BÀI GIẢNG TRAO ĐỔI CHẤT

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINHPHƯƠNG PHÁP TĂNG CƯỜNG TRAO ĐỔI CHẤT - Uống trà xanh kích thích sự trao đổi chất của cơ thể Chất Poly phenol trong trà xanh có tác d

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Dạy tốt

Học tốt

PHÒNG GD & ĐT NÚI THÀNH TRƯỜNG THCS PHAN CHÂU TRINH

O 2

Một cơ thể sống muốn “ lớn lên, sinh sản và phát triển” được là nhờ

đâu?

Em hiểu thế nào

là trao đổi chất?

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Trao đổi chất ở cơ thể người có gì khác trao đổi chất ở vật

vô cơ ? Vậy thì vật vô cơ có trao đổi chất không?

I/ Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

-Cơ thể đã lấy những chất gì từ môi trường và thải ra môi trường

những chất gì ? Sự trao đổi chất diễn ra ở những cấp độ nào?

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Hệ hô hấp Hệ tiêu hóa Hệ bài tiết

Môi trường ngoài

Oxi

Thức ăn, nước

muối khoáng

CO 2 Phân

Nước tiểu

Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

- Cơ thể lấy O2, thức ăn, nước, muối khoáng từ môi trường

- Thải CO2 và chất cặn bã (phân, nước tiểu) ra môi trường.

* Thảo luận nhóm (3 phút): Hoàn thành phiếu học tập: “ Tìm hiểu

vai trò của các hệ cơ quan trong sự trao đổi chất”

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Hệ cơ quan Vai trò trong sự trao đổi chất

Lấy O 2 và thải khí CO 2

Vận chuyển O 2 và chất dinh dưỡng tới tế bào và vận chuyển CO 2 tới phổi, chất thải tới cơ quan bài tiết

Lọc từ máu chất thải  bài tiết qua nước tiểu

Vai trò của các hệ cơ quan trong sự trao đổi chất

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Vậy trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài thể hiện như thế

nào ?

Môi trường ngoài cung cấp cho cơ thể thức ăn, nước, muối khoáng Qua quá trình tiêu hóa, cơ thể tổng hợp nên những sản phẩm đặc trưng của mình đồng thời thải các sản phẩm thừa ra ngoài qua hậu môn Hệ hô hấp lấy O 2 từ môi trường ngoài để cung cấp cho các phản ứng sinh hóa trong cơ thể và thải ra ngoài khí CO 2 Đây là sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể

Lấy các chất cần thiết (thức ăn, nước, muối khoáng, oxi) cho cơ thể từ môi trường ngoài.

Thải các chất bã, sản phẩm phân hủy và khí CO 2

ra môi trường ngoài

I/ Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

-Nếu cơ thể không lấy được những chất cần thiết vào hoặc không thải được chất thừa, khí CO 2 … ra môi trường ngoài thì cơ thể sẽ như thế nào ?

Cơ thể sẽ không tồn tại được.

- Trao đổi chất ở con người có gì khác trao đổi chất ở vật vô cơ ?

- Sự trao đổi chất ở cơ thể đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển, nếu không có sự trao đổi chất, cơ thể không tồn tại được Vì vậy trao đổi chất ở sinh vật là đặc trưng cơ bản của sự sống.

- Còn ở vật vô cơ, cũng có sự trao đổi chất (như vôi sống (CaO) hút nước sẽ biến thành vôi tôi (Ca(OH) 2 ) . Tuy nhiên, sự trao đổi chất ở vật vô cơ dẫn đến biến tính và hủy hoại

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Lấy các chất cần thiết (thức ăn, nước, muối khoáng, oxi) cho cơ thể từ môi trường ngoài.

Thải các chất bã, sản phẩm phân hủy và khí CO 2

ra môi trường ngoài

I/ Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

II/ Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Môi trường trong cơ thể gồm những yếu tố nào ?

Máu, nước mô, bạch huyết.

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Mao mạch máu

Mao mạch bạch huyết

O 2 và các chất dinh dưỡng

CO 2 và các chất thải

Năng lượng cho hoạt động sống của

cơ thể

Máu và nước mô cung cấp những gì cho tế bào ?

Máu mang O 2 và chất dinh dưỡng qua nước mô  tế bào

Hoạt động sống của tế bào đã tạo ra những sản phẩm gì ?

-Tạo ra khí CO 2 , chất thải.

Những sản phẩm đó của tế bào đổ vào nước mô rồi vào máu được đưa tới đâu ?

Đưa đến hệ hô hấp, hệ bài tiết thải ra ngoài

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Vậy sự trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong biểu hiện như thế nào ?

Chất dinh dưỡng và O 2 từ máu chuyển qua nước mô để cung cấp cho tế bào thực hiện chức năng sinh lý, khí CO 2 và các sản phẩm bài tiết do tế bào thải ra đổ vào nước mô rồi chuyển vào máu nhờ máu chuyển tới cơ quan bài tiết

Như vậy các tế bào trong cơ thể thường xuyên có sự trao đổi chất với nước mô và máu tức có sự trao đổi chất với môi trường trong Đây là sự trao đổi chất ở cấp độ tế bào

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Mao mạch máu

Mao mạch bạch huyết

O 2 và các chất dinh dưỡng

CO 2 và các chất thải

Hình 13-2 quan hệ giữa máu -nước mô - bạch huyết

Năng lượng cho hoạt động sống của

cơ thể

Lấy các chất cần thiết (chất dinh dưỡng và oxi) cho tế bào từ môi trường trong

Thải các sản phẩm phân hủy,

I/ Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

II/ Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

Trao đổi chất ở cấp độ cơ thể cung cấp những gì cho tế bào? Trao đổi chất ở cấp độ tế bào được thực hiện ra sao ?

