Su vi pham hop dong

Bởi vì các bên lẽ ra đã đưa vào những điều khoản hợp đồng tối đa hóa các lợi ích chung lợi ích kết hợp của họ sau khi trừ đi các chi phí chung chi phí kết hợp của họ – cả hai bên có thể

ÁP DỤNG THỨ HAI – SỰ VI PHẠM HỢP ĐỒNG

Một lĩnh vực khác của luật có thể được thảo luận trong khuôn khổ Coase về việc mặc cả (thương lượng) giữa một số ít cá nhân là luật hợp đồng Tuy nhiên, không giống trường hợp luật về xâm phạm quyền lợi bình thường, các bên ký kết hợp đồng thương lượng với nhau trước khi tranh chấp phát sinh Bởi vì các bên có thể quyết định trước cách thức giải quyết những tranh chấp tiềm tàng, nên người ta có thể nêu câu hỏi liệu có cần thiết, hay có đáng mong muốn, có các qui phạm pháp luật chung chi phối các tranh chấp về hợp đồng hay không Lý do các qui phạm pháp luật về hợp đồng đáng mong muốn tất nhiên là việc thương lượng và soạn thảo một hợp đồng trong đó có dự trù mọi điều bất ngờ có thể tưởng tượng ra sẽ tốn kém đến mức không chịu nổi (ngay cả khi có thể) Đối với những điều bất ngờ được cho là không có khả năng xảy ra hay không ảnh hưởng nhiều lắm đến chi phí và lợi ích của các bên, thì không đáng bỏ công làm các việc rắc rối là qui định trước một cách rõ ràng sẽ làm gì nếu điều bất ngờ xảy

ra

Luật hợp đồng có thể được xem như là lấp đầy “những khoảng trống” này trong hợp đồng – đó là cố gắng tái tạo những điều mà các bên lẽ ra đã đồng ý nếu họ có thể chuẩn bị cho sự kiện một cách không tốn chi phí ngay ban đầu Bởi vì các bên lẽ ra đã đưa vào những điều khoản hợp đồng tối đa hóa các lợi ích chung (lợi ích kết hợp) của họ sau khi trừ đi các chi phí chung (chi phí kết hợp) của họ – cả hai bên có thể bằng cách đó được khấm khá hơn – nên cách tiếp cận này tương đương với việc thiết kế luật hợp đồng dựa theo tiêu chí hiệu quả.1

Trong chương này, chúng ta sẽ xem xét ba biện pháp sửa chữa (biện pháp chế tài, biện pháp khắc phục) đối với sự vi phạm hợp đồng nhìn trên quan điểm này Biện

pháp thứ nhất, số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng (expectation damages), cho

bên bị vi phạm hưởng một số tiền mà số tiền này đặt bên vi phạm vào cùng vị thế bên này lẽ ra đã đạt đựơc nếu như hợp đồng đựơc thực hiện đầy đủ Biện pháp thứ hai, số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên hành động phụ thuộc do tin tưởng vào hợp đồng

(reliance damages), cho bên bị vi phạm hưởng một số tiền mà số tiền này đặt bên bị vi

phạm vào vị thế bên này lẽ ra đã đạt được nếu như bên này chưa bao giờ ký kết hợp đồng này ban đầu Biện pháp cuối cùng, số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên sự hoàn

trả (restitution damages), cho bên bị vi phạm hưởng một số tiền tương ứng với bất kỳ

lợi ích nào mà bên này đã trao cho bên vi phạm.2

hiển nhiên là có giả định rằng họ có thể mặc cả trên tinh thần hợp tác, Ngoài ra, khi kết luận rằng sự tối

đa hóa các lợi ích chung của các bên sau khi trừ các chi phí chung của họ là mục tiêu về hiệu quả, chúng

ta giả định rằng không có ai khác chịu ảnh hưởng của hợp đồng này

(liquidated damages), sẽ dược thảo luận trong Chương 8 của sách này

Phân tích này sẽ được thực hiện bằng cách sử dụng một thí dụ trong đó một người bán, S, có thể sản xuất một hàng hóa được gọi là “hàng không tên giả tưởng” (widget) với chi phí là 150$ Hàng không tên không có sẵn rộng rãi trên thị trường Ví lý do này, một người mua, B1, người này định giá trị hàng không tên là 200$, ký kết một hợp đồng mua một hàng không tên với S, hàng không tên sẽ được giao nhận trong tương lai Giá hợp đồng được trả trước Để sử dụng hàng không tên này, B1 phải thực hiện một khoản chi tiêu 10$ trước khi giao nhận hàng (thí dụ, ông ta có thể phải điều chỉnh nhà kho của mình một ít để chứa hàng không tên) Khoản chi tiêu này sẽ được

gọi là chi tiêu phụ thuộc (do tin tưởng vào việc hợp đồng sẽ được thực hiện) (reliance expenditure) hay đầu tư phụ thuộc (reliance investment) Nếu hợp đồng

không được hoàn thành thì chi tiêu này được cho là không còn giá trị3

Trước khi việc giao nhận hàng xảy ra, có khả năng một người mua khác, B2, cũng có thể muốn mua hàng không tên này Giá trị mà B2 xác định cho hàng không tên này chưa được biết vào thời điểm S và B1 ký kết hợp đồng của họ Để cho đơn giản, giả định rằng giá trị B2 xác định sẽ là 0$, hoặc 180$, hoặc 250$, và giả định rằng ông ta sẽ chào mua hàng không tên với số tiền này Như thế, sau khi S và B1 đã ký kết hợp đồng của họ, có khả năng B2 sẽ chào mua hàng không tên này với giá cao hơn B1 đã mua – tất nhiên là như thế nếu giá trị B2 xác định là 250$, Cả hai S và B1 được giả định là đều biết về những khả năng này Những giả thiết của thí dụ này được tóm tắt trong Bảng 2 (hiện tại hãy bỏ qua ghi chú phía dưới bảng)

Trong chương này cũng sẽ giả định rằng các bên đều trung tính với rủi ro (bàng quan với rủi ro) Điều này có nghĩa là họ chỉ quan tâm đến giá trị kỳ vọng của một tình

huống rủi ro – đó là độ lớn của khoản mất hay khoản lợi tiềm năng nhân với xác suất xảy ra khoản mất hay khoản lợi Thí dụ, khoản lợi kỳ vọng trong một tình huống liên quan đến cơ may 50 phần trăm sẽ nhận được 10.000$ là 5.000$ Theo định nghĩa, một người trung tính với rủi ro là người bàng quan giữa tình huống này với bất kỳ tình huống nào khác có cùng khoản lợi kỳ vọng – như là một tình huống liên quan đến cơ may 25 phần trăm sẽ nhận được 20.000$, hay tính huống liên quan đến việc chắc chắn nhận được 5.000$

trường hợp xảy ra vi phạm không phải là những giả định thiết yếu và không ảnh hưởng đến kết luận tổng quát nào trong chương này

Bảng 2 Thí dụ về Sự Vi phạm Hợp đồng

S là người bán

Chi phí sản xuất hàng không tên của S là 150$

B1 là người mua ban đầu

B1 định giá trị cho hàng không tên này là 200$

Chi tiêu phụ thuộc của B1 là 10$a

B1 trả trước cho S giá hợp đồng

B2 là người mua thứ hai

B2 định giá trị cho hàng không tên này là 0$ hoặc 180$ hoặc 250$

a Khả năng B1 có thể chi thêm 24$ vào đầu tư phụ thuộc và qua đó gia tăng giá trị của hàng không tên này đối với ông ta 30$ cũng được xem xét

Hợp đồng được Quy định Đầy đủ

Trước khi xem xét việc các biện pháp sửa chữa sự vi phạm hợp đồng lấp đầy các khoảng trống trong các hợp đồng được qui định không đầy đủ ra sao, điều hữu ích là xem xét hợp đồng giữa S và B1 nói trên khi mọi điều đều được qui định rõ trước Thứ nhất, giá hợp đồng, phải trả trước là 175$ Thứ hai, nếu giá trị B2 định cho hàng không tên là 0$ hay 180$, thì S sẽ giao hàng không tên này cho B1 Trong trường hợp này, lợi nhuận của S là 25$ – đó là giá hợp đồng 175$ trừ đi chi phí sản xuất 150$ – và lợi nhuận của B1 là 15$ – đó là giá trị 200$ đối với B1 trừ đi chi tiêu 10$ và trừ đi giá hợp đồng 175$ Thứ ba, hợp đồng này ghi rõ rằng trong trường hợp B2 định giá trị hàng không tên là 250$, thì S sẽ bán hàng không tên cho B2 chứ không bán cho B1, nhưng lúc đó phải trả 225$ cho B1 Trong trường hợp này lợi nhuận của S là 50$ – đó là giá hợp đồng 175$ trừ đi chi phí sản xuất của S là 150$ cộng với khoản thanh toán của B2 trả cho S là 250$ trừ đi khoản thanh toán của S trả cho B1 là 225$ Khi đó lợi nhuận của B1 là 40$ – đó là khoản thanh toán 225$ nhận được từ S trừ đi chi tiêu phụ thuộc là 10$ và trừ đi giá hợp đồng đã trả trước là 175$

Rõ ràng rằng hợp đồng được qui định đầy đủ này giữa S và B1 là hiệu quả

Chọn lựa duy nhất các bên phải đưa ra mà ảnh hưởng đến lợi nhuận chung (lợi nhuận

kết hợp) của họ là liệu S có bán cho B2 nếu B2 muốn mua hàng không tên này hay

không Nếu S không bán cho B2, thì lợi nhuận chung của S và B1 là 40$ – đó là lợi nhuận 25$ của S cọng với lợi nhuận 15$ của B1 Nếu S thực sự bán cho B2 khi B2

định giá trị hàng không tên này là 250$, thì lợi nhuận chung của S và B1 tăng lên đến 90$ – đó là lợi nhuận 50$ của S cộng với lợi nhuận 40$ của B1 Tuy nhiên, nếu như S bán cho B2 khi B2 định giá trị hàng không tên này là 180$, thì lợi nhuận chung của S và B1 sẽ giảm xuống còn 20$ bởi vì, kết hợp lại, họ sẽ có doanh thu là 180$ và chi phí là 160$ (đó là chi phí sản xuất 150$ của S cọng với chi tiêu phụ thuộc 10$ của B1) Như thế, các qui định trong hợp đồng nói trên đòi hỏi S bán hàng không tên này cho B2 nến B2 định giá trị nó là 250$ nhưng không bán nếu B2 định giá trị nó là 0$ hay 180$ là các qui định có hiệu quả.4

Điều quan trọng là lưu ý rằng có mối quan hệ chặt chẽ giữa giá hợp đồng và số tiền S phải trả cho B1 nếu S bán hàng không tên này cho B2 Nói chung, số tiền trả cho B1 càng cao thì giá hợp đồng càng cao Thí dụ, giả sử S phải trả 240$ cho B1 chứ không phải 225$ trong trường hợp hàng không tên này được bán cho B2 Rõ ràng là B1 thích nhận khoản thanh toán cao hơn trong trường hợp có sự vi phạm hợp đồng, và cũng rõ ràng là S thích trả số tiền thấp hơn Vì thế, cứ cho là S sẽ yêu cầu, và B1 sẽ sẵn lòng đề nghị, một giá hợp đồng trả trước cao hơn – chẳng hạn 180$ thay vì 175$

Sự Vi phạm có Hiệu quả

Cho đến giờ, thí dụ nói trên minh họa một nguyên tắc tuy đơn giản nhưng thật cơ bản trong việc phân tích kinh tế về luật hợp đồng: Một hợp đồng đựơc qui định đầy đủ thì có hiệu quả Tuy nhiên, trong thực tiễn, chi phí của việc thiết lập hợp đồng sẽ làm cho các bên bỏ qua những điều bất ngờ tương đối không quan trọng Vì thế, bây giờ hãy giả định rằng bởi vì S và B1 tin rằng không có khả năng B2 sẽ chào mua, nên họ không bận tâm đưa vào hợp đồng một qui định (hay điều khoản) xử lý khả năng B2 sẽ chào mua cao hơn đối với hàng không tên này Hợp đồng chỉ đơn giản qui định rằng S sẽ giao một hàng không tên cho B1 với giá nào đó phải trả trước Bây giờ chúng ta sẽ nghiên cứu xem liệu các biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng, dựa trên hành động phụ thuộc do tin tưởng, dựa trên sự hoàn trả đối với sự vi phạm hợp đồng có phải là các giải pháp thay thế có hiệu quả cho qui định rõ ràng trong hợp đồng liên quan đến trường hợp hàng không tên này được bán cho B2 chứ không bán cho B1 Một giả định quan trọng trong phân tích sau đây là nếu S muốn vi phạm hợp đồng, thì B1 sẽ không thấy đáng bỏ công cố gắng ngăn chận S khỏi vi phạm hay mua lại hàng không tên từ B2 sau khi sự vi phạm xảy ra (Nếu như việc B1 thương lượng với S hay B2 là không tốn chi phí, thì phân tích Coase trong Chương 3 hàm ý rằng mọi biện pháp sửa chữa đều hiệu quả)

nên lợi nhuận của ông ta không chịu ảnh hưởng của việc hàng không tên này có giá trị đối với ông ra sao Đây là lý do tại sao ta không cần xét đến lợi nhuận của B2 khi xác định những quy định (điều khoản) trong hợp đồng có hiệu quả

