Bài 1-2-3-4-5

5 đoạn: khơi nguồn kỷ niệm; tâm trạng và cảm giác nhân vật “tôi” khi đi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên; tâm trạng và cảm giác của “tôi” khi cùng mẹ đến trường; tâm trạng và cảm giác củ

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Hiểu và phân tích được những cảm giác êm dịu, trong sáng,man mác buồn của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường đầu tiêntrong đời, qua áng văn giàu chất hồi tưởng chất thơ của Thanh Tịnh

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảmphát hiện và phân tích nhân vật “tôi” - người kể chuyện

- Liên tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thân

B CHUẨN BỊ

- Đồ dùng: Nếu có điều kiện cho học sinh xem băng hình về

ngày khai giảng

- Dự kiến các khả năng tích hợp:

+ Tích hợp ngang với Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ (TV); Tính thống nhất về chủ đề văn bản (TLV)

+ Tích hợp dọc: Cổng trường mở ra ( lớp 7)

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số

2/ Bài cũ:

3/ Bài mới

* Hoạt động 1: Khởi động

Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm

về buổi tựu trường đầu tiên thường được

ghi nhớ mãi Nhà văn Thanh Tịnh đã ghi

lại những xúc cảm đầu tiên của tuổi

học trò trong tác phẩm “Tôi đi học”

Hỏi : Dựa vào chú thích, em có thể cho

biết đôi nét về tác giả, tác phẩm?

(Tôi đi học là tác phẩm tiêu biểu cho

khuynh hướng văn xuôi 1930 - 1945 Thạch

Lam, Hồ Zếnh, Thanh Tịnh loại tiểu thuyết

tình cảm, truyện thường không có cốt

truyện, lớp 8 cũ có Gió lạnh đầu mùa

của Thạch Lam…)

- Giáo viên có thể giới thiệu thêm về

tác giả Thanh Tịnh

(Thanh Tịnh 1911-1988, tên thật là Trần

Văn Ninh, lên 6 tuổi đổi tên là Trần

Thanh Tịnh Ông học tiểu học và trung học

ở Huế, từ năm 1933 bắt đầu đi làm rồi

vào nghề dạy học Trong sự nghiệp sáng

tác của mình, ông có mặt trên nhiều

lĩnh vực sáng tác: truyện ngắn, truyện

dài, thơ ca, bút ký văn học… Nhưng ông

thành công nhất là lĩnh vực truyện

ngắn(Quê mẹ) và thơ Những truyện

ngắn hay nhất của TT nhìn chung toát lên

I GIỚI THIỆU CHUNG

1/ Tác giả : SGK 2/ Tác phẩm:

a Hoàn cảnh sáng tác: Tôi đi học được in trong tập Quê mẹ-1941.

b Nội dung: Những kỉ

niệm mơn man củabuổi tựu trường qua hồitưởng của nhân vật

************************************************************************************************một tình cảm êm dịu, trong trẻo Văn

ông nhẹ nhàng mà thấm sâu, mang dư vị

vừa man mác buồn thương, ngọt ngào

quyến luyến Tôi đi học là một trường

hợp tiêu biểu)

* Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chú thích.

- Giáo viên lưu ý học sinh cách đọc tác

phẩm giọng chậm, buồn, lắng sâu chú ý

các câu nói của nhân vật cho phù hợp

- Giáo viên đọc, cho học sinh đọc tác

phẩm

- Học sinh đọc chú thích, giáo viên lưu ý

các chú thích 2,6,7

(Ông đốc là danh từ riêng hay danh từ

chung? Tìm xem trong trường ông đốc là ai?

Lạm nhận là gì? Lớp 5 bấy giờ có phải

là lớp 5 mà em đã học không? )

Hỏi : Xét về mặt thể loại, có thể xếp

bài này vào loại văn bản nào?

(Văn bản biểu cảm vì truyện là cảm

xúc tâm trạng nhân vật trong buổi tựu

trường đầu tiên )

Hỏi : Truyện có bố cục như thế nào?

(5 đoạn: khơi nguồn kỷ niệm; tâm trạng

và cảm giác nhân vật “tôi” khi đi cùng

mẹ đến trường buổi đầu tiên; tâm trạng

và cảm giác của “tôi” khi cùng mẹ đến

trường; tâm trạng và cảm giác của “tôi”

khi nghe ông đốc gọi danh sách và rời tay

mẹ vào lớp; khi ngồi trong lớp đón giờ

học đầu tiên)

* Hoạt động 3: Đọc hiểu văn bản.

- Cho học sinh đọc 4 câu đầu

Hỏi : Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác

giả được khơi nguồn từ thời điểm nào?

Tại sao như vậy?

Hỏi : Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi

nhớ lại những kỷ niệm cũ như thế nào?

Phân tích giá trị biểu cảm của những từ

láy tả cảm xúc ấy?

(Những cảm xúc của tác giả qua các từ

nao nức, mơn man… góp phần rút ngắn

khoảng thời gian quá khứ và hiện tại,

làm cho câu chuyện xảy ra từ lâu lắm

mà như hôm qua)

Tiết 2:

- Cho học sinh đọc đoạn 2: “Buổi mai hôm

ấy”đến “trên ngọn núi”.

Hỏi : Những chi tiết nào diễn tả tâm

trạng thay đổi của nhân vật “tôi” trong ý

nghĩ, cử chỉ, hành động và lời nói khi

cùng mẹ đến trường khiến em chú ý?

BẢN

1/

Đọc - chú thích 2/ Tóm tắt

3/ Bố cục : 5 đoạn

4/ Phân tích

a/ Khơi nguồn kỷ niệm

- Vào cuối thu, mấy embé rụt rè cùng mẹđến trường

- Nao nức, kỷ niệm mơnnan

- Cử chỉ: Quyển vởmới trên tay tôi bắtđầu thấy nặng…xóclên và nắm lại cẩnthận…

- Lời nói: Mẹ đưa bútthước cho con cầm

 Tâm trạng hăm hở,háo hức

c/ Tâm trạng và cảm

********************************************************************************************

************************************************************************************************(ñoù cuõng laø moôt tađm tráng raât töï nhieđn

cụa moôt ñöùa beù laăn ñaău tieđn ñöôïc ñeân

tröôøng, nhöõng ñoông töø dieên tạ haønh

ñoông cụa tođi khieân ngöôøi ñóc hình dung tö

theâ vaø cöû chư ngađy ngođ ñaùng yeđu cụa

chuù beù)

Hoûi : Taât cạ caùc chi tieât ñoù theơ hieôn

moôt tađm tráng nhö theâ naøo?

- Hóc sinh ñóc ñoán 3: “Tröôùc sađn tröôøng”

ñeân “caùc lôùp”.

Hoûi : Khi ñeân tröôøng, ñöùng giöõa sađn, khi

nhìn mói ngöôøi, cạnh caùc bán hóc sinh cuõ

vaøo lôùp tađm tráng “tođi” nhö theâ naøo?

(lo sôï, bôõ ngôõ, öôùc ao thaăm vúng hay chô

vô, luùng tuùng? YÙ kieân cụa em?)

Hoûi : Toùm lái, ñoù laø moôt tađm tráng nhö

theâ naøo?

- Hóc sinh ñóc ñoán 4: “OĐng ñoâc” ñeân

“naøo heât”.

Hoûi : Tađm tráng cụa nhađn vaôt “tođi” khi

nghe ođng ñoâc ñóc bạn danh saùch môùi nhö

theâ naøo?

Hoûi : Ñöôïc ngöôøi ta nhìn ngaĩm nhieău, tađm

tráng “tođi” nhö theâ naøo?

Hoûi : Vì sao “tođi’ lái baât giaùc giuùi ñaău

vaøo loøng mé khoùc nöùc nôû, coù phại chuù

beù naøy tinh thaăn yeâu ñuoâi khođng?

- Vì chöa thaây laăn naøo xa mé baỉng laăn

naøy

Hoûi : Taât cạ nhöõng chi tieât tređn cho thaây

ñoù laø moôt tađm tráng nhö theâ naøo?

- Cho hóc sinh ñóc ñoán cuoâi

Hoûi : Khi böôùc vaøo choê ngoăi trong lôùp

cạm giaùc cụa nhađn vaôt “tođi” nhö theâ

naøo?

Hoûi : Ñoù laø moôt tađm tráng nhö theẫ

naøo?

(Hoûi : Hình ạnh con chim lieông …voê caùnh

bay cao coù nghóa theâ naøo?

