thấu kính phân kỳ

- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật Cách nhận biết: - Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa - Một chùm tia tới song song v

Kiểm tra bài cũ

Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ Có những cách nào để nhận biết thấu kính hội tụ

Trả lời:

Đặc điểm của ảnh:

- Vật ở ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với vật Khi vật đặt rất

xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự.

- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật

Cách nhận biết:

- Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa

- Một chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính hội tụ cho

chùm tia ló hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính

Tiết 48:

I Đặc điểm của thấu kính phân kì

1.Quan sát và tìm cách nhận biết Đặc điểm về hình dạng của thấu kính phân kì Thấu kính phân kì thường dùng có phần rìa dày hơn phần giữa

2 Thí nghiệm:(sgk)

Ch ùm tia ló có đặc điểm gì ?

Chiếu chùm tia tới song song theo phương vuông góc với mặt thấu kính cho chùm tia

ló là chùm tia phân kì

Tiết diện của một số thấu kính phân kì

Kí hiệu thấu kính phân kì

II Trục chính, quang tâm, tiêu điểm,

tiêu cự của thấu kính phân kì:

1 Trục chính:

kính có một tia cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng Tia này trùng với một đường thẳng gọi là trục chính (Δ) của thấu kính.

2 Quang tâm:

* Trục chính của thấu kính phân kì đi qua một điểm

O trong thấu kính mà mọi tia sáng tới điểm này đều truyền thẳng, không đổi hướng Điểm O gọi

là quang tâm của thấu kính

3 Tiêu điểm:

Chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính phân ki cho

ta các tia ló kéo dài cắt nhau tại điểm F nằm trên trục chính Điểm đó gọi là tiêu điểm.

Mỗi thấu kính phân kì có hai tiêu điểm đối xứng nhau qua quang tâm.

4 Tiêu cự:

Khoảng cách OF = OF’ = f là tiêu cự của thấu kính

F

III Vận dụng:

Cho các tia tới 1 và 2 Hãy vẽ tia ló của các tia tới này

Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì:

- Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài qua tiêu điểm

- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới

S

F

*Về hình dạng: TKPK có phần rìa dày hơn phần giữa

*Đặt sát thấu kính vào dòng chữ trên trang sách,thấy ảnh của dòng chữ nhỏ hơn so với nhìn trực tiếp

-TKPK có phần rìa dày hơn phần giữa

-Chùm tia tới song song với trục chính của TKPK cho chùm tia ló phân

kỳ

-Đặt TK sát dòng chữ nhìn ảnh của dòng nhỏ hơn so với nhìn trực tiếp

-TKHT có phần rìa mỏng hơn

phần giữa

-Chùm tia tới song song với trục

chính của TK cho chùm tia ló hội tụ

-Đặt TK sát dòng chữ nhìn

ảnh của dòng chữ lớn hơn so với

nhìn trực tiếp

C9

Hãy ghép mỗi thành phần 1, 2, 3, 4 với

một thành phần a; b; c; d để thành một

câu đúng

1.Thấu kính phân kỳ là thấu

kính có

2.Chùm tia tới song song với

trục chính của thấu kính

phân kì cho

3.Tia tới qua quang tâm của

thấu kính cho tia ló

4.Mỗi thấu kính đều có hai

tiêu điểm

a.Chùm tia ló kéo dài thì chúng đều qua tiêu điểm của thấu kính.

b.Tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.

c.Phần rìa dày hơn phần giữa

d Đối xứng nhau qua quang tâm.

Ghi nhớ:

 Thấu kính phân kì thường dùng có phần rìa dày hơn phần giữa

 Chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính phân kì cho chùm tia ló phân kì

 Đường truyền của 2 tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì:

qua tiêu diểm

theo phương của tia tới

Bài tập về nhà:

 Cách vẽ đường đi của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì.

 Bài tập 44.45.1 ; 44.45.2

 Soạn bài “ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì”