giáo án ngữ văn lớp 6 tuần 2

- GV: giáo án, sgk, tham khảo, tranh về Thánh Gióng nếu có - HS: Soạn bài theo đọc hiểu văn bản.. Ý nghĩa: Văn bản ca ngợi hình tượng người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho sự trỗi dậy

Trang 1

Tuần 2 Ngày soạn:

Tiết 5-6

THÁNH GIÓNG

(Truyền thuyết)

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của truyện;

- diễn cảm, kể lại được truyện này;

- Yêu mến anh hùng dân tộc và bào vệ truyền thống anh hùng của dân tộc

II Chuẩn bị.

- GV: giáo án, sgk, tham khảo, tranh về Thánh Gióng (nếu có)

- HS: Soạn bài theo đọc hiểu văn bản

III Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định tổ chức: ktss

2 Kiểm tra bài cũ:

- Nêu ý nghĩa truyền thuyết "Bánh chưng, bánh giầy"?

- Kể diễn cảm lại truyện

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Các em đã làm quen với 2 văn bản nói về vấn đề khác nhau.

Hôm nay các em sẽ được làm quen với một truyền thuyết kể về một nhân vật lịch sử thời quá khứ Đó là hình ảnh của người tráng sĩ chống giặc ngoại xâm

HĐ1: HDHS đọc văn

bản:

- Đọc ngạc nhiên, hồi hộp

ở đoạn Gióng ra đời, giọng

mạnh mẽ, khẩn trương ở

đoạn Gióng cưỡi ngựa sắt

đánh giặc

- Đọc trước một lần

- Kể tóm lược

- Nhận xét - Sửa sai

- Yêu cầu HS nêu từ khó

HĐ2: HDHS tìm hiểu văn

bản

? Truyện Thánh Gióng có

những nhân vật nào?

? Ai là nhân vật chính?

Đọc theo hướng dẫn

- Kể lại truyện

- Nhận xét

- Giải nghĩa từ khó (1), (2), (4), (6), (10), (11), (17), (18), (19)

- Thánh Gióng, mẹ Gióng, dân làng, sứ giả…

- Thánh Gióng

I Tìm hiểu chung

1 Đọc:

2 Chú thích:

II Tìm hiểu văn bản

1 Hình ảnh nhân vật

Thánh Gióng:

- Xuất thân bình dị nhưng cũng rất thần kì

Trang 2

? Nhân vật Thánh Gióng

có được xây dựng bằng

những chi tiết tưởng tượng

kì ảo không? Em hãy tìm

và liệt kê những chi tiết

đó?

? Khi nào thì Gióng cất

tiếng nói?

? Câu nói đầu tiên là câu

nói nào?

? Nói với ai?

? Trong hoàn cảnh nào?

? Ý nghĩa câu nói đó?

Câu nói đầu tiên là lời

yêu cầu cứu nước, niềm

tin chiến thắng giặc ngoại

xâm, giọng nói đĩnh đạc,

đàng hoàng, cứng cỏi lạ

thường Chi tiết kì lạ

nhưng hàm chứa ý nghĩa

khi đất nước lâm nguy thì

nhu cầu đánh giặc cũng

luôn thường trực từ tuổi

bé thơ đáp ứng lời kêu gọi

của Tổ quốc qua lời sứ

giả

? Vì sao Gióng lớn như

thổi?

? Chi tiết người dân góp

gạo nuôi Gióng có ý nghĩa

gì?

Đây là hình ảnh người

dân lúc bình thường im

lặng nhưng khi có giặc

ngoại xâm, nước nhà

nguy biến thì họ vùng

dậy Họ là những người

tiên phong đáp ứng lời

kêu gọi đó, họ cũng chính

là sức mạnh đoàn kết,

tương thân, tương ái

? Hình ảnh roi sắt gãy

- Có Những chi tiết kì ảo:

+ Ướm vết chân to và thụ thai

+ Mang thai 12 tháng

+ Lên ba chẳng nói,

…

- Khi sứ giả tìm người tài giúp nước

- Câu : Mẹ mời sứ giả

vào đây cho con.

- Nói với mẹ

- Trong hoàn cảnh đất nước bị giặc ngoại xâm xâm lược

-Thảo luận (2’)

- Để kịp đánh giặc

- Thể hiện tinh thần đoàn kết của nhân dân ta

- Vươn vai thành tráng

sĩ  Sự trưởng thành vượt bậc của một dân tộc trước nguy cơ xâm lược

- Không chỉ dùng vũ khí đánh giặc mà có thể tận dụng những gì có sẳn

- Lớn nhanh một cách kì diệu trong hoàn cảnh đất nước có giặc xâm lược, cùng nhân dân đánh giặc giữ nước

Trang 3

Gióng nhổ tre bên đường

có ý nghĩa gì?

Liên hệ đến Bác Hồ trong

lời kêu gọi toàn quốc

kháng chiến”Ai có súng

thì dùng súng ,ai có gươm

thì dùng gươm không có

gươm thì dùng cuốc

thuổng gậy gộc …

? Sau khi đánh tan giặc

Gióng làm gì?

? Hình ảnh Gióng bay về

trời có ý nghĩa gì?

? Em hãy nêu ý nghĩa hình

tượng Thánh Gióng?

?Truyền thuyết thường liên

quan đến lịch sử theo em

truyện TG liên quan đến sự

thật lịch sử nào?

HĐ4: HDHS tổng kết

?Văn bản này ca ngợi điều

gì ?

? Em hãy nêu nghệ thuật

bài?

? Nội dung chính của bài?

-Yêu cầu HS đọc ghi nhớ

HĐ5: HDHS luyện tập

- Mọi thứ đều có thể đánh giặc

- Sau khi đánh tan giặc Gióng bay về trời

- Thảo luận: Gióng không nhận phần thưởng, không đòi hỏi công danh Gióng ra đời

đã phi thường, ra đi cũng phi thường

- Gióng là hình tượng tiêu biểu, rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước; Gióng mang sức mạnh cộng đồng

- Giặc Ân xâm lược nước ta là có thật Cuộc đấu tranh của nhân dân làng Gióng là có thật

Những địa danh trong truyện là có thật

- Di tích, đền thờ về TG

Hình tượng người anh hùng giữ nước, tinh thần đoàn kết dân tộc,…

- Nghệ thuật: Có nhiều chi tiết kì lạ, sắp xếp theo trình tự

- Nội dung: Ý thức và

sức mạnh bảo vệ đất nước, ước mơ về người anh hùng cứu nước chống ngoại xâm

- Lập chiến công phi thường

2 Sự sống của Gióng trong lòng dân tộc:

-Gióng bay về trời- trở về với cõi vô biên bất tử

- Dấu tích của những chiến công còn mãi

3 Ý nghĩa:

Văn bản ca ngợi hình tượng người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho sự trỗi dậy của truyền thống yêu nước, đoàn kết, tinh thần anh dũng, kiên cường của dân tộc ta

 Ghi nhớ: sgk/23

III Luyện tập

1 Hình ảnh đẹp của TG:

- Vươn vai thành tráng sĩ

Trang 4

- Gọi HS Đọc bài tập 1 và

chọn hình ảnh đẹp của TG

(Nêu một số hình ảnh tiêu

biểu để HS nắm)

- Yêu cầu đọc bài tập 2

- Yêu cầu thực hiện BT2

Nhận xét, sửa chữa

Câu 4: Truyền thuyết

thường liên quan đến sự

thật lịch sử Theo em

truyện Thánh Gióng có

liên quan đến sự thật lịch

sử nào ?

- Đọc ghi nhớ SGK

-Vươn vai thành tráng sĩ

- Nhổ tre giết giặ, …

- Đọc bài tập 2

- Thực hiện

Hs trả lời:

- Nhổ tre giết giặc

- Bay về trời

2 Hội thi thể thao trong nhà trường mang tên Hội Khỏe Phù Đổng vì:

Thể hiện sức khỏe của thời đại mới Giáo dục tinh thần yêu nước của thiếu niên

4 Củng cố:

Kể lại tóm tắt truyện? Nêu ý nghĩa của truyện?

5 Hướng dẫn:

- Học bài, kể lại truyện

- Chuẩn bị bài: "Từ mượn"

6 Lưu ý:

Phần in đậm dành cho Hs lớp điểm sáng.( câu 4 phần đọc hiểu/tr 23)

IV Rút kinh nghiệm.

