Tấm Cám

Khái niệm: Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo v

TRƯỜNG THPT LÊ DUẨN

Tiết CT:22 - 23

GV: Nguyễn Thị Hà

1 Khái quát về truyện cổ tích:

I Giới thiệu chung :

a Khái niệm:

Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt

truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể

về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động

Theo em truyện cổ tích là gì?

Truyện cổ tích được chia làm mấy loại? Nội dung chính của

b Phân loại:

Truyện cổ tích được chia làm 3 loại:

− Truyện cổ tích về loài vật: là những truyện kể chủ

yếu giải thích những đặc điểm và quan hệ của các con vật trong thế giới loài vật theo cách của dân gian

− Truyện cổ tích sinh hoạt: phản ánh sinh hoạt đời

thường gần gũi với người bình dân

− Truyện cổ tích thần kì: chủ yếu phản ánh mơ ước,

nguyện vọng, lí tưởng xã hội của nhân dân thông qua chiến thắng tất yếu của cái đẹp, cái thiện

2 Giới thiệu về truyện cổ tích Tấm Cám:

Theo em truyện cổ tích Tấm Cám thuộc thể loại nào?

- Thuộc truyện cổ tích

thần kì

- Cùng kiểu kết cấu với

nhiều truyện cổ tích

của Việt Nam và thế

giới.

(Theo thống kê của nữ sĩ

người Anh trên thế giới

có 564 kiểu truyện TC,

còn VN có 30 kiểu

truyện TC)

3.Tóm tắt tác phẩm:

II Tìm hiểu tác phẩm:

1 Diễn biến và mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám:

- Mồ côi cả cha lẫn mẹ

- Làm lụng vất vả

- Bắt tép

- Nuôi cá bống

- Muốn đi xem hội

- Được làm hoàng hậu

→ Được sự giúp đở của bụt

- Được mẹ luông chiều

- Ăn trắng mặc trơn

- Lừa trút giỏ tép

- Lừa bắt cá bống

- Bắt ngồi nhặt thóc

- Ngạc nhiên, hằn học

Tấm Mẹ con Cám

chính diện >< phản diện Tấm hiền lành, bị bóc lột >< mẹ con Cám độc ác

→ mâu thuẫn được hình thành:

- Xung đột gia đình xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong gia đình phụ quyền thời cổ đại.

- Mối xung đột giữa thiện và ác

→ mâu thuẫn xã hội.

2 Qúa trình biến hóa của Tấm:

Tấm trải qua những lần biến

hóa nào?

Quả thị

Ý nghĩa của sự biến hóa:

− Luôn báo hiệu sự có mặt của mình:

+ Chim vàng anh bay vào tay áo nhà vua

+ Cây xoan vươn cành tỏa mát

− Tuyên chiến với kẻ thù, không chịu chết một cách oan

ức trong im lặng:

+ Chim vàng anh:

Phơi áo chồng tao thì phơi lao phơi sào Chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao

+ Khung cửi:

Kẽo kà kẽo kẹt lấy tranh chồng chị Chị khoét mắt ra

Kết quả của quá trình biến hóa:

Tấm trở lại thành người, gặp lại nhà vua và có cuộc sống hạnh phúc

3 Nghệ thuật:

− Cốt truyện ly kì hấp dẫn

− Yếu tố kì ảo: ta ̣o nên vẻ đe ̣p, sức hấp dẫn và kết thúc có hậu

− Các câu văn vần: giàu chất thơ, khắc sâu cốt truyện

− Các yếu tố âm nhạc, hội hoạ, tạo hình in đậm dấu vết vào văn bản

4 Ý nghĩa kết thúc câu truyện:

• Kết thúc có hậu thể hiện triết lý: ở hiền gặp lành còn ở

ác thì gặp dữ.

• Hành động trả thù của Tấm là đích đáng vì mẹ con Cám

đã nhiều lần hại Tấm không cho Tấm con đường sống

→ Tấm trả thù để đòi lại quyền sống và quyền làm người

− Kết nối nhân duyên

− Tạo nên bước ngoặt mới

− Đậm đà bản sắc

III Tổng kết:

Ghi nhớ SGK

Nắm được thể loại truyện cổ tích

Tóm tắt truyện cổ tích Tấm Cám

Nắm được cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cám là cuộc đấu tranh giữa thiện và ác

Nhận biết được ước mơ và tư tưởng của dân gian qua những yếu tố kì ảo và cách kết thúc có hậu

Củng cố