Máu cung cấp cho tế bào chất dinh dưỡng và O 2 , tế bào thải vào

máu khí CO 2 và sản phẩm bài tiết

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Nếu trao đổi chất ở 1 trong 2 cấp độ dừng lại thì sẽ dẫn đến hậu quả

gì ?

Sự trao đổi chất trong cơ thể không diễn ra, cơ thể sẽ chết

Vậy mối quan hệ trao đổi chất ở 2 cấp độ như thế nào ?

-TĐC ở cơ thể cung cấp chất dinh dưỡng và ôxi cho TB và nhận từ

TB các sản phẩm bài tiết, khí CO 2 để thải ra môi trường

- TĐC ở TB giải phóng năng lượng cung cấp cho các cơ quan trong

cơ thể thực hiện các hoạt động TĐC

- Như vậy, hoạt động TĐC ở hai cấp độ gắn bó mật thiết với nhau

không thể tách rời.

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

III/ Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ tế bào :

Hoạt động trao đổi chất ở 2 cấp độ có liên quan mật thiết với nhau, đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

I/ Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

II/ Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

Qua bài học hôm nay, để bảo vệ sức khỏe, tăng cường quá trình trao đổi chất chúng ta cần làm gì ?

Dùng nước sạch , uống nhiều nước để tăng tốc độ trao đổi chất, tiểu tiện đúng nơi để bảo vệ môi trường sống…

Chương VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tiết 32: TRAO ĐỔI CHẤT

Trao đổi chất có vai trò gì?

Trao đổi chất là điều kiện tồn tại và phát triển của sự sống, nó gắn liền với sự sống và là biểu hiện của sự sống Trao đổi chất là cơ sở cho quá trình chuyển hóa.

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

PHƯƠNG PHÁP TĂNG CƯỜNG TRAO ĐỔI CHẤT

- Uống trà xanh kích thích sự trao đổi chất của cơ thể (Chất Poly

phenol trong trà xanh có tác dụng đẩy lùi các bệnh mãn tính như tiểu đường, ung thư).

- Ngoài ra ăn các loại trái cây giàu Vitamin C như cam, chanh, bưởi

rất tốt cho việc tăng cường trao đổi chất

- Cần giảm các loại thực phẩm có đường trong thực đơn hàng ngày

như bánh, kẹo vì các loại thực phẩm này có xu hướng kích thích

cơ thể tiết insulin quá nhiều và khiến cho quá trình trao đổi chất chậm lại.

TÓM TẮT NỘI DUNG BÀI HỌC

Đảm bảo

Gắn bó

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

ĐIỀN TỪ HOẶC CỤM TỪ PHÙ HỢP VÀO CHỖ TRỐNG

Sự trao đổi chất diễn ra ở 2 cấp độ:

- Ở cấp độ cơ thể, môi trường ngoài cung cấp (1)………, nước,

muối khoáng và (2)………… qua hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, đồng thời tiếp nhận (3)………… , sản phẩm phân hủy và khí (4)……… từ cơ thể ra ngoài.

- Ở cấp độ tế bào, các (5)……… và oxi tiếp nhận từ

máu và nước mô được tế bào sử dụng cho các hoạt động sống, đồng thời các (6)……… được thải vào môi trường trong, đưa tới cơ quan bài tiết, còn khí CO 2 được đưa tới phổi để thải ra ngoài.

thức ăn oxi

KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ

Câu 1: Điền vào chỗ trống trong bảng phân biệt: “ Sự TĐC ở cấp độ

cơ thể và sự TĐC ở cấp độ tế bào” sau đây:

TĐC ở cấp độ cơ thể TĐC ở cấp độ tế bào

-Xãy ra giữa cơ thể và

(1)

-Cơ thể nhận thức ăn,

khí(3) , nước, muối

khoáng từ môi trường ngoài.

-Cơ thể thải ra môi trường ngoài

2

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ

Câu 2: Các vấn đề môi trường ở trường học ảnh hưởng đến trao đổi chất là gì?

A- Thải rác, khạc nhổ bừa bãi

B- Ô nhiễm tiếng ồn

C- Lớp học không đủ ánh sáng

D- Tắc nghẽn giao thông ở cổng trường

E- Trường học ít cây xanh

G- Không khí mát mẽ, trong lành

H- Không có hệ thống nước sạch

I- Sân trường, lớp học bụi mu

4 5

KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ

Câu 3: Hãy ghi tên các chất mà cơ thể

lấy vào và thải ra môi trường vào các

số trên hình

Khí O 2 Khí CO 2 Dinh dưỡng và muối khoáng

Phân Nước tiểu

1 2 3

TỐNG THÚY VÂN - THCS PHAN CHÂU TRINH

VỀ NHÀ

- Học bài kết hợp trả lời câu hỏi SGK Tập vẽ tóm tắt nội dung chính của bài bằng sơ đồ tư duy.

- Nghiên cứu bài mới: “Chuyển hóa”

- Soạn các câu hỏi mục lệnh

- Tìm hiểu sự chuyển hóa vật chất và năng lượng trong cơ thể như

thế nào?

- Phân biệt sự trao đổi chất giữa môi trường trong với tế bào và sự

chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào.