“ Truyền kỳ mạn lục” là tác phẩm mở đầu mẫu mực của sáng tác truyền kì trong văn học trung đại Việt Nam “ thiên cổ tuỳ bút”, áng văn hay của bậc đại gia Nguyễn Dữ đã đánh dấu bớc phát tr
Trang 1“ Truyền kỳ mạn lục” là tác phẩm mở đầu mẫu mực của sáng tác
truyền kì trong văn học trung đại Việt Nam “ thiên cổ tuỳ bút”, áng văn hay của bậc đại gia Nguyễn Dữ đã đánh dấu bớc phát triển vợt bậc của văn xuôi tự sự chữ Hán
( VHTĐVN tập 1- PGSTS Nguyễn Đăng Na)
Trang 2Ngày hôm nay bài tập tố nghiệp đợc hoàn thành ngoài sự lỗ lực của riêng tôi, còn có sự giúp đỡ, hớng dẫn tận tình của các thầy cô trong trờng, trong khoa mà trực tiếp là PGS - TS Đỗ Hải Phong, bên cạnh đó tôi còn có sự động viên giúp đỡ của gia đình, nhà trờng nơi công tác, bạn bè và những ngời thân.
Tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ nhiệt tình và tình cảm tốt đẹp
mà các thầy cô, gia đình bạn bè đã dành cho tôi
Nam Trực, ngày 05 tháng10 năm 2008
Học viên
Trang 3Mục lục
A-Phần mở đầu
1- Lí do chọn đề tài
2-Lịch sử vấn đề
3-Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
4-Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3- Truyện ngắn
Chơng III: Định huớng dạy học
1- Thiết kế bài giảng
2-Kiểm tra
C-Kết luận
Trang 4Phần mở đầu
1- Lí do chọn đề tài
“Truyền kỳ mạn lục” là tác phẩm mở đầu mẫu mực của sáng tác
truyền kỳ trong VHTĐ Việt Nam “ Thiên cổ kì bút” “ áng văn hay của bậc đại gia” Nguyễn Dữ đánh dấu sự phát triển vợt bậc của văn xuôi tự sự chữ Hán, vợt qua giai đoạn ghi chép tôn giáo, lịch sử văn học dân gian, vợt qua giai đoạn sáng tác để trở thành một sáng tác văn học Nguyễn Dữ viết “ Truyền kì mạn lục” để kí thác tâm sự của mình, để bày tỏ với hiện thực xã hội đơng thời.Qua đấy ta thấy Nguyễn Dữ là ngời đơng thời mẫn thế, có tinh thần dân tộc và t tởng thân dân sâu sắc Không những vậy “ Truyền kì mạn lục” có giá trị
nhân văn chung rất cao không chỉ là phản ánh xã hội đơng thời mà còn tập trung phản ánh số phận, khát vọng của ngời phụ nữ - Ngời phụ nữ là chủ đề lớn trung tâm của tác phẩm Truyện Ngời con gái Nam Xơng là một trong những truyện ngẵn tiêu biểu cho chủ đề đó Chính vì vậy nó đợc đa vào chơng trình Ngữ Văn THCS - Ngữ Văn Lớp 9 tập
I, tác phẩm văn học mở đầu cho văn học trung đại lớp 9 Do đó qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu cho nên tôi đã lựa chọn đề tài này, vấn đề đọc hiểu và dạy học “ Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ qua truyện “ Chuyện ngời con gái Nam Xơng”, Ngữ Văn lớp 9 tập I - NXBGD Tuy nhiên qua thực tế giảng dạy thông qua quá trình đọc hiểu và dạy học tác phẩm này trong chơng trình THCS , chúng tôi thấy quá trình tiếp nhận của các em học sinh còn cha tốt Chúng tôi
có cuộc khảo sát nhỏ ở lớp 9A Trờng THCS Trực Đạo - Huyện Trực Ninh-Tỉnh Nam Định, sau khi học xong bài “ Chuyện nguời con gái Nam xơng” chúng tôi đa ra 3 câu hỏi để kiểm tra thì kết quả thu đợc
là 35% hiểu thấu đáo và 65% cha hiểu thấu đáo.Vì vậy để bổ sung và khắc sâu hơn cho học sinh chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu, su tầm tài liệu để bổ sung nâng cao cho quá trình giảng dạy của mình về tác phẩm này
Mặt khác chúng tôi đi vào tìm hiểu dạy học tác phẩm này còn bởi
ở sự yêu thích cá nhân
2- Lịch sử vấn đề
“Truyền kì mạn lục” là tác phẩm đợc sáng tác ở thế kỷ 16, viết bằng chữ Hán, là tác phẩm quý trong kho tàng văn học Việt Nam, hiện nay vấn đề tìm hiểu các tác phẩm văn học viết bằng chữ Hán không đợc bạn trẻ quan tâm đặc biệt khi xã hội phát triển có nhiều yếu tố hấp dẫn, cuốn hút nên tác phẩm viết bằng chữ Hán ít ngời biết
đến, đặc biệt khi hiểu các nghĩa chữ Hán có nhiều hạn chế( không có
Trang 5tài liệu, khó tìm tài liệu…), những tài liệu của những ngời đi trớc đã
có, nhng tôi thấy cha đủ về toàn bộ tập truyền kì trên Nay chúng tôi làm bài tập này muốn góp thêm tiếng nói vào quá trình dạy học và
đọc hiểu tác phẩm này
3- Đối t ợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tợng nghiên cứu của chúng tôi là vấn đề đọc hiểu và dạy học truyện “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ theo chơng trình THCS
mới
Phạm vi nghiên cứu là toàn bộ tri thức liên quan đến thân thế sự nghiệp phong cách sáng tác của Nguyễn Dữ đặc biệt là truyện “
Chuyện ngời con gái Nam Xơng” trong chơng trình THCS.
Truyện “Chuyện ngời con gái Nam Xơng” chúng tôi lấy từ SGK ngữ
văn lớp 9 tập I trang 43-NXBGD, bên cạnh đó chúng tôi còn tham khảo thêm truyện Nguyễn Dữ trong các cuốn (Phần tài liệu tham khảo)
4-Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu của chúng tôi là làm sáng tỏ vấn đề đọc hiểu
và dạy học “ Truyền kỳ mạn lục” của Nguyễn Dữ theo chơng trình
THCS mới
- Để thực hiện mục đích trên chung tôi đã đề ra những nhiệm vụ cụ thể sau:
+ Xác định cơ sở lý thuyết cho vấn đề
+ Định hớng dạy học văn bản “ Chuyện ngời con gái Nam Xơng”
+ Định hớng đọc hiểu văn bản “ Chuyện ngời con gái Nam Xơng”
5- Ph ơng pháp nghiên cứu
Phơng pháp tiếp cận chủ yếu của chúng tôi là tiếp cận hệ thống và tổng hợp tri thức liên ngành ngữ văn Trong quá trình làm bài tập này chúng tôi còn những phơng pháp cụ thể nh sau: phân tích, tổng hợp, phân loại, so sánh, đối chiếu,thống kê…
6- Cấu trúc bài tập Ngữ Văn này gồm
Ngoài phần mở đầu, kết luận bài tập này chia làm 3 chơng
- Chơng I : Cơ sở lý thuyết
- Chơng II : Định hớng đọc hiểu
- Chơng III : Định hớng dạy học
Chơng I
Trang 6Cơ sở lý thuyết
1- Cơ sở lý thuyết thể loại
Ngời đọc(ngời học) khi tiếp xúc với bất kỳ một tác phẩm văn học nào cũng thờng tự hỏi, tác phẩm ấy thuộc thể loại nào? Khi đó con ngời đã có ý thức về thể loại của từng tác phẩm cụ thể, xác định nh vậy để vấn đề đọc hiểu hay hay dạy học một tác phẩm đạt cao hơn Ngời đọc, ngời nghe phải chú ý đến các yếu tố của từng thể loại cụ thể loại nh đề tài,chủ đề, nhân vật kết cấu và hình thức lời văn, để có cách cảm thụ riêng hay gợi ra tâm thế cho ngời đọc khi cảm thụ tác phẩm
ấy Thể loại văn học ra đời gắn liền với biến động của lịch sử văn hoá phức tạp của mỗi dân tộc và thời đại Thể loại văn học mới ra đời để
đáp ứng nhu câù thởng thức sáng tạo nghệ thuật của con ngời.Vận dụng truyện cổ dân gian ra đời phục vụ nhu cầu nhận thức và sinh hoạt văn hoá cộng đồng vì vậy có thể loại không ngừng phát triển,có thể loại suy tàn và mất đi VD: Cáo, Phú, Hịch Hiện nay không đợc dùng trong sáng tác mới, hay sử thi Hy Lạp chỉ còn trong sự thởng thức của nhân loại nhng lối t duy của nó đã “Một đi không trở lại” tự
sự, kịch xuất hiện sớm ở Châu âu, ở Trung Quốc thơ phát triển mạnh
ở đời Đờng, kịch phát triển mạnh ở đời Nguyên ở Việt Nam thời kỳ văn học trung đại, văn học viết chịu ảnh hởng trực tiếp của hệ thống thể loại văn học cảiTung Hoa, đồng thời cũng hình thành các thể loại văn học nh, khúc ngâm, hát nói Đến đầu TK XX trở đi dần xuất hiện thể loại văn học hiện đại nh thể loại tiểu thuyết Thể loại văn học luôn mang tính lịch sử , tính dân tộc tính thời đại và không ngừng vận
động phát triển trớc nhu cầu sáng tạo và thởng thức văn học ở Việt Nam nh thời kỳ trung đại có xu hớng đối lập văn học chữ Hán với chữ Nôm, VHGD với văn học viết
Thể loại văn học giúp ngời đọc hình dung ra diện mạo của trong tác phẩm “thể loại thể hiện một giới hạn tiếp xúc với đời sống một cách tiếp cận, một góc nhìn, một trờng quan sát, một quan niệm đối với đời sống, đồng thời cũng là một sáng tác ”, kịch thể hiện xung đột gay gắt, bộc lộ cảm xúc t tởng, kể những câu chuyện ngời ta nhớ tới Số l-ợng các thể loại dùng làm phơng tiện sáng tác ra tác phẩm văn học thì hữu hạn mà đối tuợng phản ánh và tâm hồn ngời nghệ sĩ là vô hạn, Do
đó con ngời luôn tìm ra những loại hình mới và xây dung theo cách mới của các thể loại cũ trong nghệ thuật Vì vậy khi hình thành loại văn học mới cần xem là cuộc cách tân trong nghệ thuật ví dụ thơ tự do
và thơ luật, tiểu thuyết chơng hồi và tiểu thuyết hiện đại Theo Bêlinxki, ngời chia tác phẩm ra làm các loại: tác phẩm tự sự, tác phẩm trữ tình, kịch, còn ở Việt nam chia sự sự phân chia thể loại đợc xem là
Trang 7“kiểu dạng” của văn học và đợc xác định bởi lời văn( thơ khác văn xuôi, kịch thơ khác kịch nói) thể văn( Hai chữ, ba chữ, năm chữ), dung lợng ( Truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện vừa, trờng ca, thơ) ngoài
ra còn có sự phân chia văn học ở nội dung , thể loại , lịch sử, thế sự
đời t
Vì vậy tự sự là 1 thể loại văn học bao gồm (từ thần thoại, anh hùng ca,cổ tích, ngụ ngôn, truyện thơ, truyền kì, tiểu thuyết chơng hồi,truyện ngắn, truyện vừa ) 114
Nội dung của tự sự là một quá trình các sự kiện biến đổi của đời sống xã hội kể về việc làm, hoạt động bên ngoài tới bản chất đời sống
và con ngời, mặt khác tự sự còn kể những câu chuyện và hành động h cấu điều này làm cho tác phẩm tự sự khác báo chí lịch sử không phải
do t liệu mà do con ngời và hành động ấy có thật trong lịch sử tuy nhiên nó vẫn có khoảng cách với lịch sử
Xét về mặt ý nghĩa tự sự là một sự giải thích, lý giải có ý thức hệ với đời sống ví dụ truyền thuyết Thánh Gióng, Sơn Tinh-Thuỷ Tinh,
Mị ChâuTrọng Thuỷ ,Truyện Kiều ta thấy điều đó hay đọc kinh cựu
