Tham gia câu -Có 2 l ợt lời thoại qua lại: nội dung đều h ớng về ng ời giao tiếp, có 2 gạch đầu dòng ở từng lời thoại... Trong văn bản tự sự, đối thoại đ ợc thể hiện bằng các gạch đầu dò
Trang 2I.Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc
thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1 Đối thoại.
Trang 3Đọc đoạn trích sau:
Có ng ời hỏi:
- Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ
mà?
- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp
miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:
-Hà, nắng gớm, về nào…
-Hà, nắng gớm, về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi
thẳng Tiếng c ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái
giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con
Trang 4- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó! đói khổ ăn cắp ăn chộm bắt đ ợc ng ời ta còn th ơng Cái giống Việt gian bán n ớc
thì cứ cho mỗi đứa một nhát!
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ
đến mụ chủ nhà.
Về đến nhà, ông Hia nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ hôm nay thấy bố hôm nay có vẻ hơi khác, len lét đ a nhau ra
đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra
Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn, bằng ấy
tuổi đầu Ông lão nắm chặt hai tay mà rít lên:
-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi
Trang 5?Trong 3 câu đầu của
đoạn trích ai nói với
ai? Tham gia câu
-Có 2 l ợt lời thoại qua lại: nội dung đều h ớng về ng ời giao tiếp, có 2 gạch đầu dòng ở từng lời thoại
Trang 6?Những lời thoại đó ng
ời ta gọi là đối thoại,
vậy đối thoại là gì?
-Là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều ng ời
hoặc nhiều ng ời
Trong văn bản tự sự,
đối thoại đ ợc thể hiện bằng các gạch
đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp
Trang 7Học làm ng ời
Một anh học trò ở nhà thầy đã 3 năm
mà ch a thấy anh đọc sách, thầy Tăng
Tử ngạc nhiên lắm
Một hôm thầy gọi trò đến hỏi:
- Ng ơi đến nhà ta thụ giáo, mà ta chẳng thấy ng ơi đọc sách bao giờ?
Nghe thầy nói ng ời học trò lễ phép th a:
-Th a thầy con vẫn đọc đấy ạ
Trang 8Điều kiện để đối thoại diễn ra:
- Phải có hoàn cảnh giao tiếp
- Phải có sự hiện diện của ng ời tham gia
giao tiếp(2 ng ời trở lên)
- Giữa 2 ng ời phải có nhu cầu trao đổi thông tin
Trang 92 Độc thoại.
Câu “Hà, nắng gớm, về
nào….’’ Ông Hai nói
nào….’’ Ông Hai nói
với ai? Đây có phải
là câu đối thoại
không? Vì sao?
- Không phải là lời đối thoại:
+ Không h ớng tới một đối t ợng cụ thể nào cả(nói giữa trời)
+ Không liên quan gì đến chủ đề mà 2 ng ời đàn bà tản c đang nói.
Sau câu nói đó cũng chẳng
có ai đáp lại.
+ Nói bâng quơ để thoát lui.
Trang 10để nhục nhã thế này’’
Giống: đều có gạch đầu dòng.
Khác: ng ời nói không h ớng tới một ai(bâng quơ)
Trang 11Đó ng ời ta gọi là độc thoại.
?Vậy độc thoại là gì? -Là lời của một ng ời
nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong t ởng
t ợng Trong văn bản
tự sự khi ng ời độc thoại nói thành lời thì phía tr ớc câu nói có gạch đầu dòng
Trang 12Điều kiện để có lời độc thoại:
- Phải có hoàn cảnh giao tiếp để nhân vật có nhu cầu bộc lộ nội tâm
- Không cần có sự hiện diện của ng ời tham giao giao tiếp với nhân vật, hoặc nếu có ng ời tham gia giao tiếp thì lời độc thoại đó không h ớng vào ai
Trang 13Êy tuæi ®Çu…ai hái
Êy tuæi ®Çu…ai hái
ai?
-¤ng Hai hái chÝnh m×nh
Trang 14Về hình thức em thấy lời độc thoại nội tâm có gì khác so với những lời đối thoại, độc thoại tr ớc
đó? Vì sao?
-Không có gạch đầu dòng
-Những câu hỏi này không phát ra thành tiếng
mà chỉ âm thầm diễn ra trong suy nghĩ, tình cảm của ông Hai
-Thể hiện tâm trạng dằn vặt đau đớn của ông Hai trong những phút giây nghe tin làng chợ Dầu của ông theo giặc
Trang 15Đó là những câu độc thoại nội tâm.
?Vậy độc thoại nội tâm
là gì?
+Là lời độc thoại nh ng không đ ợc nói ra thành lời và không
có gạch đầu dòng ở những lời thoại
Trang 16tr êng lµ mét thÕ giíi k× diÖu sÏ më ra’’
(Cæng tr êng më ra-LÝ Lan)
Trang 17Xác định lời độc thoại, và cho biết đó là lời độc
thoại hay độc thoại nội tâm?
Độc thoại nội tâm: - Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, b ớc qua cánh cổng
tr ờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
Trang 18Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con,
b ớc qua cánh cổng tr ờng là một thế giới kì diệu sẽ
“Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ?Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ?
Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu…
Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu…
Trang 19xen nhau…
Trang 20Các hình thức diễn đạt trên có tác dụng nh thế nào trong việc thể hiện diễn biến của câu truyện
và thái độ của những ng ời tản c trong buổi tr a
ông Hai gặp họ?
Đặc biệt chúng đã giúp nhà văn thể hiện
thành công những diễn biến tâm lí của nhân
vật ông Hai nh thế nào?
Trang 21Các hình thức đối thoại tạo cho câu chuyện
có không khí nh cuộc sống thật, thể hiện thái
độ căm giận của những ng ời tản c đối với dân làng chợ Dầu, tạo tình huống để đi sâo vào nội tâm nhân vật.
Những hình thức độc thoại , độc thoại nội tâm đã giúp cho nhà văn khắc họa đ ợc sâu sắc tâm trạng dằn vặt, đau đớn khi nghe tin làng chợ Dầu-cái làng mà ông luôn lấy làm tự hào và hãnh diện của ông theo giặc, làm cho câu chuyện sinh động
Trang 22Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có gì giống và khác nhau?
* Đối thoại, độc thoại:
Trang 23II Luyện tập.
Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích(SGK)
Trang 24Có mấy lời trao(lời của
bà Hai)?
Có bao nhiêu lời đáp?
Có 3 lời trao(lời của bà Hai)
Chỉ có 2 lời đáp(lời của
ông Hai)
Trang 25-Này, thầy nó ạ (ông không đáp lại)
-Thầy nó ngủ rồi à? (Gì-ông Hai đáp)
-Tôi thấy ng ời ta đồn-Tôi thấy ng ời ta đồn…….(ông Hai gắt lên (ông Hai gắt lên
“Biết rồi’’)
ờng, buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc