giáo án phụ đạo sinh học 12

Tuần 12 Ngày soạn: 13082016 Tiết 12 Ngày dạy: GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN I.Mục tiêu 1.Kiến thức Phân tích được khái niệm gen. Giải thích được vì sao mã di truyền là mã bộ ba, nêu được đặc điểm của mã di truyền. Giải thích được vì sao quá trình nhân đôi ADN trên 2 mạch của phân tử ADN lại khác nhau, nêu các nguyên tắc trong quá trình nhân đôi ADN. 2.Kĩ năng Rèn luyện kĩ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa Phát triển kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp. 3. Thái độ Có ý thức đam mê khoa học, yêu thích môn học II. Phương pháp giảng dạy Hỏi đáp – tìm tòi III. Chuẩn bị 1.Giáo viên Giáo án 2.Học sinh Đọc lại bài cũ IV.Tiến trình lên lớp 1.Ổn định lớp 2.Nội dung bài học Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung Câu hỏi 1: Có phải tất cả các đoạn của phân tử ADN đều là gen hay không? Vì sao? Câu hỏi 2: a. Giải thích vì sao mã di truyền là mã bộ ba? b. Nêu được đặc điểm của mã di truyền. Câu hỏi 3: a. Giải thích được vì sao quá trình nhân đôi ADN trên 2 mạch của phân tử ADN lại khác nhau? b. Nêu các nguyên tắc trong quá trình nhân đôi ADN. HS trả lời HS trả lời HS trả lời 1. Không phải tất cả các đoạn của phân tử ADN đều là gen. Vì Gen là một đoạn ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay một phân tử ARN. Nhưng trên phân tử ADN lại có đoạn mã hóa có đoạn không. Đoạn nào không mã hóa thì đoạn đó không được gọi là gen. 2. a. Mã di truyền phải là mã bộ ba vì: Trong ADN chỉ có 4 loại nucleotit (A, T, G, X) nhưng trong protein có khoảng 20 loại axit amin. Nếu 1 nu xác định 1 a.a thì có 41=4 tổ hợp, chưa đủ để mã hóa 20 loại a.a Nếu 2 nu cùng loại hay khác loại xác định một a.a thì có 42=16 tổ hợp, cũng chưa đủ mã hóa cho 20 loại a.a Nếu 3 nu cùng loại hay khác loại xác định 1 a.a thì có 43=64 tổ hợp, thừa đủ để mã hóa cho 20 loại a.a. Vậy, mã di truyền là mã bộ ba. b. Đặc điểm của mã di truyền + Mã DT được đọc từ một điểm theo từng bộ ba mà không gối lên nhau. + Mã DT có tính phổ biến : Tất cả các loài đều dùng chung bộ mã DT, trừ một vài ngoại lệ → Phản ánh tính thống nhất của sinh giới. + Mã DT có tính đặc hiệu : 1 bộ ba chỉ mã hoa 1 loại axit amin. + Mã DT có tính thoái hoá : Nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hoá 1 axit amin. 3. a. Quá trình nhân đôi ADN trên 2 mạch của phân tử ADN lại khác nhau vì: Vì enzim ADN polymeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều từ 5’ → 3’, mà ADN có 2 mạch với chiều ngược nhau. Trên mạch khuôn 3’ → 5’ được tổng hợp liên tục, trên mạch khuôn 5’ → 3’ được tổng hợp ngắt quảng. b. Các nguyên tắc trong quá trình nhân đôi ADN Nguyên tắc bổ sung: A = T, G º X (và ngược lại) Nguyên tắc bán bảo toàn: Trong mỗi ADN con có một mạch gốc từ mẹ và một mạch mới được tổng hợp bổ sung. Câu hỏi trắc nghiệm: Câu 1: Giả sử một gen được cấu tạo từ 3 loại nuclêôtit: A, T, G thì trên mạch gốc của gen này có thể có tối đa bao nhiêu loại mã bộ ba? A. 6 loại mã bộ ba. B. 3 loại mã bộ ba. C. 27 loại mã bộ ba. D. 9 loại mã bộ ba. Câu 2: Trong 64 bộ ba mã di truyền, có 3 bộ ba không mã hoá cho axit amin nào. Các bộ ba đó là: A. UGU, UAA, UAG B. UUG, UGA, UAG C. UAG, UAA, UGA D. UUG, UAA, UGA Câu 3: Trong quá trình nhân đôi ADN, vì sao trên mỗi chạc tái bản có một mạch được tổng hợp liên tục còn mạch kia được tổng hợp gián đoạn? A. Vì enzim ADN polimeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5’→3’. B. Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên một mạch. C. Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên mạch khuôn 3’→5’. D. Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên mạch khuôn 5’→3’. Câu 4: Mã di truyền có tính đặc hiệu, tức là A. tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền. B. mã mở đầu là AUG, mã kết thúc là UAA, UAG, UGA. C. nhiều bộ ba cùng xác định một axit amin. D. một bộ ba mã hoá chỉ mã hoá cho một loại axit amin. Câu 5: Tất cả các loài sinh vật đều có chung một bộ mã di truyền, trừ một vài ngoại lệ, điều này biểu hiện đặc điểm gì của mã di truyền? A. Mã di truyền có tính đặc hiệu. B. Mã di truyền có tính thoái hóa. C. Mã di truyền có tính phổ biến. D. Mã di truyền luôn là mã bộ ba. Câu 6: Một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay một phân tử ARN được gọi là A. codon. B. gen. C. anticodon. D. mã di truyền. Câu 7: Quá trình nhân đôi ADN được thực hiện theo nguyên tắc gì? A. Hai mạch được tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung song song liên tục. B. Một mạch được tổng hợp gián đoạn, một mạch được tổng hợp liên tục. C. Nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn. D. Mạch liên tục hướng vào, mạch gián đoạn hướng ra chạc ba tái bản. Câu 8: Vùng kết thúc của gen là vùng A. mang tín hiệu khởi động và kiểm soát quá trình phiên mã B. mang tín hiệu kết thúc phiên mã C. quy định trình tự sắp xếp các aa trong phân tử prôtêin D. mang thông tin mã hoá các aa Câu 9: Mã di truyền mang tính thoái hoá, tức là: A. nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hoá cho một loại axit amin B. tất cả các loài đều dùng chung nhiều bộ mã di truyền C. tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền D. một bộ ba mã di truyền chỉ mã hoá cho một axit amin Câu 10: Mỗi ADN con sau nhân đôi đều có một mạch của ADN mẹ, mạch còn lại được hình thành từ các nuclêôtit tự do. Đây là cơ sở của nguyên tắc A. bổ sung. B. bán bảo toàn. C. bổ sung và bảo toàn. D. bổ sung và bán bảo toàn. 3. Dặn dò: Đọc lại bài cũ 4. Rút kinh nghiệm:

Trang 1

Tuần 1-2 Ngày soạn: 13/08/2016

GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Phân tích được khái niệm gen

- Giải thích được vì sao mã di truyền là mã bộ ba, nêu được đặc điểm của mã di truyền

- Giải thích được vì sao quá trình nhân đôi ADN trên 2 mạch của phân tử ADN lại khác nhau, nêu các nguyên tắc trong quá trình nhân đôi ADN

2.Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa

- Phát triển kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp

3 Thái độ

- Có ý thức đam mê khoa học, yêu thích môn học

II Phương pháp giảng dạy

2.Nội dung bài học

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Câu hỏi 1: Có phải tất

cả các đoạn của phân

tử ADN đều là gen hay

tử ARN Nhưng trên phân tử ADN lại

có đoạn mã hóa có đoạn không Đoạn nào không mã hóa thì đoạn đó không được gọi là gen

2 a Mã di truyền phải là mã bộ ba vì:

Trong ADN chỉ có 4 loại nucleotit (A,

T, G, X) nhưng trong protein có khoảng 20 loại axit amin

Nếu 1 nu xác định 1 a.a thì có 41=4 tổ hợp, chưa đủ để mã hóa 20 loại a.aNếu 2 nu cùng loại hay khác loại xác định một a.a thì có 42=16 tổ hợp, cũng

Trang 2

Câu hỏi 3:

a Giải thích được vì

sao quá trình nhân đôi

ADN trên 2 mạch của

phân tử ADN lại khác

để mã hóa cho 20 loại a.a

Vậy, mã di truyền là mã bộ ba

b Đặc điểm của mã di truyền

+ Mã DT được đọc từ một điểm theo từng bộ ba mà không gối lên nhau

+ Mã DT có tính phổ biến : Tất cả các loài đều dùng chung bộ mã DT, trừ một vài ngoại lệ → Phản ánh tính thống nhất của sinh giới

+ Mã DT có tính đặc hiệu : 1 bộ ba chỉ mã hoa 1 loại axit amin

+ Mã DT có tính thoái hoá : Nhiều bộ

ba khác nhau cùng mã hoá 1 axit amin

3 a Quá trình nhân đôi ADN trên 2 mạch của phân tử ADN lại khác nhau vì: Vì enzim ADN polymeraza

chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều từ 5’

→ 3’, mà ADN có 2 mạch với chiều ngược nhau Trên mạch khuôn 3’ → 5’

được tổng hợp liên tục, trên mạch khuôn 5’ → 3’ được tổng hợp ngắt quảng

b Các nguyên tắc trong quá trình nhân đôi ADN

Câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Giả sử một gen được cấu tạo từ 3 loại nuclêôtit: A, T, G thì trên mạch gốc của gen này

có thể có tối đa bao nhiêu loại mã bộ ba?