Hoûi : Chi tieât Tođi ñi hóc ôû cuoâi truyeôn

giaùc cụa nhađn vaôt

“tođi” khi ñeân tröôøng

- Tröôùc sađn tröôøng MyõLyù daøy ñaịc cạ ngöôøi,tröôøng Myõ Lyù xinh xaĩn,oai nghieđm : Loøng tođi losôï vaơn vô

- Cạnh hóc sinh cuõ vaøolôùp : vúng veă luùngtuùng

 Tađm tráng chô vô,vúng veă luùng tuùng.d/ Tađm tráng cụa nhađnvaôt “tođi” khi nghe ođngñoâc gói teđn vaø rôøi taymé vaøo lôùp

- Nghe gói ñeân teđn :giaôt mình vaø luùngtuùng

- Ñöôïc ngöôøi ta nhìnngaĩm nhieău: ñaõ luùngtuùng caøng luùng tuùnghôn

- Ruùi ñaău vaøo loøng ménöùc nôû khoùc

 Tađm tráng lo laĩng,hoăi hoôp

e/ Tađm tráng vaø cạm

giaùc cụa nhađn vaôt tođikhi vaøo lôùp hóc

- Nhìn baøn gheâ lámnhaôn laø vaôt cụa rieđngmình

- Bán chöa heă quen bieâtnhöng khođng cạm thaây

xa lá

 Tađm tráng vöøa xa lávöøa gaăn guõi nhöng vöøangôõ ngaøng lái vöøa töïtin

************************************************************************************************có ý nghĩa gì?)

Hỏi : Trình bày cảm nhận về thái độ,

cử chỉ của những người đối với các em

bé lần đầu tiên đi học?

(Các phụ huynh chuẩn bị chu đáo cho con

em ở buổi tựu trường đầu tiên, trân

trọng tham dự buổi lễ quan trọng này;

Ông đốc là hình ảnh người thầy một

người lãnh đạo từ tốn bao dung, chứng tỏ

ông là người vui tính, bao dung; trách

nhiệm tấm lòng của của gia đình nhà

trường đối với thế hệ tương lai)

Hỏi : Nội dung văn bản thể hiện điều gì?

Hỏi : Nêu những nét đặc sắc về nghệ

thuật?

Hỏi : Văn bản có kết hợp các phương

thức biểu đạt nào? Tác dụng?

Hỏi : Sức cuốn hút của tác phẩm được

tạo nên từ đâu?

Hỏi : Tìm và phân tích các hình ảnh so

sánh được nhà văn vận dụng trong truyện

ngắn?

- Học sinh đọc ghi nhớ SGK

* Hoạt động 4: Luyện tập.

- Giáo viên cho học sinh luyện tập theo

câu hỏi trong SGK

- Cho học sinh làm bài 1, có thể gợi ý để

các tổ thảo luận đọc bài đại diện của

nhóm

- Bài 2 cho các em về nhà làm

III TỔNG KẾT1/ Nội dung

Tâm trạng hồi hộp,cảm giác bỡ ngỡ củanhân vật “tôi” trongbuổi tựu trường đầutiên

2/ Nghệ thuật

- Bố cục theo dòng hồitưởng, cảm nghĩ củanhân vật theo trình tựthời gian; Tác phẩmgiàu chất trữ tình đanxen giữa tự sự và miêutả với bộc lộ tâmtrạng cảm xúc

- Sức cuốn hút củatruyện : tình huốngtruyện, tình cảm conngười với con người,hình ảnh thiên nhiêngiàu sức gợi cảm

* Các hình ảnh so sánhđặc sắc:

- Tôi quên thế nàođược …bầu trời quangđãng

- Ý nghĩ ấy thoángqua…lướt ngang trênngọn núi

- Họ như những conchim…rụt rè trong cảnhlại

 Các so sánh giàuhình ảnh, giàu sức gợicảm gắn với nhữnghình ảnh thiên nhiêntươi sáng, trữ tình

* Ghi nhớ (SGK)

IV LUYỆN TẬP

********************************************************************************************

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ

- Nêu nội dung chính của tác phẩm?

- Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm là gì?

- Học bài, làm bài luyện tập 2

- Đọc và soạn bài Trong lòng mẹ (Nguyên Hồng).

-************************************************************************************************ Tiết 3

-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh:

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệvề cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quanhệ giữa cái chung và cái riêng

B CHUẨN BỊ

- Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên, ôn lại kiến thức đãhọc ở lớp 7: quan hệ đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa

- Tích hợp với dọc kiến thức quan hệ đồng nghĩa …(lớp 7)

- Tích hợp ngang với Tôi đi học – Tính thống nhất về chủ đề văn bản.

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số

2/ Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3/ Bài mới:

* Hoạt động 1: Khởi động

Hỏi : Ở lớp 7 các em đãhọc về từ đồng nghĩa

và từ trái nghĩa Tìm một số ví dụ về từ đồng

nghĩa và từ trái nghĩa?

(Giáo viên cho học sinh tìm ví dụ sau đó ghi lên

bảng phụ)

Hỏi : Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ

nghĩa giữa các từ ngữ trong hai nhóm trên?

(có mối quan hệ bình đẳng về ngữ nghĩa: các

từ đồng nghĩa có thể thay thế cho nhau trong

một câu văn cụ thể; các từ trái nghĩa có thể

loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu)

* Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm

- Cho học sinh quan sát sơ đồ trong SGK

Hỏi : Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá vì sao?

(động vật bao hàm cả thú, chim, cá)

Hỏi : Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ voi, hươu? Nghĩa của từ chim

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ tu

hú,sáo? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ cá rô, cá chim? Vì sao?

Hỏi : Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa

của các từ nào hẹp hơn nghĩa của những từ

nào?

* Hoạt động 3: Tổng hợp kết quả phân tích

Hỏi : Qua tìm hiểu cho biết thế nào là một từ

có nghĩa rộng và hẹp?

- Cho học sinh đọc ghi nhớ SGK

I Từ ngữ nghĩa rông và từ ngữ nghĩa hẹp

1/ Ví dụ : SGK2/ Nhận xét

3/ Ghi nhớ :SGK/10

- Có (HS: rộng: người theo học ở

********************************************************************************************

Hỏi : Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có

nghĩa hẹp được không?

nhà trường; hẹp : người theo học ở bậc PT).

* Hoạt động 4: Luyện tập

- Giáo viên cho học sinh

nêu yêu cầu của bài tập

1,2,3,4,5

- Giáo viên cho học sinh

thảo luận nhóm, cử đại

diện nhóm lên làm các

bài tập

1) Lập sơ đồ thểû hiện

cấp độ khái quát của

nghĩa từ ngữ

2) Tìm từ ngữ có nghĩa

rộng hơn từ đã cho

3) Tìm từ ngữ có nghĩa

được bao hàm

4) Yêu cầu học sinh chỉ ra

các từ không thuộc phạm

vi nhóm từ đã cho

5) Cho học sinh chỉ ra các

động từ sau đó tìm các từ

trong phạm vi

6) SBT : Điền chữ ô trống

II Luyện tập

Bài 1

a) Y phục   Quần Áo     Quần đùi Quần dài Áo dài

Sơ mi

b) Vũ khí   Súng Bom     Súng trường Đại bác Bom ba càng Bom bi

Bài 2a…Chất đốt

a…Xe cộ: xe máy, xe đạp, xe ô tô

b…Kim loại: sắt, đồng, nhôm

c…Hoa quả: chuối, đu đủ, chanh

d…Họ hàng; cô, dì, chú, bác

đ…Mang: xách, khiêng, gánh

Bài 4Chỉ ra những từ không thuộc phạm vinghĩa của mỗi nhóm từ ( không phảilà từ có nghĩa hẹp bị bao hàm)

a…Thuốc lào

b…Thủ quỹ

c…Bút điện

d…Hoa tai Bài 5

- Chạy, vẫy, đuổi (chạy có nghĩa rộng)

- Khóc, nức nở, sụt sùi (khóc)Bài 6

DMA

Â

… AMU

… (Các từ chỉ thực vật)

…

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.

- Thế nào là một từ có nghĩa rộng và hẹp?

- Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp được không?

