Sinh lý sinh dục nam

1- chøc n¨ng cña tinh hoµntinh nguyªn bµo vµ TB Sertoli.. 1.2- Chøc n¨ng Néi tiÕt cña tinh hoµn.Tinh hoµn tiÕt testosteron vµ... tăng tiết dịch nhầy, kiềm, quánh giúp tinh trùng di chuyể

bµi 5

s inh lý sinh dôc

vµ sinh s¶n

sinh lý sinh s¶n nam

C¬ quan SD nam gåm tinh hoµn, d ¬ng vËt

vµ mét sè

tuyÕn

phô thuéc.

1- chøc n¨ng cña tinh hoµn

(tinh nguyªn bµo) vµ TB Sertoli.

Tinh nguyªn bµo biÖt ho¸  tinh

- Tinh nguyªn bµo typ A p/chia 4 lÇn t¹o 16 TB lín (typ B)  v/c vµo khoang gi÷a 2 TB Sertoli thµnh tinh bµo I (cã

46 NST).

* C¸c giai ®o¹n SX t/trïng:

- Tinh bµo I p.chia  tinh bµo II (cã 23NST ).

Sau 2-3 ngµy Tinh bµo II p/chia

nguyªn nhiÔm thµnh tiÒn tinh trïng (23 NST).

* Sù thµnh thôc cña tinh

* Sù thµnh thôc cña tinh

* §iÒu hoµ SX tinh trïng:

+ §H b»ng hormon:

- GnRH, FSH vµ LH

- FSH: lµm p/triÓn èng s/tinh vµ

TB Sertoli tiÕt chÊt dinh d ìng.

- LH : t¨ng sinh TB Leydig tiÕt

testosteron

- Testosteron : p/chia tinh nguyªn

+ Các yếu tố khác:

- Vỏ não, hệ limbic: ảnh h ởng SX tt qua Hypothalamus.

- Nhiệt độ: t/t đ ợc SX ở n/độ thấp hơn n/độ cơ thể 1-2 độ.

Cơ Dartos (ở bừu) co giãn theo

1.2- Chøc n¨ng Néi tiÕt cña tinh hoµn.

Tinh hoµn tiÕt testosteron vµ

- Tác dụng của testosteron:

* Thời kì bào thai:

+ Làm biệt hoá trung tâm h ớng dục vùng d ới đồi theo giới tính nam + Làm p/triển cơ quan SD

• Làm xuất hiện đặc tính SD phụ

của nam.

Cùng FSH d/d ỡng ống s/ tinh và p/triển tt

- T¨ng CHCS 15%, tÝch muèi, n íc.

- T¨ng sè l îng hång cÇu (nhiÒu > n÷)

- G©y nam ho¸ trªn n÷.

* §iÒu hoµ bµi tiÕt:

Thêi k× ®Çu cña bµo thai do

HCG , t/k× tr ëng thµnh do LH.

Do TB Sertoli tiÕt.

- B/C ho¸ häc: lµ polypeptid,

TLPT: 25.000 -1000.000.

- T/D: ®iÒu hoµ SX t/trïng qua

c¬ chÕ ®iÒu hoµ ng îc (-) FSH khi t/t SX qu¸ nhiÒu.

1.2.2-Inhibin:

sinh lý sinh s¶n n÷

1.1- Buång trøng:

Lµ tuyÕn võa ngo¹i tiÕt (SX trøng) vµ néi tiÕt (tiÕt HM SD n÷)

TuÇn thø 30 cña thai, 2 b/t cã kho¶ng 6.000.000 nang/t

nguyªn thuû (no·n bµo I), khi

Mçi chu kú kinh nguyÖt cã 1

(hoÆc 2) nang ng.thuû (no·n bµo I) ph©n chia gi¶m nhiÔm lÇn 1

ngay tr íc thêi ®iÓm phãng no·n 

no·n bµo II vµ cùc cÇu 1

No·n cÊp II ph©n chia thµnh no·n

tr ëng thµnh (cã 1n NST: 22NST

* BC ho¸ häc:

estrogen lµ Steroid cã 18 C, tæng hîp tõ cholesterol, cã 3 chÊt chÝnh: -estradiol , estrion , estradiol

-estradiol , estrion , estradiol

H OH

OH

CH 3

+ Ptriển cơ t/c khi có thai.

+ Tăng co bóp t/c khi mang thai + Tăng l u l ợng máu đến t/c.

tăng tiết dịch nhầy, kiềm, quánh

giúp tinh trùng di chuyển vào t/c.

- Với tuyến vú:

Ptriển ống tuyến, lớp mỡ và mô đệm.

- Với âm đạo: sừng hoá TB âm đạo.

- Với vòi trứng: tăng nhu động, tăng h/đ TB lông rung trứng di chuyển

vào t/c.

- Với tuyến cổ t/c:

- Với chuyển hoá:

+ CH protid : tăng t/h ADN,

ARN m, protein cơ.

+ CH lipid : tăng l ợng mỡ d/d nh ngực, mông tạo dáng nữ, giảm cholesterol máu

+ CH muối n ớc: nồng độ cao tích

Na +

+ CH Ca ++ và x ơng:

- Với nam: n/độ cao estrogen làm giảm p/triển tinh hoàn và ngừng SX t/trùng.

* Điều hoà bài tiết:

+ KT c¸c m¹ch m¸u p/triÓn.

+ ¦C co bãp t/c (td an thai).

* Tác dụng:

- Trên Vòi trứng: tăng tiết dịch và cung cấp chất d/d cho trứng đã thụ tinh.

- T/vú: tăng sinh TB nang và pt bọc t/vú.

- ƯC rụng trứng.

+ T¨ng tho¸i ho¸ protein.

+ T¨ng th©n nhiÖt (ë nöa sau

Lớp NM c/năng có tuyến bài tiết niêm dịch và bị biến đổi theo

1.2- Niêm mạc tử cung

2- chu kú kinh nguyÖt

2.1- §N: lµ sù ch¶y m¸u cã chu k× ë

NM t/c d íi t/d cña HM buång trøng

vµ tuyÕn yªn.

CKKN lµ kho¶ng thêi gian gi÷a 2

ngµy ch¶y m¸u ®Çu tiªn cña 2 chu k× kÕ tiÕp (28 ngµy).

2- chu kú kinh nguyÖt

2.2- C¸c giai ®o¹n cña CKKN:

* G§ nang tè (hay G§ t¨ng sinh):

- TuyÕn yªn:

D íi ¶nh h ëng cña GnRH, T.Y bµi tiÕt FSH vµ LH t¨ng dÇn.

- Buồng trứng:

D ới t/d của FSH và LH, 1 số nang trứng pt, lớp áo trong tiết estrogen  n/độ tăng dần trong máu.

Tö cung Ch¶y m¸u

* HiÖn t îng rông trøng

* G§ bµi tiÕt (hay G§ hoµng thÓ tè).- TuyÕn

- Vµo 2 ngµy cuèi g/®

Thêi gian cã kinh (m¸u

ch¶y) 3-4 ngµy, kho¶ng 40ml m¸u vµ 35-40ml dÞch

3 - Dậy thì và mãn kinh

3.1- Dậy thì:

- Điểm đánh dấu: có KN đầu tiên,

#13-14 tuổi (Nam tinh trùng p/t,

#15-16 tuổi).

- Tuyến SD bắt đầu tăng h/đ và

có khả năng sinh sản.

- Đặc tính SD thứ phát xuất hiện : cơ, x ơng, bộ phận SD ngoài p/t

- Dạ con nở rộng , tuyến vú p/t, vú

nở to

- Tăng tiét GnRH  FSH, LH  tuyến

4 -hoạt động SD nữ

- Bắt đầu từ tuổi dậy thì,

có nhu cầu tình dục và k/năng sinh đẻ.

- Âm vật, âm đạo, các tuyến nhầy…

- Âm vật cấu tạo bởi thể

5 Qúa trình thụ thai và mang thai

5.1- Thụ thai:

-Trứng (noãn)  vòi tử cung (tồn tại 24-48h) -T/trùng fóng vào âm đạo,

d/c 3-4mm/min; chỉ vài T.trùng sống sót qua 2-3 ngày.

Trứng gặp t/t ở #1/3 ngoài vòi

trứng.

Trøng X + t/t X  ph«i XX =

con g¸i;

Trøng X + t/t Y  ph«i X Y =

con trai

Ph«i võa ph©n chia, võa di

chuyÓn vµo tö cung (mÊt 3-4

ngµy).

Ph«i d/c xuèng tö cung  lµm tæ (vµo ngµy thø 7) C¸c tÕ bµo l¸

nu«i h×nh thµnh vµ p.triÓn, ¨n

s©u vµo NM tö cung

TÕ bµo l¸ nu«i vµ NM t/cung

t¨ng sinh nhanh  rau thai vµ

mµng thai

5.2- Ph«i lµm tæ vµ ph¸t triÓn:

Thai nhận chất dd qua máu

rau thai từ cuối tuần thứ 8.

Rau thai có CN: v/c chất dd,

tiết hormon và chuyển các chất

đào thải từ thai  máu mẹ.

5.3- Các hormon rau thai:

* HCG (Human chorionic

gonadotropin)

Do rau thai bt từ ngày thứ 8,

cao nhất tuần 10-12, rồi giảm

dần và hết sau đẻ.

+ BC là protein, TLPT:

39.000.

+ T/D giống LH:

- Trªn thai nam: HCG KT TB

Leydig bµi tiÕt testosteron, lµm ph¸t triÓn bé m¸y SD nam vµ di chuyÓn tinh hoµn xuèng bõu.

HCG bµi tiÕt qua n íc tiÓu ng êi

mÑ, nªn øng dông trong chÈn

®o¸n sím cã thai.

* estrogen:

- Hoàng thể tiết: 4 tháng đầu, sau

đó rau thai tiết, n/độ tăng dần, gần

kỳ sổ thai: giảm.

T/D: làm nở rộng t/c, nở to vú ,

p/triển ống tuyến vú, nở rộng bộ

phận SD ngoài.

* Progesteron:

- Hoàng thể tiết: 4 tháng đầu,

sau đó rau thai tiết, cao gấp 10 lần b/th ờng, cao nhất vào tháng

- ức chế LH  ức chế rụng

trứng.

* HCS (Human chorionic

somatomammotropin):

- Do nhau thai tiết, TLPT 38.000

N/độ cao nhất tr ớc khi đẻ.

- T/D: - tăng tổng hợp protein

- tăng g/phóng a.béo tự do từ cơ thể mẹ.

* Relaxin: do rau thai SX cuối tkỳ có thai.

5.4- Nguyên tắc chẩn đoán sớm có thai

Dựa vào có mặt HCG là HM đặc hiệu của rau thai, td nh LH, bài tiết

từ ngày thứ 8 - tháng thứ 4, thải qua n.tiểu.

HÕt

6- sinh lí chuyển dạ và bài tiết

thứ 7 estrogen vẫn tiếp tục tăng , còn

progesteron lại giảm dần, do đó làm

- YÕu tè c¬ häc: c¬ t/c gi·n tèi ®a, cã xu h íng co l¹i Khi thai xuèng cæ t/c, g©y fx tiÕt

6.2- Bài tiết và bài xuất

sữa:

- Tr ớc khi đẻ, estrogen,

progesteron ƯC tiết sữa Sau đẻ 2

HM này giảm thấp.

Prolactin phát huy t/d làm tuyến

vú tổng hợp và bài tiết sữa.

- Mút núm vú tạo fx tiết oxytoxin

co cơ trơn nang tuyến đẩy sữa

1.3- hoạt động sinh dục nam

1- 3.1- Cấu tạo d ơng vật:

Thể hang và thể xốp bao quanh niệu đạo, có những hốc máu và ĐM xoắn

1.3.2- C ¬ng

Khi KT, c¬ tr¬n cña §M co, kÐo

vßng chun gi·n ra, m¸u trµn vµo hèc m¸u C¸c c¬ xung quanh hèc m¸u co

lµm chÑt TM, m¸u kh«ng ra ® îc, lµm

d ¬ng vËt c ¬ng.

Khi bã c¬ gi·n, m¸u tho¸t ®i b»ng

® êng TM, d ¬ng vËt mÒm

1.3.3- Phóng tinh:

QT giao hợp, khoái cảm tới cực

điểm thì phóng tinh do cơ ngồi hang và hành hang co thắt nhịp nhàng  fóng tinh.

1.3.4- Điều hoà hoạt động SD nam:

C ơng và phóng tinh do trung

1.4 - dậy thì và suy giảm SD

nam:

1.4 1- Dậy thì:

Là mốc đánh dấu khả năng sinh sản.

- Tinh hoàn hoạt động bài tiết

HM và SX tinh trùng.

- Xuất hiện đặc tính SDục thứ phát.

- Tuổi dậy thì: 13-16.

1.4.2- Suy giảm sinh dục:

Hoạt động SD từ tuổi dậy thì

đến hết đời, song về già có giảm.