ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Chính quyền nhà Nguyễn đã thi hành chính sách đối nội, đối ngoại bảo thủ, phản động,.. không cho Việt Nam cơ hội tiếp xúc và bắt nhịp với sự phát triển của thế giới. Không phát huy được những thế mạnh của dân tộc và đất nước, chống lại âm mưu xâm lược của CNTD Phương Tây. + Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (1858), xã hội Việt Nam trở thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến, xuất hiện 2 mâu thuẫn cơ bản: Toàn thể dân tộc VN >< TD Pháp và tay sai phong kiến (mâu thuẫn dân tộc) Toàn dân VN (nông dân) >< địa chủ PK (mâu thuẫn giai cấp ) + Nhiều phong trào yêu nước của nhân dân VN đã nổi dậy nhưng đều bị thất bại..như sự thất bại của ptrào Cần Vương theo hệ tư tưởng PK, p.trào Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục theo hệ tư tưởng TS đã giúp NAQ nhận rõ chỗ hạn chế của p.trào đó chưa biết tổ chức, chưa có tổ chức.

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tổng hợp các câu hỏi của các chương do cô Phượng biên soạn ( coppyright ).

CHƯƠNG I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Trình bày cơ sở hình thành tư tưởng HCM:

+ Khách quan:

Cơ sở khách quan

a) Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

- Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

+ Chính quyền nhà Nguyễn đã thi hành chính sách đối nội, đối ngoại bảo thủ, phảnđộng, không cho Việt Nam cơ hội tiếp xúc và bắt nhịp với sự phát triển của thế giới.Không phát huy được những thế mạnh của dân tộc và đất nước, chống lại âm mưu xâmlược của CNTD Phương Tây

+ Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (1858), xã hội Việt Nam trở thành xã hội thuộcđịa nửa phong kiến, xuất hiện 2 mâu thuẫn cơ bản:

Toàn thể dân tộc VN >< TD Pháp và tay sai phong kiến (mâu thuẫn dân tộc)

Toàn dân VN (nông dân) >< địa chủ PK (mâu thuẫn giai cấp )

+ Nhiều phong trào yêu nước của nhân dân VN đã nổi dậy nhưng đều bị thất bại như sựthất bại của ptrào Cần Vương theo hệ tư tưởng PK, p.trào Đông Du, Đông Kinh nghĩathục theo hệ tư tưởng TS đã giúp NAQ nhận rõ chỗ hạn chế của p.trào đó chưa biết tổchức, chưa có tổ chức

>Thúc đẩy NAQ ra đi tìm đường cứu nước mới của nhân dân VN

- Bối cảnh thời đại (quốc tế)

+ CNTB trở thành CNĐQ, CNTB xác lập sự thống trị trên phạm vi thế giới Lúc nàykhông chỉ dừng lại ở sự áp bức g/c trong chính quốc mà đã mở rộng ra sự ap bức đối vớicác d.tộc khác Vì thế cuộc đấu tranh g.phóng d.tộc không chỉ còn là hành động riêng lẻnữa mà trở thành cuộc đấu tranh chung của d.tộc thuộc địa chống ĐQ

+ Cuộc đấu tranh g.phóng d.tộc gắn liền với cuộc đấu tranh g.phóng g/c Cuộc đấu tranhg.phóng d.tộc trở thành cuộc đấu tranh g.phóng g/v VS trên TG

+ Sự thắng lợi của CMT 10 Nga, CNXH trở thành hiện thực trên TG, đánh dấu bướcchuyển biến lớn chuyển biến lớn của thời đại Thời đại quá độ lên CNXH và giúp HCMnhận ra một chân lý của thời đại " Chỉ có CNXH, CNCS mới giải phóng được các DT bị

áp bức và những người LĐ trên TG khỏi ách nô lệ."

b) Những tiền đề tư tưởng, lý luận

* Giá trị truyền thống VHDT của dân tộc VN

- CN yêu nước và ý chí đấu tranh bất khuất để gìn nước và giiữ nước, đây là nét chú yếunhất , đặc sắc nhất, rõ nét nhất trong LS tư tưởng của VN

- CN yêu nước là điểm xuất phát và là nguồn sâu xa của Tư tưởng Hồ Chí Minh, CN yêunước là hành trang lớn nhất trong con đường đi tìm đường cứu nước của HCM

- HCM còn tiếp thu gía tri truyền thống DTVN, truyền thống VH VN như truyền thốngnhân nghĩa, đoàn kết, tinh thần khoan dung thủy chung, lạc quan yêu đời, trọng trí thức,quý hiền tài nhân dân

* Tinh hoa văn hoá nhân loại

- Văn hoá phương Đông:

