Tiet 19, 20

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS: - Cảm nhận được hình ảnh người lính Tây Tiến hào hùng, hào hoa và vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của thiên nhiên miền Tây trong bài thơ.. - Đ1: 14 câu đầu Qua nổi nh

Tuần 7, tiết 19, 20

Ngày soạn: 25/9/08

Quang Dũng

-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:

- Cảm nhận được hình ảnh người lính Tây Tiến hào hùng, hào hoa và vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của thiên nhiên miền Tây trong bài thơ

- Thấy được những nét đặ sắc về nghệ thuật của bài thơ: bút pháp lãng mạn, những sáng tạo về hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

- Giáo án, sgk, sgv, …

- Tập soạn, sgk,…

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1/ Ổn định:

2/ KT bài cũ:

3/ Bài mới: Từ sau CM 8, thơ ca VN tập trung phản ánh hiẹn thực sôi động của cuộc

k/c chống Pháp, trong đó nổi bật là về đề tài người lính Chính Hữu với Đồng chí, Hồng

Nguyên với Nhớ, Nguyễn Mỹ với Cuộc chia li màu đỏ,… Nhưng đặc sắc nhất vẫn là Tây Tiến của QDũng

Ngay từ khi ra đời bài thơ đã có một vị trí và số phận chìm nổi

GV hướng dẫn HS tìm hiểu phần

tiểu dẫn trong SGK

Nêu những nét khái quát về tác

giả?

Dựa vào phần tiểu dẫn hãy nêu

những nét chính về hoàn cảnh ra

đời của bài thơ?

Tìm hiểu bố cục của bài thơ?

GV đọc mẫu và hướng dẫn HS thể

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Là người đa tài song được biết nhiều với tư cách

là một nhà thơ

- Thơ QD vừa hồn nhiên, vừa tinh tế mang vẻ đẹp hào hoa, lãng mạn

- Tác phẩm: Rừng biển quê hương (Tập thơ, văn in chung với Trần Lê Văn, 1957); Đường lên Châu

Thuận (Truyện kí, 1964); Rừng về xuôi (Truyện kí,

1968); Nhà đồi (Truyện kí, 1970); Mây đầu ô (Thơ,

1986)

2 Tác phẩm:

a Hoàn cảnh sáng tác:

- Tây Tiến là tên của một đoàn quân Thành phần đa

số là những thanh niên trí thức, học sinh, sinh viên

Hà Nội Địa bàn hoạt động là miền rừng núi Tây Bắc, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, chết vì súng đạn ít mà vì sốt rét thì nhiều

- Bài thơ ra đời năm 1948, khi nhà thơ chuyển sang đơn vị khác Ngồi tại Phù Lưu Chanh, nhớ đơn vị

cũ, Quang Dũng đã làm bài thơ này

- Mới đầu có tên là Nhớ Tây Tiến, sau đổi thành

Tây Tiến.

b Bố cục: 4 đoạn.

- Đ1: (14 câu đầu) Qua nổi nhớ da diết của tác giả, hình ảnh đoàn quân Tây Tiến hiện ra trong những cuộc hành quân gian khổ trên cái nền của thiên nhiên miền Tây hùng vĩ

- Đ2: (câu 15 – 22) Những kỉ niệm tuyệt đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan và vẻ đẹp thơ mộng của núi rừng

- Đ3: (câu 23 – 30) Khắc hoạ chân dung người lính Tây Tiến và sự hi sinh bi tráng của họ

- Đ4: (4 câu cuối) Nhà thơ đã phải rời xa đơn vị,

hiện đúng cảm xúc, giọng điệu và

âm hưởng của từng đoạn

Từ sự phân tích bố cục, hãy chỉ ra

mạch cảm xúc của bài thơ?

Em hiểu như thế nào là nổi nhớ

chơi vơi?

Thiên nhiên miền Tây qua nỗi nhớ

của nhà thơ hiện lên như thế nào?

Xen kẻ những câu thơ trúc trắc,

khó đọc còn có những câu thơ

thật lãng mạn bay bổng Điều này

đã thể hiện đặc trưng nào của

thiên nhiên miền Tây?

gữi lòng mình mãi mãi gắn bó với Tây Tiến và miền Tây

II Đọc - hiểu văn bản:

Mạch cảm xúc của bài thơ: Mở đầu là nỗi nhớ, tiếp theo là những kỉ niệm của nhà thơ về Tây Tiến và kết thúc là lời khẳng định mãi mãi gắn bó với Tây Tiến

1 Hình ảnh thiên nhiên miền Tây qua nổi nhớ của nhà thơ:

a Nổi nhớ:

-Thán từ ơi! Ngân dài tha thiết

-Nhớ chơi vơi: Nổi nhớ không rõ nét, không gắn

với một đối tượng cụ thể nào

- Nhiều thanh bằng Nhẹ nhàng, êm ái

 Nỗi nhớ da diết, không nguôi

XDiệu trong một bài thơ cũng với cách sử dụng thanh bằng đã gợi lại cảm xúc lâng lâng khó tả của mình:

Sương nương theo trăng ngừng lưng trời

Tương tư nâng lòng lên chơi vơi.

Nổi nhớ ấy không hình, không dạng, cứ nao nao, lâng lâng khó tả

b Nhớ thiên nhiên miền Tây trên những chặng đường hành quân:

* Hoang sơ, hùng vĩ, dữ dội:

- Địa danh: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông

 Xa lạ, hấp dẫn, huyền ảo

- Địa hình:

+ dốc lên khúc khuỷu, thăm thẳm: trúc trắc + Heo hút cồn mây…: Hoang sơ, cao ngút, phảng

chất tinh nghịch đậm chất lính

+ Ngàn thước lên cao  …xuống: Dữ dội

+ …thác gầm thét,… cọp trêu người: Bí hiểm

 Nghệ thuật: từ láy gợi hình, hình thức đối, âm điệu trúc trắc Gợi lên cái vẻ hiểm trở, cheo leo, nhấn mạnh sự gian khổ trên bước đường hành quân của đoàn binh Tây Tiến

Lối diễn đạt từng gặp trong Truyện Kiều

-Nguyễn Du, khi Thuý Kiều đến với lầu xanh Tú Bà:

Vó câu khấp khểnh gập ghềnh khó đi.

* Lãng mạn, thơ mộng:

- Mường Lát hoa về

- Pha Luông mưa xa khơi

 Hình ảnh thơ đẹp, âm điệu nhẹ nhàng, tạo nên không gian xa rộng, huyền ảo thơ mộng của núi rừng Tây Bắc

 Cảm hứng lãng mạn bay bổng, bút pháp tạo hình gắn với lối vẻ tranh thuỷ mặc, tạo nên những điểm nhấn trên cái nền không gian ba chiều mờ ảo

c Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến:

Người lính: …dãi dầu, không bước nữa.

Gục lên súng mũ, bỏ quên đời

 Vừa gợi nên sự gian khổ đến khắc nghiệt, nhưng cũng thể hiện bản chất cứng rắn, ngang tàng của

người lính.

HS đọc đoạn 2 Xác định sự

chuyển đổi giọng điệu và sắc điệu

thẩm mĩ đoạn thơ

HS đọc đoạn 3

Bức chân dung người lính hiện

lên với đặc điểm gì?

Đọc đoạn cuối

Đoạn thơ đã đề cập đến khoảng

thời gian nào trong mạch cảm xúc

của bài thơ?

Hình ảnh người lính một lần nữa lại được đặt trong bối cảnh thiên nhiên hùng vĩ, bí ẩn:

Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch, cọp trêu người.

Để rồi điểm dừng chân của họ trên bước đường hành quân gian khổ là những bản làng với hương vị đầm ấm tình quân dân

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.

Tóm lại: Cả đoạn 1 có ý nghĩa chuẩn bị cho đoạn 2,

đoàn quân dừng chân bên bản làng, mở ra cảnh liên hoan ấm áp tình quân dân

2 Đêm liên hoan lửa trại trong tình quân dân:

a Cảnh liên hoan: Rộn rã và tưng bừng trong tình

quân dân thắm thiết

- Màu sắc: + bừng lên hội đuốc hoa

+ xiêm áo

 Lộng lẫy, rực rỡ

- Âm thanh:

+ Kìa: Trầm trồ ngạc nhiên thích thú + Khèn lên man điệu: Nhẹ nhàng, hoang dã của

miền sơn cước

+ Nhạc về Viên Chăn: Gợi nên trong lòng người

những liên tưởng bay bổng, lâng lâng

b Cuộc chia tay:

- Cảnh vật: - Người đi: chiều sương

- Người ở lại: hồn lau

 Mờ ảo, buồn vắng

- Lòng người: có thấy (điệp, láy, xoáy sâu)

 Lưu luyến, nhớ nhung, chia xa

3 Hình ảnh đoàn binh Tây Tiến:

* Chân dung:

không mọc tóc, quân xanh màu lá dữ oai hùm

 Gian khổ, thiếu thốn Đầy kiêu hùng

* Tâm hồn:

Mắt trừng gữi mộng, đêm mơ

 Hào hoa, lãng mạn

* Lí tưởng:

mồ viễn xứ chẳng tiếc đời xanh

 Ghê rợn, lạnh lẽo hy sinh quên mình, lí tưởng cao cả

* Phút giây vĩnh biệt:

- Áo bào thay chiếu, anh về đất

 Từ hán việt, trang trọng Sự ra đi nhẹ nhàng, bình thản, đầy kiêu hãnh, lạc quan pha chút tinh nghịch chất lính

Bởi thế sự ra đi ấy được đánh dấu bằng tiếng khóc lớn:

- Sông Mã gầm lên khúc độc hành

 Tiếng khóc lớn, vừa đau đớn, vừa khâm phục

Cảm hứng bi tráng về sự ra đi quên mình của người

lính

* Nhận xét về nghệ thuật:

- Cảm hứng anh hùng, kết hợp với bút pháp lãng

Thành công của QD trong bài

thơ?

Giá trị của bài thơ?

Xác định bút pháp nghệ thuật của

bài thơ và so sánh với bài Đồng

chí?

Qua bài thơ, em hình dung như

thế nào về hình tượng người lính

Tây Tiến?

GV hướng dẫn tìm hiểu một số

câu thơ và phân tích

mạn: Giọng điệu thơ trang trọng, kính cẩn, đau thương

- Đối ý, hình ảnh thơ khoẻ khoắn, ngôn ngữ thơ vừa quen thuộc vừa mới lạ

- Đoạn thơ không hề né tránh sự mất mát đau thương, xây dựng nên một tượng đài bất tử về người lính: anh dũng, hào hoa và lãng mạn

4 Lời thề gắn bó với Tây Tiến và miền Tây:

- Dứt dòng hồi tưởng, trở về với hiện tại:

… người đi không hẹn ước

… thăm thẳm một chia phôi

 Lời thề cổ: một đi không trở lại, đầy dứt khoát, khí khái

- Khẳng định lòng mình với Tây Tiến:

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

 Gắn lòng mình với TTiến, với lí tưởng lớn lao

Bài thơ kết lại ở lời thề dứt khoát Một lần nữa

khẳng định lí tưởng cao đẹp của người lính cụ Hồ

trên con đường vì sự nghiệp chung

III Tổng kết:

- Thành công trong việc xây dựng hình tượng bi tráng về người lính với vẻ đẹp hào hùng và hào hoa

- Bài thơ ghi lại một chặng đường anh hùng của một đơn vị anh hùng Đó cũng là tinh thần chung của quân dân ta thời kì đầu chống Pháp

IV Luyện tập:

1 Bài 1: So sánh bút pháp nghệ thuật bài Tây Tiến

Với Đồng chí của Chính Hữu:

- Bài Tây Tiến:

+ Cảnh và người được thể hiện trong cảm hứng lãng mạn

+ Tập trung tô đậm cái đặc biệt, cái phi thường, cái đẹp của xứ lạ phương xa, đồng thời lồng vào hình ảnh người lính anh hùng trong hiện thực theo hình mẫu lí tưởng của người tráng sĩ thời xưa

- Bài Đồng chí:

+ Cảnh và người được thể hiện trong cảm hứng hiện thực

+ Tập trung tô đậm cái bình thường, cái thường thấy, cái có thật Hình ảnh người dân cày lam lũ, họ không nghĩ đến cái chết, không có ý định làm anh hùng, họ sung sướng và cảm động khi phát hiện ra

sự giống nhau giữa mình và đồng đội, sức mạnh tinh thần của họ là tình đồng chí, tình giai cấp mà

họ cảm nhận ra trong sinh hoạt tập thể của người lính cách mạng như một tình cảm mới mẻ và thiêng liêng

2 Bài 2: (Dùng cho cơ bản) Qua bài thơ, hình dung

về hình tượng người lính Tây Tiến: Trọng tâm:

Hình tượng người lình hào hùng và hào hoa

4/ Củng cố:GV tổng kết để khắc sâu các giá trị nổi bật về nội dung và nghệ thuật của

bài thơ

5/Dặn dò:

IV RÚT KINH NGHIỆM: