-Cổ tích : Loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc: - Nhân vật bất hạnh như: Người mồ côi, người con riêng, người có hình dạng xấu xí; - Nhân vật dũng sĩ
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KỲ I – MÔN: NGỮ VĂN 6 I.PHẦN VĂN BẢN
1.Các thể loại truyện dân gian: (định nghĩa)
- Truyền thuyết:Loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng
tượng kì ảo Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể
-Cổ tích : Loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc:
- Nhân vật bất hạnh (như: Người mồ côi, người con riêng, người có hình dạng xấu xí);
- Nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng kì lạ;
- Nhân vật thông minh và nhân vật ngốc nghếch;
- Nhân vật là động vật (con vật biết nói năng, hoạt động, tính cách như con người)
Truyện cổ tích thường có yếu tố hoang đường, thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối với cái ác, cái tốt đối với cái xấu, sự công bằng đối với sự bất công
- Truyện ngụ ngôn Là loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần , mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc về chính con người để nói bóng gió , kín đáo chuyện con người , nhằm khuyên nhủ, răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống
- Truyện cười: Loại truyện kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cười mua vui hoặc phê phán
những thói hư, tật xấu trong xã hội
2.Nội dung chính các truyện dân gian đã học
2.1.Truyền thuyết:
a Thánh Gióng: Hình tượng Thánh Gióng với nhiều màu sắc thần kì là biểu tượng rực rỡ của ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước,
đồng thời là sự thể hiện quan niệm và ước mơ của nhân dân ta ngay từ buổi đầu lịch sử về người anh hùng cứu nước chống ngoại xâm
b Sơn Tinh,Thủy Tinh: Là câu chuyện tưởng tượng kì ảo, giải thích hiện tượng lũ lụt và thể hiện sức mạnh, ước mong của người
Việt cổ muốn chế ngự thiên tai, đồng thời suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng
2.2.Truyện cổ tích
a.Thạch Sanh: Là truyện cổ tích về người dũng sĩ diệt chằn tinh, diệt đại bàng cứu người bị hại, vạch mặt kẻ vong ân bội nghĩa và
chống quân xâm lược Truyện thể hiện ước mơ, niềm tin về đạo đức, công lí xã hội và lí tưởng nhân đạo, yêu hòa bình của nhân dân
ta Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng thần kì độc đáo và giàu ý nghĩa( như sụ ra đời và lớn lên kì lạ của Thạch Sanh, cung tên vàng, cây đàn thần, niêu cơm thần…)
b.Em bé thông minh: Đây là truyện cổ tích về nhân vật thông minh- kiểu nhân vật rất phổ biến trong truyện cổ tích Việt Nam và
thế giới Truyện đề cao sự thông minh và trí khôn dân gian( qua hình thức giải những câu đố, vượt những thách đố oái oăm,…)từ đó tạo nên tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên trong đời sống hành ngày
2.3.Truyện ngụ ngôn
a.Ếch ngồi đáy giếng: Từ câu chuyện về cách nhìn thế giới bên ngoài chỉ qua miệng giếng nhỏ hẹp của chú ếch, truyện Ếch ngồi
đáy giếng ngụ ý phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang, khuyên nhủ người ta phải cố gắng mở rộng tầm hiểu biết
của mình, không được chủ quan, kiêu ngạo.
b.Thầy bói xem voi: Từ câu chuyện chế giễu cách xem và phán về voi của năm ông thầy bói, truyện Thầy bói xem voi khuyên
người ta: muốn hiểu biết sự vật, sự việc phải xem xét chúng một cách toàn diện
2.4.Truyện cười:
Treo biển: Mượn câu chuyện nhà hàng bán cá nghe ai “góp ý” về cái tên biển cũng làm theo, truyện tạo nên tiếng cười vui vẻ, có ý
nghĩa phê phán nhẹ nhàng những người thiếu chủ kiến khi làm việc, không suy xét kĩ khi nghe những ý kiến khác
3 Chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa truyền thuyết với cổ tích; giữa truyện ngụ ngôn với truyện cười.
*So sánh truyền thuyết và truyện cổ tích.
Giống nhau:
- Đều có yếu tố hoang đường, kì ảo
- Đều có mô típ như sự ra đời kì lạ và tài năng phi thường của nhân vật chính
Khác nhau:
- Nếu truyền thuyết kể về các nhân vật, sự kiện lịch sử và cách đánh giá của nhân dân đối với những nhân vật, sự kiện được kể thì truyện cổ tích kể về cuộc đời của các nhân vật nhất định và thể hiện niềm tin, ước mơ của nhân dân về công lí xã hội
*So sánh truyện ngụ ngôn với truyện cổ tích
Giống nhau:
- Đều có chi tiết gây cười, tình huống bất ngờ
Khác nhau:
- Nếu mục đích của truyện ngụ ngôn là khuyên nhủ, răn dạy người ta một bài học trong cuộc sống thì mục đích của truyện cười là mua vui, phê phán, chế giễu những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống
2.5.Văn học trung đại: Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng.
a-Nghệ thuật:
-Tạo nên tình huống truyện gay cấn
-Sáng tạo nên các sự kiện có ý nghĩa so sánh, đối chiếu
-Xây dựng đối thoại sắc sảo có tác dụng làm sáng lên chủ đề truyện (nêu cao gương sáng về một bậc lương y chân chính)
b-Ý nghĩa:
- Truyện ngợi ca vị Thái y lệnh, không những giỏi về chuyên môn mà còn có tấm lòng nhân đức, thương xót người bệnh
- Câu chuyện là bài học về y đức cho những người làm nghề y hôm nay và mai sau
*Lưu ý: Phần tóm tắt văn bản: các em đọc lại văn bản và tóm tắt theo cách ngắn gọn nhất
II.PHẦN TIẾNG VIỆT
I Từ và cấu tạo từ tiếng Việt:
1.Từ là gì?
-Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu
- Từ đơn là từ chỉ có một tiếng, VD: Bàn, ghế, tủ, sách…
Trang 2
- Từ phức là từ cĩ 2 tiếng trở lên, từ phức gồm cĩ:
+ Từ ghép: Ghép các tiếng cĩ quan hệ với nhau về nghĩa, VD: Bàn ghế, bánh chưng, ăn ở, mệt mỏi…
+ Từ láy: Cĩ quan hệ láy âm giữa các tiếng với nhau, VD: ầm ầm, sạch sành sanh, trồng trọt,…
2.Mơ hình:
3 Bài tập :
3.1/ Đọc câu văn sau và trả lời câu hỏi bên dưới :
Người Việt Nam ta – con cháu vua Hùng – khi nhắc đến nguồn gốc của mình, thường xưng là con Rồng cháu Tiên
a Các từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu cấu tạo từ nào ?
b Tìm từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc.
c Tìm thêm từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc
Gợi ý :a Các từ nguồn gốc, con cháu thuộc kiểu cấu tạo từ ghép
b Từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc : cội nguồn, gốc gác, …
c Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc : ông bà, cha mẹ, anh em, con cháu, …
3.2/ Tìm từ láy : Gợi ý : a Tả tiếng cười : khanh khách, ha hả, hô hố, hì hì, …
b Tả tiếng nói : ồm ồm, khàn khàn, thỏ thẻ, lầu bầu, …
c Tả dáng điệu : lom khom, lả lướt, nghênh ngang, …
3.3/ Xác định từ trong câu cho sẵn.
Gợi ý :- Thần/dạy/ dân/ cách /trồng trọt,/ chăn nuôi /và/ cách/ ăn ở.