+ Người đã tiếp thu tư tưởng của Nho giáo một cách có chọn lọc, hay nói cách khácNgười đã chắt lọc những mặt tích cực ,loại bỏ tiêu cực xây dựng XH mới tốt đẹp " Nhữngchuẩn mực để tu dưỡng đạo đức trong XH Nho giáo, tư tưởng về một XH đại đồng củakhổng Tử; tư tưởng lấy dân làm gốc, tư tưởng hành đạo giúp đời, đề cao việc học , coitrọng hiền tài "

Tiêu cực: khinh PN, khinh lao động chân tay

+ Phật giáo: HCM đã kế thừa những mặt tích cực, hợp lý của Phật giáo như: tư tưởng vềcứu khổ cứu nạn, đề cao lao động, chống lười biếng, chủ trương thực hiện bình đẳngtrong XH Người cũng đã tìm thấy ở "chủ nghĩa tam dân" của Tôn Trung Sơn những điềuphù hợp với điều kiện của cách mạng nước ta là Tư tưởng dân chủ tiến bộ " đó là dân tộcđược độc lập, dân quyền được tự do, dân sinh được hạnh phúc."

- Văn hoá phương Tây:

+ HCM đã nghiên cứu những tư tưởng của: Croxo, Monte, Vonte và tiếp thu tinh thầnDC.

+ Sau này khi nghiên cứu TNĐL của CM Mỹ, tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của

CM Pháp, HCM đã nhận thức được tính tất yếu về quyền con người, quyền d.tộc mà 2cuộc CM đó đã sáng lâp

* Chủ nghĩa Mác-Lênin

- Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất của tư tưởng

Hồ Chí Minh, là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh,đồng thời tư tưởng của Người góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác-Lênin ở thờiđại các dân tộc bị áp bức vùng lên giành độc lập, tự do

CN Mác - Lenin đã cho HCM:

+ T.giới quan khách quan, nhân sinh quan CM

+ Phương pháp duy vật biện chứng

> Sự chuyển biến về chất:

+ Tư tưởng HCM thuộc hệ lý luận Mac - lenin

+ Có tính khoa học sâu sắc

+ Có tính CM triệt để

> CN Mác - Lenin là nguồn gốc lý luận, trực tiếp quyết định bản chất tư tưởng HCM

+ Chủ quan

* Nhân tố chủ quan

+ Ỏ Hồ Chí Minh nổi bật lên khả năng xử lý, chuyển hóa các tri thức của nhân loại thànhtrí tuệ của bản thân Từ đó HCM trở thành người dẫn đường

+ Khả năng tư duy độc lập tự chủ và sáng tạo của HCM

+ Hồ Chí Minh là người có đầu óc phê phán tinh tường, không bị đánh lừa bởi những hàoquang chớp nhoáng bên ngoài

+ Có tâm hồn của 1 nhà yêu nước vĩ đại, thương dân, thương nhân loại bị áp bức bóc lột

+ Có tư tưởng lạc quan yêu đời, luôn tin tưởng vào sự thắng lợi của chính nghĩa

{ tham khảo thêm: Bất cứ một TT nào cũng phải có nguồn gốc, cơ sở hình thành, đóchính là tuân theo qui luật hình thành TT từ ít đến nhiều, từ hình thức đến nội dung, bảnchất Vì vậy, TTHCM cũng ko nằm ngoài qui luật đó

a Truyền thống tốt đẹp của dân tộc:

- Lòng yêu nước và chủ nghĩa yêu nước được hình thành từ rất sớm và trở thành một tínhchất của mọi người dân Việt và đây là một yếu tố quan trọng nhất để Nguyễn Tất Thành

đi vào con đường cách mạng (Lòng yêu nước là cái vốn có của người dân Việt Vấn đềđặt ra là Đảng phải khơi gợi)

- Cho đến nay, mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam kể cả thắng lợi công cuộc đổi mớiđều có cội nguồn từ lòng yêu nước, với học thuyết được du nhập vào Việt Nam đều phảithông qua lòng yêu nước và chủ nghĩa yêu nước của người dân Việt

- Truyền thống đoàn kết, đoàn kết là sự gắn bó hợp tác với nhau để tạo nên sức mạnh.Truyền thống đoàn kết được hình thành cùng với sự hình thành của dân tộc Việt và cũng

là cội nguồn của sức mạnh dân tộc Việt Có 4 hình thức đoàn kết cơ bản:

- Trong lối sống của người Việt: giản dị, khiêm nhường, cởi mở và đặc biệt không cựcđoan, cố chấp Vì vậy có thể tiếp thu những cái hay, cái tốt, cái đẹp của dân tộc khác

- Truyền thống văn hiến: Văn hiến là sự kết hợp nhuần nhuyễn của 3 yếu tố sau đây Trithức, đạo đức, cái đẹp

- Dân tộc Việt có khả năng học, hiếu học, coi trọng sự học, luôn luôn tôn vinh nhữngngười học cao, đỗ đạt

b Tinh hoa nhân loại:

- Tinh hoa văn hoá phương Đông: Người tiếp thu Đạo phật và Nho giáo

+ HCM ra đời trong 1 gia đình Nho giáo nên Người có tiếp thu những quan điểm tốt đẹpcủa Nho giáo Người đánh giá rất cao Khổng Tử Ngày 19/5/1966, Người đến thămKhổng Tử, khắc chữ lên bia đá: "Khổng Tử là người thầy vĩ đại nhất của nhân loại"

+ Người dùng rất nhiều những khái niệm, phạm trù nho giáo như: "Vì lợi ích mười nămtrồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người" (Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân)

+ Người đánh giá rất cao tư tưởng bình đẳng của nhà Phật: "Ta là Phật đã thành cònchúng sinh là Phật sẽ thành"

- Trong tinh hoa văn hóa phương Tây

+ HCM đã nghiên cứu tiếp thu TT văn hoá dân chủ và CM của CM Pháp, CM Mỹ, trong

đó có Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp và Tuyên ngôn độc lập năm 1776của Mỹ

+ Người đánh giá rất cao về chúa Jêsu Người tiếp thu những tư tưởng của những nhàkhai sáng Pháp

c Chủ nghĩa Mác-Lênin

Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất tư tưởng HồChí Minh Hồ Chí Minh khẳng định: "Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những ngườicách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái "cẩm nang" thần kỳ, không những

là cái kim chỉ nam mà còn là mặt trời soi sáng đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng,

đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản"Đối với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ ChíMinh đã nắm vững cái cốt lõi, linh hồn sống của nó, là phương pháp biện chứng duy vật,học tập, lập trường quan điểm, phương pháp biện chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin để giảiquyết các vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam

Các tác phẩm, bài viêt của Hồ Chí Minh phản ánh bản chất tư tưởng cách mạng củaNgười theo thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin

Là yếu tố quan trọng nhất, quyết định việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

d Những phẩm chất cá nhân riêng của Hồ Chí Minh

- Hồ Chí Minh có một tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo cùng với một đầu óc phê phán tinhtường sáng suốt trong việc tìm hiểu tinh hoa tư tưởng văn hoá cách mạng trong nước vàtrên thế giới

- Sự khổ công rèn luyện học tập để chiếm lĩnh những tri thức phong phú của thời đại vàvới kinh nghiệm đấu tranh trong phong trào giải phóng dân tộc và phong trào công nhânquốc tế để tiếp cận với chủ nghĩa Mác Lênin một cách khoa học

- Có một tâm hồn của nhà yêu nước chân chính, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành và mộttrái tim yêu nước thương nòi, yêu thương những người cùng khổ, sãn sàng chịu đựng hisinh cao nhất vì độc lập của tổ quốc, vì hạnh phúc của đồng bào

Kết luận: Tóm lại, TTHCM là sản phẩm của sự tổng hoà và phát triển biện chứng TT vănhoá truyền thống của dân tộc, tinh hoa TT văn hoá của phương Đông và phương Tây vớichủ nghĩa M-L làm nền tảng, cùng với thực tiễn của dân tộc và thời đại qua sự tiếp biến

và phát triển của HCM - một con người có tư duy sáng tạo, có PP biện chứng, có nhâncách, phẩm chất CM cao đẹp tạo nên TTHCM là TT VN hiện đại }

Trong những cơ sở đó cơ sở nào là quan trọng nhất ? Vì sao ? Cả 2, từ câu kết luận chúng

ta suy luận ra

(2 Trình bày tiền đề để hình thành các cơ sở ? Các tiền đề đã được nêu rõ ở cơ sở chủ

quan và khách quan ở trên ) … ?

Có cách làm khác:

Tưởng HCM được hình thành từ 2 cơ sở: chủ quan và khách quan

a cơ sở khách quan

-HCM sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước có nhiều biến động

Trong nước:triều Nguyễn đã từng bước thuần phục thực dân pháp, thừ nhận quyền bảo hộcủa pháp, các cuộc khởi nghĩa "cần vương", "khởi nghĩa của nông dân Yên thế", phoangtrào" đông du" dần đi đến thất bại hệ tư tưởng phong kiến và tiểu tư sản đều tỏ ra lỗithời

+đầu thế kỷ XX pháp tiến hành chương trình khai thác thuộc địa làn thứ nhất trong xã hộixuất hiện nhưng giai cấp mới: công nhân, tư sản, tiểu tư sản đây là những lực lượng mớicủa phong trào dân tộc đặc biệt là giai cấp công nhân

+thực tế lịch sử CMVN cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đặt ra yêu cầu bức thiết là phảigiải phóng dân tộc bằng con đường cứu nước mới và HCM đáp ứng yêu cầu của lịch sử

+tư tưởng HCM xuất hiện là một yêu cầu tất yếu khách quan do lịch sử VN quyết định.Đặt trong bối cảnh là sự thắng lợi của CM tháng 10 Nga là ngọn cờ dẫn đầu cho các nướcthuộc địa do vậy tưởng HCM vừa mang tính tất yếu vùa mang tính thời đại

Tư tưởng HCM được hình thành trên những tiên đề tư tưởng-lý luận sau:

*Giá trị truyền thống của dân tộc

-lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời đã hình thành lên những giá trị truyền thống hếtsức cao quý của dân tộc VN và trở thành tiền đề lý luận cho việc hình thành tư tưởngHCM:giản dị, tiết kiệm, tình yêu thương con người ở HCM tinh hoa dân tộc được hội

tụ và nâng lên 1 tầm cao mới VN còn là 1 dân tộc có tinh thần yêu nước nồng nàn ,nó lànguồn sức mạnh giúp dân tộc VN chống lại mọi kẻ thù xâm lước Cũng chính vì lòng yêunước mà Người đã ra đi tìm đường cứu nước

*tinh hoa văn hóa của nhân loại:

- kết hợp các giá trị văn hóa truyền thống của phương Đông và phương Tây đó là nét đặcsắc hình thành nên tưởng HCM

+ đối với văn hóa phương Đông: Người tiếp thu những mặt tích cực của Nho Giáo, đó làtriết lý hành động triết lý giúp đời, là ước vọng về một xã hội bình trị, hòa mục, hòađồng, là triết lý nhân sinh đề cao văn hóa lễ giáo tạo ra truyền thống hiếu học Về PhậtGiáo HCM tiếp thu và chịu sử ảnh hưởng của tư tưởng từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn

+Đối với văn hóa phương Tây: tìm hiểu cách mạng ở Pháp, Mỹ, tiếp thu về tư tưởng tự

do bình đẳng

*Cách mạng LeNin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng HCM Đây

là tiền đề quan trọng nhất hình thành lên tư tưởng HCM Chủ nghĩa Mác LeNin đã giúpHCM hình thành nên bản chất thế giới quan khoa học và phương pháp hành động biệnchứng quá trình tiếp thu CN Mác của HCM là quá trình đi từ nhận thức cảm tính đếnnhận thức lý tính trên cơ sở so sánh với nhiều học thuyết khác nhau

-Ngoài ra HCm còn tiếp thu CN Mác không theo lối tầm viện không theo lối tầm chươngtích ái mà theo cách thức sáng tạo linh hoạt HCM nói "dù sao cũng không thể cấm bổsung cơ sở lịch sử cho CN Mác bằng cách thêm vào đó những tư liệu mà Mác trong thờibình không thể có được

b cơ sở chủ quan

-khả năng tư duy và trí tuệ HCM: Người không ngừng học tập nghiên cứu làm phong phúthêm sự hiểu biết của mình đồng thời hình thành những cơ sở quan trọng để tạo dựng nênnhững thành tựu trong lĩnh vực hoạt động của Người

+trong quá trình tìm con đường cứu nước người đã tìm ra những quy luật vận động XHđời sống văn hóa để khái quát thành lý luận và đưa lý luận thành thực tiễn Nhờ nhậnthức như vậy mà lý luận của HCM mang tính khách quan và khoa học

3 Các giai đoạn hình thanh TTHCM ( Trình bày từng giai đoạn, giai đoạn nào có ý nghĩa

quan trọng nhất hình thành nên cách mạng VN )

Trả lời:

Các giai đoạn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? Giai đoạn nào có ý nghĩa vạch đườngcho cách mạng Việt Nam? Chứng minh?

Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh được chia thành các giai đoạn như sau:a Từ1890-1911: Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng Bác tiếp thutruyền thống dân tộc, hấp thụ vốn văn hoá Quốc học và Hán học, tiếp xúc với văn hoáphương Tây, chứng kiến cuộc sống khổ cực của đồng bào Bác nảy ý định đi tìm đườngcứu nước, sang phương Tây tìm hiểu xem thế giới làm gì rồi trở về giúp đồng bào mình

b Từ 1911-1920: Thời kỳ tìm tòi con đường cứu nước giải phóng dân tộc Năm 1911,Bác sang Pháp, sau đó sang Anh, Mỹ Năm 1913, Người từ Mỹ quay lại Anh tham giacông đoàn thuỷ thủ Anh Năm 1917, Người từ Anh lại sang Pháp vào lúc nổ ra cách mạngTháng Mười Nga, Pa-ri sôi động tìm hiểu cách mạng tháng Mười Năm 1919, Nguyễn ÁiQuốc ra nhập Đảng xã hội Pháp Tháng 8/1919, Bác gửi bản yêu sách của nhân dân An-nam đến hội nghị Véc-xay Đại hội XVIII Đảng xã hội Pháp thảo luận vấn đề gia nhậpQuốc tế III, ngày 30/12/1920 Hồ Chí Minh biểu quyết tán thành Đảng cộng sản Pháp, trởthành người cộng sản Giai đoạn này đánh dấu sự phát triển vượt bậc thế giới quan của

Hồ Chí Minh từ giác ngộ chủ nghĩa dân tộc đến giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin, từ chiến

sĩ chống thực dân trở thành chiến sĩ cộng sản Việt Nam Đây là giai đoạn quan trọng có ýnghĩa vạch đường cho cach1 mạng Việt Nam c Từ 1921-1930: thời kỳ hình thành cơ bản

tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam: vừa khoa học vừa thực tiễn

Hồ Chí Minh đã hoạt động thực tiễn và lý luận phong phú trên địa bàn Pháp như: tích cựchoạt động trong ban nghiên cứu thuộc địa của Đảng xã hội Pháp, xuất bản tờ Le Parianhằm truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam (từ 1921-1923) Năm 1923-1924, tạiLiên-Xô, dự đại hội Quốc tế Nông dân, dự đại hội V Quốc tế cộng sản Năm 1924, Bác

về Quảng Châu, tổ chức Việt Nam thanh niên cách mạng, mở lớp huấn luyện cán bộ.Năm 1925, tác phẩm "Bản án chế độ thực dân Pháp" được xuất bản tại Pa-ri Năm 1927,Bác xuất bản tác phẩm "Đường Kách Mệnh" Tháng 2/1930, Nguyễn Ái Quốc chủ trì hộinghị hợp nhất và thành lập Đảng cộng sản Việt Nam Người trực tiếp thảo văn kiện

"Chánh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Đảng" Ngày 3/2/1930, Hồ Chí Minh trởthành nhà tư tưởng theo đúng nghĩa Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Namđược hình thành cơ bản Có thể tóm tắt nội dung chính của những quan điểm lớn, độcđáo, sáng tạo của Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam như sau:- Cách mạnggiải phóng dân tộc trong thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô sản.- Cáchmạng thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc có quan hệ mật thiết với nhau.- Cáchmạng thuộc địa trước hết là một cuộc "dân tộc cách mạng", đánh đuổi đế quốc xâm lược,giành lại độc lập, tự do.- Giải phóng dân tộc là việc chung của cả dân chúng; phải tập hợplực lượng dân tộc thành một sức mạnh to lớn chống đế quốc và tay sai.- Phải đoàn kết và

liên minh với các lực lượng cách mạng quốc tế.- Cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng, phải đoàn kết dân tộc, phải tổ chức quần chúng, lãnh đạo và tổ chức đấu tranhbằng hình thức và khẩu hiệu thích hợp.- Cách mạng trước hết phải có đảng lãnh đạo, vậnđộng và tổ chức quần chúng đấu tranh Đảng có vững cách mạng mới thành công Cùngvới chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh trong những năm 20 củathế kỷ XX được truyền bá vào Việt Nam, làm cho phong trào dân tộc và giai cấp ở nước

ta là phong trào tự giác d Từ 1930-1945: thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm,nêu cao tư tưởng độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản Đây là thời kỳ thắng lợi của tưtưởng Hồ Chí Minh cả về phương diện lý luận và phương diện thực tiễn Khẳng địnhquan điểm của Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam là đúng đắn Thời kỳnày Hồ Chí Minh và Quốc tế cộng sản mâu thuẫn trong nhận thức về liên minh các lựclượng cách mạng, Hồ Chí Minh đã giữ vững quan điểm cách mạng của mình, vượt quakhuynh hướng "tả" của Quốc tế cộng sản, lãnh đạo cách mạng Việt Nam thắng lợi Điềunày phản ánh quy luật của cách mạng Việt Nam, giá trị và sức sống của tư tưởng Hồ ChíMinh.e Từ 1945-1969: thời kỳ phát triển mới về tư tưởng kháng chiến và kiến quốc Đây