………

-Tiết: 7

TỪ MƯỢN

I Mục tiêu

Giúp HS:

- Hiểu được thế nào là từ mượn (đặc biệt là từ Hán Việt ) và bước đầu biết cách

sử dụng;

- Bước đầu biết sử dụng từ mượn một cách hợp lí;

- Có ý thức gìn giữ sự trong sáng của Tiếng Việt

- GV: giáo án, sgk, tham khảo, tìm thêm một số từ mượn cho học sinh tham khảo

- HS: Sưu tầm một số từ không phải là từ thuần Việt

- Từ là gì? Cho ví dụ về từ ?

Trang 5

- Có mấy loại từ ? Kể ra và cho ví dụ mỗi loại ?

3 Bài mới

Giới thiệu bài: Tiếng Việt của chúng ta rất phong phú và đa dạng Từ xưa, ông

cha ta đã sáng tạo ra từ thuần Việt để giao tiếp nhưng muốn để làm giàu thêm vốn từ Tiếng Việt, ta mượn thêm một số tiếng nước ngoài như : Anh Pháp, Nga…

HĐ1: HDHS tìm hiểu từ

thuần Việt và từ mượn

- Yêu cầu HS cho vài từ

thuần Việt

Vậy từ thuần Việt là từ

do ông cha ta sáng tạo ra

- Yêu cầu HS đọc mục 1

và giải thích

? Các em có hay đọc

truyện hoặc hay xem

phim của TQ và gặp các

từ trượng và tráng sĩ hay

không?

? Vậy hai từ ấy mượn của

tiếng nước nào?

Chính xác là mượn từ

tiếng Trung Quốc cổ, đọc

theo cách phát âm của

người Việt nên gọi là từ

Hán Việt

-Gọi HS đọc yêu cầu 3

?Trong số các từ đã cho từ

nào là từ mượn từ tiếng

Hán?

? Những từ còn lại trong

nhóm từ trên thuộc nhóm

từ nào?

? Từ ví dụ trên em hãy

nhận xét xem tiếng Việt ta

đa số là mượn của tiếng

nào?

- Gọi HS đọc yêu cầu 4

? Em hãy nhận xét về

cách viết các từ mượn

trên?

*Bài tập nhanh: Xác định

- Cây, cỏ, nhà, cửa…

- Xem lại chú thích bài Thánh Gióng

- Có

-Tiếng Trung Quốc

- Đọc yêu cầu 3

- Từ tiếng Hán: Sứ giả, giang sơn, gan, buồm

- Tiếng Anh, Pháp, Nga

- Mượn nhiều nhất là tiếng Hán

- Đọc yêu cầu 4

- Một số viết như Tiếng Việt, một số viết có dấu gạch nối

- Đọc lại bài thơ

I Từ Thuần Việt và Từ mượn

1 Giải thích các từ:

- Trượng:10 thước TQ cổ

- Tráng sĩ: người có sức lực cường tráng, chí khí mạnh

mẽ, hay làm việc lớn

2 Xác định nguồn gốc 2

từ trượng và tráng sĩ:

Mượn của tiếng Trung Quốc

3 Xác định nguồn gốc

một số từ mượn:

- Từ tiếng Hán: Giang sơn,

sứ giả, gan, buồm

- Ngôn ngữ khác: Tivi, xà phòng, mít tinh, bơm, xô viết, in-tơ-nét, ra-đi-ô… Bộ phận từ mượn quan trọng nhất là của tiếng Hán (Gồm từ gốc Hán và từ Hán Việt)

4 Cách viết các từ mượn:

Các từ mượn được Việt hóa cao thì viết như từ thuần việt Những từ thuần hóa chưa cao thì khi viết nên

Trang 6

từ Hán Việt trong hai câu

thơ sau:

Lối xưa xe ngựa hồn thu

thảo

Nền cũ lâu đài bóng tịch

dương.

HĐ2: HDHS hệ thống

hóa kiến thức

? Từ mượn là gì?

? Bộ phận quan trọng nhất

trong vốn từ mượn có

nguồn gốc từ đâu?

? Nêu cách viết các từ

mượn?

Chốt lại Ghi nhớ

HĐ3: HDHS tìm hiểu

nguyên tắc mượn từ

- Yêu cầu đọc phần trích ý

kiến của Chủ tịch Hồ Chí

Minh

?Mặt tích cực của việc

mượn từ là gì?

? Mặt tiêu cực của việc

lạm dụng từ mượn là gì?

? Hiện nay ta đã sử dụng

từ mượn như thế nào?

Khi cần thiết thì phải

mượn từ, nhưng khi

tiếng Việt ta đã có thì

không nên mượn tùy tiện

vì như thế sẽ mất đi sự

trong sáng của tiếng

Việt

 Chốt ghi nhớ

- Yêu cầu HS đọc bài tập

1

-Yêu cầu HS xác định từ

mượn

- Nhận xét - sửa sai

Lưu ý học sinh: Ông

Mai-cơn Giắc-xơn là tên

người chứ không phải là

từ mượn

- Từ Hán Việt : Thu thảo, tịch dương, lâu đài

-Trả lời

- Nhận xét

- Đọc phần trích

- Làm phong phú tiếng Việt

- Pha tạp nhiều

- Nhiều biểu hiện lạm dụng tiếng nước ngoài,

có khi còn viết sai rất ngớ ngẩn

- Xác định từ mượn

- Nhận xét - bổ sung

- Thảo luận nhóm

dùng dấu gạch nối

 Ghi nhớ 1: sgk/25

II Nguyên tắc mượn từ

- Mượn từ là cách làm giàu cho tiếng Việt

- Lạm dụng quá nhiều sẽ làm cho mất đi sự trong sáng của tiếng Việt

 Ghi nhớ 2: sgk/25

III Luyện tập

1 Một số từ mượn trong

câu:

a Mượn tiếng Hán: Vô cùng, cùng, ngạc nhiên, sính

lễ

b Mượn tiếng Hán: Gia nhân

c Mượn tiếng Anh: Pốp, Mai-cơn Giắc- xơn, in-tơ-nét

2 Xác định nghĩa từng

tiếng Hán Việt:

a Khán giả: Người xem

- Khán: Xem

Trang 7

- Yêu cầu đọc bài tập 2

- Yêu cầu HS xác định

nghĩa từng tiếng Hán Việt

Bài tập nâng cao:

Tìm thêm một số từ Hán

Việt và cho biết nghĩa

của chúng.

- Trình bày kết quả

- Nhận xét

Hs tìm Nhận xét.

- Giả: Người

b Độc giả: Người đọc

- Độc: Đọc

- Giả: Người

c Yếu điểm: Điểm quan trọng

- Yếu: Quan trọng

- Điểm: Điểm

4 Củng cố:

- Từ mượn là gì? Bộ phận quan trọng nhất trong vốn từ mượn có nguồn gốc từ đâu?

- Học bài, làm bài tập 3

- Chuẩn bị bài: "Tìm hiểu chung về văn tự sự"

6 Lưu ý:

Phần in đậm dành cho Hs lớp điểm sáng

IV Rút kinh nghiệm.

………

-Tiết 8

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Nắm được khái niệm văn tự sự và những hiểu biết chung về văn tự sự;

- Rèn luyện học sinh kĩ nang nhận biết bài văn tự sự;

- Nắm được mục đích giao tiếp

- GV: Giáo án, sgk, một vài văn bản tự sự

- HS: Xem trước bài và đọc lại những văn bản tự sự đã học

- Giao tiếp là gì?

- Văn bản là gì? Có mấy kiểu phương thức biểu đạt của văn bản? Kể ra?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Trong cuộc sống hàng ngày ngay từ tấm bé em thường nghe bà

kể chuyện cổ tích, chuyện đời xưa… Những câu chuyện kể thường có đầu, có cuối,

Trang 8

mạch lạc và có nội dung, ý nghĩa và những câu chuyện kể như thế gọi là văn bản tự

sự Để các em nắm vững hơn về loại văn bản này …

HĐ1: HDHS tìm hiểu đặc

điểm của phương thức tự

sự

- Yêu cầu học sinh đọc câu

hỏi 1a

? Hằng ngày em có hay kể

chuyện không? Kể chuyện

gì?

? Theo em kể chuyện để

làm gì?

? Khi nghe kể chuyện,

người nghe muốn biết điều

gì ?

Kể chuyện để biết để

nhận thức về người, sự

vật, sự việc, để giải thích,

khen chê Đối với người kể

là thông báo, cho biết, giải

thích Đối với người nghe

là tìm hiểu

?Thế nào là phương thức tự

sự?

- Chốt lại ý 1 phần ghi nhớ

HĐ2 : Tìm hiểu mục đích

giao tiếp

- Học sinh đọc yêu cầu 2

? Văn bản Thánh Gióng là

một văn bản tự sự Văn bản

này cho ta biết điều gì?