- Từ /đấy,/nước/ ta /chăm /nghề /trồng trọt,/ chăn nuôi /và /có/ tục/ ngày/ Tết/ làm / bánh chưng, /bánh giầy
cII Từ mượn:
1 Từ thuần việt: là những từ do nhân dân ta tự sáng tạo ra.
2 Từ mượn: (vay mượn hay từ ngoại lai) Là những từ của ngơn ngữ nước ngồi được nhập vào ngơn ngữ của ta để biểu thị
những sự vật, hiện tượng, đặc điểm,…mà tiếng ta chưa cĩ từ thật thích hợp để biểu thị
- Bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng việt là từ mượn tiếng Hán (gồm từ gốc Hán và từ Hán việt)
- Ngồi ra cịn mượn từ của một số ngơn ngữ khác Anh, Pháp,…
3.Cách viết các từ mượn:
+Đối với từ mượn đã được Việt hố hồn tồn thì viết như tiếng Việt:
+Đối với từ mượn chưa được Việt hố thì dùng gạch nối để nối các tiếng với nhau.(Sin-ga-po, Ma-lai-xi-a…)
3.Nguyên tắc mượn từ: Tiếp thu tinh hoa văn hố nhân loại Giữ gìn bản sắc dân tộc.Khơng mược từ một cách tuỳ tiện.
Mơ hình:
4 Bài tập:
4.1/ Xác định từ mượn trong câu:
a Đúng ngày hẹn, bà mẹ vô cùng ngạc nhiên vì trong nhà tự nhiên có bao nhiêu là sính lễ.
b Ngày cưới, trong nhà Sọ Dừa cỗ bàn thật linh đình, gia nhân chạy ra chạy vào tấp
nập
c Ông vua nhạc pốp Mai-cơn Giắc-xơn đã quyết định nhảy vào lãnh địa in-tơ-nét với
việc mở một trang chủ riêng
4.2/ Kể một số từ mượn mà em biết :
Gợi ý :a Hán Việt : giang sơn, sứ giả, tráng sĩ,…
b Ngôn ngữ khác : ti vi, xà phòng, mít tinh, ra-đi-ô, ga, xô viết, in-tơ-nét, …
- Đơn vị đo lường : mét, lít, kí lô gam, …
- Tên bộ phận xe đạp : ghi đông, líp, sên, …
- Tên một số đồ vật : cát sét, ti vi, vi ô lông, …
III Nghĩa của từ:
1 Nghĩa của từ :là nội dung mà từ biểu thị.
2 Các giải thích nghĩa của từ: 2 cách.
- Trình bày khái niệm mà từ biểu thị, VD: Tập quán: là thĩi quen của………
- Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với từ cần giải thích
Ví dụ: Lẫm liệt: Hùng dũng, oai nghiêm
Nao núng: Lung lay, khơng vững lịng nay ở mình nữa
3 Bài tập :
Phân loại từ theo nguồn gốc
Từ mượn Các ngơn từ khác
Từ mượn Tiếng Hán
Từ gốc Hán Từ Hán Việt
Cấu tạo từ
Trang 33.1/Giải thích nghĩa của các từ:
Gợi ý :- học tập : học và luyện tập để có hiểu biết, có kĩ năng.
- học lỏm : nghe hoặc thấy người ta làm rồi làm theo, chứ không được ai trực tiếp dạy
bảo
- học hỏi : tìm tòi, hỏi han để học tập.
- học hành : học văn hóa có thầy, có chương trình, có hướng dẫn.
- trung bình : ở vào khoảng giữa trong bậc thang đánh giá, không khá cũng không kém,
không cao cũng không thấp
- trung gian : ở vị trí chuyển tiếp hoặc nối liền giữa hai bộ phận, hai giai đoạn, hai sự vật,
- trung niên : đã quá tuổi thanh niên nhưng chưa đến tuổi già.
- giếng : hố đào sâu vào lòng đất thẳng đứng để lấy nước.
- rung rinh : chuyển động qua lại nhẹ nhàng, liên tiếp.
- hèn nhát : không dũng cảm, thiếu can đảm, đáng khinh bỉ.
IV Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ:
1 Từ cĩ thể cĩ một nghĩa hay nhiều nghĩa (ví dụ: Tốn học, Văn học, Vật lí học…từ cĩ một nghĩa); chân, mắt, mũi…từ cĩ nhiều
nghĩa)
2 Từ nhiều nghĩa là kết quả của hiện tượng chuyển nghĩa.
- Nghĩa gốc: Là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở để hình thành các nghĩa khác
- Nghĩa chuyển là nghĩa được hình thành trên cơ sở của nghĩa gốc
Ví dụ: Mũi (mũi kim, mũi dao, mũi bút…), chân (chân trời, chân mây, chân tường, chân đê,…), mắt (mắt nứa, mắt tre, mắt na…),đầu (đầu giường, đầu đường, đầu sơng, )
3 Bài tập : 3.1/ Tìm từ chỉ bộ phận cơ thể người và kể ra từ chuyển nghĩa của chúng :
Gợi ý :- chân : chân bàn, chân núi, chân trời, chân đê, …
- tai : tai ấm, tai nấm,…
3.2/ Tìm từø chỉ bộ phận cây cối được chuyển nghĩa để cấu tạo chỉ bộ phận cơ thể người
Gợi ý : lá phổi, quả tim, …
3.3/ Một số hiện tượng chuyển nghĩa:
a Chỉ sự vật chuyển thành hành động :
- cái cưa cưa gỗ
- hộp sơn sơn cửa
- cái bào bào gỗ
b Chỉ hành động chuyển thành chỉ đơn vị :
- bó lúa một bó lúa
- nắm cơm một nắm cơm
V Lỗi dùng từ:
1- Các lỗi dùng từ:
+ Lỗi lặp từ.Ví dụ:
(1) Truyện dân gian thường cĩ nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo nên em rất thích đọc truyện dân gian.
(2) Bạn Lan là một lớp trưởng gương mẫu nên cả lớp ai cũng đều rất lấy làm quý mến bạn Lan.(từ gạch chân là từ lặp nên
loại bỏ để viết lại cho đúng)
=>Lan là một lớp trưởng gương mẫu nên cả lớp đều quý mến
+ Lỗi lẫn lộn các từ gần âm.Ví dụ:
(1) Ngày mai, chúng em sẽ đi thăm quan Viện bảo tàng của tỉnh.
(2) Ơng hoạ sĩ già nhấp nháy bộ ria mép quen thuộc.
(3) Tiếng Việt cĩ khả năng tả linh động mọi trạng thái tình cảm của con người.
(4) Cĩ một số bạn cịn bàng quang với lớp.
(5) Vùng này cịn khá nhiều thủ tục như: ma chay, cưới xin đều cỗ bàn linh đình; ốm đau khơng đi bệnh mà ở nhà cúng
bái,…
Những từ gạch chân là từ lặp, nên thay bằng các từ sau: (1)tham quan, (2)mấp máy, (3)sinh động, (4)bàng quan,(5)
hủ tục.
+ Lỗi dùng từ khơng đúng nghĩa.Ví dụ:
(1) Mặc dù cịn một số yếu điểm, nhưng so với năm học cũ, lớp 6B đã tiến bộ vượt bậc.
(2) Trong cuộc họp lớp, Lan đã được các bạn nhất trí đề bạt làm lớp trưởng.
(3) Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã tận mắt chứng thực cảnh nhà tan cửa nát của những người nơng dân.
(4) Làm sai thì cần thực thà nhận lỗi, khơng nên bao biện.
(5) Chúng ta cĩ nhiệm vụ giữ gìn những cái tinh tú của văn hố dân tộc.
Sử lại bằng những từ sau : (1) điểm yếu hoặc nhược điểm,(2) bầu hoặc chọn, (3)chứng kiến, (4) thành khẩn và nguỵ biện, (5) tinh tuý
IV Từ loại và cụm từ.
1.Danh từ: a.Nghĩa khái quát: Là những từ chỉ người, vật, hiện tượng, khái niệm…
b.Đặc điểm ngữ pháp của danh từ:
-Khả năng kết hợp:Danh từ cĩ thể kết hợp với từ chỉ số lượng ở phía trước, các từ này, nọ, ấy, kia,…và một số từ khác ở sau
để tạo thành cụm danh từ
-Chức vụ ngữ pháp của danh từ:
+Điển hình là làm chủ ngữ: Cơng nhân này// đang làm việc.
+Khi làm vị ngữ phải cĩ từ là đi kèm :Tơi// là người Việt Nam.
-Các loại danh từ: Xem mơ hình danh từ sau:
Trang 4
+Danh từ đơn vị:nêu tên đơn vị dùng để tính đếm, đo lường sự vật
+Danh từ chỉ sự vật:dùng để nêu tên từng loại hoặc từng cá thể người, vật, hiện tượng, khái niệm…
.Danh từ chung : là tên gọi một loại sự vật
.Danh từ riêng:tên riêng của từng người, từng vật, từng địa phương
-Cách viết hoa danh từ riêng (Quy tắc viết hoa ) ghi nhớ sgk T-109
2 Cụm danh từ:
a.Nghĩa khái quát:Là tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nĩ tạo thành.
b.Đặc điểm ngữ nghĩa của cụm danh từ: nghĩa của cụm danh từ đầy đủ hơn một danh từ (cơng nhân/chú cơng nhân kia)
c.Chức vụ ngữ pháp của cụm danh từ: giống như danh từ
*Mơ hình cụm danh từ đầy đủ:
Tất cả các em học sinh thân yêu
Vd: Tìm cụm danh từ trong các câu :
a Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng
đáng
b Gia tài chỉ có một lưỡi búa của cha để lại
c Đại bàng nguyên là một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ
Điền cụm danh từ vào mô hình cụm danh từ.
Phần trước( Từ chỉ số
lượng )
Phần trung tâm(Danh từ )
Phần sau(Đặc điểm, vị trí của sự vật)
một một một
người chồng lưỡi búa con yêu tinh
thật xứng đáng của cha để lại
ở trên núi, có nhiều phép lạ
3.Số từ và lượng từ:
* Số từ: Là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật.
-Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ (ví dụ: hai con gà, ba học sinh…)
-Khi biểu thị số thứ tự, số từ đứng sau danh từ (ví dụ: Canh bốn canh năm vừa chợp mắt; Tơi // là con thứ nhất.)
Lưu ý: phân biệt số từ với danh từ đơn vị (số từ khơng trực tiếp kết hợp với chỉ từ, trong khi đĩ danh từ đơn vị cĩ thể trực tiết kết hợp được với số từ ở phía trước và chỉ từ ở phía sau)
Ví dụ: khơng thể nĩi: một đơi con trâu, mà cĩ thế nĩi là:một đơi gà kia
* Lượng từ: Là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Lượng từ được chia thành hai nhĩm:
+ Lượng từ chỉ ý nghĩa tồn thể: tất cả, tất thảy, cả,…
+ Lượng từ chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối: những, mỗi, mọi, từng, các,…
*Phân biệt số từ và lượng từ:
- Số từ chỉ số lượng cụ thể và số thứ tự (một, hai, ba, bốn, nhất, nhì…)
- Lượng từ chỉ lượng ít hay nhiều (khơng cụ thể: Những, mấy, tất cả, dăm, vài…)
Vd: Các từ in đậm trong hai dòng thơ sau được dùng với ý nghĩa như thế nào ?
Con đi trăm núi ngàn khe Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.
trăm, ngàn, muôn : chỉ số lượng nhiều, rất nhiều ( lượng từ )
2.3 Xác định lượng từ trong các câu:
a Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi…
b Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tướng rút lui mỗi người một ngả.
4 Chỉ từ:* Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí (định vị) của sự vật trong khơng gian hoặc thời gian.
* Hoạt động của chỉ từ trong câu:
+ Làm phụ ngữ S2 ở sau trung tâm cụm danh từ (theo dõi chỉ từ “kia” ở mơ hình cụm danh từ trên)
Danh từ
Chính xác
Ước chừn
g
Trang 5+ Làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu.
Ví dụ: Chỉ từ (đĩ) làm chủ ngữ và định vị sự vật trong khơng gian
(Đĩ // là quê hương của tơi.)
C V
Ví dụ: Chỉ từ (ấy) làm trạng ngữ và định sự vật trong thời gian
(Năm ấy, tơi// vừa trịn ba tuổi.)
TN C V
5 Động từ: - Động từ là những từ chỉ hành động, trạng thái của sự vật.
- Động từ thường kết hợp với các từ đã, sẽ, đang, cũng, vẫn, hãy, đừng, chớ… để tạo thành cụm động từ.
- Chức vụ ngữ pháp của động từ:
+ Chức vụ điển hình là làm vị ngữ.
+ Khi làm chủ ngữ, động từ thường mất hết khả năng kết hợp với các từ đã, sẽ, đang, hãy….
-Động từ chia làm hai loại:
+Động từ tình thái (thường địi hỏi cĩ động từ khác đi kèm:
+Động từ chỉ hành động, trạng thái : động từ chỉ hành động (đi, đững, nằm, hát…) và động từ trạng thái(yêu, ghét, hờn, giận…,
vỡ, gãy, nát…)
6.Cụm động từ: *Cụm động từ là tổ hợp từ do động từ một số từ ngữ phụ thuộc nĩ tạo thành (đang học bài,…)
*Cụm động từ cĩ ý nghĩa đầy đủ và cĩ cấu tạo phức tạp hơn một động từ Đt
*Chức vụ ngữ pháp của cụm động từ:giống như động từ
-Làm vị ngữ
-Làm chủ ngữ: khơng cĩ phụ ngữ trước (ví dụ:Đi // là hành động quả quyết.)
-Cụm động từ cĩ cấu tạo đầy đủ gồm ba phần: Xem SGK/148
*Mơ hình sau:
Bài tập : 1 Tìm cụm động từ trong các câu sau:
a Em bé còn đang đùa nghịch ở sau nhà
b Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng
c Triều đình đành tìm cách giữ sứ thần ở công quán để có thì giờ đi hỏi ý kiến của
em bé thông minh nọ
2.3 Điền cụm động từ vào mô hình cụm động từ ( Chú ý động từ chính làm trung tâm ).
Phần trước Phần trung
tâm ( Động từ )
Phần sau
yêu thương muốn kén đành tìm có
đi hỏi
ở sau nhà
Mị Nương hết mực cho con một người chồng thật xứng đáng
cách giữ sứ thần ở công quán để có thì giờ đi hỏi ý kiến của em bé thông minh nọ
thì giờ đi hỏi ý kiến của em bé thông minh nọ
ý kiến của em bé thông minh nọ
7.Tính từ và cụm tính từ: - Tính từ là những từ chỉ đặc điểm, tính chất của sự vật, hành động, trạng thái.
- Các loại tính từ: Tính từ chỉ đặc điểm tuyệt đối: trắng bĩc, đỏ chĩt… (khơng kết hợp với các từ chỉ mức độ,), tính từ chỉ đặc điểm tương đối: đỏ, xanh, vàng… (kết hợp được với từ chỉ mức độ)
- Tính từ và cụm tính từ cĩ thể làm vị ngữ, chủ ngữ trong câu Khả năng làm vị ngữ của tính từ hạn chế hơn động từ.
Ví dụ: Vàng // là màu của lá
tt
- Cụm tính từ ở dạng đầy đủ nhất gồm 3 phần: (Cĩ thể vắng phụ trước, phụ sau nhưng phần TT khơng thể vắng mặt)
+ Phụ ngữ ở phần trước;
+ Phần trung tâm;
+ Phần sau
BT : 1.Xác định tính từ trong các câu đã cho :
- Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị
chúa tể
- Nắng nhạt ngả màu vàng hoe Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm Từng chiếc lá mít vàng ối Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi 2.Tìm cụm tính từ trong câu cho sẵn :
a Nó sun sun như con đỉa
b Nó chần chẫn như cái đòn càn
c Nó bè bè như cái quạt thóc
d Nó sừng sững như cái cột đình
đ Nó tun tủn như cái chổi sể cùn
III.TẬP LÀM VĂN
*Yêu cầu cấu trúc kiểu bài văn tự sự:
Trang 6
- Mở bài: Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc
- Thân bài: Diễn biến của sự việc
- Kết bài: Kết cục sự việc /Ý nghĩa bài học
*Gợi ý xây dựng dàn ý cho bài văn tự sự
Đề: Kể một câu chuyện mà em yêu thích bằng lời văn của em
-Có thể thay đổi ngôi kể thứ ba , thứ nhất
-Lập dàn ý cho đề bài
+MB:Giới thiệu nhân vật và sự việc
+TB: Kể diễn biến của sự việc theo trình tự trước sau
+KB: Nêu ý nghĩa của truyện
*Các dạng bài tập:
1 Kể về một kỉ niệm đáng nhớ
2 Kể một chuyện vui sinh hoạt
3 Kể về người bạn mới quen
4 Kể về một cuộc gặp gỡ
5 Kể về những đổi mới ở quê em
6 Kể về thầy giáo ( côgiáo ) của em
7 Kể về một người bạn thân của em
8 Kể về một tiết học thích thú nhất
*ĐỀ BÀI THAM KHẢO
ĐÊ 1: Em hãy kể về một người thầy ( cô) mà em kính yêu nhất
A Mở bài:
- Giới hiệu chung về thầy (cô) giáo mà em quý mến
- Cho người đọc biết thầy cô là người như thế nào
- Giới thiệu hoàn cảnh (hoặc một đặc điểm nào đó của người thầy hoặc cô giáo) để lại cho bản thân
ấn tượng sâu đậm nhất
B Thân bài
- Kể một số việc làm: ý thức, tính nết, tình cảm của thầy cô đối với em
- Kể những việc làm, chi tiết cụ thể
- Chú ý các sự việc, chi tiết phải được lựa chọn đề thể hiện tập trung gây ấn tượng(yêu nghề, nhiệt tình giảng dạy, yêu thương chăm sóc học sinh, quan tâm học sinh yếu kém và cá biệt) cụ thể đối với em
- Có thề kỉ niệm đối với em, từ đó mà em quý mến
- Miêu tả một vài nét về người thầy (hoặc người cô) mà em yêu quý (chú ý nhấn mạnh những nét riêng, những nét gây ấn tượng)
- Kể về một nét nào đó đặc biệt trong tính cách (hoặc tác phong, hoặc tình thương yêu đối với học trò,…)
- Đối với riêng bản thân em, kỉ niệm sâu sắc nhất đối với người thầy (hay người cô giáo) đó là gì?
- Tình cảm của em đối với thầy giáo hay cô giáo đó ra sao?
C Kết bài
- Nêu tình cảm và ý nghĩ của em đối với thầy(cô)
- Nay tuy không còn được học thầy (cô) đó nữa nhưng em vẫn nhớ về thầy (cô) đó bằng một sự kính trọng và yêu mến sâu sắc ra sao?
2 Tôi yêu những giọt mồ hôi lấm tấm trên vầng trán thầy.Sau mỗi lần giảng bài trên khuân mặt tươi tắn của thầy xuất hiện những giọt nước lăn tăn , vào hôm có những bài khó hiểu hoặc có những bạn chưa chuẩn bị bài kịp thầy phải tận tâm giảng giải nhiều hơn, không chỉ có mồ hôi trán mà thẫm cả vạt lưng áo thầy
Tôi vốn là đứa trẻ nhút nhát, học kém hơn các bạn cùng lứa, thấy thầy vất vả trong mỗi bài giảng, tôi cũng đã cố gắng học nhiều hơn, tập trung nghe giảng chăm chú hơn nhưng có những bài khó hoặc những kiến thức căn bản tôi còn thiếu muốn hỏi thầy vào giờ ra chơi lắm nhưng sợ thầy mệt, tôi chần chừ mãi cũng không giám hỏi
Thầy như có phép thần thông, đã đọc được ý định của tôi, những trăn trở của tôi Vào giờ ra chơi nọ khi các bạn ra sân chơi, trong lớp chỉ còn lại tôi và thầy, bất chợt tôi nghe thấy: " Gia Anh, em có gì chưa hiểu hay việc gì mà không ra chơi ?" Tôi nghe tơi đây như bị điện giật vậy, tôi ấp úng đứng lên và thưa: " Dạ không, thưa thầy! "
Không có gì thì tốt, nhưng thầy thấy con có vấn đề gì đó phải không ? Lại đây với thầy
Tôi rón rén bước lại bên thầy, tim tôi còn đập thình thịch, tai tôi thì lùng bùng, thầy nói và hỏi gì đó tôi không còn nhớ nữa, nhưng kể từ buổi được ở bên thầy, lòng tôi vui sướng được thầy quan tâm, cũng thấy cởi mở, bớt căng thẳng khi gặp thầy Tôi được thầy tận tình hướng dẫn cách học, xóa dần những lỗi căn bản của người học trò, rồi từ từ từng bước tôi mạnh dạn, hiểu bài nhiều hơn
Đến nay những ngày thời tiết oi bức hay trở trời, tôi luôn nhớ về thầy tôi đang giảng bài cho các em, những giọt mồ hôi lăn trên khuân mặt nhăn nheo của thầy, những vạt áo ướt thẫm mồi hôi Tôi lại phải quyết tâm hơn nữa để đáp lại
sự hy sinh của thầy giành thế cho hệ chúng tôi và đặc biệt cho tôi, cũng ở thầy mà tôi có ngày hôm nay, có những dòng chữ này để gửi đến thầy lời tri ân sâu sắc Dù có đi nơi đâu, em sẽ trở về thăm lại Ông đồ xưa, ông giáo làng của em năm nào
3 thầy giáo chỉ dạy em mỗi một tiết văn thôi mà để lại cho em một ấn tượng khó phai về sự kính yêu
Trang 7
Chuyện xảy ra vào tuần đầu tiên của năm học lớp sáu này, chúng em lại được làm quen với một thầy giáo mới Những người
