Tấm Cám

Mục tiêu:giúp HS - Hiểu đợc cuộc đấu tranh giữa thiện và ác,ớc mơ thiện thắng ác,tinh thần lạc quan và nhân đạo của nhân dân.. Truyện phản ánh số phận bất hạnh của cô gái mồ côi với -ớc

Trư ng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ng Vờng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ngữ V ữ V ăn 10  Ngư i th c hi n: ờng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ngữ V ực hiện: ện:  Thanh V Long ũ Long

Tấm cám

Tiết: 20 - 21 Ngaứy soaùn: 20 08 08

I Mục tiêu:giúp HS

- Hiểu đợc cuộc đấu tranh giữa thiện và ác,ớc mơ thiện thắng ác,tinh thần lạc quan và nhân đạo của nhân dân

- Nghệ thuật của truyện là sử dụng yếu tố kì ảo lời kể truyện hấp dẫn

- Nhận biết và phân tích đợc một truyện cổ tích thần kì qua đặc trng thể loại

II chuẩn bị của thày và trò

III.Tiến trình

1 ổn định

2 KTBC

3 Bài mới

- HS đọc tiểu dẫn

(?) Phần tiểu dẫn nêu nội dung gì ?

- HS nhắc lại khái niệm

- GV giới thiệu:thống kê trên thế giới có 564 kiểu

truyện Tấm Cám:Cô Lọ Lem-Pháp,Con cá

vàng-Tháilan,Đôi giày vàng-Chăm,

(?) Nêu bố cục văn bản ?

(?) Trong văn bản nhân vật T đợc giới thiệu ntn?

(?)Hãy tìm 3 tình tiết liên quan đến nhân vật T trong

phần 1?

- GV gợi ý:

+ 3 tình tiết: bắt tép,mất bống, đi hội-> 3 tình tiết,3

sự việc,3 ý nghĩa

(?) Hình ảnh chiếc yếm đỏ có ỹ nghĩa ntn đối với

Tấm?

(?) Bày trò thởng yếm đỏ khi thừa biết T chăm chỉ,

vậy mụ dì ghẻ muốn gì?

(?) Chặng 1 kết thúc bằng chi tiết nào?Chi tiết đó

gợi lên điều gì

(?) Sự việc bắt đầu chặng 2 là gì?Qua sự việc

này,em thấy thêm phẩm chất nào của Tấm?

I Tiểu dẫn

1 Khái niệm truyện CT

2 Đặc điểm thể loại.

- Truyện cổ tích thần kì

Truyện phản ánh số phận bất hạnh của cô gái mồ côi với

-ớc mơ chiến thắng cái ácđể giành và giữ hạnh phúc

II Đọc và tìm hiểu đoạn trích

1 Bố cục: 2 phần

- P1: Từ đầu ở đâu ra mà đẹp thế: Số phận bất hạnhcủa Tấm và sự giúp đỡ thần kì của bụt

- P2: Phần còn lại: Sự độc ác của mẹ con Cám và sự hóa thân mạnh mẽ của Tấm

2 Phân tích

a.Tấm- cô gái mồ côi trở thành hoàng hậu

* Chặng 1: Bắt tép ( lao độ biểu hiện phẩm chất con

ng-ời)

- Tấm: + Ngày chăn trâu cắt cỏ + Tối xay lúa giã gạo -> Làm lụng vất vả suốt ngày đêm, -> Là ngời chăm chỉ,chịu khó

- Cám + ăn trắng mặc trơn, quanh quẩn ở nhà

+ Không phải làm việc nặng -> Kẻ lời biếng

- Tấm: + Chăm chỉ bắt đợc nhiều tép + Giỏ tép đầy,công sức nhọc nhằn bị Cám trút sạch giỏ tép

- Cám + Lời biếng,mải rong chơi + Lừa rối cớp đoạt công sức ( Nghe nh lời ân cần hóa ra là cạm bẫy-> một cuộc ăn cớp mau lẹ, quay quắt thản nhiên)

* ý nghĩa hình ảnh yếm đỏ:

+ Giá trị tinh thần(y phục,trang sức- ngời con gái nào chẳng ao ớc)

+ Mồi nhử bòn rút nhiều hơn công sức lao động, cớp đoạt giày vò đời sống tình cảm của Tấm

( Hai mẹ con mụ mụ Dì ghẻ , kẻ lừa đứa gạt làm khổ Tấm )

- Chặng 1 kết thúc bằng tiếng khóc của Tấm + Tiếng khóc của 1 cô gái mồ côi

+ Tiếng khóc của ngời lao động nhỏ bé bị chà đạp,cớp đoạt

từ công sức cho đến ớc ao nhỏ bé

* Chặng 2: Tìm,nuôi,mất bống

- Tấm tìm và nuôi cá bống theo lời bụt dặn + Hàng ngày xẻ phần cơm, xẻ chia cuộc sống với bống