Trước hết hãy xét sự vi phạm hợp đồng khi biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng có thể áp dụng được Giá mà hợp đồng nói trên được thực hiện đầy đủ thì B1 đã kiếm được lợi nhuận bằng với giá trị 200$ ông ta gắn cho hàng không tên trừ đi chi tiêu phụ thuộc của ông ta và trừ đi giá hợp đồng ông ta đã trả trước Như thế, để đặt B1 vào cùng một vị thế mà lẽ ra ông ta đã đạt được nếu như hợp đồng được thực hiện đầy đủ, cần phải bồi thường 200$ cho B1 (bởi vì B1 đã chịu khoản chi tiêu phụ thuộc rồi và đã trả cho S giá hợp đồng rồi) Với khoản thanh toán bồi thường thiệt hại là 200$, S sẽ quyết định vi phạm hợp đồng nếu B2 chào mua hàng không tên với giá 250$, nhưng sẽ không quyết định vi phạm nếu B2 chào mua với giá 180$ (hoặc 0$, tất nhiên) Như thế, biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng dẫn đến kết cục hiệu quả Nói cách khác, biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng là biện pháp thay thế hiệu quả cho các qui định rõ ràng trong hợp đồng chi phối sự vi phạm Qua đó nó giúp các bên tiết kiệm chi phí và tránh được sự bất tiện của việc xử lý những điều bất ngờ không chắc xảy ra mỗi khi họ ký kết hợp đồng Thay vào đó, họ có thể đơn giản dựa vào một biện pháp sửa chữa sự vi phạm hợp đồng trong một ít trường hợp mà vấn đề vi phạm nảy sinh

Lưu ý là kết luận rằng biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng dẫn đến các quyết định vi phạm có hiệu quả không phụ thuộc vào giá hợp đồng thực sự là bao nhiêu S sẽ phải trả 200$ cho B1 trong trường hợp vi phạm bất kể giá hợp đồng bởi vì, trong điều kiện B1 đã trả trước giá hợp đồng (và đã chịu chi tiêu phụ thuộc), 200$ là số tiền cần thiết để đặt B1 vào cùng một vị thế mà lẽ ra ông ta đã đạt được nếu như hợp đồng được thực hiện đầy đủ Như thế, bất kể giá hợp đồng là bao nhiêu, S sẽ vi phạm để bán cho B2 chỉ khi B2 chào mua hàng không tên cao hơn 200$

Tiếp theo, hãy xét biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc Nếu B1 không ký kết hợp đồng với S, thì giả định rằng ông ta đã không kiếm được lợi nhuận nào.5 Như thế, để đặt B1 vào cùng một vị thế mà lẽ ra ông ta đã đạt được nếu như ông

ta chưa bao giờ ký kết hợp đồng này, cần phải bồi thường B1 đối với đầu tư phụ thuộc là 10$ và hoàn trả cho ông ta giá hợp đồng mà ông ta đã trả trước Nói cách khác, thước đo dựa trên hành động phụ thuộc về số tiền bồi thường thiệt hại bằng với chi tiêu phụ thuộc cộng với giá hợp đồng

Vì thế, để xác định các tác động của biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc đối với quyết định vi phạm của S, cần phải thảo luận việc ấn định giá hợp đồng Do chi phí sản xuất của S là 150$, ông ta sẽ không sẵn lòng chấp nhận giá hợp đồng thấp hơn số tiền này B1 sẽ sẵn lòng chi trả lên đến 190$ cho hàng không tên này bởi vì ông ta định giá trị nó là 200$ nhưng phải thực hiện đầu tư phụ thuộc mất 10$ Như thế giá hợp đồng sẽ nằm đâu đó trong khoảng từ 150$ đến 190$, giá chính

dựa trên hành động phụ thuộc

xác phụ thuộc vào sức mạnh mặc cả tương đối của các bên Để cho cụ thể, giả sử giá hợp đồng là 160$