-ớc thấy lịch sử của ngời Do Thái, đọc Ênênit của ViêcGin thấy t tởng kiên nhẫn trong chế độ Nguyên Thuỷ La Mã cổ đại.Không có tự sự nào không nhằm giải thích sự việc hay đề cao t tởng có khuynh hớng xã hội, lịch sử nào đó
Phơng thức tự sự mang phong cách thời đại lịch sử mà nó thuộc vào, ví dụ thần thoại khác cổ tích, tự sự trong cổ tích khác truyền kỳ trung đại, tiểu thuyết truyện ngắn, truyện vừa khác thời trung đại
Về mặt cấu trúc tự sự gồm các yếu tố sau:
Hệ thống cốt truyện gồm các sự kiện diễn ra liên tiếp làm ra các hành động, các nhân vật có quan hệ với nhau, có tình huống có bối cảnh Khác tự sự truyền thống, mọi sự việc đợc kể ra đều là sự thật của thời trớc có yếu tố hoang đờng: dẫm lên vết chân chân lạ mà có thai, đẻ bọc trứng nở ra đợc trăm nghìn con
Lời kể câu chữ dùng để trần thuật lại làm cho câu chuyện hiện ra trong tâm lí ngời đọc.Một câu chuyện không có lời kể và không phụ thuộc vào lời kể thì không có một giá trị ý nghĩa năng động nào Lời
kể ảnh hởng sâu sắc tới nội dung kể mà còn ảnh hởng đến tâm lí ngời tiếp nhận ví dụ: Truyện Kiều Nguyễn Du và Kim Vân Kiều truyện Thanh Tâm tài nhân cùng nội dung những nhân vật khác lời kể khác dẫn đến giá trị truyện khác ở mỗi dân tộc và thế giới
Ngoài ra còn có hành vi tự sự, hành động của ngời tự sự, ngời trần thuật, có thể kể xuôi kể ngợc, kể nhanh chậm, kể theo ngôi thứ nhất
nh truyện Dế mèn phu lu kí –Tô Hoài hay kể những gì anh ta nghe
Trang 8thấy quan sát đợc không đi vào phân tích, hay mổ xẻ nội tâm nhân vật
nh “Tớng về hu” của Nguyễn Huy Thiệp
Vậy tác phẩm “ Truyền kì mạn lục ” chúng tôi đang nghiên cứu
d-ới đây tác phẩm tự sự thuộc thể loại truyện ngắn tự sự
Truyện ngắn là hình thức ngắn của tự sự Nó gần với tiểu thuyết hơn cả bởi hình thức tự sự là tái hiện cuộc sống đơng thời.Nội dung của truyện ngắn rất khác nhau: đời t, thế sự, sử thi nhng cái độc đáo là truyện ngắn có thể kể về cả một cuộc đời hay một đoạn đời, một sự kiện, Trong cuộc sống nhân vật ở cái nhìn tự sự với cuộc đời Truyện ngắn trung đại cũng là truyện ngắn nhng gần với truyện vừa (134 ) … Truyện vừa là thể loại văn xuôi tự sự cỡ trung bình Các chuyện vừ nh: Đất nớc đứng lên, Bên kia biên giới, Vùng mỏ Sự trần thuật…của truyện vừa trầm tĩnh, ít xoáy sâu các tình thể bi thảm tính kịch gay gắt.Câu văn giản dị gọn gàng sáng rõ, ít trang sức Đối tợng tái hiện của truyện vừa là các sự kiện các cuộc đời đặc sắc khác thờng hoặc các hiện tợng đời sống nổi bật Truyện vừa ít miêu tả quá trình vận động của tính cách với đặc trng đó truyện vừa có vị trí đắc lực trong việc tái hiện tấm gơng anh hùng các sự kiện lớn có ý nghĩa lớn trong lịch sử
“Truyền kỳ mạn lục” đợc Nguyễn Dữ viết ở TK XVI nằm trong giai
đoạn văn học trung đại Việt Nam “Một giai đoạn có sự phong phú về mặt đề tài và thể loại văn học biểu hiện những xu thế của xã hội Đại Việt đặc biệt từ thế kỷ XVI đến nửa thế kỷ XVIII ”, văn học trung đại
có những đặc điểm nộ dung nổi bật sau:
Lấy văn học dân gian cho sự phát triển của văn học viết Xuốt ngàn năm bắc thuộc phong kiến Trung Hoa luôn tìm cách Hán hoá ngời Việt và xoá đi tất cả những gì gọi là truyền thống văn hoá Việt Nam nhng ngời Việt vẫn tồn tại và giành lại độc lập điều gì làm lên sức mạnh đó? Vũ Quỳnh (1452-1516) đã viết “ Quế Dơng tuy ở lĩnh ngoại, nhng núi linh kì đất đai linh, những ngời hào kiệt thờng vẫn có,
từ thời xuân-thu chiến quốc đến nay nớc dung cha lâu lắm, mẹ nớc Nam còn giản đợc, cha có sử sách để ghi chép nên việc cũ lại mai một
đi nhiều, may nhờ dân truyền khẩu mà không mất”,( Lĩnh Nam chính qoái liệt truyện), nhờ truyện đang lu truyền trong dân gian về các vị thành Hoàng về bà Trng , Trơng Hống-Trơng Hát mà Lế Tế Xuyên viết lên việt điện linh tập ( gồm 27 thiên truyện), các truyền thuyết cổ tích dân gian, giúp Trần Thế Phát hoàn thành tập “Lĩnh Nam chính quái tập truyện” (22 truyện) VHDG không chỉ giữu vai trò quan…trọng với văn xuôi tự sự mà còn đối với cả thơ ca, nhờ thi pháp dân gian, gieo vần ngắt nhịp mà sinh ra thơ song thất lục bát và thơ lục bát Chính vì vậy văn học trung đại đã có những đoá hoa thơ rực rỡ,
Trang 9Chinh phụ ngâm ngúc, Cung oán ngâm khúc, Đoạn trờng tân thanh, Lục Vân Tiên, hay truyện dân gian: Ngời con gái Nam Xơng, mô típ ngời lấy vợ kì dị ( Tiên,ma, linh vật, xuống thuỷ phú lên thiên tào đã giúp Nguyễn Dữ viết lên một kiệt tác đợc mệnh danh “ thiên cổ kì bút” là truyền kì mạn lục.
Văn học trung đại tiếp thu có chọn lọc và sáng tạo tinh hoa từ nền văn học Trung Hoa, ấn Độ và các nớc lân cận Khi văn học Trung Quốc phát triển đầy đủ và rực rỡ thì văn học trung đại Việt Nam mới chính thức ra đời Sự tiếp thu đầu tiên là ta chọn chữ Hán đọc theo âm Hán Việt làm công cụ sáng tác văn học không phụ thuộc vào lối phát
âm của ngời Trung Hoa Ngời Việt dùng chữ Hán theo cách riêng của mình, trên cơ sở chữ Hán và và bộ chữ Hán Việt chúng ta đã tạo ra văn tự dân tộc dùng để ghi âm tiếng Việt, đó là chữ Nôm, nhng chữ Nôm khó và không thể dùng viết văn xuôi nên ngời Việt vẫn dùng chữ Nôm và chữ Hán
Văn xôi tự sự không còn còn con đờng nào khác là biến đổi nội dung và cách diễn đạt
Truyền kì Việt Nam chủ yếu dựa vào truyện dân gian Việt Nam đã tạo nên những câu chuyện mới mang hơi thở thời đại, truyền kì Việt Nam mang đậm chất hiện thực, của những khát vọng vơn lên và cũng mangđậm chất bi kịch của con ngời, của thời đại Ký Việt Nam cũng vậy, chúng gắn với quê hơng làng xóm đất nớc, đân tộc mang nặng cái tôi trũ tình tiểu thuyết chủ yếu viết về đề tài lịch sử, những điều
đang xảy ra
Ngời Việt còn tiếp thu hệ t tởng phật giáo, các loại hình văn học phật pháp, hay cái đẹp của nền văn hiến các nớc Lào, Cam Pu Chia , Thái Lan Văn học trung đại do hoàn cảnh lịch sử đặc biệt đã gắn bó máu thịt với vận mệnh đất nớc, với số phận con ngời Việt từ khi mới
ra đời Từng bớc đi của lịch sử dân tộc trong niềm vui nỗi buồn giọt
n-ớc mắt hoặc nụ cời của những số phận con ngời Việt Nam đều đợc các tác gia trung đại phản ánh trong cuộc sáng tác của mình Khi kẻ thù
đền xâm lợc toàn dân đứng lên cầm vũ khí, từ em bé nên 3 nh Thánh Gióng đến phụ nữ nh Hai Bà Trng, tới hào khí thời Trần rồi bản