->gắn bó nh đôi bạn + Câu hát gọi bống ngọt ngào thân thơng tình nghĩa -> Là cô gái giàu tình thơng,khao khát tình thơng

- Mẹ con Cám:

+ Rình mò tiêu diệt niềm hi vọng của Tấm + Lừa Tấm chăn trâu đồng xa

+ Giết cá bống ăn thịt

- Hình ảnh cục máu đỏ có sức biểu cảm cao

-> Đời sống riêng của cô gái mồ côi đã bị kẻ thù cớp đoạt.

-> Chặng 2 cũng kết thúc bằng tiếng khóc đau khổ của Tấm

* Chặng 3:Đi hội

- Sự náo nức mong chờ sau một năm dầm ma giãi nắng

- Mẹ con Cám bày trò đổ lẫn thóc với gạo bắt Tấm lựa -> sự

1

Trư ng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ng Vờng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ngữ V ữ V ăn 10  Ngư i th c hi n: ờng THPT Lờ Hoàn Giỏo ỏn Ngữ V ực hiện: ện:  Thanh V Long ũ Long

(?) ý nghĩa hình ảnh cục máu đỏ?

(?)Với tấm ngày hội có ý nghĩa gì?

(?) Có sự việc gì xảy đến với Tấm?

(?) Sự đền bù của Tấm ở chặng 3 có gì đặc biệt?ý

nghĩa của hình ảnh chiếc giày?

(?) ở phần 1 của câu chuyện Bụt xuất hiện 3 lần để

giúp T, vậy tác giả dân gian xây dựng hình ảnh Bụt

với dụng ý gì?

(?) ý nghĩa kết cấu các hình tợng?

(?) Phần II câu chuyện T trải qua mấy lần đấu tranh?

(?) Tại sao phần 2 lại không có sự xuất hiện của

Bụt?ở Tấm diễn ra sự thay đổi ntn?

(?) ý nghĩa sự biến hóa liên tiếp của Tấm?

(?) ý nghĩa lần biến hóa cuối cùng ?

- HS đọc ghi nhớ/SGK

- HDVN: - Học bài

- Chuẩn bị : Miêu tả và biểu trong bài văn

tự sự

tính toán nhặt xong hết hội => sung sớng khi hành hạ ngời khác (thứ ác ghê tởm đáng sợ)

-> một việc làm làm vô nghĩa chỉ có dụng ý đầy đọa

- Tấm lại òa khóc

- Tấm đợc đền bù: đợc đi hội,có ngựa, có giày,quần áo đẹp

- Hình ảnh chiếc giày kì ảo

+ giúp Tấm gặp Vua -> trở thành hoàng hậu

+ Biểu tợng của sắc đẹp,xinh xắn,duyên dáng + Biểu tợng của hạnh phúc

- Hình ảnh Bụt giúp T:

+ khi mất giỏ tép + Mất bống + Đợc đi hội -> Bụt là thần linh,hình ảnh của nhân dân,của công lí

- Kết cấu logic:giỏ tép -> cá bống ->xơng bống -> chiếc giầy -> hoàng hậu

=> hạnh phúc không đến ngay mà nó phải xuất phát từ lao

động

b Tấm đấu tranh bảo vệ hạnh phúc của mình

- Mẹ con Cám 4 lần giết Tấm:

+ chặt cau + giết vàng anh + chặt xoan đào + đốt khung cửi

- 4 lần Tấm hóa kiếp -> sự giành giật,đấu tranh quyết liệt để giành sự sống

- Sự thay đổi: từ thụ động,bị động->chủ động (sự thức tỉnh )

- Sự biến hóa liên tiếp:Biểu hiện sức sống,tinh thần đấu tranh mãnh liệt không gì vùi lấp đợc

Tấm đấu tranh

+ bằng lời quyết liệt,vạch mặt kẻ thù(lời vàng anh, khung cửi ) + hình thức đấu tranh đa dạng

+ mức độ phản kháng mỗi lúc một tăng

- Khung cửi -> trái thị -> Tấm ( hay lầm,giỏi giang,têm trầu, nấu cơm canh ngọt )

=> con đờng đi tới hạnh phúc của cô gái mồ côi trải qua bao cay

đắng

- Kết thúc Tấm -> Hoàng hậu(phần thởng cao nhất) => Kết thúc

có hậu ( phán ánh ớc mơ,niềm tin công lí )

III Ghi nhớ/SGK

IV Luyện tập

Bài tập 6,11,12,15(S BT)

2