Cơ sở khoa học của phương pháp Bàn tay nặn bột Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015... Là phương pháp dạy học khoa học • dựa trên cơ sở sự tìm tòi-nghiên cứu • áp dụng ch
Trang 1GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP
BÀN TAY NẶN BỘT
TRƯỜNG TIỂU HỌC SỐ 1 THỊ TRẤN SỊA
TRIỂN KHAI CHUYÊN ĐỀ
Thị trấn Sịa, ngày 25/11/2015
Trang 2NỘI DUNG TRÌNH BÀY
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Phần 1: Những đặc trưng cơ bản của phương pháp
Trang 3NỘI DUNG TRÌNH BÀY
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
PHẦN I:
NHỮNG ĐẶC TRƯNG CỦA PHƯƠNG PHÁP
“BÀN TAY NẶN BỘT”
Trang 41.1 MỤC TIÊU
Hiểu được:
cơ sở khoa học của PP-BTNB các nguyên tắc của PP-BTNB tiến trình dạy học của PP-BTNB những điểm giống và khác biệt giữa PP-BTNB và một số phương pháp dạy học tích cực khác.
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
4
Trang 5A Cơ sở khoa học của phương pháp
Bàn tay nặn bột
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 64.Mục tiêu ?5.Lợi ích ?
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
6
Trang 7A “BÀN TAY NẶN BỘT” LÀ GÌ ?
Tên gọi:
Khởi xướng:
Đặc trưng:
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
La main à la pâte (LAMAP), Hands-on
GS Georges Charpak (tại Pháp,1995)
1 Là phương pháp dạy học khoa học
• dựa trên cơ sở sự tìm tòi-nghiên cứu
• áp dụng cho việc dạy học các môn KHTN (Lý, Hóa, Sinh)
• thích hợp đối với bậc tiểu học và THCS.
2 Chính HS tự tìm ra câu trả lời
• cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống
• thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu, điều tra
• từ đó tự hình thành kiến thức cho bản thân
Trang 8A “BÀN TAY NẶN BỘT” LÀ GÌ ?
Mục tiêu
Lợi ích
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
• Tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá, yêu và say mê khoa học sáng tạo, phát hiện, giải quyết vấn đề của HS
• Chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt
thông qua ngôn ngữ nói và viết cho HS
• HS nhớ lâu và hiểu rõ câu trả lời mình tìm được,
• HS tạo lập thói quen làm việc như các nhà KH:
• hình thành khả năng suy luận theo phương pháp nghiên cứu từ nhỏ,
• hình thành tác phong, phương pháp làm việc khi trưởng thành
Trang 9B Các nguyên tắc của PP-BTNB
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 10HOẠT ĐỘNG 2: (Sách – tr 22-28 và 37-39,)
TÌM HIỂU VỀ:
Cần đảm bảo các nguyên tắc cơ bản nào khi giảng dạy khoa học dựa trên
cơ sở tìm tòi-nghiên cứu ?
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
10
Trang 11B1 6 NGUYÊN TẮC CƠ BẢN
1 Học sinh tự làm thí nghiệm
2 Học sinh phải hiểu rõ câu hỏi hoặc vấn đề cần giải
quyết trong bài học
Trang 12B 10 NGUYÊN TẮC CỦA PP-BTNB
1 HS quan sát sự vật / hiện tượng thực, gần gũi.
2 HS lập luận , bảo vệ ý kiến cá nhân, thảo luận với t.thể
3 GV tổ chức các hoạt động theo tiến trình SP nhằm
nâng cao dần mức độ học tập
dành cho HS phần tự chủ khá lớn.
4 Tối thiểu 2 giờ/tuần , nhiều tuần liền cho 01 đề tài.
5 HS bắt buộc có 1 vở thực hành , hs tự ghi chép theo
cách thức và ngôn ngữ của chính các em.
6 Mục tiêu : HS chiếm lĩnh dần dần các khái niệm KH-KT
được thực hành, củng cố ngôn ngữ viết và nói.
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
12
6 nguyên tắc đối với dạy – học theo PP-BTNB
Trang 13B 10 NGUYÊN TẮC CỦA PP-BTNB
7 Gia đình / khu phố được khuyến khích thực hiện các công
việc của lớp học
8 Các cơ sở khoa học ở địa phương (Viện nghiên cứu, ĐH,
CĐ…) giúp các hoạt động của lớp theo khả năng
9 Trường CĐSP, ĐHSP ở địa phương giúp giáo viên về kinh
nghiệm và phương pháp giảng dạy
10 Giáo viên là người chịu trách nhiệm giáo dục và đề xuất
những hoạt động của lớp mình phụ trách, tìm trợ giúp:
ở các website có nội dung liên quan,
qua trao đổi với các đồng nghiệp, các nhà sư phạm, các
Trang 14C CÁC LƯU Ý KHI ÁP DỤNG
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 15C CÁC LƯU Ý KHI ÁP DỤNG
Giảng dạy hoàn toàn khác nhau giữa các lớp, phụ thuộc vào trình độ của học sinh.
