AXít HC

Danh pháp.IUPAC: axit cacboxylic mạch hở không quá 2 nhóm cacboxyl: axit+tên hiđocacbon t ơng ứng+oic.. Axit bezoicAxit metanoic Axit etanoic Axit propanoic Axit 2- metylpropanoic Axit

Dµnh cho häc sinh líp 11 THPT

(2 tiÕt)

I §Þnh nghÜa-Ph©n lo¹i-Danh ph¸p.

II cÊu tróc vµ tÝnh chÊt vËt lÝ.

III TÝnh chÊt ho¸ häc.

IV §iÒu chÕ vµ øng dông.

I §Þnh nghÜa-Ph©n lo¹i-Danh ph¸p.

1 §Þnh nghÜa.

Axit cacboxylic lµ hîp chÊt h÷u c¬ mµ

ph©n tö cã nhãm cacboxyl (-COOH) liªn

kÕt trùc tiÕp víi nguyªn tö cacbon hoÆc nguyªn tö hi®ro

3 Danh pháp.

IUPAC: axit cacboxylic mạch hở

không quá 2 nhóm cacboxyl:

axit+tên hiđocacbon t ơng ứng+oic

Thường: liên quan đến nguồn gốc tìm ra chúng

Axit bezoic

Axit metanoic Axit etanoic Axit propanoic Axit 2-

metylpropanoic Axit pentanoic Axit propenoic Axit 2-

metylpropenoic Axit etan®ioic Axit benzoicTªn 1 sè axit th êng gÆp

II Cấu trúc và tính chất vật lí.

1 Cấu trúc

Nguyên tử H của nhóm –OH trở nên linh

động hơn ở nhóm –OH ancol, phenol Phản ứng của nhóm >C=O axit cũng

không còn giống nh của nhóm >C=O anđehit, xeton.

R – C C

O – C H O

2 Tính chất vật lí.

Là chất lỏng hoặc rắn.

Điểm sôi cao hơn anđehit,

xeton, ancol có cùng số nguyên tử C.

Khi số nguyên tử C tăng lên thì

độ tan trong n ớc giảm.

III Tính chất hoá học

1 Tính axit và ảnh h ởng của nhóm thế.

• Là các axit yếu.

• Vẫn có đầy đủ tính chất của 1 axit:

- Làm hồng quỳ tím.

-Tác dụng với kim loại H2.

-Tác dụng với bazơ.

-Tác dụng với muối của axit yếu hơn

1 TÝnh axit vµ ¶nh h ëng cña nhãm

thÕ.

R-COOH + H 2 O R-COO - + H 3 O +

[RCOO-].[H3O+] [RCOOH]

HCOOH lµ axit m¹nh nhÊt

1 TÝnh axit vµ ¶nh h ëng cña nhãm thÕ.

cacboxyl nªn lµm t¨ng lùc axit.

2 Ph¶n øng t¹o thµnh dÉn xuÊt axit

a Ph¶n øng víi ancol (ph¶n øng este ho¸).

R-C-OH + H-OR’ R-C-OR’ + H 2 O

2 Ph¶n øng t¹o thµnh dÉn xuÊt axit

b Ph¶n øng t¸ch n íc (®ehi®rat ho¸).

CH-C-O-H + H-O-C-CH 3 CH 3 -C-O-C-CH 3

O O O O

(CH 3 CO) 2 O axit axetic anhi®rit axetic

P2O5-H2O

IV §iÒu chÕ vµ øng dông.

• ¤xi ho¸ an®ehit axetic:

CH 3 CH=O + 1/2O 2 CH 3 COOH + H 2 O

Men dÊm 25-30 0 C

xt, t 0

2 øng dông

Axit axetic:

• §iÒu chÕ axit cloaxetic.

• §iÒu chÕ muèi axetat cña nh«m, cr«m, s¾t…

• §iÒu chÕ 1 sè este, xenluloz¬

axetat…

2 ứng dụng

Các axit khác:

• Các axit béo nh panmitic (n-C15H31COOH), axit

• Axit bezoic: tổng hợp phẩm nhuộm, nông d ợc…

• Axit salixylic: chế biến thuốc cảm, thuốc xoa bóp giảm đau…

• Axit đicacboxylic: sản xuất poliamit, polieste để chế tạo tơ sợi tổng hợp.