- Học bài và làm bài tập về nhà

- Chuẩn bị bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

Tiết 4

TÍNH THỐNG NHẤT

NS : 20/8/2008 VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

ND:…./…/2008

-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề củavăn bản

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề;biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa sắp xếp các phầnsao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

B CHUẨN BỊ

- Bài tập và đáp án Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên

- Tích hợp với Tôi đi học – Cấp độ khái quát của nghĩa của từ

C CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1/ Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số

2/ Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3/ Bài mới:

* Hoạt động 1: Hình thành khái niệm chủ đề của

văn bản

- Cho học sinh đọc lại văn bản Tôi đi học.

Hỏi : Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc

nào trong thời thơ ấu của mình? Sự hồi tưởng ấy

gợi lên những ấn tượng gì trong lòng tác giả?

(Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc trong

thời thơ ấu là buổi đầu đi học Sự hồi tưởng đã

gợi lên trong cảm giác bâng khuâng, xao xuyến

về tâm trạng náo nức bỡ ngỡ theo trình tự của

buổi tựu trường đầu tiên)

- Các em vừa trả lời đó là chủ đề

Hỏi : Hãy phát biểu chủ đề của văn bản trên

là gì?

(Những kỷ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu

tiên)

Hỏi : Từ các nhận thức trên em hãy cho biết chủ

đề của văn bản là gì?

(Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề chính

được tác giả nêu lên trong văn bản.)

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm tính thống

nhất về chủ đề văn bản

Hỏi : Căn cứ vào đâu em biết văn bản Tôi đi

học nói lên những kỷ niệm của tác giả về buổi

tựu trường đầu tiên?

I Chủ đề

của văn bản

1/ Ví dụ : SGK

2/ Nhận xét

- Chủ đề của

văn bản Tôi đi học: Những kỷ

niệm sâu sắcvề buổi tựutrường đầutiên

3/ Ghi nhớ (ý 1 SGK).

II Tính thống nhất chủ đề văn bản

- Nhan đề, từngữ, câu vănnói về tâmtrạng của tácgiả trong lần

********************************************************************************************

Hỏi : Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu

tiên đi học, tác giả đã đặt nhan đề của văn bản

và sử dụng những từ ngữ, câu như thế nào?

(nhan đề, từ ngữ, câu văn nói về tâm trạng của

tác giả Tôi đi học có ý nghĩa tường minh giúp

chúng ta hiểu nội dung của văn bản)

- Từ ngư õ: những kỷ niệm mơn man….đi học…hai

quyển vở mới

- Câu: Hôm nay tôi đi học Hằng năm…tựu trường

Tôi quên thế nào…sáng ấy Hai quyển vở thấy

nặng Tôi bậm chúi xuống đất

Hỏi : Văn bản Tôi đi học tập trung hồi tưởng lại

tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân

vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên Tìm

những từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong

lòng nhân vật “tôi” suốt cuộc đời?

(Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật:

+ Trên đường đi: cảm nhận về con đường cũng

khác, thay đổi hành động lội qua sông

+ Trên sân trường: cảm nhận về ngôi trường,

cảm giác bỡ ngỡ lúng túng khi xếp hàng vào

lớp

+ Trong lớp: Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà

Hỏi : Dựa vào việc phân tích trên cho biết thế

nào tính thống nhất chủ đề văn bản? Làm thế

nào để đảm bảo tính thống nhất đó?

(Tính thống nhất về chủ đề của văn bản có liên

hệ mật thiết với tính mạch lạc và tính liên kết

Một văn bản không mạch lạc không liên kết thì

văn bản đó không đảm bảo tính thống nhất với

+ Văn bản trên viết về đối tượng nào? vấn đề

gì? Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn

đề theo một thứ tự nào?

+ Theo em có thể thay đổi trật tự này được

không?

đầu tiên đihọc

- Từ ngữchứng tỏ tâmtrạng đó in sâu

nhân vật tôi :Hằng năm…nao nức…kỷniệm mơn mancủa buổi tựutrường đầutiên

- Cảm giácmới lạ xen lẫnbỡ ngỡ củatác giả:

+ Trên đườngđi: cảm nhậnvề con đườngcũng khác (…),thay đổi hànhđộng trướcđây thích lộiqua sông bâygiờ thích học.+ Trên sântrường: cảmnhận về ngôitrường cũngkhác (…), cảmgiác bỡ ngỡlúng túng khixếp hàng vàolớp

+ Trong lớp:Cảm thấy xamẹ, nhớ nhà

* Ghi nhớ 2ù,3 SGK

III Luyện tập

Bài 1a/ Căn cứ vào:

- Nhan đề của

văn bản: Rừng cọ quê tôi.

- Các đoạn:

- Nêu chủ đề của văn bản trên?

- Hãy chứng minh rằng chủ đề được thể hiện

trong toàn văn bản?

- Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện

chủ đề của văn bản?

Bài tập 2

- Trao đổi và xem ý nào sẽ làm cho bài bị lạc đề

Bài tập 3

- Hãy thảo luận cùng bạn để bổ sung, lựa chọn,

điều chỉnh lại các từ, các ý thật sát với yêu

cầu của đề bài

Có thể tham khảo :

a Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp

dưới bóng mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng lại

nao nức, rộn rã, xốn xang

b Cảm thấy con đường thường “đi lại lắm lần” tự

nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi

c Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một

học trò thực thụ

d Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần

cũng có nhiều thay đổi

đ Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp

học, với những người bạn mới

giới thiệu rừngcọ, tả cây cọ,tác dụng củacây cọ, tìnhcảm gắn bóvới cây cọ.Các ý lớncủa phần thânbài được sắpxếp hợp lý,các ý rànhmạch liên tụcnên khôngthay đổi

b/ Chủ đề: Vẻđẹp và ýnghĩa rừng cọquê tôi

c/ Chủ đề đượcthể hiện toànvăn bản: nhanđề, các ý củavăn bản từgiới thiệu ->tả -> tác dụng-> tình cảm

d/ Hai câu cuối.Bài 2

Ý b và dBài 3

- Có những ýlạc chủ đề :c,g

- Có ý hợp vớichủ đề nhưng

do cách diễnđạt chưa tốtnên thiếu sựtập trung vàochủ đề : b,e

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.

- Thế nào là chủ đề của văn bản?

- Thế nào là tính thống nhất của chủ đề văn bản?

- Tính thống nhất này được thể hiện ở những phương diện nào?

- Học bài và làm bài tập còn lại

- Đọc và soạn : Trong lòng mẹ.

-

********************************************************************************************

Tiết 5 – 6 Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng)

NS : 25/8/2008

-ND : … /9/2008

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh:

- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhânvật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương chân thành của chúbé đối với mẹ

- Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc của thể văn nàyqua ngòi bút của Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn tựtruyện chân thành, giàu sức truyền cảm

B CHUẨN BỊ

- Đồ dùng: Nếu có điều kiện cho học sinh xem ảnh chân dung của

nhà văn Nguyên Hồng, tác phẩm: Hồi ký tự truyện “Những ngày thơấu”

- Dự kiến các khả năng tích hợp:

+ Tích hợp ngang với tác phẩm Tôi đi học về cách kể theo hồi

tưởng kết hợp biểu cảm, miêu tảtheo thời gian, nhớ lại ký ức tuổi thơ

+ Tích hợp dọc, lớp 6: phát biểu cảm nghĩ õ.

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:

1/ Ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số.

2/ Kiểm tra b ài cũ :

- Tôi đi học được viết theo thể loại truyện nào? Vì sao em biết?

(truyện ngắn, hồi tưởng, kết hợp tự sự – miêu tả - biểu cảm Nội dungbố cục mạch văn.)

- Hãy phân tích 3 hình ảnh so sánh hay ở trong bài và phân tíchhiệu quả nghệ thuật (giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm gắn với nhữnghình ảnh thiên nhiên tươi sáng, trữ tình

góp phần làm tăng chất trữ tình nhẹ nhàng của kỷ niệm và cảmxúc)

3/ Bài mới

* Hoạt động 1: Khởi động

- Giáo viên có thể giới thiệu đôi nét về tác

giả Nguyên Hồng

(Nguyên Hồng là nhà văn của những người

nghèo khổ Cha mất sớm, nhà nghèo , ông

phải thôi học sớm, năm 1935 ông theo mẹ ra

Hải Phòng lần hồi kiếm sống ở xóm Cấm,

xóm chùa Đông Khê, ông có tham gia vào

TLVĐ, từng được giải thưởng với tác phẩm Bỉ

vỏ - nhận giải thưởng HCM Sự nghiệp sáng

tác của ông đồ sộ với những sáng tác có

giá trị, ông là một trong những nhà văn tiêu

biểu nhất văn học 30 - 45 Văn xuôi của ông

giàu chất trữ tình, viết về thế giới nhân vật

I GIỚI THIỆUCHUNG

1/ Tác giả : SGK

************************************************************************************************ấy, ông bộc lộ niềm thương cảm sâu sắc,

lòng trân trọng với những vẻ đẹp cao quý

ấy Đó là văn của một trái tim nhạy cảm,

dễ bị tổn thương, dễ rung động đến cực điểm

với nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị của

con người nhất là phụ nữ và tuổi thơi “Thấm

nhuần trong toàn bộ sáng tác của Nguyên

Hồng là lòng nhân đạo - một chủ nghĩa

nhân đạo bao giờ cũng thắm thiết, mãnh liệt

và sôi nổi, ông thường hướng tình thương của

mình vào 2 nhân vật: phụ nữ và trẻ em

nghèo trong XH cũ”(Nguyễn Đăng Mạnh)

- “Những ngày thơ ấu” là tập hồi ký viết về

tuổi thơ cay đắng của tác giả Từ cảnh ngộ

và tâm sự của chú bé Hồng - nhân vật

chính - tác giả còn cho thấy bộ mặt lạnh

lùng của một xã hội đồng tiền, đầy những

thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen độc ác

của đám thị dân tiểu tư sản khiến cho tình

máu mủ ruột thịt cũng hoá thành khô héo

* Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc và tìm hiểu

văn bản

- Đọc: giáo viên hướng dẫn học sinh đọc với

giọng đọc tình cảm Chú ý các từ ngữ thể

hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật

tôi( cuộc trò chuyện với mẹ, với bà cô)

- Giáo viên cho học sinh đọc và nhận xét

cách đọc

Hỏi : Nêu đôi nét về nhà văn Nguyên Hồng

Hỏi : Những hiểu biết của em về tác phẩm?

(Thời thơ ấu trải nhiều cay đắng gian khổ đã

trở thành nguồn cảm hứng cho tác phẩm

tiểu thuyết - hồi ký tự truyện cảm động của

NH Tác phẩm gồm 9 chương, mỗi chương kể 1

kỷ niệm sâu sắc của tác giả, đoạn trích

thuộc chương 4 của tác phẩm )

Hỏi : Cho biết đôi nét về thể loại văn bản?

(Tiểu thuyết - tự truyện kết hợp nhuần

nhuyễn biểu cảm - miêu tả - kể chuyện

Nhân vật kể chuyện cũng là chính tác giả

kể chuyện đời mình một cách trung thực và

chân thành)

2/ Tác phẩm:

a Hoàn cảnh sáng tác: “Trong lòng mẹ” thuộc

chương IV trích trongtập hồi ký

3/ Bố cục : 2 đoạn

+ Cuộc tròchuyện với bà cô+ Cuộc gặp gỡgiữa hai mẹ conbé Hồng

4/ Phân tích

4.1 Cuộc đối thoạigiữa bà cô vàbé Hồng vềngười mẹ của bé

********************************************************************************************

- Cho học sinh đọc từ khó trong SGK

(Lưu ý 5,8,12,13,14 và 17)

- Giáo viên có thể giải thích thêm về một

số từ khó giỗ đầu, đoạn tang.

* Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản.

Hỏi : Nêu bố cục của văn bản? Bố cục của

văn bản này có điểm gì giống và khác so

với văn bản Tôi đi học?

(kể theo trình tự thời gian, theo hồi ức kể kết

hợp với miêu tả và bộc lộ cảm xúc Khác

ở truyện TĐH liền mạch trong thời gian ngắn,

TLM không liền mạch)

- Giáo viên cho học sinh đọc lại đoạn kể về

cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa bà cô và

bé Hồng

Hỏi : Trứơc khi nhân vật bà cô xuất hiện

tác giả đã giới thiệu cảnh ngộ bé Hồng như

thế nào, qua chi tiết hình ảnh nào?

Hỏi : Nhân vật bà cô được thể hiện qua

những chi tiết, kể tả nào? Những chi tiết ấy

kết hợp với nhau như thế nào và nhằm mục

đích gì?

Hỏi : Cử chỉ cười hỏi và nội dung câu hỏi

của bà có phản ánh đúng tâm trạng của

bà đối với cháu, với chị dâu không? Vì sao

em nhận ra điều đó? Từ ngữ nào thể hiện

thực chất thái độ của bà? Tại sao bà ta lại

có thái độ như vậy?

Hỏi : Rất kịch là gì?

(- Giáo viên có thể phân tích thêm chi tiết

cười hỏi chứ không phải là lo lắng hỏi,

nghiêm khắc hỏi lại càng không phải là âu

yếm hỏi Lẽ thường câu hỏi đó phải được

bé Hồng đón nhận vì chú vốn là chú bé

thiếu thốn tình thương.)

Hỏi : Sau lời từ chối của bé Hồng bà cô lại

hỏi gì? Nét mặt và thái độ của bà thay đổi

ra sao? Điều đó thể hiện điều gì?

(chứng tỏ bà muốn kéo bé Hồng vào cuộc

chơi ác độc đã dàn tính sẵn, dù chú bé im

lặng cúi đầu, khoé mắt cay cay bà vẫn tiếp

tục tấn công Cử chỉ “liền vo ãvai cười nói

rằng” mới độc ác, giả dối làm sao “Mày dại

=> Thiếu thốn tìnhcảm

Bà co

â

+…

cườihỏi+…

hỏiluôn,giọngvẫnngọt+Vỗvai…

cườimànói +…tươicườikểchuyệ

n +…lạivỗ vaiđổigiọng

=>

Lạnhlùng,độcác,thâmhiểm

Bà làhìnhảnhcủahạngngười

bé Hồng

-… cúiđầukhôngđáp…

“Không cháu… về

-…Lòngtôi thắtlại,

khoémắt caycay

- Nướcmắt tôiròngròng…

Cười dài trong tiếng khóc.

- …cổtôi đãnghẹn

ứ ratiếng…vồ ngaymà cắnmà nhai,mà

nghiếncho kỳnát vụnmớithôi

quá…em bé chứ” Đến câu này người nói

không chỉ bộc lộ sự ác ý mà còn chuyển

sang châm chọc, nhục mạ(chú ý giọng điệu

mỉa mai) bà vẫn tiếp tục đóng kịch, trêu cợt

cháu

Hỏi : Sau đó cuộc đối thoại tiếp tục diễn ra

như thế nào?

Hỏi : Mặc kệ cháu cười dài trong tiếng khóc

vẫn tươi cười kể các chuyện về chị dâu rồi

đổi giọng nghiêm nghị ra vẻ thương xót bố

bé Hồng, điều đó chứng tỏ bản chất của

bà cô bé Hồng ra sao?

(Mặc cho cháu phẫn uất nức nở nước mắt

ròng ròng rớt xuống rồi cười dài trong tiếng

khóc, người cô vẫn chưa buông tha, bà vẫn

tiếp tục kể về sự đói rách, túng thiếu của

chị với vẻ thích thú, dường như người cô đã

đánh đến miếng đòn cuối cùng bà muốn

cho đứa cháu đau khổ hơn nữa, thê thảm hơn

nữa, và cuối cùng bà ta mới hạ giọng ra vẻ

ngọt ngào xót xa …)

Hỏi : Từ những phân tích trên, ta có thể khái

quát tính cách và bản chất của bà cô với

chú bé Hồng, bà đại diện cho hạng người

nào trong xã hội cũ, TDPK

- Cho học sinh đọc lại đoạn cuộc gặp gỡ bất

ngờ của chú bé Hồng “Nhưng đến ngày giỗ

đầu… hết”

- Giáo viên cho học sinh thảo luận: Tiếng gọi

thảng thốt Mợ ơi và cái giả thiết tác giả

đặt ra Nếu người quay lại…mẹ mình thì cảm

giác tủi thẹn Khác gì…người bộ hành ngã

gục giữa sa mạc Ý kiến của em về tâm

trạng bé Hồng và hiệu quả nghệ thuật của

biện pháp so sánh này?

(tiếng gọi vang lên thể hiện sự khát khao tình

mẹ, gặp mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn non

nớt mồ côi; sự so sánh độc đáo và phù hợp

với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng cùng

cực thành tuyệt vọng của bé Hồng.Hy vọng

cũng tột cùng-thất vọng cũng tột cùng.Tột

cùng hạnh phúc, tột cùng đau khổ, cảm giác

gần với cái chết Đó là phong cách văn

chương NH )

- Học sinh đọc lại cảnh bé Hồng trong lòng mẹ

Hỏi : Cử chỉ hành động và tâm trạng bé

Hồng khi bất ngờ gặp đúng mẹ mình như thế

sốngtànnhẫnkhôhéocả tìnhmáumủ,trongXHTDnửaPK

=> Đauđớnđếnuất ứcvà cămtức đếntột độ

4.2 Tình yêu thươngmãnh liệt củachú bé Hồng khibất ngờ gặp mẹ:

* Cảm giác sung sướng cực điểm khi ở trong lòng mẹ

- Hành động: đuổitheo chiếc xe, gọibối rối…đuổi kịpthở hồng hộc,trèo lên xe, ríuchân… oà lênkhóc nức nở…

 Nhịp văn nhanh,gấp -> tâm trạngvui mừng, hờn tủivà vẫn rất trẻcon nhỏ bé trướctình mẹ bao la

- Trong lòng mẹ:Được nằm tronglòng mẹ, cảmnhận hình ảnh

của mẹ gương mặt

********************************************************************************************

************************************************************************************************nào? Có thể nói đoạn văn này có thể dễ

dàng chuyển thành phim hay kich nói Ý em

thế nào?

(Đoạn văn tả cảnh bé Hồng bất ngờ gặp

mẹ trên đường đây là đoạn truyện đậm chất

trữ tình)

Hỏi : Cảm giác sung sướng cực điểm của chú

khi gặp lại mẹ và được nằm trong lòng mẹ

mà chú chờ mong được tác giả diễn tả cụ

thể bằng giác quan nào?

(Đoạn tả cảnh sung sướng vô bờ dạt dào,

miên man được nằm trong lòng mẹ, được cảm

nhận bằng tất cả các giác quan của bé

Hồng Đó là những giây phút thần tiên hạnh

phúc thần tiên hiếm hoi nhất, đẹp nhất của

con người Người mẹ vĩ đại nhất, cao cả mà

thân thương nhất, máu mủ ruột rà biết bao

nhiêu Trong lòng mẹ trong hạnh phúc dạt dào,

tất cả mọi phiền muộn đau khổ tủi hổ cũng

như bong bóng xà phòng, áng mây qua)

Hỏi : Qua đó ta thấy Hồng là chú bé như thế

nào?

Hỏi : Qua văn bản hãy chứng minh văn

Nguyên Hồng giàu chất trữ tình?

Hỏi : Hãy cho biết thế nào là hồi ký sau khi

phân tích đoạn trích?

Hỏi : Có nhà nghiên cứu cho rằng Nguyên

Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng

Nên hiểu như thế nào về nhận định đó?

(Ông viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng, ông

dành cho họ tấm lòng chan chứa yêu thương

và thái độ nâng niu trân trọng Nhà văn

diễn tả nỗi cơ cực, tủi nhục mà người phụ

nữ gánh chịu thời trước Nhà văn trân trọng

vẻ đẹo tâm hồn và đức tính cao quý của

phụ nữ và nhi đồng, qua bé Hồng và mẹ của

chú béù)

mẹ tôi sáng, đôi mắt trong, nứơc da mịn Hay tại sự

sung sướng mẹtôi tươi đẹp…(bằng giác quan),đặc biệt là khứugiác Tôi ngồi trên đệm xe, mơn man khắp da thịt, khuôn miệng xinh xắn…thơm tho … êm dịu vô cùng… tôi không mảy may nghĩ ngợi gì nữa…

=> Bé Hồng làđứa bé giàu tìnhcảm, giàu tựtrọng, tình yêuthương cháy bỏngvới người mẹ bấthạnh của mình

* Văn bản đậmchất trữ tình:

- Tình huốngtruyện (hoàncảnh bé Hồng,câu chuyện vềngười mẹ chịunhiều thành kiếntàn ác, lòngthương yêu và tincậy của chú bégiành cho mẹ)

- Dòng cảm xúcphong phú

- Cách thể hiệncủa tác giả: cáchkể kết hợp bộclộ cảm xúc, cáchình ảnh thể hiệntâm trạng (các sosánh ấn tượng),lời văn (cuốichương)

III TỔNG KẾT

* Ghi nhớ (SGK)

- Học sinh đọc ghi nhớ SGK/21

IV LUYỆN TẬPCâu hỏi 5 giáoviên cho học sinhthảo luận

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.

- Em có nhận xét gì về bản chất nhân vật bà cô?

- Theo em dưới ngòi bút của Nuyên Hồng, bé Hồng là đứa bé nhưthế nào?

- Đọc lại văn bản, tóm tắt truyện Chuẩn bị bài : Trường từ vựng.

Tiết 7

TRƯỜNG TỪ VỰNG

NS : 30/8/2008

-ND : … /9/2008

A…MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng, biết xác lập trường từvựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với cáchiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoándụ, nhân hoá… giúp ích cho việc học văn và làm văn

B CHUẨN BỊ

- Bài tập và đáp án Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên

- Tích hợp với Trong lòng mẹ.

C CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1/ Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp? Cho ví dụ

- Cho từ sống, chết Hãy đặt câu cho mỗi từ khi được dùng với

nghĩa rộng và hẹp

SỐNG: + Sống đâu có đơn giản (rộng)

+ Rau sống dạo này đắt thật (hẹp)

3/ Bài mới

* Hoạt động 1: Hình thành khái niệm.

- Cho học sinh đọc đoạn văn sgk

- Nhận xét các từ in đậm

Hỏi : Các từ in đậm có nét chung

nào về nghĩa?

I Thế nào là trường từ vựng?

1/ Ví dụ: SGK 2/ Nhận xét.

- Các từ in đậm: mặt,

mắt, da, gò má, đùi,

********************************************************************************************

Hỏi : Nếu tập hợp các nhóm từ in

đậm ấy thành một nhóm từ thì

chúng ta có một trường từ

vựng.Vậy theo em, trường từ vựng là

gì?

Hỏi : Cho nhóm từ: cao, thấp, lùn,

lòng khòng, gầy, béo, xác ve, bị

thịt, cá rô đực.Nếu dùng nhóm

trường từ vựng để miêu tả người thì

trường từ vựng của nhóm từ trên

là gì?

(Hình dáng của con người )

* Hoạt động 2 : Lưu ý các khía cạnh

khác của trường từ vựng

- Học sinh đọc mục VD trong SGK

Hỏi : Trường từ vựng mắt có thể

bao gồm những trường từ vựng nhỏ

nào? Cho ví dụ.(SGK)

Hỏi : Trong một trường từ vựng có

thể tập hợp những từ có từ loại

khác nhau không? Tại sao?

Hỏi : Do hiện tượng nhiều nghĩa, một

từ có thể thuộc nhiều trường từ

vựng khác nhau không? Cho ví dụ?

VD : Trường mùi vị (cay, đắng,

chát, thơm)

Ngọt Trường âm thanh (êm dịu,

chối tai…)

Trường thời tiết (hanh,ẩm)

Hỏi : Tác dụng của cách chuyển

trường từ vựng trong thơ văn và

trong cuộc sống hằng ngày? Cho ví dụ

(Trường từ vựng về người có thể

chuyển sang trường từ vựng về động

vật)

*** Câu hỏi nâng cao học sinh

giỏi: Trường từ vựng và cấp độ

khái quát nghĩa của từ ngữ khác

nhau ở điểm nào?