là thời kỳ mà Hồ Chí Minh cùng trung ương Đảng lãnh đạo nhân dân ta vừa tiến hànhkháng chiến chống thực dân Pháp, vừa xây dựng chế độ dân chủ nhân dân mà đỉnh cao làchiến thắng Điện Biên Phủ; tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và xây dựngchủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Tư tưởng Hồ Chí Minh có bước phát triển mới:- Tư tưởngkết hợp kháng chiến với kiến quốc, tiến hành kháng chiến kết hợp với xây dựng chế độdân chủ nhân dân, tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng khác nhau.- Tư tưởngchiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính.- Xây dựngquyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân.- Xây dựngĐảng Cộng sản với tư cách là một Đảng cầm quyền Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thànhtrên cơ sở khoa học và cách mạng, có quá trình trưởng thành liên tục trong đấu tranh cáchmạng chống kẻ thù, chống nhận thức chưa phù hợp giữa trong nước và quốc tế về cáchmạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Namtrong thời đại mới, là nhọn cờ thắng lợi của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh vì độclập, tự do, vì giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội Tư tưởng Hồ Chí Minh là một chân

lý, có ý nghĩa lớn trong những năm đầu thế kỷ XXI này

c) Ý nghĩa học tập tư tưởng Hồ Chí Minh- Tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Lênin ở Việt Nam Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải:- Nắm vững nội dung cốt lõicủa hệ tư tưởng Hồ Chí Minh, trang bị thế giới quan cách mạng theo tư tưởng của Hồ ChíMinh - Học tập nhân sinh quan cách mạng của Hồ Chí Minh: đạo đức, nhân cách mẫumực của tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo.Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đườngcho Đảng và nhân dân Việt Nam xây dựng mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ và văn minh.Đối với thanh niên, học sinh, sinh viên cần coi trọng giáo dục

Mác-chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạngcho họ, đào tạo họ thành những người vừa "hồng" vừa "chuyên" Bồi dưỡng thế hệ cáchmạng cho đời sau là một việc quan trọng và rất cần thiết.

CHƯƠNG II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

1 Tại sao nói Chủ Nghĩa Dân Tộc là một động lực ? Giá trị của một dân tộc trong giai

đoạn hiện nay ?

Trả lời:

Năm 1924 Nguyễn Ái Quốc viết: ở các nước thuộc địa, “chủ nghĩa dân tộc là một độnglực lớn của đất nước” Khái niệm chủ nghĩa dân tộc mà Nguyễn Ái quốc dùng ở đây, nhưMác nói “không phải theo cái nghĩa như giai cấp tư sản hiểu” Chủ nghĩa dân tộc bản xứ

mà Nguyễn Ái Quốc nói ở đây chính là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chânchính của nhân dân Việt Nam đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, vốn là mộtđộng lực tinh thần vô giá trong các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập dântộc; nó khác về bản chất so với chủ nghĩa dân tộc sôvanh, vị kỷ của giai cấp tư sản đã bịlịch sử lên án Theo phân tích của Nguyễn Ái Quốc, do kinh tế còn lạc hậu, chưa pháttriển, nên sự phân hóa giai cấp ở Đông Dương chưa triệt để, cuộc đấu tranh giai cấp ởđây không diễn ra giống như ở phương Tây

Trong báo cáo về Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ gửi Quốc tế cộng sản, Nguyễn ái Quốc đãnói:

“Cuộc đấu tranh giai cấp không diễn ra giống như ở phương Tây” bởi vì xã hội ĐôngDương, Ấn Độ hay Trung Quốc, “xét về mặt cấu trúc kinh tế, không giống như các xã hộiphương Tây thời Trung cổ, cũng như thời cận đại, và đấu tranh giai cấp ở đó không quyết

liệt như ở đây…” “Những địa chủ hạng trung và hạng nhỏ và những kẻ mà ở đó được coi

là đại địa chủ thì chỉ là những tên lùn tịt bên cạnh những người trùng tên với họ ở châu

có việc Duy Tân mưu tính khởi nghĩa năm 1917, v.v…

Từ sự phân tích đó, Nguyễn Ái Quốc khẳng định: đối với các dân tộc thuộc địa ở phươngĐông,”chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đãt nước” Theo người, trong cách mạnggiải phóng dân tộc, “người ta sẽ không làm gì được cho người An Nam nếu không dựatrên các động lực vĩ đại, và duy nhất của đời sống xã hội của họ”

Qua đó có thể thấy: xuất phát từ vị trí của người dân thuộc địa mất nước, từ truyền thốngdân tộc Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã đánh giá cao sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc vớinghĩa là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính, coi đó là một động lực lớn

mà những người cộng sản phải nắm lấy và phát huy, không để ngọn cờ dân tộc rơi vàotay giai cấp nào khác, phải nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc trên lập trường của giaicấp vô sản, kết hợp chủ nghĩa dân tộc với chủ nghĩa quốc tế