A 6 loại mã bộ ba B 3 loại mã bộ ba C 27 loại mã bộ ba D 9 loại mã bộ ba

Câu 2: Trong 64 bộ ba mã di truyền, có 3 bộ ba không mã hoá cho axit amin nào Các bộ ba đó

là:

A UGU, UAA, UAG B UUG, UGA, UAG C UAG, UAA, UGA D UUG, UAA, UGA

Trang 3

Câu 3: Trong quá trình nhân đôi ADN, vì sao trên mỗi chạc tái bản có một mạch được tổng hợp

liên tục còn mạch kia được tổng hợp gián đoạn?

A Vì enzim ADN polimeraza chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5’→3’

B Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên một mạch

C Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên mạch khuôn 3’→5’

D Vì enzim ADN polimeraza chỉ tác dụng lên mạch khuôn 5’→3’

Câu 4: Mã di truyền có tính đặc hiệu, tức là

A tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền

B mã mở đầu là AUG, mã kết thúc là UAA, UAG, UGA

C nhiều bộ ba cùng xác định một axit amin

D một bộ ba mã hoá chỉ mã hoá cho một loại axit amin

Câu 5: Tất cả các loài sinh vật đều có chung một bộ mã di truyền, trừ một vài ngoại lệ, điều

này biểu hiện đặc điểm gì của mã di truyền?

A Mã di truyền có tính đặc hiệu B Mã di truyền có tính thoái hóa

C Mã di truyền có tính phổ biến D Mã di truyền luôn là mã bộ ba

Câu 6: Một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay một

phân tử ARN được gọi là

Câu 7: Quá trình nhân đôi ADN được thực hiện theo nguyên tắc gì?

A Hai mạch được tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung song song liên tục

B Một mạch được tổng hợp gián đoạn, một mạch được tổng hợp liên tục

C Nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn

D Mạch liên tục hướng vào, mạch gián đoạn hướng ra chạc ba tái bản

Câu 8: Vùng kết thúc của gen là vùng

A mang tín hiệu khởi động và kiểm soát quá trình phiên mã B mang tín hiệu kết thúc phiên mã

C quy định trình tự sắp xếp các aa trong phân tử prôtêin D mang thông tin

mã hoá các aa

Câu 9: Mã di truyền mang tính thoái hoá, tức là:

A nhiều bộ ba khác nhau cùng mã hoá cho một loại axit amin

B tất cả các loài đều dùng chung nhiều bộ mã di truyền

C tất cả các loài đều dùng chung một bộ mã di truyền

D một bộ ba mã di truyền chỉ mã hoá cho một axit amin

Câu 10: Mỗi ADN con sau nhân đôi đều có một mạch của ADN mẹ, mạch còn lại được hình

thành từ các nuclêôtit tự do Đây là cơ sở của nguyên tắc

A bổ sung B bán bảo toàn C bổ sung và bảo toàn D bổ sung và bán bảo toàn

3 Dặn dò:

- Đọc lại bài cũ

4 Rút kinh nghiệm:

Trang 4

Tuần 3-4 Ngày soạn: 03/09/2016

PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Trình bày được cấu tạo và chức năng của các loại ARN

- Trình bày được diễn biến của quá trình phiên mã

- Trình bày được diễn biến quá trình dịch mã

- Giải được các bài tập liên quan đến phiên mã và dịch mã

2.Kĩ năng

3 Thái độ

Câu hỏi 1: Trình bày cấu tạo

và chức năng của các loại

Câu hỏi 2: Trình bày diễn

biến và kết quả của quá trình

Cấu trúc mạch thẳng có trình

tự Nu đặc hiệu nằm gần cođon mở đầu

rể riboxom nhận biết bám vào

Cấu trúc lá chẻ

ba, mang bộ ba đối mã đặc hiệu.

Chức năng Làm khuôn cho quá trình dịch mã ở riboxom

Mang axit amin tới riboxom, tham gia dịch mã.

2 Diễn biến quá trình phiên mã:

Trang 5

phiên mã?

Câu hỏi 3: Quá trình dịch mã

ở riboxom diễn ra thế nào?

-HS trả lời

* Diễn biến:

- Giai đoạn mở đầu:

+ Enzim ARN polymeraza bám vào vùng điều hòa làm gen tháo xoắn, để lộ ra mạch mã gốc

có chiều 3’-5’ và bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiêụ

- Giai đoạn kéo dài:

+ ARN polymeraza trượt dọc theo mạch mã gốc trên gen có chiều 3’-5’ để tổng hợp nên phân tử mARN theo NTBS (A-

U, T-A, G-X và ngược lại) theo chiều 5’-3’ đồng thời ADN đóng xoắn lại

- Giai đoạn kết thúc:

+ Quá trình tổng hợp dừng lại khi gặp tín hiệu kết thúc ở cuối gen, phân tử mARN vừa tổng hợp được giải phóng đồng thời ARN polymeraza cũng giải phóng ra khỏi gen

* Kết quả

- Từ ADN qua quá trình phiên

mã tạo ra các loại ARN

3 Quá trình dịch mã ở riboxom

+ Giai đoạn mở đầu: Tiểu đơn

vị bé của Riboxom gắn với mARN

+ tARN mang axit amin mở đầu ( fMet-tARN ) tiến vào vị trí codon mở đầu, anticodon tương ứng trên tARN của nó khớp codon mở đầu trên mARN theo NTBS

+ Tiểu đơn vị lớn của riboxom gắn vào tạo riboxom hoàn chỉnh

- Giai đoạn kéo dài

+ tARN mang axit amin thứ nhất ( aa1-tARN ) tới vị trí bên cạnh, anticodon tương ứng trên tARN của nó khớp với codon thứ nhất trên mARN theo

Trang 6

NTBS+ Liên kết peptit giữa aa mở đầu và aa thứ nhất nhờ enzim xúc tác.

+ Riboxom dịch chuyển đi một

bộ ba trên mARN đồng thời tARN đã mất aa mở đầu rời khỏi riboxom

+ tARN mang aa thứ hai tiến vào riboxom, anticodon của nó khớp với codon của aa thứ hai trên mARN theo NTBS và hình thành liên kết peptit giữa aa1 và

aa2

- Giai đoạn kết thúc

+ Quá trình dịch mã tiếp tục diễn ra cho đến khi gặp codon kết thúc trên mARN thì quá trình dịch mã dừng lại

+ Riboxom tách khỏi mARN

và chuỗi polipeptit được giải phóng, aa mở đầu tách khỏi mARN (fMet tách khỏi chuỗi polipeptit)

+ Chuỗi polipeptit sau đó hình thành phân tử protein hoàn chỉnh

Câu 1: Làm khuôn mẫu cho quá trình phiên mã là nhiệm vụ của

Câu 2: Đơn vị được sử dụng để giải mã cho thông tin di truyền nằm trong chuỗi polipeptit là

Câu 3: Đặc điểm nào dưới đây thuộc về cấu trúc của mARN?

A mARN có cấu trúc mạch kép, dạng vòng, gồm 4 loại đơn phân A, T, G, X

B mARN có cấu trúc mạch kép, gồm 4 loại đơn phân A, T, G, X

C mARN có cấu trúc mạch đơn, gồm 4 loại đơn phân A, U, G, X

D mARN có cấu trúc mạch đơn, dạng thẳng, gồm 4 loại đơn phân A, U, G, X

Câu 4: Đối mã đặc hiệu trên phân tử tARN được gọi là

Câu 5: Làm khuôn mẫu cho quá trình dịch mã là nhiệm vụ của

Câu 6: Trong quá trình phiên mã, chuỗi poliribônuclêôtit được tổng hợp theo chiều nào?

Trang 7

Câu 7: Enzim chính tham gia vào quá trình phiên mã là

A ADN-polimeraza B restrictaza C ADN-ligaza D.ARN-polimeraza

Câu 8: Trong quá trình dịch mã, liên kết peptit đầu tiên được hình thành giữa

nhất với axit amin thứ hai

C axit amin mở đầu với axit amin thứ nhất D hai axit amin cùng loại hay khác loại Câu 9: Đơn vị mã hoá cho thông tin di truyền trên mARN được gọi là

Câu 10: Các chuỗi polipeptit được tổng hợp trong tế bào nhân thực đều

A kết thúc bằng Met B bắt đầu bằng axit amin Met

C bắt đầu bằng axit foocmin-Met D bắt đầu từ một phức hợp aa-tARN

3 Dặn dò:

ĐỘT BIẾN GEN I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Phân biệt được các dạng đột biến gen

- Trình bày được nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen

- Nêu được vai trò của đột biến gen

2.Kĩ năng

3 Thái độ

-Hỏi đáp – tìm tòi

III Chuẩn bị

1.Giáo viên

- Giáo án

2.Học sinh

-Đọc lại bài cũ

IV.Tiến trình lên lớp

1.Ổn định lớp

Trang 8

Câu hỏi 1: Đột biến

gen là gì? Nêu các

dạng đột biến điểm

thường gặp?

Câu hỏi 2: Nguyên

nhân và cơ chế đột biến

Các dạng đột biến gen thường gặp

a Đột biến thay thế 1 cặp nuclêôtit

- Khi thay thế 1 cặp Nucleotit này bằng

1 cặp Nucleotit khác có thể làm thay đổi trình tự axit amin trong prôtêin và làm thay đổi chức năng của prôtêin

b Đột biến thêm hoặc mất 1 cặp nuclêôtit

- Khi mất hoặc thêm 1 cặp Nu trong gen làm thay đổi trình tự axit amin trong prôtêin và làm thay đổi chức năng của prôtêin

2

1 Nguyên nhân

- Bên ngoài: do tác động các tác nhân đột biến: vật lý (tia X, tia tử ngoại, sốc nhiệt ); hóa học (5Br- U, cosixin ), sinh học (virut viem gan B)

- Bên trong: rối loạn sinh lí, hóa sinh trong TB

2 Cơ chế phát sinh ĐBG:Tác nhân

gây đột biến gây ra những sai sót trong quá trình nhân đôi ADN

a Sự kết cặp không đúng trong nhân đôi ADN

* Cơ chế : bazơ niơ thuộc dạng hiếm ,có những vị trí liên kết hidro bị thay đổi khiến chúng kết cặp không đúng khi tái bản dẫn đến phát sinh ĐBG

- Bazơ nitơ dạng hiếm(*):

A* kết cặp với X: cặp AT → GX G* kết cặp với T: cặp GX → AT

b Tác động của các tác nhân gây đột

Trang 9

Câu 3: Nêu vai trò của

- 5 – bromua uraxin (5BU) gây ra thay thế cặp A- T bằng G – X → đột biến

- Vi rút viêm gan B, vi rút hecpet

3 Vai trò của đột biến gen.

a Đối với tiến hoá

-Làm xuất hiện alen mới-Cung cấp nguyên liệu cho tiến hoá

b Đối với thực tiễn

- Cung cấp nguyên liệu cho quá trình

chọn tạo giống

Câu 1: Tác nhân sinh học có thể gây đột biến gen là

Câu 2 Gen ban đầu có cặp nuclêôtit chứa A hiếm (A*) là T-A*, sau đột biến cặp này sẽ biến đổi thành cặp

nuclêôtit

C Mất hoặc thêm một cặp nuclêôtit D Thay thế một cặp nuclêôtit

Câu 4: Mức độ gây hại của alen đột biến đối với thể đột biến phụ thuộc vào

A tác động của các tác nhân gây đột biến B điều kiện môi trường sống của thể đột biến

C tổ hợp gen mang đột biến D môi trường và tổ hợp gen mang đột biến.Câu 5: Biến đổi trên một cặp nuclêôtit của gen phát sinh trong nhân đôi ADN được gọi là

A đột biến B đột biến gen C thể đột biến D đột biến điểm.Câu 6: Đột biến gen thường gây hại cho cơ thể mang đột biến vì

A làm ngừng trệ quá trình phiên mã, không tổng hợp được prôtêin

B làm biến đổi cấu trúc gen dẫn tới cơ thể s/vật không kiểm soát được quá trình tái bản của gen

C làm gen bị biến đổi dẫn tới không kế tục vật chất di truyền qua các thế hệ

D làm sai lệch thông tin di truyền dẫn tới làm rối loạn quá trình sinh tổng hợp prôtêin

Câu 7: Mạch gốc của gen ban đầu: 3’ TAX TTX AAA… 5’ Cho biết có bao nhiêu trường hợp thay thế nuclêôtit ở vị trí số 7 làm thay đổi codon này thành codon khác?

Trang 10

A 1 B 2 C 3 D 4

Câu 8: Đột biến thay thế một cặp nuclêôtit ở vị trí số 9 tính từ mã mở đầu nhưng không làm xuất hiện mã kết thúc Chuỗi polipeptit tương ứng do gen này tổng hợp

A mất một axit amin ở vị trí thứ 3 trong chuỗi polipeptit

B thay đổi một axit amin ở vị trí thứ 3 trong chuỗi polipeptit

C có thể thay đổi một axit amin ở vị trí thứ 2 trong chuỗi polipeptit

D có thể thay đổi các axit amin từ vị trí thứ 2 về sau trong chuỗi polipeptit

Câu 9: Các bazơ nitơ dạng hỗ biến kết cặp bổ sung không đúng khi ADN nhân đôi do có

A vị trí liên kết C1 và bazơ nitơ bị đứt gãy B vị trí liên kết hidrô bị thay đổi

C vị trí liên kết của nhóm amin bị thay đổi D vị trí liên kết photpho di-este bị thay đổi

3 Dặn dò:

ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Phân biệt được cơ chế của các dạng đột biến cấu trúc và đột biến số lượng nhiễm sắc thể

- Trình bày được hậu quả của các dạng đột biến cấu trúc và đột biến số lượng nhiễm sắc thể

- Phân biệt được sự khác nhau cơ bản về cấu tạo ống tiêu hóa và quá trình tiêu hóa thức ăn của thú ăn thịt và thú ăn thực vật

- Giải thích được vì sao thú ăn thực vật phải ăn số lượng thức ăn rất lớn

2.Kĩ năng

3 Thái độ

1.Giáo viên

- Giáo án

2.Học sinh

Trang 11

Câu hỏi 1: Phân biệt

các dạng đột biến

cấu trúc NST?

Câu hỏi 2: Hãy

trình bày hậu quả

Làm giảm sl gen trên NST, mất cân bằng gen

- Thường gây chết hoặc giảm sức sống

b Lặp đoạn:

- Làm tăng sl gen trên NST, mất cân bằng gen

- Làm tăng hoặc giảm cường độ biểu hiện của tính trạng, không gây hậu quả nghiêm trọng, tạo nên các gen mới trong quá trình tiến hóa

c Đảo đoạn:

- Làm thay đổi trình tự pbố của các gen trên NST

- Có thể ảnh hưởng đến sức sống, giảm khả năng sinh sản của thể đột biến, tạo nguồn nguyên liệu cho tiến hóa,

- Trong giảm phân: Do sự rối loạn phân bào, một

hay vài cặp NST không phân li → Giao tử thừa hoặc thiếu 1 vài NST → Các giao tử này kết hợp với giao

tử bình thường sẽ tạo các thể lệch bội

- Trong nguyên phân (tế bào sinh dưỡng): Nếu lệch

bội xảy ra ở giai đoạn phát triển sớm của hợp tử → một phần cơ thể mang đột biến lệch bội → thể khảm

b Đột biến đa bội

- Do trong quá trình giảm phân, bộ NST của tế bào không phân li, tạo thành giao tử chứa 2n Qua thụ

Trang 12

- Trong lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử, nếu tế bào không phân chia NST thì cũng tạo nên thể tứ bội.