mà trước đó chúng em chưa bao giờ thấy mặt, biết tên, chưa bao giờ được nghe lời giảng với bao kiến thức mới lạ và xa xôi Ngày học thứ nhất trôi qua vội vàng và ồn ã Lớp học bước vào ngày học thứ hai bằng một tiết ngữ văn Tiếng trồng vào giờ cao điểm, thầy giáo bước vào trong sự ngỡ ngàng của bao đôi mắt trẻ thơ Chả là với hầu hết các bạn lớp em, đây là lần đầu tiên môn văn được một thầy giáo dạy
Thầy bước vào giờ giảng nhẹ nhàng và trầm ấm vô cùng Tiết dạy đầu tiên, thầy dành hơn mười phút để giới thiệu toàn bộ chương trình ngữ văn lớp sáu Không khí lớp không hiểu tại sao tự nhiên sôi nổi hẳn lên Thầy vẫn nói về bài giảng nhưng lại gợi trong chúng em bao ấn tượng xốn xang Thầy kể về kỷ niệm ngày đầu tiên thầy bước vào ngôi trường học cấp hai Thầy mới, bạn mới và những bải giảng mới nhanh chóng cuốn hút niềm đam mê văn học của thầy Thế là từ ngày đó lúc nào thầy cũng mơ ước trở thành một thầy giáo dạy văn để được truyền dạy cho học sinh những cảm giác sâu lắng được dồn tụ qua từng trang sách Chúng em tròn mắt hớp lấy từng lời giảng của thầy một cách say sưa Sao kỷ niệm của thầy giống tâm trạng của chúng em lúc này đến vậy Chúng em càng ngỡ ngàng, nhưng cũng ngây ngất và vui mừng lăm Bài giảng của thầy cứ diễn ra trọn vẹn một giờ trước những khuôn mặt ngây thơ đang ngày càng trở nên tươi tắn Ôi! cuộc sống sao còn nhiều niềm vui, nhiều mơ ước, nhiều chân trời lạ thế
Đó cũng là những nơi xa lạ, đẹp đẽ và huyền bí Mảnh đất ấy chùng em chưa từng đến bao giờ Nhưng những ước mơ chinh phục của chúng em thì hình như đang bắt đầu được thầy thắp sáng
Nhưng đúng là tiếc nuối vô cùng! Không ngờ tiết văn ấy lại là tiết văn duy nhất thầy Bình dạy chúng em Sau tuần ấy tuần được cử lên trường của tỉnh Thầy ơi! Bao giờ chúng em mới được gặp lại thầy Người đã dạy chúng em bao điều mới lạ, dạy chúng
em ước mơ bằng chính những ước mơ có thực của thầy
4 KỂ VỀ NGƯỜI THÂN TRONG GIA ĐÌNH
Bà ngoại người mà tôi kính yêu, người luôn quan tâm, yêu thương tôi nhất
Bà năm nay đã ngoài 60 tuổi, trông bà vẫn còn mạnh khỏe như những người tuổi 50
Dáng bà cao, hơi gầy nhưng bà còn làm việc khỏe như tuổi đôi mươi Bà có nước da trắng khiến các chị phải mê Bà ăn mặc giản dị, gọn gàng và rất sạch sẽ
Bà có khuôn mặt dài, hai má đầy đặn trông rất phúc hậu Xưa kia, tóc bà rất dài đen và óng mượt, nay bà cắt ngắn cho mát, nó vẫn còn đen nhưng không còn mượt mà như xưa nữa
Đôi mắt bà còn sáng, không đeo kính mà vẫn xỏ kim chỉ được Mũi bà thì không cao nhưng đẻ bốn người con ai cũng cao Miệng của bà rất tươi khi cười Giong nói của bà nhỏ nhẹn, khoan thai, đầy chuyền cảm và rất dễ có cảm tình
Nhiều lần hai anh em tôi cảm ơn ngoại về việc chăm sóc cho gia đình tôi, bà chỉ nói: " Hai cháu của bà đi học còn vất vả hơn cả bà nữa đấy !" Nói đến đây lòng tôi thấy đau quặn lại nhớ có lúc tôi lơ là việc học mà bà cứ tưởng tôi chăm chỉ học hành
Ngoại vui vẻ, hoạt bát với mọi người xung quanh làm ai cũng yêu qúy Tôi cố gắng lấy gương vui vẻ chan hòa của bà đối với mọi người để tôi theo, bước đầu tôi thấy khó và ngượng ngùng nhưngdần dần cũng thấy quen
Bà thường dậy sớm để đi nhà thờ cầu nguyện cho bản thân biết cách tu luyện cho phải phép đạo, cho mọi người trong gia đình yêu thương nhau, xã hội được thanh bình, người người cơm no, áo mặc Bà dạy anh em tôi hiểu biết Đạo là "Phương pháp" dạy cho con người biết cách tu thân, sửa tánh Đạo là trí tuệ của thánh nhân đã đi qua, trải qua đem dạy lại cho những người đi sau và nó trở thành tài sản tri thức của loài người Bà nói: " Làm người mà không có đạo gọi là có Trí nhưng chưa có Tuệ" người chưa hiểu hết được đỉnh cao tri thức của xã hội loài người
Ngoại là người bà tuyệt vời nhất mà em từng có trên đời, nên em quyết tâm học giỏi cho bà vui, bà mới có động lực sống xem cháu của bà lớn khôn từng ngày Tôi cũng chia sẻ điều này với những ai có bà mà không quí, không kính trọng cũng xem như không
có bà ở bên mình
5.
Mỗi người đều có một người mẹ Đó là một chỗ dựa tinh thần rất lớn mà ai cũng phải đáng quý trọng Mẹ tôi cũng vậy, mẹ luôn luôn dành tình yêu thương lớn nhất cho chúng tôi để bù đắp nỗi mất mát về người cha
Tôi sinh ra đã không thấy được mặt cha Đó là sự tổn thương rất lớn Tuy vậy, nhưng mỗi khi ở bên mẹ, tôi cảm thấy thật hạnh phúc Năm tôi lên một tuổi, mẹ tôi phải đi làm thuê để kiếm tiền nuôi gia đình Nào là đóng gạch, cuốc mướn… mẹ làm hết Nghĩ đến đây mà tôi rưng rưng nước mắt Số mẹ tôi thật khổ! Mẹ làm vất vả đến như vậy mà vẫn không đủ ăn nên mẹ phải đi làm nghề dạy trẻ May mắn lắm mẹ mới xin được vào một nơi ổn định
Bàn tay mẹ tần tảo, đầy những vết chai sần Đôi mắt thì quầng đen vì làm việc vất vả Nhưng tôi biết, vào những ngày Tết trong khi mọi người dang vui đùa chạy nhảy thì mẹ lại ra ngoài vườn lặng lẽ ngồi khóc Những giọt nước mắt chứa đọng tâm hồn trong sáng, chung thủy của mẹ
Trang 8
Mẹ thật là cao cả! Mẹ vẫn luôn dõi theo từng bước đi của tôi như một động lực giúp tôi không ngừng học hỏi Tôi còn nhớ có năm lúa thất (mất) mùa mẹ phải đi khuân vác gạch thuê cho người ta để kiếm tiền Đôi vai mẹ bị chầy xước rất nhiều Nhưng nó lại chưa đựng nhiều kỷ niệm đối với tôi Đến bây giờ, mẹ vẫn không ngừng làm việc
Có lẽ ông trời không cho mẹ nghỉ Tuy vậy, mẹ có một tâm hồn vẫn lạc quan, yêu đời Tôi thật cảm phục trước mẹ Năm tháng qua đi, mẹ vẫn phải chịu đựng bao nỗi đắng cay, ngọt bùi Mẹ như là một tia sáng của đời con Tôi biết mẹ
ấp ủ trong mình một nỗi hy vọng: “Không để cuộc đời con lại giống mình phải gây dựng cho con một sự nghiệp” Tôi biết vì tôi, mẹ có thể hy sinh tất cả, kể cả niềm vui Vì thế mẹ rất nghiêm khắc khi tôi làm sai việc
Tôi thật khâm phục mẹ Tôi phải phấn đấu để trở thành một người con ngoan để mẹ khỏi buồn lòng, để đền đáp công lao sinh dưỡng của mẹ Mẹ là một người mẹ không giống với người mẹ nào Trong mắt mẹ, tôi như là một hy vọng rực rỡ Tôi vẫn luôn ghi nhớ câu nói: “Nếu mẹ là dòng sông, con là nước thì dòng sông không thể chảy được nếu thiếu nước”
6: KỂ VỀ MỘT KỈ NIỆM KHIẾN EM KHÔNG THỂ NÀO QUÊN
kỉ niệm về người anh họ của em khiến em nhớ mãi không thể nào quên
Trong những dịp nghỉ hè, tôi thường được bố mẹ cho về quê Tôi rất thích về quê bởi ở đó tôi có một người anh họ Anh hơn tôi một tuổi và rất quý tôi Mỗi lần về quê, anh thường dắt tôi đi chơi khắp nơi Anh đi đằng trước, tôi lũn cũn chạy theo sau Nhưng khi tôi mỏi chân, anh thường cõng tôi trên lưng chạy nhong nhong Ngồi trên lưng anh tôi thích chí cười khanh khách Quê tôi có bờ lau trắng xóa Nhưng lúc đang chơi đuổi bắt, không thấy anh đâu, tôi khóc thét lên, anh từ đâu chạy đến, rắc lên đầu tôi những cánh hoa khiến tôi tròn mắt ngạc nhiên Đặc biệt, tôi rất thích mỗi khi anh và bạn anh thi thả diều, nhìn cánh diều bay lên bầu trời cao ***g lộng, tôi không bao giờ chán Anh chiều tôi là thế nhưng tính nhõng nhẽo của tôi đã gây nên một tai nạn Hôm đó, anh dắt tôi đi đến nhà một người bạn Trên đường đi, tôi bống nhìn thấy một cây roi quả sai vô cùng Những quả roi chín thành từng chùm trông thật thích mắt Tôi dừng lại và chỉ lên những chùm quả đang lấp ló trong tán lá Tôi muốn ăn roi Anh định trèo lên hái cho tôi Anh đứng ngước mắt lên và lắc đầu: "Cây cao quá, anh không trèo được Thôi, đi cùng anh ra chợ, anh sẽ mua cho em" Tôi nhất quyết "Không, em thích ăn cả chùm cơ! Ở chợ không có roi giống thế này" Dù anh thuyết phục thế nào, tôi cũng không chịu Anh càng dỗ, tôi càng bướng và tôi đã ngồi bệt xuống đất, nước mắt bắt đầu chảy dài, tay chân đạp loạn xạ Tôi biết, anh nhất định sẽ hái cho tôi khi thấy tôi khóc Và quả thật, tôi đã thắng Anh kéo tôi đứng dậy, lau nước mắt và nói: "Em nín đi, anh sẽ hai cho em chùm quả đó" Anh dắt tôi đến cổng nhà bác có cây roi, gọi cửa và tôi thấy có một bác chạy
ra, anh xin phép bác cho anh được hái một chùm roi Bác đồng ý nhưng dặn anh tôi phải cẩn thận vì cành roi rất giòn Anh trèo lên, trèo thật cao để hái được đùng chùm roi tôi thích Nhưng khi đang hái thì anh trượt chân, ngã nhào từ trên cây xuống Tôi thấy anh ngã thì chạy đến hỏi: "Anh có đau không?" anh gượng cười, nói: "Anh không sao đâu Em cứ yên tâm" Nhưng không phải thế, anh bị gãy chân
Anh là người anh tuyệt vời của tôi Kỷ niệm đó mỗi khi nghĩ lại, tôi lại thấy cay cay nơi sống mũi 7.Ai đã từng qua một thời cắp sách hẳn không thể nào quên không khí của những buổi tựu trường Với tôi, ngày khai trường luôn là một kỷ niệm đẹp
Ngày đầu tiên tôi bước vào lớp một cũng vậy Hình như là khoảng mùng năm hay mùng sáu tháng chín gì đó, tôi không còn nhớ rõ nữa Tôi chỉ nhớ đó là một buổi sang cuối thu êm đềm, bầu trời cao trong xanh có ánh nắng vàng tươi Cái mùa thu ở quê tôi thật đặc biệt
Ngay trong lễ khai giảng, mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía những học sinh lớp một khiến tôi cảm thấy tự hào vô cùng Mà đâu chỉ có mình tôi, nhiều bạn đứng trước, bạn thì ưỡn ngực ra vẻ, bạn thì mặt mày tỏ vẻ nghiêm túc lắm mà miệng thì cứ cười tít mắt Rồi một chị lớp năm với cương vị là liên đội trưởng chỉ huy cho toàn trường hát quốc ca Tất cả chúng tôi đều hát rất to Tôi bất giác tưởng tượng ra mình chính là một chiến sĩ nhỏ đang đứng trong một đoàn kị binh oai hùng đánh đuổi những tên khổng lồ
mà hằng đêm mẹ vẫn kể trong các câu chuyện cổ tích Xong tiết mục chào cờ, chúng tôi được nghe đọc thư mừng ngày khai giảng của Chủ tịch nước Điều này khiến tôi dần dần nhận ra được tầm quan trọng của việc học hơn trước rất nhiều Tiếp đến là tiết mục đánh trống khai trường của thầy hiệu trưởng Trông thầy thật hiền từ và nhân hậu biết bao Thầy giống như một người cha lớn của hàng trăm em học sinh đang ngồi đây vậy Tiếng trống trường cất lên “Tùng! Tùng! Tùng!” nghe thật vang xa báo hiệu cho một năm học mới đã đến Rồi những quả bóng bay đủ màu sắc cũng được thả bay trên bầu trời Lúc đó tôi có
Trang 9
một cảm giỏc rằng mỡnh cũng đang bay, đang bay trong một biển trời tri thức mới, vai trũ một người học sinh đang đến với tụi khiến tụi tự hào vụ cựng
Dẫu rằng 6 năm đó trụi qua nhưng những kỷ niệm trong ngày tựu trường bước vào lớp một vẫn luụn hiện lờn trong tụi một cỏch vẹn nguyờn, bởi hàng đờm vào mựa thu nú lại ựa về nhắc nhở tụi về con đường tri thức mà tụi đang tiến bước Tụi chắc rằng mỡnh sẽ mài nhớ về nú, nhớ về ngày khai trường đầu tiờn của mỡnh bởi nếu cú điều gỡ đú khiến cho người ta phải nghĩ thỡ chắc chắn đú là một điều quan trọng