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc vừa mang tính khoa học đúng đắn vừa

có tính chất cách mạng, nhân văn sâu sắc; thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa dân tộc

và giai cấp, chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế trong sáng, độc lập chodân tộc mình đồng thời độc lập cho tất cả các dân tộc Điều đó hoàn toàn phù hợp vớinhận định của Ăngghen: “Những tư tưởng dân tộc chân chính trong phong trào côngnhân bao giờ cũng là những tư tưởng quốc tế chân chính”

Chủ tịch Hồ Chí Minh dành tất cả tình thương yêu cho dân tộc Việt Nam Khi trở thànhlãnh tụ của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Người không màng danh lợi cá nhân, suốt

đời chăm lo cho hạnh phúc của nhân dân, cho sự trường tồn của dân tộc và sự phát triểncủa đất nước Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh bao quát toàn bộ cách mạng Việt Nam làgiải phóng dân tộc, đem lại độc lập, tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân Tưtưởng đó được kết tinh thành một tuyên ngôn bắt hủ không chỉ đối với nhân dân ViệtNam mà còn đối với toàn thể loài người tiến bộ: “Không có gì quý hơn độc lập tự do.

Để thực hiện lý tưởng nhân văn đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch: ra con đường đúngđắn cho cách mạng Việt Nam là "Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội" Giảiphóng dân tộc là mục tiêu số một khi đất nước còn nô lệ Vì vậy, ham muốn tột bậc củaNgười là “làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do”.Độc lập, tự do trở thành bản chất cao quý trong tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, trởthành ngọn cờ chiến đấu và mục tiêu suốt đời hy sinh, cống hiến của Người Bởi đó làđiều kiện tiên quyết đem lại hạnh phúc và tiến bộ cho nhân dân Việt Nam

-

2 Mối quan hệ giữa dân tộc với giai cấp? HCM có sự sáng tạo trong việc giải quyết mối

quan hệ ( mqh ) giữa dân tộc với giai cấp như thế nào ?

Marx - Engels, Lenin đã nêu ra những quan điểm cơ bản về mối quan hệ giữa vấn đề dântộc và vấn đề giai cấp Tuy nhiên, xuất phát từ yêu cầu, mục tiêu của cách mạng vô sảnchâu Âu, các ông vẫn tập trung nhiều hơn vào vấn đề giai cấp, vẫn "đặt lên hàng đầu vàbảo vệ những lợi ích không phụ thuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản".Tiếp thu chủ nghĩa Marx-Lenin trên nền tảng truyền thống yêu nước và nhân ái của dântộc Việt Nam, Hồ Chí Minh có quan điểm riêng, độc đáo về vấn đề giai cấp và vấn đề dântộc Người cho rằng: Phải kết hợp và giải quyết hài hòa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp,song phải đặt lợi ích dân tộc lên trên hết và trước hết

Luận điểm này của Người xuất phát từ cơ sở thực tiễn của phương Đông và Việt Nam:Năm 1924, trong Báo cáo về Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ Người cho rằng: "Marx đã xâydựng học thuyết của mình trên một triết lý nhất định của lịch sử, nhưng lịch sử nào? Lịch

sử châu Âu Mà châu Âu là gì? Đó chưa phải là toàn thể nhân loại Dù sao thì cũng khôngthể cấm bổ sung "cơ sở lịch sử" của chủ nghĩa Marx bằng cách đưa thêm vào đó những tưliệu mà Marx ở thời mình không thể có được" Và người đề nghị: "Xem xét lại chủ nghĩaMarx về cơ sở lịch sử của nó, củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông" Ở phươngĐông, "Cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra không giống như ở phương Tây, bởi vì xã hộiĐông Dương, Ấn Độ hay Trung Quốc, xét về mặt cấu trúc kinh tế không giống như xã

hội phương Tây thời trung cổ, cũng như thời cận đại, và đấu tranh giai cấp ở đó khôngquyết liệt như ở đây…".

