Lý thuyết chức năng về sai lệch xã hội

Kiểu hành động Mục tiêu Phương tiệnBÀI TẬP GIỮA KÌ Bảng: Phân biệt năm kiểu hành động thích nghi với xã hội Chú thích: _ : không chấp nhận +: chấp nhận +_: thay thế cái cũ bằng cái mới T

Kiểu hành động Mục tiêu Phương tiện

BÀI TẬP GIỮA KÌ

Bảng: Phân biệt năm kiểu hành động thích nghi với xã hội

Chú thích: _ : không chấp nhận

+: chấp nhận

+_: thay thế cái cũ bằng cái mới

Trong lí thuyết chức năng về sai lệch xã hội Merton đưa ra một định nghĩa về

sự lệch chuẩn Sự lệch chuẩn là sự không phù hợp, sự lệch pha giữa mục tiêu văn hoá và phương tiện được thiết chế hoá Do xác định sai mục tiêu văn hoá hoặc chọn sai phương tiện mà hành động bị coi là lệch chuẩn xã hội, là sai lệch thậm chí

là tội phạm

Từ cách giải thích mang tính chức năng luận về sự lệch chuẩn Merton đưa ra bảng phân loại hành động nhận diện các kiểu hành vi sai lệch xã hội Căn cứ vào việc xã hội chấp nhận ( kí hiệu là dấu +), hay bác bỏ ( kí hiệu là dấu _) mục tiêu và phương tiện Merton phân biệt năm kiẻu hành động thích nghi với xã hội đó là:

 Kiểu thoả hiệp: Khi cả mục tiêu văn hoá và phương tiện được chủ thể lựa chọn đều phù hợp với hệ các giá trị chuẩn mực xã hội và được xã hội chấp nhận

Ví dụ: 1 người có mục tiêu là muốn sau này có 1 công việc ổn định thu nhập cao mà xã hội không phản đối thì người đó phải học hành chăm chỉ, cố gắng đạt kết quả cao trong học tập để sau này có công việc tốt và có thể kiếm được tiền làm giàu một cách chính đáng

 Kiểu đổi mới: Là kiểu hành động có mục tiêu đã được xã hội chấp nhận nhưng thực hiện bằng những phương tiện và cách làm mới mà xã hội chưa hoặc không chấp nhận

Ví dụ: Cũng là mong muốn làm giàu có thu nhập cao, nhưng cá nhân hay tổ chức đó không dựa vào cách là học hành thật chăm chỉ mà có thể mở rộng doanh nghiệp hoặc mở công ty riêng mà bước đầu chưa được sự chấp nhận của tất cả mọi cá nhân khác

 Kiểu nghi thức: Là kiểu hành động tuân thủ các quy định và sử dụng các phương tiện được thừa nhận nhưng lại không nhằm vào mục tiêu văn hoá được xã hội chấp nhận

Ví dụ: Cách quản lí của một số cán bộ doanh nghiệp, chỉ dựa vào những gì đã có mà không có sự đổi mới, cải tiến không những không đem lại kết quả mà còn gây thua lỗ, xuất hiện bất bình đẳng trong xã hội

 Kiểu thoái lui: là kiểu hành động mà cả mục tiêu và phương tiện của nó đều không được chấp nhận

Ví dụ: Khi muốn tìm được sự khoái lạc, nhiều thanh niên đã tìm đến với việc chích hút ma túy đây còn gọi là kiểu suy đồi

 Kiểu nổi loạn: Đây là kiểu hành động hướng đến mục tiêu mới được đặt ra để thay thế cho những mục tiêu cũ và sử dụng phương tiện mới thay thế cho phương tiện cũ

Ví dụ: Khi thực hiện khoán 10 những người đi tiên phong là những người thực hiện hành động kiểu nổi loạn Đó là những người dám dũng cảm đứng lên đưa ra một mục tiêu mới là chia ruộng cho người dân để họ tự lao động sản xuất trên mảnh đất của mình thay thế cho bao cấp trước đây

Xếp tất cả 5 kiểu hành động này trên cùng một trục ta sẽ thấy kiểu thoả hiệp nằm ở cực bình thường, đúng mực đối lập với kiểu nổi loạn ở cực bất thường, sai lệch Các kiểu hành động khác nằm dọc theo trục này sau thoả hiệp là đổi mới, tiếp đến là nghi thức rồi thoái lui và cuối cùng là nổi loạn