(Trường từ vựng là một tập hợp có

ít nhất một nét chung về nghĩa, trong

đó các từ có thể khác nhau về từ

loại; Cấp độ khái quát của nghĩa từ

ngư là một tập hợp các từ có quan

hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng

hay nghĩa hẹp, trong đó các từ phải

có cùng từ loại)

đầu, cánh tay, miệng

có nghĩa chung là chỉ bộphận của thân thể

- TTV : Tập hợp của nhữngtừ có ít nhất một nétchung về nghĩa

VD : SGK

b Một trường từ vựng cóthể bao gồm nhiều từkhác biệt nhau về từ loại

VD : DT: con ngươi, lôngmày; ĐT: nhìn, trông, liếc;TT: toét, lờ đờ…

c Do hiện tượng nhiềunghĩa, một từ có thểthuộc nhiều trường từvựng khác nhau

d Trong thơ văn cũng nhưcuộc sống hằng ngày,người ta thường dùng cáchchuyển từ vựng để tăngthêm tính nghệ thuật củangôn từ và khả năngdiễn đạt

* Hoạt động 3:

Luyện tập

HS thảo luận nhóm

sau đó cử đại diện

lên bảng làm

Bài 1: Cho học sinh

đọc văn bản Trong

Bài 4 : Cho học sinh

kẻ ô và xếp

bảng lấy điểm

nhanh

Bài 5*: Các từ lưới,

lạnh, phòng thủ

đều thuộc từ

nhiều nghĩa, căn

cứ các nghĩa của

từ để xác định

mỗi từ có thể

trường từ vựng

nào đó(có thể tra

từ điển để giải

bài tập - cho học

sinh tham khảo từ

điển tiếng Việt)

III Luyện tập

Bài 1Người ruột thịt: Tôi, thầy tôi, mẹ tôi, côtôi, anh em tôi

Bài 2

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sảnb.Dụng cụ để đựng

c Hoạt động của chân

d Trạng thái tâm lý

e Tính cách

f Dụng cụ để viết

Bài 3 : hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy,

thương yêu, kính mến, rắp tâm : Thuộc

TTV chỉ thái độ của con người

Bài 4

Khứu giác Thính giác

MũiThínhĐiếcThơm

TaiNgheĐiếcRõBài 5*

- Trường tính chất tâm lý hoặc tình cảm conngười lạnh(tính anh ấy lạnh) ấm(ở gần chịấy thấy lòng ấm lại)

Bài 6 : Cho học sinh

thảo luận nhanh

bài tập này

Bài 7 : Cho học sinh

đọc tác phẩm Trong

lòng mẹ để tìm ra

yêu cầu bài tập

phòng thủ, phản công, tấn công, tổng tấncông

- Trường các hoạt động bảo đảm an ninhquốc gia: phòng thủ, tuần tra, tuần tiễu, trựcchiến, canh gác

Bài 6

Tác giả đã chuyển trường quân sự sang trường nông nghiệp.

Bài 7Cũng như mấy người học trò…cảnh lạ (Thanh

Tịnh - Tôi đi học)

Bài 8* : Tìm những từ trong trường nghĩa thờitiết 4 mùa:

Gió mùa đông bắc tràn về Mang theo khí lạnh rét tê cóng người Gió heo may thổi tháng mười Quang mây hửng nắng tiết trời hanh khô

Mùa xuân thời tiết nên thơ Lúa xuân nghe sấm phất cờ mà lên Khí trời ấm áp ngày đêm Mây mù vắt vẻo ngay trên đỉnh đèo

Mùa hè ẩm ướt đến theo Cơn giông chớp loé ngoằn ngoèn trên không

Mưa rào nước lũ ngập đồng Phong ba trời nổi gió đông ào ào Mùa thu tạnh ráo trời cao Long lanh từng hạt sương rơi Không khí mát mẻ bầu trời trong veo.

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.

- Trường từ vựng là gì?

- Một trường từ vựng có thể gồm nhiều trường nhỏ hơn nào?

- Học bài và làm bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài: Bố cục của văn bản

Tiết 8

Bố cục văn bản

NS : 30/8/2008

-ND : … /9/2008

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Nắm được bố cục của văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp cácnội dung trong phần thân bài

- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượngvà nhận thức của người đọc

- Rèn kỹ năng xây dựng bố cục văn bản trong nói và viết

B CHUẨN BỊ

- Học sinh soạn bài theo hướng dẫn giáo viên, học bài tính thốngnhất chủ đề văn bản

- Tích hợp với Trong lòng mẹ – Trường từ vựng.

C CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1/ Ổn định lớp : Kiểm tra sĩ số:

2/ Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề văn bản?

- Tính thống nhất này được thể hiện ở những phương diện nào?

- Bài tập 2,3 (tr.14 - SGK)

3/ Bài mới:

* Hoạt động 1: Học sinh ôn lại kiến thức bố cục ba

phần của văn bản

- Đọc văn bản SGK : Người thầy đạo cao đức trọng.

Hỏi : Văn bản trên có thể chia làm mấy phần?

Chỉ rõ ranh giới giữa các phần đó?

(3 phần: Từ đầu đến ông Chu Văn An không màng

danh lợi; Tiếp đến có khi không cho vào thăm; Còn

lại)

Hỏi : Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần trong văn

bản trên?

- Phần 1: Giới thiệu ông Chu Văn An

- Phần 2: Công lao, uy tín và tính cách của Chu Văn

(Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là

tiền đề cho phần sau, còn phần sau là sự tiếp nối

cho phần trước; Các phần đều tập trung làm rõ

chủ đề Người thầy đạo cao đức trọng.

Hỏi : Từ việc phân tích trên, em hãy cho biết một

cách khái quát: Bố cục của văn bản gồm mấy

phần? Nhiệm vụ của từng phần? Các phần trong

văn bản có quan hệ với nhau như thế nào?

* Hoạt động 2: Cách sắp xếp, bố trí phần thân bài.

Hỏi : Phần thân bài Tôi đi học của TT, được sắp

xếp trên cơ sở nào?

(Sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỷ niệm về

buổi tựu trường đầu tiên của tác giả Các cảm

xúc được sắp xếp theo thứ tự thời gian : những

cảm xúc trên đường đến trường, những cảm xúc

khi bước vào lớp học; Sắp xếp theo liên tưởng đối

I Bố cục của văn bản.

1/ Đọc ngữ liệu

Văn bản :

Người thầy đạo cao đức trọng

2/ Nhận xét

Văn bảnthường có

ba phần:

- Mở bài,Thân bàivà kết bài

- Mỗi phần

chức năng,nhiệm vụriêng nhưngphải phùhợp với nhauđể làm rõchủ đề củavăn bản

nhớ:1,2 sgk

sắp xếp, bố trí nội dung phần thân bài của văn bản:

********************************************************************************************

************************************************************************************************lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước

đây và buổi tựu trường đầu tiên)

Hỏi : Phân tích những diễn biến tâm lý của cậu

bé Hồng ở văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên

Hồng

(Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những

cổ tục đày đoạ mẹ mình của cậu bé Hồng khi nghe

bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu về mẹ -Niềm vui

sướng tột độ của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ)

Hỏi : Khi tả người, con vật, vật phong cảnh có thể

sắp xếp theo trình tự nào? Hãy kể một vài trình tự

mà em thường gặp?

+ Tả người, vật, con vật: Theo không gian từ xa

đến gần hoặc ngược lại; Theo thời gian: quá khứ

-hiện tại - đồng -hiện; Từ ngoại hình đến quan hệ

cảm xúc hoặc ngược lại

+ Tả phong cảnh: Theo không gian rộng hẹp gần

-xa - cao - thấp; Ngoại cảnh đến cảm xúc hoặc ngược

lại

Hỏi : Chỉ ra 2 nhóm sự việc về Chu Văn An trong

phần thân bài?

- Sự việc nói về tài cao; Các sự việc nói về đạo

đức, được học trò kính trọng

Hỏi : Từ việc tìm hiểu trên cho biết:

+ Việc sắp xếp bố cục văn bản tuỳ thuộc vào

những yếu tố nào?

+ Các ý trong phần Thân bài thường được sắp xếp

theo những trình tự nào?

- Học sinh đọc ghi nhớ SGK

* Ghi nhớ : 3

sgk

* Hoạt động 3: Luyện tập.

