Tìm hiểu Phân tích về Then Tày

Then có thể giao tiếp với thần linh, truyền nguyện vọng của con người với thần linh và thông qua Then Then còn là thầy thuốc chữa bệnh, người nghệ sĩ dân gian của bản làng..  Với tư c

Xin mời cô và các bạn đến

với bài thuyết trình của nhóm

1 !

Đề bài: then tày

3 Kết luận

2 Các hình thức

sinh hoạt Then

1 Đặc điểm chung

của Then

 Về khái niệm

 Nguồn gốc của Then

 Then cầu mong

 Loại Then chữa bệnh

 Loại Then tống tiễn

 Loại Then vui mừng, chúc tụng, ca ngợi

 Loại Then trung lễ, đại lễ cấp sắc (lẩu Then, lẩu vửt…)

 Then - loại hình âm nhạc

 Kết luận chung

Khái quát nội dung bài:

1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG

1.1 Về khái niệm

Then là tiên (sliên), là con trời Then giữ mối liên hệ trần gian với Ngọc Hoàng và Long Vương.

Then có thể giao tiếp với thần linh, truyền nguyện vọng của con người với thần linh và thông qua Then

Then còn là thầy thuốc chữa bệnh, người nghệ sĩ dân gian của bản làng Then đem đến liều thuốc tinh thần, thực hiện hành động tín ngưỡng cụ thể giải toả tâm lý người bệnh

 Với tư cách người nghệ sĩ, Then được nhiều người mến mộ,

là người giỏi thơ văn, biết đàn, hát, biết múa các điệu múa, điệu dân vũ của dân tộc

Người làm Then là một nhạc sĩ, một nhạc công, vừa

đánh đàn, vừa hát, đôi khi kiêm xóc nhạc, vũ công biểu diễn trước đám đông

1.2 Nguồn gốc của Then

 Qua các giai thoại ở Cao Bằng có thể biết Then có từ rất lâu, vào

khoảng thế kỷ XVI-XVII khi Mạc Kính Cung lên chiếm cứ đất Cao Bằng đánh lại nhà Lê (1598-1625) Có nhiều giai thoại về Then khác nhau nhưng thống nhất trên 5 tỉnh của Việt Bắc thì Then có nguồn gốc ở Cao Bằng

(ảnh Cao Bằng)

2 CÁC HÌNH THỨC SINH HOẠT THEN

Then cầu mong

Then vui mừng, chúc tụng, ca ngợi

Then tống tiễn

Then chữa bệnh

Then trung lễ,

đại lễ cấp sắc

Then - loại hình

âm nhạc

2.1 Then cầu mong

 Lễ cầu an: Đây là loại Then vui, hát về tình ca, sử ca Được tổ

chức vào tháng riêng hàng năm với mục đích cầu bình an

 Lễ giải hạn: Khi thấy có điều không lành, người ta thường mời

Then về cúng để cầu mong sự may mắn, an bình, tai qua nạn khỏi

 Lễ cầu bjoóc, cầu va hay còn gọi là cầu tự: Xin với Hoa Vương

Thánh Mẫu (vốn là nữ thần trông coi về tình yêu, hạnh phúc) ban phát hoa vàng, hoa bạc, hạnh phúc, sức khỏe con con cái của mình

 Lễ câu mùa, cầu đảo, diệt trùng: Tổ chức vào ngày đầu xuân tại

nơi thờ thổ công, miếu thần hoặc trên thửa ruộng của làng Với mục đích cầu mùa, đây còn là ngày tụ hội làng bản vui xuân, chúc mừng năm mới vui vẻ sau một năm làm việc mệt nhọc

2.2 Loại Then chữa bệnh

Nguyên nhân

Nội dung

Giải pháp

Trước đây, dân tộc Tày - Nùng cũng như các dân

tộc khác đều cho rằng người ốm, chết do nhiều

nguyên nhân.

Nhiều người ốm do không hiểu nguyên nhân sinh

bệnh nên họ cho rằng do thần linh ma quỷ làm

hại

Nhờ đến Then giải quyết có khả năng thương lượng với thần linh dùng sức mạnh trấn áp quỷ thần có khả năng sai khiến âm binh đi tìm hồn

về nhập vào xác.

=> Đây là phương pháp chữa bệnh bằng tinh thần của người Tày - Nùng xưa.

2.3 Loại Then tống tiễn

Những gia đình có người chết hoặc đứa trẻ

xấu số, sau khi chôn cất xong, chọn được ngày lành, người Tày - Nùng thường đón Then về làm lễ tiễn hồn người chết đi khỏi nhà để không quấy rối những người còn đang sống.

2.4 Loại Then vui mừng, chúc tụng, ca ngợi.

Thường những nhà giàu xưa kia khi có việc mừng thường hay mời Then đến đàn, hát vui, chúc tụng ca ngợi Những cuộc làm Then này phải theo trình tự như các đám cúng lễ

Lời ca phần lớn ứng tác cho phù hợp với yêu cầu của hoàn cảnh Tuy nhiên, cũng có một số bài mẫu, đối tượng giao tiếp chủ yếu là người chức không phải là thần linh.

2.5 Loại Then trung lễ, đại lễ cấp sắc (lẩu Then, lẩu vửt…)

 Những người làm Then thường 3-5 năm phải làm lễ cấp sắc một lần gọi là đại lễ

 Đại lễ của nhà Then là lễ đem lễ vật gồm hương, hoa, trà rượu vàng bạc châu báu gạo thịt bánh trái tiến dâng lên Ngọc hoàng thượng đế để thỉnh cầu nhà vua ban cấp cho Then Mỗi lần lẩu Then là một lần Then lên chức

 Chức tước Then được đánh dấu bằng tua trên mũ của các ông

bà Then Số tua cao nhất có thể lên tới 15 Khi không còn làm Then nữa một số nơi làm lẩu Then nhưng với mục đích tạ ơn

2.6 Then - loại hình âm nhạc

 Then là một loại hình diễn xướng dân gian được tổ chức chủ yếu trong nhà, thường là vào đên khuya thanh vắng Do đó, âm nhạc trong Then là loại nhạc êm dịu, ấm cúng, nhẹ nhàng và tâm tình

 Âm nhạc trong Then được diễn tả biểu hiện nội dung văn học có cốt truyện dài ngắn khác nhau

 Nhạc điệu trong Then ở từng địa phương có sự tiếp thu các điệu dân ca nhưn lượn, phong slư, hát ru…

 Các hình thức âm nhạc trong Then.

Bên cạnh ý nghĩa tôn giáo tín ngưỡng, Then còn được xem xét như một yếu tố là một loại diễn xướng do chỉ có một người hát với cây tính Then và chùm xóc nhạc Âm nhạc trong Then có cả nhạc hát, đệm, nhạc không lời, nhạc múa

Đàn tính

Chùm xóc nhạc

Chuông

“Nhạc cụ trong

Then"

“Nhạc cụ trong

Then"

3 KẾT LUẬN

 Then là một loại hình nghệ thuật được quân chúng giữ gìn và phát

huy, vận dụng trong đời sống tinh thần

 Có thể thấy rằng, dân tộc Tày - Nùng yêu Then là yêu một loại hình diễn xướng tổn hợp độc đáo Loại hình này đã đi sâu vào lòng người, cảm hoá con người bằng nội dung và sức truyền cảm của giọng hát, sự rung động của cây đàn cũng như đường nét, động tác đẹp mang phong cách nghệ thuật múa và trang trí mỹ thuật, tạo nên sự hài hoà âm thanh và màu sắc

 Then mang tính chất nghiêm trang của nghi lễ và thể hiện sắc màu

đời sống văn hoá dân tộc

Phần Diễn Xướng