“Thiên cổ hùng văn”, “Bình Ngô đại cáo”, văn học Tây Sơn có Hoàng
Lê nhất thống chí đến nông dân Nam Bộ đứng lên đánh Pháp, đã tạc vào văn chơng “ Văn tế nghĩa sĩ cần giuộc” Không chỉ vậy truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ những số phận đợc phản ánh đa dạng mảnh
đời nhỏ bé nh Nhị Khanh, oan uất nh Vũ Thị Thiết, bị đồn đuổi đến cái chết thảm thơng Đào Hàn Than Ông trăn trở đi tìm hạnh phúc cho con ngời bằng cách đa Từ Thức lên cõi tiên, đa một số nhân vật khác tới địa phủ, Thiên Tào, thuỷ cung Ông thông cảm và có phần thể tất
Trang 10cho những cuộc tình vợt khỏi khuôn khổ nh Liễu, Đào Hồng với Hà nhân, đào Hàn Than với s bác Vô Kỉ có thể nói Nguyễn Dữ là cha đẻ của chủ nghĩa nhân văn trong văn học Việt Nam Những số phận của các nhân vật phụ nữ có tính chất bi kịch của Nguyễn Dữ ở thế kỉ XVI
nh một ngòi nổ làm bùng lên một trào lu viết về tình yêu lứa đôi, hạnh phúc gia đình…ở thế kỉ XVIII nửa đầu thế kỉ XIX trong một số tác phẩm của Đặng Trần Côn, Đoàn Thị Điểm, Hồ Xuân Hơng…đặc biệt hơn trong tác phẩm thơ “Đoạn trờng thanhh”-VHTĐ Việt Nam là đứa con đẻ sinh ra từ lòng mẹ dân tộc, gắn bó với vận mệnh đất nớc phản
ánh những niềm hạnh phúc lớn lao cùng nỗi đau tột cùng của tổ quốc
và gắn với từng số phận con ngời Việt Nam (35…)
Văn học trung đại chịu sự sáng tác của thủ pháp sáng tác trung đại
nh sử dụng thi liệu, văn liệu, điển tích, điển cố, trong sáng tác ngoài ra còn có sử dụng lối viết ớc lệ tợng trung là cách gọt đi những cái xù xì thô nhảm của đời thờng thanh lọc cái trần tục phản ánh t tởng tình cảm và hiện thực Nh hình ảnh: “ Tùng, Trúc, Cúc, Mai” , “ Ng, Tiều, Canh, Mục”, “Long, Li, Quy, Phợng”, biểu tợng cho tứ quý, hay các quy tắc nghiêm ngặt buộc ngời cầm bút phải tuân thủ, chiếu, cáo, biểu, hịch , văn bia, sử kí, thơ Đờng.Nếu là đề tài vay mợn thì các tác giả đã biến đổi cách viết cho phù hợp với việc phản ánh hiện thực của
đất nớc Sau này các tác giả lại phản ánh cuộc sống riêng t: Tình yêu cuộc sống, hạnh phúc gia đình, đợc đặt ra cho con ngời trần tục nh trong “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ “ Ngời con gái Nam x-
ơng”, Nghiệp oan trái Đào Thị, Cây gạo Thời kỳ này quy mô sáng…tác cũng đợc mở rộng tạo điều kiện cho nhiều tác phẩm mới ra đời: Thơ Trung Hoa, chữ Hán, thơ Đờng bằng chữ Nôm, thể lục bát, song thất lục bát dung l… ợng trong tác phẩm cũng khác, từ câu chuyện
đơn giản đến phức tạp, từ truyện ngắn đến tiểu thuyết chơng hồi, nh vậy thơ ca và văn xuôi tự sự tiến dần đến bến bờ của văn học cận hiện
đại Đầu thế kỷ XX văn học trung đại hoàn thành sứ mệnh lịch sử.của mình nhờng bớc cho văn học hiện đại và để lại cho dân tộc một kho tàng quý giá về những bài học xây dựng và phát triển
Tập “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ cũng đã kế thừa và phát
huy các đặc đặc điểm của văn học thời kỳ trung đại đơng thời ông còn
có phần sáng tạo trong tập truyền kì của mình Điều đó thể hiện rõ trong phần tác phẩm “Truyền kì mạn lục”.