Bài 1: Cho học sinh trình

bày ý trong các đoạn trích

sau:

- Giáo viên cho học sinh

thảo luận, sau đó đại diện

nhóm lên trình bày các

nhóm khác nhận xét,

giáo viên tổng hợp và

kết luận

Bài 1a/ Theo không gian: từ xa(thấy chim baylên như đàn kiến từ trong lòng đấtchui ra, bò li ti đen ngòm lên da trời),đến gần hơn (tiếng chim kêu náođộng như xóc những rổ đồng tiềnđồng Chim đậu chen nhau trắng xoá),đến gần hơn nữa (thò tay lên tổnhặt trứng chim một cách dễ dàng),gần nhất ( tiếng chim kêu vang độngbên tai và nói chuyện thì không thểnghe thấy)

b/ Theo thời gian:

Lúc về chiều và lúc hoàng hôn

c/ Bàn về mối quan hệ giữa sự thậtlịch sử và các truyền thuyết, các ýtrong đoạn được sắp xếp theo cách

Bài 2:

- Giáo viên hướng dẫn

học sinh về nhà làm

Bài 3:

Giáo viên hướng dẫn học

sinh về nhà làm

diễn giải, ý sau làm rõ ý trước: Đểlàm rõ ý nhân dân thường tìm cáchchữa lại những sự thật lịch sử đểkhỏi công nhận những tình thế đáng

u uất, tác giả đưa 2 dẫn chứng Hailuận cứ được sắp xếp theo tầm quantrọng với luận điểm cần chứng minh

Bài 2Trình bày và sắp xếp các ý cho mộtvăn bản nói về lòng yêu thương sâusắc và cảm động của chú bé Hồngđối với mẹ

* MB: Nêu khái quát tình cảm củachú bé Hồng đối với mẹ

* TB:

- Hoàn cảnh đáng thương của chú béHồng và nỗi nhớ thương khao khátđược mẹ nâng niu ấp ủ

- Sự cay nghiệt của bà cô và phảnứng quyết liệt của chú bé Hồngtrước thái độ của bà cô nói vềmình

- Niềm sung sướng hạnh phúc củachú bé Hồng khi được ở trong lòngmẹ

Bài 3Cách sắp xếp các ý trong phần thânbài như đề là chưa hợp lý, cần giảithích nghĩa đen và nghĩa bóng củacâu tục ngữ

Sau đó chứng minh đúng đắn củacâu tục ngữ trong đời sống hàngngày

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ.

- Nêu bố cục của văn bản?

- Cách sắp xếp bố trí nội dung thân bài trong văn bản?

- Học bài và làm bài tập 2,3

- Đọc và soạn văn bản : Tức nước vỡ bờ.

-********************************************************************************************

Tuần 3

(Trích “Tắt đèn” - Ngô Tất Tố)

NS : 01/9/2008 ………

ND: …./9/2008

A.MỤC ĐÍCH CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Qua đoạn trích thấy được bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độxã hội đương thời và tình cảnh đau thương của người nông dân cùngkhổ trong xã hội ấy; cảm nhận được cái quy luật của hiện thức: cóáp bức có đấu tranh; thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềmtàng của người phụ nữ nông dân

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyệnngắn: dựng cảnh, tả người, tả việc đặc sắc của tác giả

- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật qua đối thoại, cử chỉ và hànhđộng; qua biện pháp đối lập - tương phản; kỹ năng đọc sáng tạo vănbản tự sự nhiều đối thoại, giàu kịch tính

- Hướng dẫn học sinh tóm tắt tác phẩm TĐ

- Dự kiến các khả năng tích hợp:

+ Tích hợp ngang với văn bản tự sự đã học ở bài 2 và 3

+ Tích hợp dọc, lớp 6: miêu tả nhân vật, ngôn ngữ kể chuyện lớp

7

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:

1/ Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.

2/Bài cũ:

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Câu hỏi trắc nghiệm(giáo viên chuẩn bị sẵn)

* “Trong lòng mẹ” cũng như “Tôi đi học” là những áng văn tự sự

đậm chất trữ tình Chất trữ tình - chất thơ ấy được toát lên từ:

a Tâm trạng nhân vật chính b Cảnh thiên nhiên thơ mộng

c Tình huống truyện d Ngôn ngữ giàu biểu cảm

3/ Bài mới:

* Hoạt động 1: Khởi động

Hỏi : Cho biết đôi nét về tác giả Ngô Tất

Tố?

(Học sinh tóm tắt dựa vào SGK)

- Giáo viên có thể cho học sinh xem ảnh

chân dung Ngô Tất Tố và tác phẩm Tắt

đèn.

I GIỚI THIỆU CHUNG

1/ Tác giả: SGK

- Giáo viên có thể nói thêm về tác giả

Ngô Tất Tố

(Ông xuất thân trong một gia đình nhà Nho

gốc nông dân, là một người uyên bác

trong nhiều lĩnh vực: nhà báo, nhà văn, nhà

dịch thuật, nhà phê bình, nghiên cứu… Ngô

Tất Tố được đánh giá là nhà văn tiêu

biểu của dòng văn học hiện thực với nhiều

tác phẩm xuất sắc Với Tắt đèn ông được

mệnh danh là nhà văn của nông dân, “Tắt

đèn là một áng văn hoàn toàn phụng sự

dân quê”(Vũ Trọng Phụng)

- Tác phẩm Tắt đèn viết về đề tài: nạn

sưu thuế , đặc biệt thứ thuế thân dã man

thời trung cổ đã làm tan nát bao gia đình, bao

cảnh đời, là nỗi ám ảnh khủng khiếp cho

mọi người

Hỏi : Nêu vị trí đoạn trích?

Hỏi : Em hãy cho biết trước đoạn trích này

tác giả đã kể về việc gì?

- Giáo viên có thể dẫn vào đoạn trích: Chị

Dậu đã phải bán cả đứa con gái bảy tuổi,

con chó cái và đàn chó con cùng gánh

khoai lang mà vẫn không sao chạy đủ suất

sưu cho chú Hợi đã mất từ năm ngoái Vì

vậy anh Dậu đã bị bọn cai lệ và người nhà

lý trưởng bắt trói ngoài đình.Đêm đến, anh

bị cảm, bị ngất nên bọn lý dịch đành thả

tạm anh về Mãi sau anh mới được cứu tỉnh.

Sáng hôm sau, bà lão hàng xóm tốt bụng

cho vay tạm ít bơ gạo để chị Dậu nấu cháo

cho chồng và lũ con đang đói.

Hỏi : Nội dung chính của đoạn trích là gì?

* Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc và tìm hiểu

chú thích

- Giáo viên đọc mẫu cho học sinh đọc

(Lưu ý đọc chính xác, có sắc thái biểu cảm,

chú ý đọc ngôn ngữ đối thoại của các

nhân vật)

- Cho học sinh đọc chú thích SGK

(Giáo viên chú ý thêm một số chú thích ít

quen thuộc với các em: sưu, cai lệ, xái, lực

điền, hầu cận…)

2/ Tác phẩm

a/ Vị trí đoạn trích:

Thuộc chương 18 của

tác phẩm Tắt đèn.

b/ Nội dung:

Chị Dậu chăm sócchồng vừa tỉnh lại,bọn tay sai đến đòisưu và đinh bắt tróianh Dậu, chị đãchống trả lại

II ĐỌC - HIỂU VĂNBẢN

* Hoạt động 3: Hướng dẫn

tìm hiểu văn bản

Hỏi : Toàn bộ câu chuyện

kể buổi sáng ở nhà chị

Dậu Câu chuyện vừa

chùng xuống lại có dấu

hiệu tăng lên

Qua đây, có thể thấy được

tình cảnh nhà chị Dậu như

thế nào? Mục đích duy nhất

của chị giờ đây là gì? Có

thể gọi đây là hình ảnh

của thế Tức nước vỡ bờ

đầu tiên được không?

(Cho học sinh thảo luận)

- Giáo viên có thể kể ra

một số tình thế cho thấy

cảnh nhà chị Dậu vô

cùng nguy khốn – thế TNVB:

Món nợ sưu nhà nước vẫn

chưa có cách gì trả được;

Anh Dậu ốm ; gia đình chị

nghèo xác xơ Chị là người

phụ nữ yêu chồng thương

con, chính tình yêu thương

này sẽ quyết định phần

lớn thái độ và hành động

của chị Dậu sau này

Hỏi : Ở đoạn trích có mấy

tuyến nhân vật, đó là

những nhân vật nào? Theo

em nhân vật nào là nhân

vật trung tâm?

Hỏi : Khi anh Dậu bị chúng

đem về trả cho chị Dậu,

anh Dậu đang trong tình trạng

như thế nào?

Hỏi : Chúng đến bắt anh

trong hoàn cảnh như thế

nào?

Hỏi : Trong cơn nguy khốn

chị Dậu đã có những lời

nói, cử chỉ gì để đối phó

với bọn chúng?

Hỏi : Em có nhận xét gì

về cách xưng hô của chị

Dậu?

Hỏi : Chị đã có những

hành động như thế nào

để bảo vệ chồng?

3/Phân tích:

Bọn tay sai

(Cai lệ) Vợ chồng anh Dậu

(Chị Dậu)

- Bọn cai lệ sầm sập tiến vào.