- Cơ chế hình thành thể dị đa bội là lai xa kết hợp với đa bội hóa tạo ra cây song nhị bội gồm 2 bộ NST của 2 loài đem lai

4 Hậu quả của các dạng đột biến số lượng NST:

a Đột biến lệch bội

- Thể lệch bội thường không có khả năng sống hoặc sức sống giảm, giảm khả năng sinh sản tùy loài

b Đột biến đa bội

- Tế bào to, cơ quan sinh dưỡng lớn, phát triển khỏe, chống chịu tốt

- Thể đa bội lẻ (3n, 5n ) hầu như không có khả năng sinh giao tử bình thường Các giống cây ăn quả không hạt thường là thể đa bội lẻ (dưa hấu, nho )

Câu 1: Loại đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể không làm thay đổi hàm lượng ADN trên nhiễm

sắc thể là

A lặp đoạn, chuyển đoạn B đảo đoạn, chuyển đoạn trên cùng một NST

C mất đoạn, chuyển đoạn D chuyển đoạn trên cùng một NST

Câu 2: Cơ chế phát sinh đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là do tác nhân gây đột biến:

A làm đứt gãy NST, rối loạn nhân đôi NST, trao đổi chéo không đều giữa các crômatít

B làm đứt gãy nhiễm sắc thể, làm ảnh hưởng tới quá trình tự nhân đôi ADN

C tiếp hợp hoặc trao đổi chéo không đều giữa các crômatít

D làm đứt gãy nhiễm sắc thể dẫn đến rối loạn trao đổi chéo

Câu 3: Trao đổi đoạn không cân giữa 2 crômatit trong cặp tương đồng gây hiện tượng

A chuyển đoạn B lặp đoạn và mất đoạn C đảo đoạn D hoán vị gen

Câu 4: Một NST có trình tự các gen như sau ABCDEFGHI Do rối loạn trong giảm phân đã tạo ra 1 giao tử có NST trên với trình tự các gen là ABCDEHGFI Có thể kết luận, trong giảm phân đã xảy ra đột biến:

A chuyển đoạn trên NST nhưng không làm thay đổi hình dạng NST

B đảo đoạn chứa tâm động và làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể

C chuyển đoạn trên NST và làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể

D đảo đoạn nhưng không làm thay đổi hình dạng nhiễm sắc thể

Câu 5: Ở người, một số bệnh di truyền do đột biến lệch bội được phát hiện là

A ung thư máu, Tơcnơ, Claiphentơ B Claiphentơ, Đao, Tơcnơ

C Claiphentơ, máu khó đông, Đao D siêu nữ, Tơcnơ, ung thư máu

Câu 6: Ở cà độc dược 2n = 24 Số dạng đột biến thể ba được phát hiện ở loài này là

Trang 13

Câu 7: Cơ thể mà tế bào sinh dưỡng đều thừa 2 nhiễm sắc thể trên mỗi cặp tương đồng được gọi là

Câu 8: Một loài sinh vật có bộ NST 2n = 14 và tất cả các cặp NST tương đồng đều chứa nhiều cặp gen dị hợp Nếu không xảy ra đột biến gen, đột biến cấu trúc NST và không xảy ra hoán vị gen, thì loài này có thể hình thành bao nhiêu loại thể ba khác nhau về bộ NST?

Câu 9: Ở cà chua 2n = 24 Khi quan sát tiêu bản của 1 tế bào sinh dưỡng ở loài này người ta đếm được 22 NST ở trạng thái chưa nhân đôi Bộ nhiễm sắc thể trong tế bào này có kí hiệu là

3 Dặn dò

4 Rút kinh nghiệm

QUY LUẬT PHÂN LI I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Biện luận và viết được sơ đồ lai 1 cặp tính trạng

2.Kĩ năng

3 Thái độ

1.Giáo viên

- Giáo án

2.Học sinh

Trang 14

là trội hoàn toàn so

với lông trắng Khi

cho chuột đực lông

đen giao phối với

chuột cái lông trắng

thì kết quả sẽ như

thế nào?

- HS lắng nghe, ghi chép

-HS trả lời

Phương pháp giải bài tập:

1 Dạng 1: Bài toán thuận: Là dạng bài toán

đã biết tính trội, tính lặn, kiểu hình của P từ đó xác định kiểu gen, kiểu hình của P và lập sưo

đồ lai

a/ Cách giải: có 3 bước:

Bước 1: Dựa vào đề bài, quy ước gen trội, gen

lặn (có thể không có bước này nếu như đề bài

đã quy ước sẵn

Bước 2: Từ kiểu hình của bố, mẹ biện luận để

xác định kiểu gen của bố, mẹ

Bước 3: Lập sơ đồ lai, xác định kết quả kiểu

gen, kiểu hình ở con lai

Dạng 2: Bài toán nghịch: Là dạng bài toán

dựa vào kết quả lai để xác định kiểu gen, kiểu hình của bố, mẹ và lập sơ đồ lai Thường gặp hai trường hợp sau đây:

* Trường hợp 1: Nếu đề bài đã nêu tỉ lệ phân

li kiểu hình của con lai thì có hai bước giải:

Bước 1: Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình của con lai

(có thể rút gọn tỉ lệ ở con lai thành tỉ lệ quen thuộc để dễ nhận xét); từ đó suy ra kiểu gen của bố mẹ

Bước 2: Lập sơ đồ lai và nhận xét kết quả

* Trường hợp 2: Nếu đề bài không cho tỉ lệ

kiểu hình của con lai

Để giải bài toán này, ta dựa vào cơ chế phân li và

tổ hợp NST trong quá trình giảm phân và thụ tinh Cụ thể là cănn cứ vào kiểu gen của con lai

để suy ra loại giao tử mà con có thể nhận từ bố

và mẹ Từ đó xác định kiểu gen của bố, mẹNếu cần thì lập sơ đồ lai để kiểm tra

1.

Bước 1:

Quy ước gen:

+ Gen A quy định lông đen+ Gen a quy định lông trắng

Trang 15

Câu hỏi 2: Trong

phép lai giữa hai

cây lúa thân cao

người ta thu được

kết quả như sau:

3018 hạt cho cây

thân cao và 1004

hạt cho cây thân

thấp Hãy biện luận

sinh ra thấy có đứa

con gái mắt xanh

* Trường hợp 2:

P: Aa (lông đen) x aa (lông trắng)GP: A: a , a

F1 Kiểu gen 50% Aa: 50% aaKiểu hình 50% lông đen: 50% lông trắng

Quy ước gen:

+ Gen A quy định thân cao+ Gen a quy định thân thấp

Tỉ lệ con lai 3: 1 chứng tỏ bố, mẹ có kiểu gen

dị hợp là: Aa

Bước 2: Sơ đồ lai:

P: Aa (thân cao) x Aa(thân cao)GP: A: a , A: aF1:

Kiểu gen: 1 AA: 2 Aa: 1aaKiểu hình 3 thân cao: 1 thân thấpVậy kết quả phù hợp với đề bài

3

Quy ước:

Gen A quy định màu mắt nâuGen a quy định màu mắt xanhNgười con gái mắt xanh mang kiểu hình lặn, tức có kiểu gen aa Kiểu gen này được tổ hợp

từ 1 giao tử a của bố và 1 giao tử a của mẹ Tức

bố và mẹ đều tạo được giao tử a

Theo đề bài bố và mẹ đều có mắt nâu lại tạo được giao tử a Suy ra, bố và mẹ đều có kiểu gen dị hợp tử Aa

Sơ đồ lai minh hoạ:

P: Aa (mắt nâu) x Aa(mắt nâu)GP: A: a , A: a

Trang 16

lập sơ đồ minh hoạ. F1:

Kiểu gen: 1 AA: 2 Aa: 1aaKiểu hình 3 mắt nâu: 1 mắt xanh

Câu 1: Các loại thân mềm và chân khớp sống trong nước có hình thức hô hấp như thế nào?Đặc điểm nào sau đây trong phân bào được sử dụng để giải thích các quy luật di truyền Menđen?

A Sự phân chia của nhiễm sắc thể B Sự nhân đôi và phân li của nhiễm sắc thể

C Sự tiếp hợp và bắt chéo nhiễm sắc thể D Sự phân chia tâm động ở kì sau

Câu 2: Khi đề xuất giả thuyết mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định, các nhân tố

di truyền trong tế bào không hoà trộn vào nhau và phân li đồng đều về các giao tử Menđen đã kiểm tra giả thuyết của mình bằng cách nào?