2- Cơ sở lí thuyết ph ơng pháp
a- Phơng pháp đọc hiểu
Đọc là sử lí văn bản để đi tới xây dựng nội dung tác phẩm, đọc văn
để tiếp nhận, lĩnh hội , đọc văn để hiểu cảm nhận, có ấn tợng và định
Trang 11hớng, biểu tợng về tác phẩm văn.Ngời đọc văn làm sống lại hình tợng nghệ thuật từ văn bản tác phẩm rồi chuyển hình tợng đó vào trong đầu
để trở thành biểu tợng và ấn tợng của mình.Đọc văn để biểu lộ và trình bày kết quả cảm biểu của mìnhvới ngời khác và với chính mình.Đọc hiểu trong giờ dạy văn đặc biệt là tác phẩm rất quan trọng
Đọc văn là phân tích văn bản, làm chủ cấu trúc văn bản, phải nhận diện văn bản , những đoạn văn miêu tả, tờng thuật kể chuyện hay trữ tình, triết lí chính trị…
Ngời đọc văn hình dung ra thế giới trong tác phẩm, để nói lên tiếng nói của mình, đọc văn là theo dõi kết cấu, theo dõi mạch phát triển của tác phẩm, không chỉ vậy đọc văn là hình dung tởng tợng về tiếp nhận nội dung thông tin ẩn chứa trong văn bản Khi đọc để hiểu, ngời
đọc phải huy động mọi năng lực của giác quan, khả năng phát âm, ởng tợng, phán đoán, suy luận, nắm các biện pháp thông tin, cắt nghĩa ngôn từ diển tích, điển cố tái tạo thế giới nghệ thuật, đọc là sáng tạo
Có các hành động đọc hiểu sau:
- Đọc để nhận biết: Tác phẩm có bao nhiêu nhân vật, lập sơ đồ quan
hệ giữa các nhân vật và sơ đồ phát triển của nhân vật chính
- Đọc tác phẩm để biết nhân vật chính đợc kể từ khi nào
- Đọc tác phẩm hình dung ra nhân vật ngời kể chuyện, rồi miêu tả lại
- Đọc tác phẩm nhân vật văn bản thơ, hay truyện, nếu là truyện đọc để xác định thời gian lịch sử cuủa truyện , thời gian nghệ thuật nhânvật, cốt truyện, tình huống, xung đột chính, cách giải quyết, nghệ thuật trong lời kể
Hành động đọc bộc lộ, là chỗ dựa, , là truyền đạt nội dung t tởng, tình cảm thái độ chứa trong văn bản, ngữ điệu trong đọc bộc lộ là do lôgic, nội dung quy định, đọc diễn cảm, truyền cảm, biểu diễn, đọc
nh ngời dẫn truyện, kể chuyện
Các dạng đọc hiểu:
Đọc to,nhỏ, thầm, nhanh, chậm, đọc đúng, đọc diễn cảm Viện sĩ Nai đi xốp đã nhấn mạnh 8 yêu cầucủa việc đọc nh sạu:
1- Giản dị tự nhiên
2- Thâm nhập vào nội dung t tởng nghệ thuật của tác phẩm dễ hiểu
ở mọi lứa tuổi
3- Truyền đạt rõ t tởng tác giả
4- Thể hiện trình độ của mình với tác phẩm đọc
5- Thấi độ nhiệt tình với ngời nghe
6- Phát âm rõ ràng chính xác
7- Truyền đạt đợc đặc điểm loại thể và phong cách tác phẩm
8- Kĩ năng sử dụng đúng giọng của mình