Năng động không theo một khuôn mẫu nhất định
Đề xuất một tiến trình giảng dạy của mình phù hợp
với từng đối tượng học sinh, từng lớp học.
Không thể nóng vội , cần thực hiện từng bước để tạo thói quen cho học sinh lúc đó việc dạy học với
PP BTNB sẽ dễ dàng và đem lại hiệu quả cao.
Tất cả các câu hỏi của HS đưa ra ta không bỏ vào sọt rác mà sẽ trả lời qua bài học.
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
15
Lưu ý đối với giáo viên khi áp dụng PP-BTNB
Trang 16Vai trò của giáo viên
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
- giữa "thế giới" khoa học và HS
- Người đàm phán với HS những thay đổi nhận thức liên quan với những câu hỏi được xử lí, với các thiết bị thực nghiệm thích đáng, với mô hình giải thích hợp lí
- Đảm bảo sự đoán trước và giải quyết các xung đột nhận thức
- Hành động bên cạnh với mỗi HS cũng như với mỗi nhóm HS và cả lớp
Trang 17D TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5 BƯỚC
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 18HOẠT ĐỘNG 3: (Sách- tr.41-44) Trả lời câu hỏi:
Các bước trong tiến trình sư phạm của PP-BTNB là gì ?
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
18
Trang 19D TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5 BƯỚC
B1 Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề
B2 Bộc lộ suy nghĩ, quan niệm ban đầu của HS
B3 Đề xuất câu hỏi / giả thuyết và thiết kế phương
án thực nghiệm
B4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên cứu
B5 Kết luận và hệ thống hóa kiến thức.
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
19
Trang 20D1 BƯỚC 1
Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
Trang 21Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
21
1 Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề
GV chủ động đưa ra
Tình huống xuất phát
Câu hỏi lớn của bài học
Câu hỏi nêu vấn đề
dẫn nhập vào bài học
Phù hợp với trình độ HS Gây mâu thuẫn nhận thức Kích thích tính tò mò
Câu hỏi mở
Trang 22D2 BƯỚC 2
Bộc lộ suy nghĩ, quan niệm ban đầu của HS
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 23Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
23
2 Bộc lộ quan niệm ban đầu của học sinh
khuyến khích
Giáo viên
nêu suy nghĩ, nhận thức ban đầu
về sự vật, hiện tượng mới.
Học sinh
trình bày bằng viết, vẽ, nói.
quan niệm đúng quan niệm sai
khuyến khích
ít chú ý
chú trọng
Trang 25Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
25
3.1 Đề xuất câu hỏi
Trang 26Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
26
3.2 Đề xuất phương án thực nghiệm nghiên cứu
Những câu hỏi của học sinh
Nêu câu hỏi cho HS,
Trang 27D4 BƯỚC 4
Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên cứu
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
Trang 28Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
28
4 Tiến hành thí nghiệm tìm tòi-nghiên cứu
GV khéo léo nhận xét và lựa chọn p.án tối ưu
Các phương pháp
Ưu tiên thực hiện thí nghiệm trên vật thật Làm mô hình
Những phương án
học sinh nêu ra
Quan sát tranh vẽ Điều tra
Nghiên cứu tài liệu
Trang 29Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa Thiên Huế - Tháng 10/2015 29
Thực nghiệm
thí nghiệm
B1 Nêu rõ mục đích và yêu cầu thí nghiệm (GV hoặc HS)
- thí nghiệm để làm gì ?
- để trả lời cho câu hỏi gì ?
B2 GV phát dụng cụ, vật liệu thí nghiệm tương ứng với HĐ.
B3 HS tiến hành thực nghiệm, ghi chép vào vở thí nghiệm
- vật liệu thí nghiệm (TN)
- cách bố trí và thực hiện TN
- kết quả thực hiện TN
- kết luận sau TN
Trang 30Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
- để trả lời cho câu hỏi gì ?
B2 Quan sát tranh vẽ khoa học hoặc mô hình phóng to.
Trang 31D5 BƯỚC 5
Kết luận, hệ thống hóa kiến thức
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 32Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
32
B1 GV yêu cầu một vài HS cho kết luận sau khi thực hiện thí nghiệm
5 Kết luận, hệ thống hóa kiến thức
B2 GV cho HS nhìn lại, đối chiếu với các ý kiến ban đầu (trước khi học kiến thức).