A Cho F1 lai phân tích B Cho F2 tự thụ phấn

C Cho F1 giao phấn với nhau D Cho F1 tự thụ phấn

Câu 3: Trong các thí nghiệm của Menđen, khi lai bố mẹ thuần chủng khác nhau về một cặp tính trạng tương phản, ông nhận thấy ở thế hệ thứ hai

A có sự phân ly theo tỉ lệ 3 trội: 1 lặn B có sự phân ly theo tỉ lệ 1 trội: 1 lặn

C đều có kiểu hình khác bố mẹ D đều có kiểu hình giống bố mẹ

Câu 4: Giống thuần chủng là giống có

A kiểu hình ở thế hệ con hoàn toàn giống bố mẹ

B đặc tính di truyền đồng nhất nhưng không ổn định qua các thế hệ

C đặc tính di truyền đồng nhất và ổn định qua các thế hệ

D kiểu hình ở thế hệ sau hoàn toàn giống bố hoặc giống mẹ

Câu 5: Cho lúa hạt tròn lai với lúa hạt dài, F1 100% lúa hạt dài Cho F1 tự thụ phấn được F2 Trong số lúa hạt dài F2, tính theo lí thuyết thì số cây hạt dài khi tự thụ phấn cho F3 toàn lúa hạt dài chiếm tỉ lệ

Câu 6: Ở người, kiểu tóc do 1 gen gồm 2 alen (A, a) nằm trên NST thường Một người đàn ông tóc xoăn lấy vợ cũng tóc xoăn, họ sinh lần thứ nhất được 1 trai tóc xoăn và lần thứ hai được 1 gái tóc thẳng Cặp vợ chồng này có kiểu gen là:

Câu 7: Cho lúa hạt tròn lai với lúa hạt dài, F1 100% lúa hạt dài Cho F1 tự thụ phấn được F2 Trong số lúa hạt dài F2, tính theo lí thuyết thì số cây hạt dài khi tự thụ phấn cho F3 có sự phân tính chiếm tỉ lệ

Câu 8: Ở người, kiểu tóc do 1 gen gồm 2 alen (A, a) nằm trên NST thường Một người đàn ông tóc xoăn lấy vợ cũng tóc xoăn, sinh lần thứ nhất được 1 trai tóc xoăn và lần thứ hai được 1 gái tóc thẳng Xác suất họ sinh được người con trai nói trên là:

Câu 9: Ở người, kiểu tóc do 1 gen gồm 2 alen (A, a) nằm trên NST thường Một người đàn ông tóc xoăn lấy vợ cũng tóc xoăn, sinh lần thứ nhất được 1 trai tóc xoăn và lần thứ hai được 1 gái tóc thẳng Xác suất họ sinh được 2 người con nêu trên là:

Trang 17

A 3/16 B 3/64 C 3/32 D 1/4.

Câu 10: Trong thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen, nếu cho F2 giao phấn ngẫu nhiên với nhau thì tỉ lệ kiểu hình ở F3 được dự đoán là:

A 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng B 7 hoa đỏ: 1 hoa trắng C 8 hoa đỏ:

1 hoa trắng D 15 hoa đỏ: 1 hoa trắng

3 Dặn dò

QUY LUẬT PHÂN LI ĐỘC LẬP I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Biện luận và viết được sơ đồ lai 2 cặp tính trạng

2.Kĩ năng

3 Thái độ

1.Giáo viên

- Giáo án

2.Học sinh

Phương pháp giải:

GV: nêu phương pháp giải các

A BÀI TOÁN THUẬN: Cho

biết KG, KH của P -> Xác

Trang 18

chiều cao và màu sắc hạt di

truyền độc lập với nhau Hãy

lập sơ đồ lai cho mỗi phép lai

giữa cây cao, hạt xanh giao

phấn với cây thân thấp, hạt

+ Tỉ lệ F1 = 1:2:1 => cả 2 cơ thể P đều có KG dị hợp về cặp tính trạng đang xét, tính trội không hoàn toàn

+ F1 đồng tính trội => ít nhất 1

cơ thể P đồng hợp trội; F1đồng tính lặn => cả 2 cơ thể P đều đồng hợp lặn

+ Tỉ lệ F1 = 1:1 => 1 cơ thể P

có KG dị hợp, cơ thể P còn lại

có KG đồng hợp lặn về cặp tính trạng đang xét

- Xét chung 2 cặp tính trạng

=> KG ở hai cặp tính trạng của bố mẹ

- Lập sơ đồ lai minh họa

Trang 19

Câu 2: lúa, hai tính trạng thân

cao và hạt gạo đục trội hoàn

toàn so với hai tính trạng thân

thấp và hạt gạo trong Trong

một phép lai giữa hai cây

người ta thu được F1 có kết

quả như sau: 120 cây có thân

cao, hạt gạo đục : 119 cây có

thân cao, hạt gạo trong : 40

cây có thân thấp, hạt gạo đục :

41 cây có thân thấp, hạt gạo

+KG: 1AaBb : 1Aabb: 1aaBb : 1aabb

+KH: 1thân cao, hạt vàng: 1thân cao, hạt xanh : 1 thân thấp, hạt vàng : 1 thân thấp, hạt xanh

Trang 20

2 - Theo đề bài, ta có qui ước

gen:

A: thân cao; a: thân thấp; B: hạt gạo đục; b: hạt gạo trong

- Xét tỉ lệ KH của F1:

F1: 120 thân cao, hạt gạo đục :

119 thân cao, hạt gạo trong :

40 thân thấp, hạt gạo đục : 41 thân thấp, hạt gạo trong ≈ 3 thân cao, hạt gạo đục : 3 thân cao, hạt gạo trong : 1 thân thấp, hạt gạo đục : 1 thân thấp, hạt gạo trong

- Xét tỉ lệ từng cặp tính trạng:+ Về tính trạng chiều cao cây:

Thân cao: thân thấp = (120+119) : (40+41) ≈ 3:1

F1 có tỉ lệ của qui luật phân li

=> cả 2 cây P đều mang kiểu gen dị hợp: Aa x Aa

+ Về tính trạng màu sắc hạt:

Hạt gạo đục : hạt gao trong = (120+40) : (119+41) ≈ 1:1

F1 có tỉ lệ của phép lai phân tích => 1 cơ thể P có KG đồng hợp lặn, cơ thể P còn lại có

KG dị hợp: Bb x bb

- Xét chung 2 cặp tính trạng:(3 thân cao : 1 thân thấp) x (1 hạt gạo đục : 1 hạt gạo trong)

= 3 thân cao, hạt gạo đục : 3 thân cao, hạt gạo trong : 1 thân thấp, hạt gạo đục : 1 thân thấp, hạt gạo trong =F1

=> Vậy 2 cặp tính trạng trên

di truyền phân li độc lập

Tổ hợp 2 cặp tính trạng, ta suy ra:

P: AaBb (thân cao, hạt gạo đục) x Aabb (thân cao, hạt gạo trong)

- Sơ đồ lai minh họa:

P: (thân cao, hạt gạo đục) AaBb x Aabb

Trang 21

(thân cao, hạt gạo trong)

GP: AB: Ab:aB:ab Ab:ab

F2:

*** Kết quả:

+ KG: 3A-B- : 3A-bb : 1aaBb : 1aabb

+ KH: 3 thân cao, hạt gạo đục : 3 thân cao, hạt gạo trong : 1 thân thấp, hạt gạo đục : 1 thân thấp, hạt gạo trong

Câu 1: Điều kiện cơ bản đảm bảo cho sự di truyền độc lập các cặp tính trạng là

A các gen không có hoà lẫn vào nhau B mỗi gen phải nằm trên mỗi NST khác nhau

C số lượng cá thể nghiên cứu phải lớn D gen trội phải lấn át hoàn toàn gen lặn

Câu 2 Ở đậu Hà Lan, gen A: thân cao, alen a: thân thấp; gen B: hoa đỏ, alen b: hoa trắng nằm trên 2 cặp NST tương đồng Cho đậu thân cao, hoa đỏ dị hợp về 2 cặp gen tự thụ phấn được F1 Nếu không có đột biến, tính theo lí thuyết, trong số cây thân cao, hoa trắng F1 thì số cây thân cao, hoa trắng đồng hợp chiếm tỉ lệ

Câu 3: Quy luật phân li độc lập góp phần giải thích hiện tượng

A các gen nằm trên cùng một nhiễm sắc thể B các gen phân li và tổ hợp trong giảm phân

C sự di truyền các gen tồn tại trong nhân tế bào.D biến dị tổ hợp phong phú ở loài giao phối

Câu 4: Xét 2 cặp alen A, a và B, b nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể thường đồng dạng khác nhau Hãy cho biết có thể có bao nhiêu kiểu gen khác nhau trong quần thể?

Câu 5: Dự đoán kết quả về kiểu hình của phép lai P: AaBb (vàng, trơn) x aabb (xanh, nhăn)

A 9 vàng, trơn: 3 vàng, nhăn: 3 xanh, trơn: 1 xanh, nhăn

B 1 vàng, trơn: 1 vàng, nhăn: 1 xanh, trơn: 1 xanh, nhăn

C 3 vàng, trơn: 3 xanh, trơn: 1 vàng, nhăn: 1 xanh, nhăn

D 3 vàng, trơn: 3 vàng, nhăn: 1 xanh, trơn: 1 xanh, nhăn

Câu 6: Ở đậu Hà Lan, gen A quy định hạt vàng, a quy định hạt xanh, B quy định hạt trơn, b quy định hạt nhăn Hai cặp gen này di truyền phân ly độc lập với nhau Cho P: hạt vàng, nhăn x hạt xanh, trơn được F1 1hạt vàng, trơn: 1hạt xanh, trơn Kiểu gen của 2 cây P là

A AAbb x aaBb B Aabb x aaBb C AAbb x aaBB D Aabb x aaBB

Trang 22

Câu 7: Ở đậu Hà Lan, gen A quy định hạt vàng, a quy định hạt xanh, B quy định hạt trơn, b quy định hạt nhăn Hai cặp gen này di truyền phân ly độc lập với nhau Phép lai nào dưới đây

không làm xuất hiện kiểu hình hạt xanh, nhăn ở thế hệ sau?

A AaBb x AaBb B aabb x AaBB C AaBb x Aabb D Aabb x aaBbCâu 8: Ở cà chua, gen A quy định thân cao, gen a quy định thân thấp; gen B quy định quả đỏ, gen a quy định quả vàng Hai cặp gen nằm trên hai cặp nhiễm sắc thể tương đồng Cho P: AaBb

x AaBb Tỉ lệ kiểu gen Aabb được dự đoán ở F1 là A 3/8 B 1/16

LIÊN KẾT GEN – HOÁN VỊ GEN I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Xác định được di truyền tuân theo quy luật liên kết gen hay hoán vị gen

- Tính được tỉ lê giao tử hoán vị và tỉ lệ giao tử liên kết

2.Kĩ năng

3 Thái độ

Nội dung Phương pháp giải :

Dạng 1: Các phương pháp xác định quy luật hoán vị gen

Trong điều kiện mỗi gen quy định một tính trạng

Trang 23

Câu 1: Khi lai cây

trội, lặn hoàn toàn

a- Khi tự thụ phần hoặc giao phối giữa hai cặp gen, nếu kết quả thế hệ lai xuất hiện 4 kiểu hình

tỉ lệ khác 9:3:3:1 ta kết luận hai cặp tính trạng đó được di truyền tuân theo quy luật hoán vị genb- Khi lai phân tích cá thể dị hợp về hai cặp gen, nếu FB xuất hiện 4 kiểu hình tỉ lệ khác 1:1:1:1, ta kết luận hai cặp tính trạng đó được di truyền theo quy luật hoán vị gen

Dạng 2: Xác định tỉ lệ giao tử

Lí thuyết cần nhớ :

Tần số hoán vị gen (TSHVG) là tỉ lệ phần trăm các loại giao tử hoán vị, tính trên tổng số giao tử được sinh ra (< 50%)

Gọi x là TSHVG, trong trường hợp xét hai cặp alen

+ Tỉ lệ giao tử hoán vị = + Tỉ lệ giao tử không hoán vị là

Cách giải :

- Tính số loại giao tử được tạo ra

- Xác định giao tử hoán vị và giao tử liên kết dựa vào kiểu gen

- Tính tỉ lệ kiểu giao tử theo công thức

=>Vậy hai cặp gen quy định tính trạng di truyền theo hoán vị gen

Trang 24

cho cây hoa kép màu

hoa đơn, màu đỏ: 9%

cây hoa đơn, màu

trắng Hãy xác định

quy luật di truyền của

phép lai trên ?

Câu 3: Quá trình

giảm phân xảy ra

hoán vị gen giữa A và

có hiện tượng hoán vị gen

3.

Câu 1: Khi cho lai 2 cơ thể bố mẹ thuần chủng khác nhau bởi 2 cặp tính trạng tương phản, F1 đồng tính biểu hiện tính trạng của một bên bố hoặc mẹ, tiếp tục cho F1 tự thụ phân, nếu đời lai thu được tỉ lệ 3: 1 thì hai tính trạng đó đã di truyền

A phân li độc lập B liên kết hoàn toàn C liên kết không hoàn toàn D tương tác gen.Câu2: Khi lai 2 cơ thể bố mẹ thuần chủng khác nhau bởi 2 cặp tính trạng tương phản, F1 100% tính trạng của 1 bên bố hoặc mẹ, tiếp tục cho F1 tự thụ phấn, được F2 tỉ lệ 1: 2: 1 Hai tính trạng

đó đã di truyền

A phân li độc lập B liên kết hoàn toàn C tương tác gen D hoán vị gen.Câu 3: Ở cà chua, gen A: thân cao, a: thân thấp, B: quả tròn, b: bầu dục Các gen cùng nằm trên một cặp NST tương đồng và liên kết chặt chẽ trong quá trình di truyền Cho lai giữa 2 giống cà chua thuần chủng: thân cao, quả tròn với thân thấp, quả bầu dục được F1 Khi cho F1 tự thụ phấn thì F2 sẽ phân tính theo tỉ lệ

A 3 cao tròn: 1 thấp bầu dục

Trang 25

B 1 cao bầu dục: 2 cao tròn: 1 thấp tròn.

C 3 cao tròn: 3 cao bầu dục: 1 thấp tròn: 1 thấp bầu dục

D 9 cao tròn: 3 cao bầu dục: 3 thấp tròn: 1 thấp bầu dục

Câu 4: Một loài thực vật, gen A: cây cao, gen a: cây thấp; gen B: quả đỏ, gen b: quả trắng Cho cây có kiểu gen giao phấn với cây có kiểu gen thì tỉ lệ kiểu hình thu được ở F1 là:

A 1 cây cao, quả đỏ: 1 cây thấp, quả trắng B 3 cây cao, quả trắng: 1cây thấp, quả đỏ

C 1 cây cao, quả trắng: 1 cây thấp, quả đỏ D 9 cây cao, quả trắng: 7 cây thấp, quả đỏ Câu 5: Khi cho cơ thể dị hợp tử 2 cặp gen quy định 2 cặp tính trạng có quan hệ trội lặn hoàn toàn tự thụ phấn Nếu có một kiểu hình nào đó ở con lai chiếm tỉ lệ 21% thì hai tính trạng đó di truyền

A tương tác gen B hoán vị gen C phân li độc lập D liên kết hoàn toàn

Câu 6: m F1 dị hợp hai cặp gen (Aa, Bb) kiểu hình cây cao, quả tròn lai với cây thấp, quả dài thu được thế hệ lai 37,5% cây cao, quả dài : 37,5% cây thấp, quả tròn : 12,5% cây cao, quả tròn : 12,5% cây thấp, quả dài

Tần số hoán vị gen là:

A 0 % B 25% C.30% D.40%

Câu 7: Đem F1 dị hợp hai cặp gen (Aa, Bb) kiểu hình cây cao, quả tròn lai với cây thấp, quả dài thu được thế hệ lai 37,5% cây cao, quả dài : 37,5% cây thấp, quả tròn : 12,5% cây cao, quả tròn : 12,5% cây thấp, quả dài

ỷ lệ loại giao tử hoán vị là:

A 12,5% B 6.25% C 37,5% D 25%

Câu 8: Ở ruồi giấm gen B quy định tính trạng thân xám trội hoàn toàn so với gen b quy định tính trạng thân đen Gen V quy định tính trạng cánh dài trội hoàn toàn so với gen v quy định tính trạng cánh ngắn Hai cặp gen cùng nằm trên một cặp nhiễm sắc thể thường

Đem ruồi cái dị hợp hai cặp gen có kiểu hình thân xám, cánh dài lai phân tích thu được Fa gồm:

Câu 9: Ở một loài côn trùng, hai cặp alen Aa, Bb quy định hai cặp tính trạng màu sắc thân và

độ dài chân Cho P thuần chủng khác nhau hai cặp tính trạng, F1 xuất hiện thân đen, chân dài Đem F1 giao phối với cá thể thân nâu, chân ngắn thu được 40% thân đen, chân dài : 40% thân nâu, chân ngắn : 10% thân nâu, chân dài: 10% thân nâu, chân ngắn Các gen quy định các tính trạng trên di truyền theo quy luật nào?

