nh
…cả
có một cái gì mát rợi và mịn màng tựa nhẹ xuống vai tôi Với tiếng sột
…cả
soạt êm ái của những dải đăng ten và làn tóc mây gợn sóng
Trang 2Hỏi: Dựa vào những
kiến thức đã học ở
THCSvà qua phân tích
ví dụ hãy nêu khái
niệm Thế nào là miêu
tả? thế nào là biểu
cảm?
Gv: trong thực tế không
códanh giới rõ ràng
giữacác yếu tố miêu tả,
biểu cảm và tự sự …cả
yên nh thế nhoà
đi trong buổi mai đang rạng
Còn tôi, tôi nhìn nàng ngủ…cả
rỡ đổi ngôi l-ớtnhanh trên
đầu dờng nh tiếng than vãn đầu nàng đã
nặng trĩu vì
buồn ngủ và đã
ngả vào tôi Ngàn vì sao vẫn tiếp tục cuộc hành trình trầm lặng ngoan ngoãn nh một bày cừu lớn
hơi(…cả)ý nghĩ cao đẹp
- …cảTôi tởng
đâu một trong những ngôi sao kia…cảđã đậu xuống vai tôi
mà thiêm thiếp ngủ…cả
- Nhận xét: các yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp cho
đoạn văn trở nên sinh động, háp dẫn và giàu chất thơ ( (văn xuôi trữ tình)
II Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
1 Khái niệm
a Miêu tả: Dùng ngôn ngữ hay một phơng tiện tiện nghệ thuật khác làm cho ngời nghe, ngời đọc ngời xem
có thể thấy sự vật, hiện tợng, con ngời nh đang hiện lên trớc mắt
b Biểu cảm: bộc lộ tình cảm chủ quan của mình trớc sự vật, sự việc, hiện tợng và con ngời trong cuộc sống
2 So sánh
Miêu tả trong văn miêu
- Vị trí: chiếm vị trí quan trọng nhất và thờng chiếm số lợng câu chữ
nhiều nhất
- Mục đích: Để miêu tả
cho hay, cho rõ
- Không phải là yếu tố quan trọng nhất mà chỉ là yếu tố thêm vào ( phơng tiện) để bài văn tự sự trở nên cụ thể, sinh động,hấp dẫn
- Mục đích: kể chuyện cho rõ ràng trôi chảy, hấp dẫn
Biểu cảm trong văn biểu
- Vị trí: Là yếu tố then chốt để bày tỏ tình cảm, thái độ và sự đánh giá
của ngời đọc, ngời nghe
về đối tợng…cả
- là phơng tiện ddeer góp phần làcho các sự kiện chi tiết trong văn tự sự trở nên hấp dẫn và giàu cảm xúc
3 Căn cứ đánh giá
hiệu quả tác động của văn bản tự sự tớinhận thức và tình cảm, cảm xúc của ngời nghe
Trang 3trong một văn bản; mà
các yếu tố này hỗ trợ
nhau để tập trung almf
rõ chủ đề của văn
bản.Khi tìm hiểu loại
văn bản nào tghì cần
căn cứ vào đặc trng thể
loại để tìm hiểu.Đây là
mối quan hệ mang tính
nguyên lí của sự sáng
tạo, nếu xa dời se rơi
vào cực đoan phiến
diện Đã là văn tự sự thì
phải có cốt truyện, nhân
vật và sự việc Nhng để
tác phâm không kgo
khan thì cần sử dụng
các yếu tốmiêu tả,biểu
càm…cả
Hỏi: hãy đọc ví dụ Sgk
và trả lời câu hỏi 1?(tr
75)?hãy lấy ví dụ minh
hoạ cho mỗi loại?
Hỏi: hãy đọc yêu cầu
3- Tr 75 và trả lời?
III.Quan sát, liên tởng, tởng tợng đốivới việc miêu tả, biểu cảm trong bài văn tự sự.
1.Khái niệm
a /Liên tởng/: từ sự việc nào đó mà nghĩ đến sự việc, hiện tợng có liên quan
- Ví dụ: “ Biển” liên tởng tới Sóng, cát, đảo, bờ biển, hải âu…cả
b./ Quan sát/: xem xét đểnhì rõ, biết rõ sự vật, hay hiện tợng
-vd: Quan sát cảnh sân trờng lúc ra chơi…cả
c /tởng tợng/: Tạo ra trong tâm trí hìn ảnh của cáikhông có ở trớc mắt hoặc cha hề gặp…cả
- Ví dụ: Tởng tọng mình là con chim vàng anh bị nhốt trong lồng
2.Vai trò của liên tởng, tởng tợng, quan sát đối với việc miêu tả:
giúp cho miêu tả chân thật, sinh động
Ví dụ:- Phải quan sát mới viết đợc câu1 -Phải tởng tợng mới viết đợc câu: cô gáinom nh-
…cả
- Phải liên tởng mới viết đợc câu: cuộc hành trình…cả
3 Vai trò của liên tởng, tởng tợng, quan sát đối với biểu cảm.
- Muốn biểu cảm phải quan sát để tảđối tợng và vận dụng vốn tri thức vốn sống để hình thành những cảm xúc, rung động với đối tợng
- Muốn biểu cảm tốt thì cảm xúc nảy sinh từ: (a), (b), (c)
IV Củng cố
- Hs đọc phần ghi nhớ
V Dặn dò:
- Vn học bài và làm các bài tập còn lạ, soạn văn Tiết sau học “Tam đại con gà” &
“Nhng nó phải bằng hai mày”