Với chi tiêu phụ thuộc là 10$ và giá hợp đồng là 160$, biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc sẽ cho B1 hưởng 170$ trong trường hợp có sự vi phạm hợp đồng của S Vì thế cho nên S sẽ vi phạm hợp đồng này nếu B2 chào giá mua hàng không tên 180$ hay 250$ bởi vì S chỉ phải trả tiền bồi thường thiệt hại 170$ Nếu giá trị B2 xác định cho hàng không tên là 180$, thì sự vi phạm sẽ mang tính không hiệu quả bởi vì giá trị B2 xác định cho hàng không tên thấp hơn giá trị 200$ mà B1 xác định cho hàng không tên Nói cách khác, biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc có thể dẫn đến sự vi phạm không hiệu quả

Cuối cùng, hãy xét biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả Lợi ích duy nhất mà B1 đã trao cho S là việc B1 đã trả trước giá hợp đồng Như thế, để cho B1 hưởng số tiền tương ứng với lợi ích ông ta đã trao cho S, thì cần phải bắt buộc S trả lại cho B1 giá hợp đồng Nói cách khác, số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên sự hoàn trả bằng với giá hợp đồng Vì cùng những lý do như đã thảo luận đối với biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc, giá hợp đồng sẽ nằm đâu đó trong khoảng từ 150$ đến 190$ Nếu nó thấp hơn 180$, thì biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả cũng sẽ dẫn đến sự

vi phạm không hiệu quả khi B2 định giá trị hàng không tên là 180$

Tổng quát thì biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả có nhiều khả năng dẫn đến những vi phạm không hiệu quả hơn so với biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc vì những lý do sau đây Trước hết hãy lưu ý rằng giá hợp đồng theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả thường thấp hơn giá hợp đồng theo biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc Một cách trực quan, điều này là do người bán (trong thí dụ này là S) không phải bồi thường cho người mua (trong thí dụ này là B1) về chi tiêu phụ thuộc theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả, nhưng người bán quả thực phải bồi thường chi tiêu này theo biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc Kết quả là người mua có lẽ không sẵn lòng chi trả cho hợp đồng theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả nhiều bằng theo biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc, và người bán có lẽ sẵn lòng chấp nhận số tiền ít hơn Với giá hợp đồng theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả thấp hơn, thì khoản thanh toán thiệt hại theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả cũng sẽ thấp hơn bởi vì số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên sự hoàn trả bằng với giá hợp đồng, trong khi số tiền bồi thường thiệt hại dựa trên hành động phụ thuộc bằng giá hợp đồng cộng với chi tiêu phụ thuộc Ta có thể dự kiến những sự vi phạm không hiệu quả có khả năng xảy ra nhiều hơn theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả do khoản thanh toán thiệt hại thấp hơn

Nội dung thảo luận từ đầu đến giờ làm sáng tỏ vài kết luận tổng quát về những tác động kinh tế của luật hợp đồng Kết quả chủ yếu là biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng là biện pháp sửa chữa duy nhất tạo ra động cơ khuyến khích hiệu quả đối với

những sự vi phạm hợp đồng Điều này là do biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng bắt buộc bên vi phạm trả tiền bồi thường giá trị của hàng hóa theo giá trị mà bên bị vi phạm định cho hàng hóa này Nếu người mua nào khác định giá trị cho hàng hóa này nhiều hơn giá trị nói trên, thì sẽ có hiệu quả khi để cho người mua đó nhận được hàng hóa này Với thước đo dựa trên kỳ vọng về số tiền bồi thường thiệt hại, người bán sẽ có động cơ khuyến khích vi phạm để nhận được giá chào mua cao hơn Nếu một người mua khác định giá trị cho hàng hóa này thấp hơn người mua ban đầu, thì sự vi phạm là không hiệu quả và biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng sẽ không khuyến khích vi phạm, và như thế là phù hợp Bất cứ thước đo nào khác về tiền bồi thường thiệt hại đối với sự vi phạm hợp đồng thường sẽ không hiệu quả Nếu tiền bồi thường thiệt hại vượt quá tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng, thì sự vi phạm có thể không xảy ra cho dù sự vi phạm này có hiệu quả Thí dụ, nếu tiền bồi thường thiệt hại là 260$ trong thí dụ nói trên, thì S sẽ không vi phạm khi B2 chào mua với giá 250$ Và nếu tiền bồi thường thiệt hại thấp hơn tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng, thì sự vi phạm không hiệu quả có thể xảy ra Đây là vấn đề khó khăn của biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc, bởi vì nó dẫn đến mức bồi thường thiệt hại thấp hơn mức dựa trên kỳ vọng Biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả thậm chí còn tệ hơn bởi vì nó cung cấp ít hơn thước đo dựa trên hành động phụ thuộc về tiền bồi thường thiệt hại