A phân li độc lập B hoán vị gen C liên kết gen D phân li

Trang 26

DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH – DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Nhận biết được các kiểu di truyền liên kết giới tính

- Nhận biết gen di truyền nằm trong nhân hay ngoài nhân

2.Kĩ năng

3 Thái độ

I/ Lý thuyết:

+ NST giới tính:

* Người, ĐV có vú: ♀ XX, ♂XY

* Chim, bướm, gia cầm: ♀ XY, ♂XX

* Bọ xít, rệp, châu chấu: ♀ XX, ♂XO

* Bọ nhậy: ♀ XO, ♂XX

* Lưu ý: Nếu đầu bài không nêu loài nào XĐ như sau:

- Dựa vào cá thể mang tính lặn F2:3:1 vì XY

- Loại dần thứ từng kiểu NST-GT=> kiểu nào

Trang 27

cho KQ phù hợp nhận

- VD: Loài 1 cá thể mang 1 cặp gen dị hợp cánh thẳng lai với cơ thể khác F1:256 c.thẳng:85 c.cong (♂)

Giải: Cặp gen dị hợp quy định cánh thẳng nên c.thẳng>cánh cong

F1: 3 thẳng:1cong mà lặn chỉ ở con ♂ NST-GT ♂ là XY, ♀ XX

+ Nhận dạng quy luật di truyền:

* Dựa vào KQ lai thuận+nghịch:

- khác nhau mà gen-TT Gen NST GT-TT chỉ XH ở con ♂ DT thẳng gen NST GT Y

- TT chỉ XH con ♂ DT chéo Gen NST-GT X

* Dựa vào di truyền chéo:

- Dấu hiệu: TT từ Ông ngoại biểu hiện con gái không biểu hiệnCháu trai biểu hiện gen NST-GT X

* Tính trạng biểu hiện không đồng đều ở 2 giới:

- Cùng 1 thế hệ: TT nào đó chỉ XH ở con ♂ còn giới ♀ không có và ngược lại gen NST-GT

* Di truyền ngoài nhân : do các gen ở ti thể hoặc lục lạp, đời cn luôn có kiểu hình giống mẹ.

Câu 1: Trong cặp nhiễm sắc thể giới tính XY vùng không tương đồng chứa các gen

A đặc trưng cho từng nhiễm sắc thể B alen với nhau

C di truyền như các gen trên NST thường D tồn tại thành từng cặp tương ứng

Câu2: Ở những loài giao phối (động vật có vú và người), tỉ lệ đực cái xấp xỉ 1: 1 vì

A vì số giao tử đực bằng với số giao tử cái

B số con cái và số con đực trong loài bằng nhau

C vì sức sống của các giao tử đực và cái ngang nhau

D vì cơ thể XY tạo giao tử X và Y với tỉ lệ ngang nhau

Câu 3: Ở người bệnh máu khó đông do gen lặn h nằm trên NST X quy định, gen H quy định máu đông bình thường Một người nam bình thường lấy một người nữ bình thường mang gen bệnh, khả năng họ sinh ra được con gái khỏe mạnh trong mỗi lần sinh là bao nhiêu?

Câu 4: Ở người, tính trạng có túm lông trên tai di truyền

A độc lập với giới tính.B thẳng theo bố C chéo giới D theo dòng mẹ.lần

D Kích thích của môi trường mạnh mẽ

Trang 28

Câu 5: Ở người, bệnh mù màu do đột biến lặn nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X gây nên (Xm), gen trội M tương ứng quy định mắt bình thường Một cặp vợ chồng sinh được một con trai bình thường và một con gái mù màu Kiểu gen của cặp vợ chồng này là

A XMXm x XmY B XMXM x X MY C XMXm x X MY D XMXM x XmY.Câu 6: Bệnh mù màu (do gen lặn gây nên) thường thấy ở nam ít thấy ở nữ, vì nam giới

A chỉ cần mang 1 gen đã biểu hiện, nữ cần mang 1 gen lặn mới biểu hiện

B cần mang 2 gen gây bệnh đã biểu hiện, nữ cần mang 2 gen lặn mới biểu hiện

C chỉ cần mang 1 gen gây bệnh đã biểu hiện, nữ cần mang 2 gen lặn mới biểu hiện

Câu 7: Ở người, bệnh mù màu (đỏ và lục) là do đột biến lặn nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X gây nên (Xm) Nếu mẹ bình thường, bố bị mù màu thì con trai bị mù màu của họ đã nhận Xm từ

Câu 8: Ngoài việc phát hiện hiện tượng liên kết gen trên nhiễm sắc thể thường và trên nhiễm sắc thể giới tính, lai thuận và lai nghịch đã được sử dụng để phát hiện ra hiện tượng di truyền

A qua tế bào chất B tương tác gen, phân ly độc lập

C trội lặn hoàn toàn, phân ly độc lập D tương tác gen, trội lặn không hoàn toàn.Câu 9: Kết quả lai thuận-nghịch khác nhau và con luôn có kiểu hình giống mẹ thì gen q/đ tính trạng đó

A nằm trên nhiễm sắc thể giới tính Y B nằm trên nhiễm sắc thể giới tính X

C nằm trên nhiễm sắc thể thường D nằm ở ngoài nhân

Câu 10: Đặc điểm nào dưới đây phản ánh sự di truyền qua chất tế bào?

A Đời con tạo ra có kiểu hình giống mẹ B Lai thuận, nghịch cho kết quả khác nhau

C Lai thuận, nghịch cho con có kiểu hình giống mẹ D Lai thuận, nghịch cho kết quả giống nhau

3 Dặn dò

Trang 29

Tuần 15 Ngày soạn: 19/11/2016

DI TRUYỀN HỌC QUẦN THỂ I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Nêu được nội dung định luật Hacdi-Vanbec

- Tính được tần số alen và tần số các KG của quần thể

- Xác định được một quần thể ngẫu phối đã cho ở trạng thái cân bằng di truyền chưa

2.Kĩ năng

3 Thái độ

Câu 1:Phát biểu lại

1 Định luật Hacdi - Vanbec

Trong những điều kiện nhất định, tần số tương đối của các alen và thành phần kiểu gen của quần thể ngẫu phối được duy trì ổn định qua các thê hệ

Khi xảy ra ngẫu phối, quần thể đạt trạng thái cân bằng theo định luật Hacđi – Vanbec Khi đó thỏa mãn đẳng thức : p2AA + 2pqAa + q2aa = 1

Trong đó : p là tần số alen A, q là tần số alen a, p + q = 1

2 Công thức tính tần số kiểu gen và tần số alen của quần thể

Trang 30

½ tỉ lệ kiểu gen dị hợp)

3 Xác định cấu trúc di truyền của quần thể

có cân bằng hay không:

- Gọi p là tần số tương đối của alen A

- Gọi q là tần số tương đối của alen a

p +q = 1Cấu trúc di truyền của quần thể khi đạt trạng thái cân bằng:

p2(AA)+ 2pq(Aa) + q2(aa)=1Như vậy trạng thái cân bằng của quần thể phản ánh mối tương quan sau:

p2 q2 = (2pq/2)2 Xác định hệ số p2, q2, 2pq Thế vào p2 q2 = (2pq/2)2 quần thể cân bằng.Thế vào p2 q2 # (2pq/2)2 quần thể không cân bằng

Câu 1: Điều nào không đúng khi nói về các điều kiện nghiệm đúng của định luật

Hacdi-Vanbec?

A Quần thể có kích thước lớn B Có hiện tượng di nhập gen

C Không có chọn lọc tự nhiên D Các cá thể giao phối tự do

Câu 2: Định luật Hacđi-Vanbec phản ánh sự

A mất ổn định tần số tương đối của các alen trong quần thể ngẫu phối

B mất ổn định tần số các thể đồng hợp trong quần thể ngẫu phối

C ổn định về tần số alen và thành phần kiểu gen trong quần thể ngẫu phối

D mất cân bằng thành phần kiểu gen trong quần thể ngẫu phối

Trang 31

Câu 3: Xét một quần thể ngẫu phối gồm 2 alen A, a trên nhiễm sắc thể thường Gọi p, q lần

lượt là tần số của alen A, a (p, q ≥

0 ; p + q = 1) Theo Hacđi-Vanbec thành phần kiểu gen của quần thể đạt trạng thái cân bằng có dạng:

A p2AA + 2pqAa + q2aa = 1 B p2Aa + 2pqAA + q2aa = 1

C q2AA + 2pqAa + q2aa = 1 D p2aa + 2pqAa + q2AA = 1

Câu 4: Ở người, bệnh bạch tạng do gen d nằm trên nhiễm sắc thể thường gây ra Những người

bạch tạng trong quần thể cân bằng được gặp với tần số 0,04% Cấu trúc di truyền của quần thể người nói trên sẽ là:

A 0,9604DD + 0,0392Dd + 0,0004dd =1 B 0,0392DD + 0,9604Dd + 0,0004dd =1

C 0,0004DD + 0,0392Dd + 0,9604dd =1 D 0,64DD + 0,34Dd + 0,02dd =1

Câu 5: Một quần thể có cấu trúc di truyền 0,4Aa: 0,6aa Nếu biết alen A là trội không hoàn

toàn so với alen a thì tỉ lệ cá thể mang kiểu hình trội của quần thể nói trên khi đạt trạng thái cân bằng là

Câu 6: Một quần thể có 60 cá thể AA; 40 cá thể Aa; 100 cá thể aa Cấu trúc di truyền của quần

thể sau một lần ngẫu phối là:

A 0,36 AA: 0,48 Aa: 0,16 aa B 0,16 AA: 0,36 Aa: 0,48 aa

C 0,16 AA: 0,48 Aa: 0,36 aa D 0,48 AA: 0,16 Aa: 0,36 aa

Câu 7: Quần thể nào sau đây có thành phần kiểu gen đạt trạng thái cân bằng?

A 2,25%AA: 25,5%Aa: 72,25%aa B 16%AA: 20%Aa: 64%aa

C 36%AA: 28%Aa: 36%aa D 25%AA: 11%Aa: 64%aa

Câu 8: Một quần thể ở trạng thái cân bằng Hacđi-Vanbec có 2 alen D, d ; trong đó số cá thể dd

chiếm tỉ lệ 16% Tần số tương đối của mỗi alen trong quần thể là bao nhiêu?

A D = 0,16 ; d = 0,84 B D = 0,4 ; d = 0,6 C D = 0,84 ; d = 0,16 D D = 0,6 ; d = 0,4

Câu 9: Một quần thể có cấu trúc di truyền 0,5AA: 0,5Aa Nếu biết alen A là trội không hoàn

toàn so với alen a thì tỉ lệ cá thể mang kiểu hình lặn của quần thể nói trên khi đạt trạng thái cân bằng là:

Trang 32

Tuần 16 Ngày soạn: 26/11/2016

ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC I.Mục tiêu

Câu 1: Phép lai giữa hai cá thể A và B, trong đó A làm bố thì B làm mẹ và ngược lại được gọi

là

A lai luân phiên B lai thuận nghịch C lai khác dòng kép D lai phân tích

Câu 2: Cho biết các công đoạn được tiến hành trong chọn giống như sau:

1 Chọn lọc các tổ hợp gen mong muốn; 2 Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau; 3 Lai các dòng thuần chủng với nhau

Quy trình tạo giống lai có ưu thế lai cao được thực hiện theo trình tự:

Trang 33

A 1, 2, 3 B 3, 1, 2 C 2, 3, 1 D 2, 1, 3

Câu 3: Cho biết các công đoạn được tiến hành trong chọn giống như sau:

1 Chọn lọc các tổ hợp gen mong muốn 2 Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau

3 Lai các dòng thuần chủng với nhau 4 Tạo dòng thuần chủng có kiểu gen mong muốn.Việc tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp được thực hiện theo quy trình:

Câu 4: Hiện tượng con lai có năng suất, phẩm chất, sức chống chịu, khả năng sinh trưởng và

phát triển vượt trội bố mẹ gọi là

A thoái hóa giống B ưu thế lai C bất thụ D siêu trội

Câu 5: Dưới đây là các bước trong các quy trình tạo giống mới:

I Cho tự thụ phấn hoặc lai xa để tạo ra các giống thuần chủng

II Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong muốn

III Xử lý mẫu vật bằng tác nhân đột biến

IV Tạo dòng thuần chủng

Quy trình nào sau đây đúng nhất trong việc tạo giống bằng phương pháp gây đột biến?

A I → III → II B III → II → I C III → II → IV D II → III → IV

Câu 6: Ở thực vật, để củng cố một đặc tính mong muốn xuất hiện do đột biến mới phát sinh,

người ta đã tiến hành cho

A tự thụ phấn B lai khác dòng C lai khác thứ D lai thuận nghịch

Câu 7: Trong quá trình phân bào, cơ chế tác động của cônsixin là

A cản trở sự hình thành thoi vô sắc B làm cho tế bào to hơn bình thường

C cản trở sự phân chia của tế bào D làm cho bộ nhiễm sắc thể tăng lên

Câu 8: Cây pomato – cây lai giữa khoai tây và cà chua được tạo ra bằng phương pháp

A cấy truyền phôi B nuôi cấy tế bào thực vật invitro tạo mô sẹo

C dung hợp tế bào trần D nuôi cấy hạt phấn

Câu 9: Cơ sở vật chất di truyền của cừu Đôly được hình thành ở giai đoạn nào trong quy trình

nhân bản?

A Tách tế bào tuyến vú của cừu cho nhân

B Chuyển nhân của tế bào tuyến vú vào tế bào trứng đã bị bỏ nhân

C Nuôi cấy trên môi trường nhân tạo cho trứng phát triển thành phôi

D Chuyển phôi vào tử cung của một cừu mẹ để nó mang thai

Câu 10: Khâu đầu tiên trong quy trình chuyển gen là việc tạo ra

A vectơ chuyển gen B biến dị tổ hợp C gen đột biến D ADN tái tổ hợp

Câu 11: Vectơ chuyển gen được sử dụng phổ biến là

Câu 12: Đối tượng vi sinh vật được sử dụng phổ biến tạo ra các sản phẩm sinh học trong công

nghệ gen là:

Câu 13: ADN nhiễm sắc thể và ADN plasmit có chung đặc điểm nào sau đây?

A Nằm trong nhân tế bào B Có cấu trúc xoắn vòng

C Có khả năng tự nhân đôi D Có số lượng nuclêôtit như nhau

Câu 14: Để có thể xác định dòng tế bào đã nhận được ADN tái tổ hợp, các nhà khoa học

A chọn thể truyền có gen đột biến B chọn thể truyền có kích thước lớn

C quan sát tế bào dưới kính hiển vi D chọn thể truyền có các gen đánh dấu

Trang 34

Câu 15: Kĩ thuật chuyển một đoạn ADN từ tế bào cho sang tế bào nhận bằng thể truyền được

gọi là

A kĩ thuật chuyển gen B kĩ thuật tạo ADN tái tổ hợp

C kĩ thuật tổ hợp gen D kĩ thuật ghép các gen

Câu 16: Để nhân các giống lan quý, các nhà nghiên cứu cây cảnh đã áp dụng phương pháp

C nuôi cấy tế bào, mô thực vật D nuôi cấy hạt phấn

Câu 17: Sử dụng đột biến nhân tạo hạn chế ở đối tượng nào?

Câu 18: Phương pháp gây đột biến nhân tạo được sử dụng phổ biến đối với

A thực vật và vi sinh vật B động vật và vi sinh vật

Câu 19: Ở trạng thái dị hợp tử về nhiều cặp gen khác nhau, con lai có kiểu hình vượt trội về

nhiều mặt so với bố mẹ có nhiều gen ở trạng thái đồng hợp tử Đây là cơ sở của

hoá

C giả thuyết siêu trội D giả thuyết cộng gộp

Câu 20: Để tạo được ưu thế lai, khâu cơ bản đầu tiên trong quy trình là

A cho tự thụ phấn kéo dài B tạo ra dòng thuần

3 Dặn dò

Định dạng
Số trang	69
Dung lượng	221,04 KB