8 Hóy kể về 1 người mà bạn yờu quý nhất.
Năm thỏng cứ thế trụi đi, chỉ cú thời gian là thước đo tốt nhất cho tỡnh cảm bạn bố Trong suốt thời gian đú, cú lẽ Diệp Anh
là người bạn mà em yờu mến nhất, người bạn đó học với em từ suốt năm học lớp ba
Dỏng người Diệp Anh dong dỏng cao, khuụn mặt bầu bĩnh, đầy đặn của bạn hễ ai nhỡn đến cũng thấy đỏng yờu Nước da ngăm ngăm đen Mỏi túc dài úng ả Cặp mắt đen lỏy lỳc nào cũng mở to, trũn xoe như hai hũn bi ve Chiếc mũi hếch và cỏi miệng rộng luụn tươi cười để lộ hai hàm răng trắng búng Ở Diệp Anh khi nào cũng toỏt lờn vẻ năng động, tự tin, húm hỉnh và hài hước nờn rất
dễ mến
Diệp Anh rất hiếu động, khụng lỳc nào yờn nghỉ chõn tay Trong giờ ra chơi, chỗ nào sụi động nhất là ở đú cú Diệp Anh Chỳng em thường tụ tập nhúm ba, nhúm bảy ngồi xung quanh bạn Diệp Anh để nghe bạn kể chuyện Mở đầu cõu chuyện, Diệp Anh vẫn thường hay kể: “ Cỏi hồi xưa ấy, đấy, cỏi hồi ấy, cỏi hồi mà bà tớ chưa sinh ra mẹ tớ ấy …” Chỉ nghe cú đến thế thụi là chỳng em đó thấy buồn cười đến nỗi khụng thể nhịn được rồi mà cỏi mặt Diệp Anh vẫn cứ tỉnh như bơ Đặc biệt, Diệp Anh cú một trớ nhớ rất tốt Những cõu truyện đó đọc hay đó nghe, Diệp Anh đều nhớ như in và kể lại bằng đỳng giọng nhõn vật nờn rất cuốn hỳt và sinh động Một mỡnh Diệp Anh đúng đủ cỏc vai, kết hợp với điệu bộ khụi hài khiến bọn em lăn lúc cười đến vỡ bụng
Diệp Anh luụn luụn làm ra những trũ chơi thỳ vị Bạn thường hay chơi cựng với chỳng em trũ bịt mắt bắt dờ hay bú khăn Vừa chạy lại vừa kờu tiếng dờ be be nghe rất ngộ nghĩnh Diệp Anh thường biểu diễn tiếng hỏt, tiếng ngựa hớ và con súc nõu hay leo trốo Mỗi tiết mục, Diệp Anh đều được hoan nghờnh nhiệt liệt và gõy ra những trận cười nứt nẻ
Khụng chỉ là cỏc bạn gỏi mà cả cỏc bạn trai ngoài và trong lớp đều yờu mến bạn Diệp Anh Nhưng thật khụng may, hai tuần trước đõy, một tai nạn giao thụng đó cướp đi tớnh mạng của người bạn mà chỳng em yờu quý Dự biết bạn đó khuất nhưng chỳng em vẫn
cứ coi như bạn vẫn sống và làm việc cựng chỳng em, bõy giờ bạn đang thi đỗ vào trường Amsterdam và đi du học rồi Cụ giỏo vẫn gọi bạn đứng lờn đọc bài và vẫn cứ lấy cơm, lấy gối cho bạn ăn học
Rồi mai đõy phải xa mỏi trường thõn yờu, em cũng sẽ mang theo nhiều kỷ niệm cựng với những yờu mến của cả lớp với bạn Diệp Anh
9 Trong vai Lạc Long Quân, hãy kể lại câu chuyện Con Rồng cháu Tiên.
Thuở ấy, đã lâu lắm rồi, hơn 4000 năm về trớc, lúc đất nớc ta vẫn còn hoang sơ lắm Trên trời, dới nớc, mỗi vùng đất đều do các vị thần tiên cai quản, trông nom
Là con trai của thần Long Nữ, vị thần đợc thần trời giao cho cai quản vùng sông nớc Lạc Việt, cha mẹ
đặt tên cho ta là Lạc Long Quân Đợc cha mẹ chỉ dạy đủ điều từ thủa ấu thơ, lại thêm sức lực vốn có của giống rồng, ta đã luyện đợc rất nhiều phép lạ Thủa ấy, khi ta còn trẻ, ta thờng hay xin phép Đức Long Vơng lên trần gian thăm thú, giúp dân tiễu trừ bọn yêu tinh, dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi, cách ăn ở Trần gian nhiều cảnh đẹp khiến ta gắn bó nh đang sống dới thủy cung
Một hôm, đang thoả chí ngao du sơn thuỷ, ta say hứng quá chân lên tận vùng núi cao ph ơng Bắc Bỗngh ta gặp một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần Hỏi ra mới biết nàng là Âu Cơ, con gái Thần Nông Nghe nói vùng Lạc Việt có nhiều hoa thơm, cỏ lạ, nàng xin phép cha dạo bớc đến thăm Ta cùng Âu Cơ mến cảnh hợp ngời, đem lòng yêu thơng rồi thề ớc nguyện cùng chung sống trọn đời
ít lâu sau, Âu Cơ có mang,sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở ra trăm con đều đẹp đẽ, hồng hào, lớn lên nh thổi Vợ chồng ta hết sức vui mừng
Sống ở trần thế đã lâu, ta gọi trăm con cùng Âu Cơ lại bàn Nay vì đại nghiệp ta sẽ đa 50 con xuống biển, nàng đa 50 con lên núi, chia nhau ra mà cai quản các phơng hễ có việc gì thì báo cho nhau để mà tơng trợ Âu Cơ đa các con lên núi cao, lập con trởng làm vua, lấy hiệu là Hùng Vơng,
đóng đô ở đất Phong Châu, đặt nớc hiệu là Văn Lang, truyền đời nối ngôi đều lấy hiệu Hùng Vơng, không hề thay đổi
Sau đó rất lâu, ta và Âu Cơ không gặp lại nhau nhng tình nghĩa vẫn không phai Hơn thế, nghĩa
"đồng bào" trong trăm con ta cũng không thay đổi Bởi thế cho nên đến tận ngày nay, trên đất n ớc ta dẫu có tới trên 50 dân tộc, nhng đều là anh em ruột thịt một nhà
10.Trong vai Âu Cơ, hãy kể lại câu chuyện Con Rồng cháu Tiên.
Ngày ấy, nhà ta ở vùng núi cao quanh năm có hoa thơm, suối chảy róc rách, cha mẹ sinh ra ta và
đặt tên là Âu Cơ
Một hôm mải mê đi tìm những bông hoa đẹp ta đã lạc mất lối về Giữa lúc đang băn khoăn, lo lắng thì ta bắt gặp một chàng trai cao to, tuấn tú Chàng tới hỏi han về tình cảnh và vui vẻ đa ta ra khỏi cánh rừng đó
Sau lần gặp gỡ, ta biết đợc chàng là Lạc Long Quân, mình rồng, thờng ở dới nớc, thỉnh thoảng mới lên sống ở cạn, chàng rất khoẻ mạnh và thờng giúp đỡ dân làng diệt trừ yêu tinh, dạy dân cách trồng trọt Cảm phục trớc con ngời tài đức ấy, ta và Lạc Long Quân đã nên vợ nên chồng sau đú, ta có mang,sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở ra một trăm ngời con lớn nhanh nh thổi, đứa nào cũng đẹp đẽ, khôi ngô khác thờng Lạc Long Quân quyết định , nay ta đa năm mơi con xuống biển, nàng đa năm mơi con lên núi, chia nhau cai quản các phơng, có khó khăn hoạn nạn cùng nhau chia sẻ giúp đỡ là đợc rồi Nghe lời khuyên giải của Lạc Long Quân ta thấy cũng có lí nên đành nghe theo Ngày chia tay, nhìn chàng và năm mơi đứa con xa dần lòng ta buồn vô hạn, vậy là từ nay ta phải xa chúng thật rồi, biết bao giờ mới gặp lại nhau đây Ngời con trai cả của ta đợc tôn lên làm vua lấy hiệu là Hùng Vơng đóng đô ở Phong Châu, đặt tên nớc là Văn Lang Còn lại, ta chia cho mỗi con một vùng đất để tự lập ra châu
Trang 10
huyện, lập nên các dân tộc: Tày, Nùng, H'Mông, Thái, Mèo, Dao, với những phong tục tập quán riêng, vô cùng phong phú
Mỗi khi gặp khó khăn hoạn nạn chúng lại đoàn kết giúp đỡ nhau vợt qua.Chúng ta đều là anh em một nhà, có chung nguồn gốc con lạc cháu hồng, bởi vậy các cháu cần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau
11 Trong vai Thánh Gióng, hãy kể lại câu chuyện Thánh Gióng.
Ta là Thánh Gióng, ngời năm xa đã một mình đánh thắng lũ giặc Ân hung ác.Ta vốn là sứ thần của Ngọc Hoàng sai xuống giúp đỡ dân làng đánh đuổi quân xâm lợc nớc ta Muốn đợc sống cùng với nhân dân, ta đầu thai xuống một gia đình lão nông hiếm muộn đờng con cái Hai ông bà chăm sóc yêu thơng ta hết lòng, đến tận năm ba tuổi ta vẫn chẳng biết cời, nói cũng chẳng biết đi
Thế rồi giặc Ân đến xâm lợc nớc ta,sứ giả đi qua rao tìm ngời giỏi cứu nớc, thấy mẹ đang ngồi buồn rầu lo lắng, ta liền cất tiếng bảo mẹ mời sứ giả vào đây cho con nói chuyện
"Ông về tâu với vua sắm cho ta một con ngựa sắt, một roi sắt và một tấm áo giáp sắt, ta sẽ phá tan lũ giặc này".Sứ giả vội vã trở về tâu với vua và vua cũng vui mừng truyền thợ giỏi ở khắp nơi đến làm gấp những thứ ta cần Khi sứ giả đi rồi ta liền vùng dậy và vơn vai mấy cái đã thành ngời lớn Ta bảo mẹ nấu cho ta nồi cơm ăn cho no để chuẩn bị đi đánh giặc Mâm cơm vừa bng lên ta ăn một loáng đã hết nhẵn mà chẳng thấy no gì cả, mẹ lại đi nấu nồi khác cho đến khi nhà không còn gì để ăn Ta
ăn vào bao nhiêu thì lớn nh thổi bấy nhiêu, đến nỗi quần áo phải thay liên tục Mẹ ta thấy ta ăn ba nhiêu cũng cha no trong khi gạo thì đã hết, bà cụ liền chạy nhờ bà con hàng xóm Bà con đều vui lòng giúp
mẹ ta vì biết ta là ngời sẽ đi đánh giặc cứu dân làng Mọi ngời đến nhà ta nờm nợp, ngời có gạo góp gạo, ngời có rau, cà góp rau cà, tóm lại ai có gì góp nấy Mọi ngời còn đến giúp mẹ ta thổi cơm cho ta
ăn, ta ăn bao nhiêu lại to lớn lừng lững bấy nhiêu Những ngày đó làng ta ai cũng khấp khởi vui mừng vì mong đợi ta nhanh chóng đi giết giặc, cứu nớc
Nhận đợc tin giặc đã kéo đến chân núi Trâu,ta vùng đứng dậy, vơn vai một cái đã biến thành một tráng sĩ cao lớn phi thờng Mọi thứ đã đợc chuẩn bị sẵn sàng, ta liền mặc áo giáp sắt, tay cầm roi sắt, nhảy lên mình ngựa, oai phong lẫm liệt.Từ biệt bà con xóm giềng, cha mẹ những ngời đã yêu thơng, nuôi nấng, ta thầm hứa sẽ chiến đấu hết lòng để không phụ công của bà con dân làng, cha mẹ Một mình một ngựa ta lao thẳng vào trận đánh Ngựa đi đến đâu phun lửa rừng rực đến đó, lũ giặc vô cùng khiếp sợ Chúng đổ rạp và tan xác dới roi sắt của ta ,roi sắt trong tay ta gẫy gập, ta liền nhổ lấy những khóm tre quanh mình quật liên tiếp vào lũ giặc Lũ giặc lại đợc một phen khiếp sợ, rơi vào thế hỗn loạn và chẳng mấy chốc bỏ chạy tan tác khắp nơi Những tên may mắn sống sót vội vã thoát thân bỏ chạy vào hẻm núi sâu, tìm cách trở về nớc Làng quê sạch bóng quân thù
Sứ mệnh Ngọc Hoàng giao cho ta đã hoàn thành, ta chẳng dám trái lệnh Nhìn đất nớc, dân làng một lần cuối ta thúc ngựa phi lên đỉnh núi, cởi bỏ áo giáp sắt, rồi cả ngời và ngựa lẳng lặng bay về trời
Sau đó, vua đã phong cho ta là Phù Đổng Thiên Vơng Ta cảm thấy rất vui khi đợc nhận danh hiệu
đó, bởi ta đã đem đến sự bình yên và hạnh phúc cho mọi ngời
12* Tởng tợng và kể lại cuộc gặp gỡ với một hoặc nhiều nhân vật cổ tích mà em đã học.
Năm nay tôi, đợc lên lớp 6 bố mẹ giao hẹn nếu năm nay tôi đợc học sinh giỏi bố mẹ sẽ cho ra biển chơi một tuần Tôi chợt liên tởng đến hình ảnh cô út trong truyện cổ tích Sọ Dừa khi bị dạt vào đảo hoang, vừa nghĩ đến cô út tôi đã thấy trớc mắt có một túp lều nhỏ, xem ra rất sơ sài nh mới vừa dựng tạm, và phía ngoài cửa có một cô gái xinh đẹp, dịu dàng đang ngóng về phía xa xa Cô út vừa hiền lành vừa tốt bụng đang ở đây chờ thuyền trạng đi sứ về cứu cô
Sao cô lại đồng ý lấy chàng Sọ Dừa vừa xấu vừa nghèo?
- Bởi cô biết Sọ Dừa là một ngời tốt và hơn nữa cô tin rằng những ngời tốt sẽ luôn gặp đợc nhiều may mắn và hạnh phúc trong cuộc sống
- Vậy cháu chúc vợ chồng cô mau chóng đoàn tụ và hạnh phúc
Tôi vừa vừa mơ một giấc mơ tuyệt đẹp! Trên đờng về trong đầu tôi còn vơng vấn mãi hình ảnh cô
út hiền lành, dễ thơng Ngoài kia biển nh đẹp và nên thơ hơn
Bài làm
“ Ngày xửa ngày xa, đã lâu lắm rồi ”
Em thờng đợc bớc vào trong giấc ngủ trong lời kể dịu dàng của bà, của mẹ CụTấm hiện về, xinh
đẹp hiền từ Em không tin vào mắt minh nữa Nàng Tấm mà em mơ ớc đợc gặp bấy lâu nay đang ngồi nhặt thóc ngoài hiên “ Từng ấy thóc thế kia nhặt đến bao giờ mới xong!” Em thầm nghĩ Bớc lại gần, em khẽ chào chị, trong lòng vẫn cong thắc mắc
_ Em chào chị, chị Tấm ơi, chị đang nhặt thóc phải không?
Nớc mắt tràn trề, chị quay lại:
_ Chào em, em đến tự bao giờ thế? Chị buồn lắm vì không đợc đi xem hội Từ bé đến giờ chị cha lần nào đợc đi cả!
_ Chị đừng khóc nữa, chị phải nhặt thóc đúng không? Em sẽ giúp chị!
Em ngồi xuống cùng nhặt thóc với chị “Mẹ con cô Cám đáng ghét quá” Em nghĩ thầm Quả thực bây giờ em mới thấy sự độc ác của Cám Em an ủi chị Tấm:
_ Hai chị em mình cùng nhặt với nhau, cũng vui đấy chứ phải không chị?
Chị Tấm vẫn khóc, hình nh tất cả sự uất ức đang trào dâng trong chị Vừa lúc đó, một đám mây hồng xuất hiện, ông Bụt bớc xớng trong ánh hào quang Em vừa vui, vừa cảm thấy ngỡ ngàng Chị Tấm cũng vậy, chị lau nớc mắt ngạc nhiên “ Con chào cụ!”, em cũng lí nhí: “Con chào cụ ạ!” Ông Bụt mỉm cời hiền từ Ông gọi một đàn chim sẻ xuống nhặt thóc giúp chị Tấm, chỉ trong chốc lát thóc đã