Đầu tư phụ thuộc có hiệu quả

Việc thúc đẩy những sự vi phạm hợp đồng tối ưu không phải là vấn đề duy nhất mà luật hợp đồng phải xử lý Một vấn đề được quan tâm khác liên quan đến các khoản chi tiêu phụ thuộc Trong thí dụ nói trên, chúng ta đã giả định rằng đầu tư phụ thuộc của B1 được cố định ở mức 10$ Thông thường, khoản chi tiêu này có thể thay đổi, và số tiền chi tiêu phụ thuộc càng nhiều thì hợp đồng sẽ có giá trị càng cao đối với người mua nếu hợp đồng được hoàn thành Thí dụ, người mua có thể có khả năng đặt mua nhiều bộ phận thiết bị theo yêu cầu của mình, mỗi bộ phận này có khả năng chuyển đổi hàng không tên thành một thành phẩm có giá trị hơn (Bởi vì các hàng không tên dễ hỏng, nên phải nhận được thiết bị này trước khi giao nhận hàng không tên) Trong phần cuối của chương này, chúng ta sẽ xem xét các biện pháp sửa chữa đối với sự vi phạm hợp đồng có ảnh hưởng như thế nào đến số tiền được chi vào đầu tư phụ thuộc

Để xem xét quyết định về đầu tư phụ thuộc, chúng ta phải làm cho thí dụ được sử dụng trên đây trở nên phức tạp hơn một tý Chúng ta vẫn giả định rằng người mua ban đầu, B1 phải chi ít nhất là 10$ vào đầu tư phụ thuộc và rằng hàng không tên sẽ đáng giá 200$ đối với ông ta nếu ông ta chỉ chi chừng đó Nhưng bây giờ người mua,

B1, sẽ có phương án chọn lựa chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc và qua đó tăng giá

trị hàng không tên đối với ông ta 30$ Cũng như trước, nếu hợp đồng không được thực hiện đầy đủ, thì chi tiêu phụ thuộc sẽ không có giá trị Chúng ta cũng sẽ giả định rằng

ba giá trị mà người mua thứ hai, B2, có thể xác định cho hàng không tên – đó là 0$,

180$, hay 250$ – đều có khả năng xảy ra như nhau Tầm quan trọng của giả định này sẽ trở nên rõ ràng một chốc nữa thôi

Mặc dù có thể dường như rằng tiêu chí hiệu quả sẽ khiến B1 thực hiện đầu tư phụ thuộc bổ sung – bởi vì đầu tư này có vẻ làm tăng giá trị của hàng không tên thêm 30$ với chi phí chỉ có 24$ – nhưng kết luận này không đúng Gia tăng giá trị này chỉ xảy ra nếu hợp đồng đuợc hoàn thành và B1 nhận được hàng không tên Nhưng, như chúng ta đã thấy, việc S quyết định vi phạm hợp đồng với B1 để bán cho B2 sẽ có hiệu quả khi giá trị của hàng không tên đối với B2 trên thực tế là 250$ Với giả định ở cuối đoạn trên đây, chỉ có khả năng một – trong – ba rằng B2 sẽ định giá hàng không tên chừng đó (tức là 250$) Nói cách khác, nếu quyết định vi phạm là có hiệu quả, thì chỉ có khả năng hai phần ba rằng B1 sẽ nhận được hàng không tên Như thế, mặc dù chi phí 24$ của đầu tư phụ thuộc là chắc chắn, nhưng lợi ích 30$ từ đầu tư phụ thuộc này là

không chắc chắn Lợi ích kỳ vọng – tức là lợi ích nhân với xác suất lợi ích này trở

thành hiện thực – chỉ là 20$ Thật là không hiệu quả khi chịu chi phí 24$ để nhận được lợi ích kỳ vọng 20$