- Gõ roi xuống

đất thét anh

Dậu nộp sưu

- Quay sang hoạch hoẹ chị Dậu

- Cai lệ không

thèm nghe trợn mắt quát giật phắt giây thừng

đến trói anhDậu

- Doạ dỡ nhàvà bảo ngườinhà lý trưởng

trói anh Dậu.

-… bịch luôn

vào ngực chị

Dậu sấn đến

trói anh Dậu…

tát vào mặt chị đánh bốp

- Tên cai lệ ngãchõng quèo

- Người nhà lýtrưởng nhảyvào cuộc chiến

- Anh Dậu vừacất bát cháolên miệng

- Anh lăn đùngra…

- Chị run…van

chúng

- Chị xám mặtlại

- Chị nhịn nhụcchạy lại đỡ lấyvan xin hắn

“Cháu … ông”

- Chị liều mạng

cự lại “Chồng tôi … hành hạ”

- Chị nghiến hai

hàm răng Mày

…xem

- Chị túm cổtên cai lệ ấndúi ra cửa

- Chị đu đẩy…

=> Chị Dậumộc mạc, hiềndịu nhẫn nhụcchịu đựng yêuchồng, thươngchồng đầy vịtha, nhưng khôngyếu đuối khi bịđẩy tới bướcđường cùng sẽvùng lên chốngtrả quyết liệt

Hỏi : Cai lệ là danh từ

chung hay riêng?

(là tên tay sai chuyên

nghiệp của quan Huyện,

quan phủ - nhờ bóng chủ

chúng tác quai tác quái,

đánh trói là nghề của

hắn Theo dõi hành vi của

hắn là hành vi dã thú chỉ

biết quát, thét, hầm hè )

Hỏi : Tên cai lệ đã hành

động như thế nào?

- Học sinh thảo luận:

Nguyên nhân nào đã tiếp

cho chị sức mạnh như vậy?

(lòng căm hờn - cái gốc

là lòng yêu thương và đó

cũng chính là sức mạnh

của lòng yêu thương)

Hỏi : Em có ý kiến như

thế nào về lời nói của

anh Dậu và câu trả lời

của chị Dậu (U nó không

được thế…- Thà ngồi

tù…)?

Hỏi : Qua đoạn trích,em có

nhận xét gì về tính cách

chị Dậu?

(Tuy hành động của chị

chỉ là hành động bột

phát và vấn đề căn bản

chưa giải quyết được gì vẫn

là bế tắc thế nhưng nếu

có Đảng dẫn đường thì

người đi đầu trong cuộc

đấu tranh sẽ là chị Dậu)

Hỏi : Qua đoạn trích chúng

ta nhận thức thêm điều gì

về xã hội nông thôn VN

trước CM/8, đặc biệt là

người phụ nữ nông dân?

Hỏi : Nội dung đoạn trích

thể hiện điều gì?

* Học sinh thảo luận:

+ Em có nhận xét gì về nhan đề Tức nước vỡ bờ? Theo em đặt tên như

vậy có thoả đáng không ? + Ý kiến của nhà phê bình Vũ NgọcPhan :

(Ngô Tất Tố thể hiện thật sinh độngđấy thuyết phục đoạn trích đãlàm

toát lên logic hiện thực Tức nước vỡ

bơ øcó áp bức có đấu tranh mà còn

thể hiện chân lý: con đường sốngcủa quần chúng lao động bị áp bứcchỉ có thể đó là con đường đấutranh để tự giải phóng Tuy bế tắc

nhưng NT đã nói rằng NTT, với TĐ đã xui người nông dân nổi loạn, TNVB dự

báo cơn bão quần chúng nông dânsau này)

III TỔNG KẾT1/ Nội dung

- Vạch trần bộ mặt tàn ác, bấtnhân của xã hội thực dân nửaphong kiến đương thời; xã hội ấy đãđẩy người nông dân vào tình cảnhvô cùng cực khổ, khiến họ phải liềumạng chống lại

- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ

********************************************************************************************

Hỏi : Về nghệ thuật kể

chuyện và miêu tả nhân

vật đoạn trích có những

điểm gì đặc sắc? Vì sao nói

đoạn truyện giàu kịch tính,

lại đậm chất điện ảnh có

thể chuyển thành phim hay

kịch?

- Học sinh đọc ghi nhớ SGK

nông dân, vừa giàu tình yêu thươngvừa có sức sống tiềm tàng mạnhmẽ

2/ Nghệ thuật:

- Khắc hoạ nhân vât rõ nét

- Ngòi bút miêu tả sinh hoạt, sốngđộng

- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả củatác giả và ngôn ngữ đối thoại củanhân vật đặc sắc

* Ghi nhớ : SGK

IV LUYỆN TẬPCho học sinh đóng phân vai đọc diễncảm văn bản

D CỦNG CỐ VÀ DẶN DO Ø

- Em có nhận xét gì về nhân vật cai lệ và nhân vật chị Dậu?

- Học bài và tập tóm tắt truyện

- Chuẩn bị bài : Xây dựng đoạn văn trong văn bản

-A MỤC ĐÍCH CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Hiểu được khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề,quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạnvăn

- Rèn kỹ năng viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làmsáng tỏ một nội dung nhất định

B CHUẨN BỊ

- Đồ dùng: SGK, SGV, học sinh soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên

- Dự kiến các khả năng tích hợp:

+ Văn bản Tức nước vỡ bờ; Trường từ vựng.

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG

1/ Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số.

2/ Bài cũ:

- Thế nào là trường từ vựng? Cho ví dụ?

- Các cấp độ khái quát của trường từ vựng? Lập trường từ vựngvề người (bộ phận, giới, tuổi tác, quan hệ họ hàng, chức vụ, hìnhdáng, hoạt động phẩm chất, tâm lý, tính cách…)

3/ Bài mơí:

* Hoạt động 1: Hình thành khái niệm đoạn văn.

- Giáo viên cho học sinh đọc mục 1 trong SGK

Hỏi : Văn bản trên gồm có mấy ý? Mỗi ý

được viết thành mấy đoạn văn?

Hỏi :Em dựa vào dấu hiệu, hình thức nào để

nhận biết đoạn văn?

Hỏi : Hãy khái quát các đặc điểm của đoạn

văn và cho biết đoạn văn là gì?

- Giáo viên chốt: Đoạn văn là đơn vị trên câu,

có vai trò quan trọng trong việc tạo lập văn bản

* Hoạt động 2: Hình thành từ ngữ chủ đề và

câu chủ đề của đoạn văn

- Học sinh đọc thầm đoạn văn ở ví dụ 1

Hỏi : Từ ngữ nào có tác dụng duy trì đối tượng

trong đoạn văn (từ ngữ chủ đề)?

Hỏi : Đọc đoạn thứ hai của văn bản và tìm câu

then chốt của đoạn văn (câu chủ đề) Vì sao em

biết đo ùlà câu chủ đề ?

Hỏi : Từ những nhận thức trên , em hiểu từ

ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì? Chúng đóng

vai trò gì trong văn bản?

(Từ ngữ chủ đề thường dùng làm đề mục hoặc

được lặp nhiều lần bằng các đại từ, các từ

đồng nghĩa nhằm duy trì đối tượng cần nói đến

trong đoạn văn

Câu chủ đề thường có vai trò định hướng về

nội dung cho cả đoạn văn vì vậy khi một văn bản

có nhiều đoạn văn thì chỉ cần nhặt ra các câu

chủ đề ghép lại với nhau chúng ta sẽ có văn

bản hoàn chỉnh)

* Hoạt động 3:

Hỏi : Nội dung đoạn văn có thể được trình bày

bằng nhiều cách khác nhau Hãy phân tích và so

sánh cách trình bày trên ý của hai đoạn văn

trong văn bản nêu trên?

I Thế nào là đoạn văn?

1/ Ví dụ: đoạn vănSGK

2/ Nhận xét

- 2 ý, mỗi ý đượcviết thành mộtđoạn

- Viết hoa lùi vàođầu dòng và dấuchấm xuống dòng

- Đoạn văn là đơn vịtrực tiếp tạo nênvăn bản Hình thức:viết hoa…, ND :thường biểu đạtmột ý hoàn chỉnh

* Ghi nhớ ý 1 - SGK

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1/ Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

a) Ví dụb) Nhận xét

Từ : Ngô Tất Tố Tắt đèn

Câu : Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của NTT- câu

mang ý khái quátcủa cả đoạn văn,thường ở vị trí đầuđoạn

* Ghi nhớ 2 : SGK 2/ Cách trình bày nội dung trong một

********************************************************************************************