Tiết 48: THẤU KÍNH PHÂN KỲ

Kiểm tra bài cũ Đối với thấu kính hội tụ thì khi nào ta thu được ảnh thật, khi nào ta thu được ảnh ảo của vật?. Nêu cách dựng ảnh của một điểm sáng cho bởi thấu kính hội tụ?. ĐẶC ĐIỂM C

-Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật , ngược chiều với vật

-Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn

vật và cùng chiều với vật.

Kiểm tra bài cũ

Đối với thấu kính hội tụ thì khi nào

ta thu được ảnh thật, khi nào ta thu được ảnh ảo của vật ? Nêu cách dựng ảnh của một điểm sáng cho bởi thấu kính hội tụ ?

-Vẽ tia tới song song với trục chính cho tia ló qua tiêu điểm -Vẽ tia tới qua quang tâm thì tia ló truyền thẳng không đổi hướng.

-Kéo dài các tia ló cắt nhau tại 1 điểm , điểm đó là ảnh

của điểm sáng đã cho

Trường THCS Tây SơnTây Sơn

Tiết 48: THẤU KÍNH PHÂN KÌ

I ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ:

1.Quan sát và tìm cách nhận biết:

Hãy quan sát các thấu kính trả lời C1

-Dùng tay sờ vào TK nếu phần rìa mỏng hơn phần

giữa thì đó là TKHT

-Đưa thấu kính lại gần dòng chữ sgk nếu thấy các dòng chữ to hơn khi nhìn trực tiếp là thấu kính hội tụ

Chỉ ra thấu kính nào là thấu kính hội tụ? Vì sao em biết

được ?

Nếu không dùng tay thì làm sao em nhận biết được ?

-Chiếu chùm tia sáng song song qua thấu kính (Hoặc

chúng ta đem thấu kính hứng ánh nắng mặt trời) Nếu

chùm tia ló hội tụ thì đó là thấu kính hội tụ

* Thấu kính phân kì vì có phần rìa dày hơn phần giữa,

ngược hẳn với thấu kính hội tụ Các thấu kính còn lại là thấu kính

gì ? Vì sao em biết ?

a b c

Tiết diện của một số thấu kính và kí

hiệu của thấu kính phân kì

II.TRỤC CHÍNH , QUANG TÂM ,TIÊU ĐIỂM , TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ:

1.Trục chính:

C4: Tia ở giữa khi

qua quang tâm của

thấu kính phân kì tiếp

tục truyền thẳng

không bị đổi hướng

Qua kết quả thí nghiệm hãy cho biết trong ba tia tới thấu kính phân

kì, tia nào đi qua thấu kính không bị

đổi hướng?

Hãy nêu khái niệm trục chính của thấu kính phân kì ?

Đường thẳng vuông góc với mặt

thấu kính trùng với tia tới qua thấu kính

cho tia ló truyền thẳng không bị đổi

hướng được gọi là trục chính của thấu

kính

mà mọi tia sáng

tới điểm này đều

truyền thẳng

Điểm 0 gọi là

quang tâm của

F

3.Tiêu điểm:

C5:Nếu kéo

dài chùm tia

ló ở thấu kính

cùng phía với

chùm tia tới

C5:Quan sát thí nghiệm 44.1 Nếu ta kéo dài các tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng có giao nhau không ? Tại vị trí

nào ?

Điểm cắt nhau của chùm tia ló kéo dài gọi là điểm gì ?

Nêu khái niệm ?

Tia tới song song với trục chính của thấu kính phân kì cho các tia ló kéo dài cắt nhau tại tiêu điểm F trên trục chính.Điểm đó gọi là tiêu điểm của thấu kính phân kì và nằm cùng phía với chùm tia tới

Quan sát hình vẽ trên , Hãy chỉ ra các tiêu điểm của thấu kính

4.Tiêu cự :

Khoảng cách từ quang tâm tới mỗi tiêu điểm

OF = OF’= f gọi là tiêu cự của thấu kính

Hãy nêu khái niệm tiêu cự của thấu kính phân kì ?

Bài tập: Cho chùm tia ló như hình vẽ Hãy xác định điểm sáng S, các tiêu điểm và cho biết thấu kính sau là thấu kính hội tụ hay phân kì ?

0 F

S

F’

III VẬN DỤNG:

C7: Trên hình 44.5 hãy vẽ tia ló của các tia tới

0 F

S

F’

(1) (2)

-Tia ló của tia

tới 1 có đường

kéo dài đi qua

tiêu điểm F

- Tia ló của tia tới

2 qua quang tâm ,

truyền thẳng

không đổi

hướng

C8:Kính cận là thấu kính phân kì có thể nhận biết bằng các cách sau:

Phần rìa của thấu kính này dày hơn phần giữa Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ đó

III VẬN DỤNG:

C8: Có một kính cận thị , làm thếnào để em biết được đó là thấu kính

hội tụ hay phân kì ?ø

Bài tập :

Ghép mỗi phần ở cột A với phần cột B để được câu đúng:

3.Tia sáng qua quang tâm

của thấu kính phân kì thì d)Chùm tia ló phân kì

B

2.Chùm sáng song song tới

thấu kính phân kì cho

1.Thấu kính phân kì là

thấu kính có

4.Tia sáng song song với

trục chính của thấu kính

phân kì thì e)Phần rìa mỏng hơn phần giữa

c)Phần giữa mỏng hơn phần rìa.

b) Tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới

a)Tia ló kéo dài qua tiêu điểm

A

* Thấu kính phân kì thường dùng có phần rìa dày hơn

phần giữa * Chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính phân

kì cho chùm tia ló phân kì * Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân

kì -

Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua

tiêu điểm

- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền

thẳng theo phương của tia tới

1.Bài vừa học:

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài tập: Khi nói về thấu kính phân kì , có những

phát biểu sau , phát biểu nào đúng nhất

Nhìn dòng chữ qua thấu kính phân kì thấy ảnh to hơn khi nhìn trực tiếp

2.Bài sắp học : ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ

Làm thế nào xác định ảnh của một vật qua thấu kính

Bài tập : Xác định ảnh của điểm S

Nêu đặc điểm của ảnh

của một vật tạo bởi thấu

kính phân kì?

Tìm hiểu cách dựng ảnh

của một vật qua thấu

kính phân kì

0 F