Nếu S và B1 có thể thương lượng và soạn thảo hợp đồng lúc ban đầu mà không tốn chi phí, thì lẽ ra họ đã đưa vào một điều khoản hay qui định nêu rõ rằng B1 sẽ không thực hiện đầu tư phụ thuộc bổ sung 24$ Tuy nhiên, việc thương lượng về quyết định đầu tư phụ thuộc của B1 không phải là vấn đề đơn giản Thí dụ, nếu S khó xác minh mức lợi ích bổ sung mà B1 sẽ nhận được từ chi tiêu phụ thuộc bổ sung là bao nhiêu, thì B1 có thể có khả năng lợi dụng thông tin không hoàn hảo của S Như thế tương tự như quyết định về vi phạm hợp đồng, điều hợp lý là xem xét khả năng một qui định (hay điều khoản) liên quan đến quyết định về đầu tư phụ thuộc không được đưa vào hợp đồng nói trên Vì thế chúng ta sẽ xem xét liệu một biện pháp sửa chữa vi phạm hợp đồng nào đó có dùng để thay thế cho qui định này được hay không

Theo biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng, B1 sẽ nhận được hàng không tên (nếu hợp đồng được thực hiện) hoặc được trao cho một số tiền tương đương với giá trị của hàng không tên (nếu hợp đồng bị vi phạm) Nếu B1 chỉ chi 10$ vào đầu tư phụ thuộc, thì hàng không tên sẽ đáng giá 200$ đối với ông ta, vì thế tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng sẽ bằng 200$ Nếu ông ta chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc, thì hàng không tên sẽ đáng giá thêm 30$ đối với ông ta, vì thế tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng sẽ bằng 230$ Như thế, bằng cách chi thêm 24$, ông ta sẽ nhận được lợi ích 30$, hoặc là do hàng không tên sẽ được giao cho ông ta, hoặc tiền bồi thường thiệt hại dựa trên kỳ vọng cao hơn sẽ được trả cho ông ta Rõ ràng là, B1 sẽ chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc, đây là một kết cục không hiệu quả vì những lý do đã thảo

luận ở trên Nói cách khác, bởi vì biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng về thực chất

bảo đảm sự thực hiện hợp đồng, nên nó không ép buộc B1 phải tính đến thực tế rằng chi tiêu phụ thuộc sẽ mất hết giá trị nếu hợp đồng bị vi phạm Vì thế, biện pháp sửa chữa này khuyến khích những đầu tư phụ thuộc quá mức

Theo biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc, B1 sẽ nhận được hàng không tên hoặc được trao cho một số tiền bằng chi tiêu phụ thuộc của ông ta cọng với giá hợp đồng Như thế, nếu hợp đồng được thực hiện, việc chi bổ sung 24$ vào đầu tư phụ thuộc sẽ đáng làm bởi vì nó sẽ làm tăng giá trị của hàng không tên lên thêm 30$ Nếu hợp đồng bị vi phạm, 24$ bổ sung sẽ được trả lại bởi vì tiền bồi thường thiệt hại dựa trên các hành động phụ thuộc cũng sẽ cao hơn trước chừng đó Vì thế B1 sẽ có động cơ khuyến khích chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc bởi vì khoản chi tiêu này là một khoản đầu tư không có rủi ro “mất mát khi giá sụt” nhưng lại có tiềm năng “lợi nhuận khi lên giá Nói cách khác, biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc cũng khuyến khích những chi tiêu phụ thuộc quá mức

Theo biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả, B1 sẽ nhận được hàng không tên hoặc được trao cho một số tiền bằng giá hợp đồng Không giống với trường hợp áp dụng biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng, ông ta thực ra không được bảo đảm hợp đồng sẽ được thực hiện và cũng khác với trường hợp áp dụng biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc, ông ta không nhận lại được khoản đầu tư phụ thuộc của mình khi hợp đồng bị vi phạm Khoản chi tiêu phụ thuộc của B1 bây giờ thực ra là một khoản đầu tư rủi ro, với kết quả dương trong trường hợp hợp đồng được thực hiện và kết quả âm trong trường hợp hợp đồng bị vi phạm Vì thế, để B1 có thể quyết định liệu có đáng chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc hay không, ông ta cần phải biết xác suất của việc thực hiện hợp đồng và xác suất của việc vi phạm Giả sử S chỉ vi phạm khi sự vi phạm xảy ra là có hiệu quả – đó là, chỉ khi B2 định giá trị hàng không tên là 250$6 Với giả định rằng ba giá trị mà B2 có thể xác định cho hàng không tên – 0$, 180$, và 250$ - đều có khả năng xảy ra như nhau, thì có khả năng hai phần ba thực

hiện và khả năng một phần ba vi phạm Như thế, lợi ích kỳ vọng đối với B1 của chi

tiêu phụ thuộc là 20$ – đó là gia tăng giá trị của hàng không tên 30$ nhân với xác suất nhận được giá trị này B1 sẽ không chi 24$ bổ sung vào đầu tư phụ thuộc để nhận được lợi ích kỳ vọng này Nói cách khác, biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả dẫn đến đầu tư phụ thuộc hiệu quả

Phần thảo luận này về những tác động của các biện pháp sửa chữa sự vi phạm hợp đồng đối với quyết định về đầu tư phụ thuộc làm sáng tỏ một số kết quả tổng quát Kết quả tổng quát chính là, trong số các biện pháp sửa chữa được xem xét, chỉ có biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả thúc đẩy các đầu tư phụ thuộc hiệu quả Nó làm được điều này bởi vì nó ép buộc bên đầu tư phụ thuộc tính đến thực tế chi tiêu phụ

tế dưới biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả Tuy thế, giả thiết này được sử dụng bởi vì nó cho phép minh họa dễ dàng nhất tác động của biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả đối với mức độ đầu tư phụ thuộc

thuộc trở nên vô giá trị nếu hợp đồng bị vi phạm7 Biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng thường dẫn đến quá nhiều chi tiêu phụ thuộc bởi vì nó mang lại cho bên đầu tư phụ thuộc (relying party) giá trị lẽ ra đã được tạo ra bởi đầu tư phụ thuộc nếu như hợp đồng được thực hiện Biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc cũng thường dẫn đến đầu tư phụ thuộc quá mức bởi vì nó hoàn trả cho bên phụ thuộc chi phí đầu tư phụ thuộc trong trường hợp vi phạm

Một điều cần xem xét khác trong phân tích kinh tế về các biện pháp sửa chữa sự vi phạm hợp đồng là chi phí của việc thu nhận thông tin cần thiết để thực hiện mỗi biện pháp sửa chữa Biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng đòi hỏi tòa án ước lượng giá trị của hợp đồng lẽ ra là bao nhiêu đối với bên bị vi phạm nếu như hợp đồng đã được thực hiện Trong nhiều tình huống hợp đồng, giá trị này có thể rất khó xác định Thí dụ, giả sử người mua đang mua các vi mạch nhớ chuyên dụng để sản xuất máy tính gia đình mới thiết kế Tòa án ắt phải tiên đoán máy tính mới này đáng lẽ có khả năng sinh lời đến mức nào Các biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc và dựa trên sự hoàn trả đều đòi hỏi sự hiểu biết về giá hợp đồng, mà giá hợp đồng sẽ dễ dàng có sẵn Biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc còn đòi hỏi thông tin về các chi tiêu phụ thuộc của bên bị vi phạm Bởi vì những chi tiêu này sẽ được thực hiện trước khi các bên đến tòa án, nên có lẽ tòa án sẽ có được thông tin này dễ dàng hơn so với thông tin mà biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng đòi hỏi Như thế, nói chung biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng có lẽ là tốn kém nhất trong việc thi hành, biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả rẻ nhất, và biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc nằm đâu đó ở giữa

Hãy lưu ý thêm rằng nếu tòa án ước lượng không đúng giá trị của việc thực hiện hợp đồng đối với bên bị vi phạm, thì các kết luận về những tác động của biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng đối với quyết định vi phạm và đối với quyết định về đầu tư phụ thuộc có lẽ phải được điều chỉnh Tương tự, nếu các chi tiêu phụ thuộc của bên bị vi phạm có khả năng được xác định không đúng, thì các kết luận về những tác động của biện pháp sửa chữa dựa trên hành động phụ thuộc có lẽ cũng khác đi

Thảo luận trong chương này đã cho thấy rằng, nói chung thì không tồn tại một biện pháp sửa chữa vi phạm hợp đồng nào có hiệu quả đối với cả quyết định vi phạm lẫn quyết định về chi tiêu phụ thuộc Đối với quyết định vi phạm, biện pháp sửa chữa dựa trên kỳ vọng là lý tưởng, trong khi đối với quyết định chi tiêu phụ thuộc , biện pháp sửa chữa dựa trên sự hoàn trả là lý tưởng Như thế, biện pháp sửa chữa nào tính chung là tốt nhất phụ thuộc vào việc liệu quyết định vi phạm hay quyết định về đầu tư phụ thuộc quan trọng hơn xét về tính hiệu quả Chẳng hạn như trong thí dụ được sử

quả vì cùng lý do như thế.