Đối với Việt Nam, Hồ Chí Minh cho rằng Việt Nam là một nước thuộc địa nửa phongkiến, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa đế quốc và tay sai nổi trội hơn mâuthuẫn giữa giai cấp nông dân với địa chủ phong kiến, giữa tư sản với vô sản Do đó,không phải giải quyết vấn đề giai cấp rồi mới giải quyết vấn đề dân tộc như ở phươngTây Ngược lại chỉ có thể giải quyết vấn đề dân tộc mới giải phóng được giai cấp Quyềnlợi dân tộc và giai cấp là thống nhất, quyền lợi dân tộc không còn, thì quyền lợi mỗi giaicấp, mỗi bộ phận trong dân tộc cũng không thể thực hiện được Quan điểm này sau nàythể hiện rõ ở Nghị quyết Hội nghị Trung ương VIII, năm 1941 do Người chủ trì: "Tronglúc này quyền lợi của bộ phận giai cấp phải đặt dưới sự tồn vong sinh tử của quốc gia dântộc Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được

tự do độc lập cho toàn dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc chịu mãi kiếpngựa trâu mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được."Luận điểm về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là một trong nhữngsáng tạo lớn của Hồ Chí Minh trong việc vận dụng và phát triển chủ nghĩa Marx-Lenin

Nó có tác dụng lớn lao đối với việc tập hợp lực lượng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc ởViệt Nam cũng như ở các nước thuộc địa nói chung

3 Từ giải quyết mqh giữa dân tộc với giai cấp hãy c/m luận điểm: “ Trong lúc này nếu

không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập tự do cho toànthể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, màquyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”

TL:

Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc – giai cấp thực chất là mối quan hệ giữa nhiệm vụ dântộc và dân chủ Việc giải quyết mối quan hệ đó có ý nghĩa quan trọng – nhằm đi đến mụctiêu cuối cùng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Vấn đề dântộc - giai cấp chi phối toàn bộ vấn đề khác: lực lượng cách mạng, khẩu hiệu đấu tranh,hình thức tổ chức tập hợp lực lượng đấu tranh, hình thức đấu tranh và quyết định đến sựthành bại của cách mạng

4 Chứng minh luận điểm “ Giành được độc lập dân tộc mới có cơ sở xây dựng CNXH &

CNXH mới củng cố được nền độc lập dân tộc”

Một nội dung cơ bản và nhất quán trong Tư tưởng Hồ Chí Minh là giải phóng dân tộcbằng con đường cách mạng vô sản, cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành

cách mạng XHCN Ngay từ rất sớm Người đã nói rõ "ham muốn" tột bậc của mình là làmsao cho đất nước được hoàn toàn độc lập, dân tộc được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng

có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Và qua 30 năm ra đi tìm đường cứu nước,cuối cùng Người khẳng định, tin tưởng rằng: chỉ có CNXH mới là con đường để "hammuốn" đó được thực hiện Tư tưởng của Bác đã trở thành tư tưởng hướng đạo cho cáchmạng Việt Nam

Thực tế cho thấy, độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết thực hiện CNXH và CNXH là cơ

sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc Không giành được độc lập dân tộc thì không

có điều kiện để xây dựng CNXH Độc lập dân tộc thật sự đòi hỏi xóa bỏ áp bức, nô dịchcủa dân tộc này với dân tộc khác, gắn liền độc lập dân tộc với tự do, bình đẳng, hạnhphúc của nhân dân, do đó chỉ có thể gắn liền với sự phát triển xã hội XHCN Chính nhờ

sự kiên định nội dung tư tưởng đó mà Đảng ta đã lãnh đạo dân tộc đi từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác, viết nên một lịch sử Việt Nam anh hùng với những mốc son chói lọi: Cáchmạng Tháng 8 năm 1945, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, giải phóng miền Namthống nhất đất nước và đi lên xây dựng CNXH Tư tưởng đúng đắn, hợp quy luật, hợplòng dân đó đã được Đảng quán triệt xuyên suốt trong cả tiến trình cách mạng, đặc biệt làtrong quá trình đổi mới

Đại hội lần thứ VI (12-1986) của Đảng mở đầu thời kỳ đổi mới đất nước đã khẳng định:

"Toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đoàn kết một lòng, quyết tâm đem hết tinh thần vàlực lượng tiếp tục thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược, xây dựng thành công CNXH và bảo

vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN" Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳquá độ lên CNXH được thông qua tại Đại hội Đảng lần thứ VII tiếp tục nhấn mạnh:

"Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và CNXH Đó là bài học xuyên suốt quá trình cáchmạng nước ta"

Tiếp tục dòng chảy xuyên suốt và thống nhất đó, Báo cáo chính trị được thông qua tại Đạihội Đảng lần thứ VIII xác định bài học quan trọng đầu tiên đối với cách mạng Việt Namtrong giai đoạn mới là: "Giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH trong quá trình đổimới; nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, kiên trì chủ nghĩaMác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh"

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX (4-2001) - Đại hội đầu tiên của thế kỷ XXI, đại hộicủa dân chủ, trí tuệ, đoàn kết và đổi mới đã tiếp tục khẳng định: "Trong quá trình đổimới, phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH trên nền tảng tư tưởng chủ nghĩaMác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh" Như vậy, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với