Các bệnh lý thần kinh và HIV

Mục tiêu học tậpKết thúc bài này, học viên sẽ có khả năng:  Liệt kê được 2 nguyên nhân phổ biến nhất gây nhức đầu và sốt ở bệnh nhân HIV  Mô tả được cách chẩn đoán một bệnh nhân có thi

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài này, học viên sẽ có khả năng:

 Liệt kê được 2 nguyên nhân phổ biến nhất gây nhức đầu và sốt ở bệnh nhân HIV

 Mô tả được cách chẩn đoán một bệnh

nhân có thiếu sót thần kinh khu trù, bao gồm các chẩn đoán phân biệt

 Liệt kê được các nguyên nhân và điều trị bệnh lý thần kinh ngoại biên ở bệnh nhân

I Nhức đầu

Chẩn đoán phân biệt

 Viêm não do toxoplasma

 Áp xe não (tụ cầu vàng đặc biệt ở người TCMT)

 Viêm xoang (do vi khuẩn hoặc virút)

Viêm màng não do Cryptococcus: Chẩn đoán (1)

Viêm màng não do Cryptococcus: Chẩn đoán (2)

Nếu triệu chứng nhẹ hoặc

nếu không có hay không

dung nạp amphotericin

• Fluconazole 800-900 mg/ngày trong 8-10 tuần

Điều trị duy trì • Fluconazole 150-200 mg/ngày đến khi CD4 > 200 trong 6

tháng.

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị HIV/AIDS, Bộ Y tế, 2009

Viêm màng não do Cryptococcus:

Lao màng não

 Phổ biến ở bệnh nhân HIV, thường có khởi

phát mạn tính từ từ

 Triệu chứng điển hình: Sốt, nhức đầu, lú lẫn

 Có thể có dấu thần kinh khu trú hoặc liệt

thần kinh sọ do tổn thương choán chỗ

và/hoặc hiệu ứng khối não

 Thường có các biểu hiện khác của lao

• Khám phổi và hạch

 Chủ yếu phân biệt với viêm màng não do

cryptococcus

 Tìm lao ở những nơi khác trong cơ thể như chụp X quang phổi, đờm, chọc hút hạch ở những vị trí thích hợp.

Lao: Phác đồ điều trị quốc gia

Giai đoạn tấn công

2 tháng Giai đoạn duy trì Phác đồ Bộ Y tế SRHZ HE x 6 tháng

Phác đồ thay thế

cho bệnh nhân HIV* (S)ERHZ RH x 4 tháng

* Các phác đồ 9-12 tháng được khuyến cáo cho

lao màng não

Điều trị lao màng não: corticoid

 Điều trị đồng thời corticoid làm giảm tử

vong xuống 31%

 Liều dùng:

Thwaites, NEJM, 2004; CDC, MMWR 58:RR-4, 2009

rồi giảm dần trong 5-7 tuần

giảm dần trong 3-5 tuần

Hoặc

II Thiếu sót thần kinh khu trú

Thiếu sót thần kinh khu trú

Nguyên nhân phổ biến ở HIV:

 Viêm não do Toxoplasma

Củ lao

• Dấu hiệu thần kinh toàn thể (lú lẫn,

động kinh, hôn mê, )

• Hiếm có dấu màng não

Toxoplasma não – chẩn đoán (2)

Toxoplasma não: Điều trị

Giai đoạn Phác đồ thuốc

• Không có hiệu ứng khối, không

tăng tín hiệu tương phản

• Xét nghiệm DNT bình thường

Áp xe và tắc mạch não do vi khuẩn

 Căn nguyên:

• Viêm nội tâm mạc do TCMT

• Nhiễm Staphylococcus aureus

 Lâm sàng:

• Dấu hiệu mới chích gần đây

• Các biến cố tắc mạch: tụ máu dưới móng,

hạt Osler (bàn tay và bàn chân), đái máu

 Chẩn đoán:

• Siêu âm tim

• Cấy máu dương tính

do toxoplasma

U lympho não tiên phát (2)

Chẩn đoán và điều trị:

 Khó phân biệt với bệnh do Toxoplasma trên CT/MRI

 Bệnh không thể chữa khỏi

nguyên nhân có thể trị được trước khi chẩn đoán

 Điều trị: xạ trị, hóa trị liệu

Quy trình chẩn đoán thiếu sót thần kinh

trung ương khu trú

III Bệnh lý thần kinh ngoại biên

Nguyên nhân của bệnh lý

thần kinh ngoại biên

• Đái tháo đường

 Do thuốc

• Rượu

• ARV: d4T, ddI

• Lao: INH

Biểu hiện lâm sàng của bệnh lý

bệnh nặng

 Có thể đỡ với điều trị nhưng rất

chậm

 Có thể không đảo

ngược được nếu

Bệnh lý thần kinh ngoại biên:

Hỏi nhanh

Tăng nhẹ hoặc bình thường

Tăng nhẹ đến rất cao

Bình thường

Cao hoặc bình thường

Tăng nhẹ hoặc bình thường

Tăng

(chủ yếu là lympho)

Những điểm chính

 Sốt và nhức đầu ở bệnh nhân HIV là chỉ định cho chọc dịch não tủy để đánh giá viêm màng não

 Những nguyên nhân gây thiếu sót thần kinh khu trú thường gặp nhất là

Toxoplasma não, lao và U lympho

 Các thuốc (d4T, INH) là nguyên nhân

thường gặp gây bệnh lý thần kinh ngoại biên

Cảm ơn!

Câu hỏi?