B3 HS tự phát hiện mình đúng hay sai, tự phát
hiện những sai lệch trong nhận thức và tự sửa chữa.
B4 GV tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở kiến thức của bài học.
Trang 33TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM 5 BƯỚC Phân công nhiệm vụ của HS và GV
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
Trang 34-Câu hỏi nêu vấn đề:
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
34
Trang 35- Nêu những suy nghĩ
- hình thành câu hỏi, giả thuyết
- … bằng nhiều cách nói, viết, vẽ
Đây là bước quan trọng đặc trưng của PP-BTNB
- Khuyến khích HS nêu những suy nghĩ … bằng nhiều cách nói, viết, vẽ
- Quan sát nhanh để tìm các hình vẽ khác biệt
- Không nhất thiết phải chú
ý tới các quan niệm ĐÚNG
- Cần phải chú trọng đến các quan niệm SAI
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
35
Trang 36HS đề xuất câu hỏi liên quan đến nội dung bài học.
- Giúp HS đề xuất câu hỏi liên quan đến nội dung bài học
- Kiểm soát lời nói, cấu trúc câu hỏi, chính xác hoá từ vựng của HS
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
36
Trang 37-HS trình bày các ý tưởng của mình, đối chiếu nó với những bạn khác.
- Đặt câu hỏi
- Đề nghị HS đề xuất thực nghiệm tìm tòi nghiên cứu
để trả lời cho câu hỏi đó
- Ghi lại các cách đề xuất của HS (không lặp lại)
- Nhận xét chung và quyết định tiến hành PP thí
nghiệm đã chuẩn bị sẵn
- (Nếu HS chưa đề xuất được
GV có thể gợi ý hay đề xuất phương án cụ thể Chú ý làm
rõ và quan tâm đến sự khác biệt giữa các ý kiến).
Trang 38
- …thí nghiệm (Ưu tiên thí nghiệm trực tiếp trên vật thật)
- … quan sát
- … điều tra
- … nghiên cứu tài liệu.
- HS ghi chép lại vật liệu thí nghiệm, cách
bố trí, và thực hiện thí nghiệm (mô tả bằng lời hay hình vẽ)
- Nêu rõ yêu cầu, mục đích thí nghiệm sau đó mới phát các dụng cụ và vật liệu thí nghiệm
- Bao quát và nhắc nhở các nhóm chưa thực hiện, hoặc thực hiện sai…
- Tổ chức việc đối chiếu các ý kiến sau một thời gian tạm đủ
mà HS có thể suy nghĩ
- Khẳng định lại các ý kiến về phương pháp kiểm chứng giả thuyết mà HS đề xuất.
- Không chỉnh sửa cho HS.
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
38
Trang 39dung ở trên (thí nghiệm, quan sát, điều tra, nghiên cứu tài liệu).
- Thu nhận các kết quả và ghi chép lại để trình bày
- Tập hợp các điều kiện thí nghiệm nhằm kiểm chứng các ý tưởng nghiên cứu được đề xuất
- Giúp HS phương pháp trình bày các kết quả
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015
39
Trang 40• Nếu giả thuyết sai: quay lại bước 3.
• Nếu giả thuyết đúng: kết luận và ghi nhận chúng
- Động viên HS và yêu cầu bắt đầu lại tiến trình nghiên cứu.
- Giúp HS lựa chọn các lý luận
và hình thành kết luận.
- Sau khi thực hiện n/c, các câu hỏi dần dần được giải quyết, các giả thuyết dần dần được kiểm chứng tuy nhiên vẫn chưa có hệ thống hoặc chưa chính xác một cách khoa học.
- Có trách nhiệm tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để học sinh ghi vào vở coi như là kiến thức bài học.
- Khắc sâu kiến thức bằng cách đối chiếu biểu tượng ban đầu
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
40
Trang 41TÀI LIỆU THAM KHẢO
Vụ giáo dục tiểu học, Hội gặp gỡ Việt Nam (2011), Phương pháp bàn tay nặn bột ứng dụng vào môn khoa học ở trường tiểu học Việt Nam, Hà Nội.
http://www.fondation-lamap.org/
http://www.schoolscience.co.uk/primary/resources/ energy-and-sustainability
experimentales-et-technologie.html
http://www.primtice.education.fr/cycle3/sciences-http://www.sciencekids.co.nz/experiments.html
Ph òng Giáo dục và Đào tạo Q uảng Điền - Tháng 11/2015
41
Trang 42KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ MẠNH KHỎE
VÀ HẠNH PHÚC.
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!
Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Điền- Tháng 11/2015