(Truyện kể về ai? Ở thời

nào? làm việc gì? diễn

biến, kết quả)

- Nhận xét - sửa sai

Gợi ý cho học sinh hiểu

thế nào là có đầu, có cuối

việc xảy ra trước là nguyên

nhân dẫn đến việc xảy ra

sau cho nên có vai trò giải

thích cho việc sau

- Đọc câu hỏi

- Kể chuyện cổ tích, thần thoại

- Kể chuyện để biết,để cảm nhận

- Trả lời

- Là phương thức trình bày một chuỗi sự việc dẫn đến một kết thúc

Thể hiện một ý nghĩa

- Đọc yêu cầu

- Thảo luận nhóm

- Từng nhóm trình bày

- Nhận xét - bổ sung

- Được sắp xếp theo thứ tự:

I Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự

sự

1 Tự sự là gì?

-Người kể thông báo, cho biết, giải thích

-Người nghe tìm hiểu, biết

2 Mục đích giao tiếp trong văn bản tự sự:

Trang 9

? Các sự việc của truyện

Thánh Gióng được sắp xếp

như thế nào?

? Truyện thể hiện chủ đề gì?

? Truyện thể hiện ước mơ

gì?

? Vậy tự sự là gì?

Tự sự là cách kể chuyện,

kể việc, kể con người bao

gồm những sự việc nối tiếp

nhau để đi đến kết thúc,tự

sự giúp người đọc, người

nghe hiểu rõ sự việc, con

người và bày tỏ thái độ.

Trong đời sống, trong

giao tiếp cũng như trong

văn chương đều rất cần

văn bản tự sự

-Yêu cầu học sinh đọc ghi

nhớ

- Yêu cầu học sinh đọc mẫu

chuyện: "Ông già và thần

chết"

? Phương thức tự sự thể

hiện như thế nào?

- Yêu cầu học sinh đọc bài

tập 2

? Bài thơ có phải là bài tự

sự không?

? Vì sao?

+ Sự ra đời của Gióng

+ Gióng biết nói và nhận đánh giặc

+ TG lớn nhanh như thổi

+ TG thành tráng sĩ

+ TG đánh tan giặc

+ TG bay về trời

+ Vua lập đền thờ và phong hiệu

+ Những di tích còn lại

từ trên xuống

- Chủ đề đánh giặc giữ nước

- Ước mơ về người anh hùng đánh giặc

- Tự sự là kể chuyện

- Đọc mẫu chuyện

- Kể theo trình tự

- Bài thơ tự sự

Vì kể có đầu có cuối

Kể một chuỗi sự việc theo thứ tự nhất định nhằm thể hiện một ý nghĩa nào đó

 Ghi nhớ : sgk/28

II Luyện tập

1 Đọc mẩu chuyện và

trả lời câu hỏi:

- Kể theo trình tự thời gian,

sự việc nối tiếp nhau, kết thúc bất ngờ

- Ý nghĩa câu chuyện : Ca ngợi trí thông minh hóm hỉnh của ông già

2 Bài thơ là thơ tự sự.

Tuy diễn đạt bằng thơ 5 chữ nhưng có đầu, có cuối, có nhân vật, chi tiết, diễn biến

sự việc nhằm mục đích chế giễu tính tham ăn của mèo

đã khiến mèo con tự sa bẫy

Trang 10

- Nhận xét

- Yêu cầu học sinh đọc bài

tập 3

? Hai văn bản vừa đọc có

nội dung tự sự không ?

? Tự sự ở đây có vai trò

gì ?

- Nhận xét – sửa sai

* Bài tập nâng cao:

Em hãy tìm một số văn

bản tự sự và liệt kê các sự

việc trong văn bản đó.

- Hai văn bản đều có nội dung tự sự

- Kể chuyện

- Nhận xét

Hs làm bài.

của chính mình

3 Cả hai văn bản đều có

nội dung tự sự.

Tự sự ở đây có vai trò giới thiệu, tường thuật, kể chuyện thời sự hay lịch sử

4 Củng cố:

- Thế nào là tự sự? Mục đích của phương thức tự sự?

- Học bài, làm bài tập 4

- Chuẩn bị bài mới: "Sơn Tinh-Thủy Tinh"

6 Lưu ý:

Bài tập nâng cao dành cho lớp điểm sáng

IV Rút kinh nghiệm:

………

Trình Kí:

Ngày: ………

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	130,5 KB