Giải phẫu và mô học cơ quan sinh dục nam

• kết hợp với ống tiết của túi tinh tạo thành ống phóng tinh1.5-2cm , đổ vào niệu đạo bởi 2 lỗ nhỏ nằm trên lồi tinh... Thừng tinh ống chứa các thành phần từ bìu qua ống bẹn  ổ bụngCấu

I GIẢI PHẪU & MÔ HỌC :

I Tinh hoàn (ngoại tiết: tiết ra tinh trùng)(nội tiết:có

Ống sinh tinh xoắn

Mào tinh hoàn hình chữ C :đầu, thân và đuôi (đầu trên và bờ

sau)

• Đầu : ống xuất cuộn lại 

tiểu thùy mào tinh ống

mào tinh (d=0.4mm, dài

6-7m)

• Thân: ống mào tinh cuộn

ngoằn ngoèo trong thân mào

tinh, ống lạc trên(mấu phụ

tinh hòan), dưới

• Đuôi : tiếp tục với ống dẫn

Ống dẫn tinh đuôi mào tinh đến lồi tinh

• rắn, màu trắng sáng,dài ~30cm,

d~2-3mm, lòng ống hẹp 0.5mm

• gồm 3 lớp : lớp áo ngoài, lớp cơ, lớp niêm mạc

• 6 đoạn : mào tinh, thừng tinh, ống bẹn, chậu

hông, sau bàng quang và trong tiền liệt tuyến

• Đoạn sau bàng quang khi đến cạnh túi

tinhbóng ống dẫn tinh, trong lòng gồm rất

nhiều túi

• kết hợp với ống tiết của túi tinh tạo thành ống phóng tinh(1.5-2cm) , đổ vào niệu đạo bởi 2 lỗ nhỏ nằm trên lồi tinh.

Túi tinh

• hai túi : dự trữ và góp

phần tạo nên tinh dịch.

• hình quả lê, dài ~ 5cm,

• liên quan phía trước là

bàng quang, phía sau là

trực tràng nên có thể

thăm khám túi tinh qua

trực tràng.

Lớp niêm mạc túi tinh là lớp TB giả tầng Lớp dưới niêm gồm mô liên

kết, được bao bọc bởi một lớp cơ mỏng

Thừng tinh ống chứa các thành phần từ bìu qua ống bẹn  ổ bụng

Cấu tạo: mạc tinh ngoài,cơ bìu & mạc

cơ bìu,mạc tinh trong

Thành phần trong :

• Ống dẫn tinh,

• ĐM tinh hoàn (L2-3 ) ở giữa tinh

hoàn&mào tinh hoàn,xung quanh

có đám rối tĩnh mạch hình dây leo

• đám rối thần kinh của ống dẫn tinh

• ĐM cơ bìu tách từ ĐM thượng vị

dưới đi trong thừng tinh cấp máu

cho cơ bìu

• ĐM ống dẫn tinh là nhánh ĐM rốn

cấp máu cho ống dẫn tinh , túi tinh,

ống phóng tinh

Tuyến tiền liệt dưới bàng quang và bọc chung quanh

niệu đạo sau (ngoại tiết tiết ra tinh dịch và nội tiết)

• 4cmx 3cmx2.5cm, 15-25gr

• ống tuyến tiền liệt :tinh dịch 

niệu đạo( rãnh 2 bên lồi tinh)

• nâng đỡ :dây chằng sau

xương mu(phía trước ), hoành

niệu dục(phía dưới)

• 5 thùy: trước, sau, giữa, bên

phải và bên trái (Lowsley)

• vùng ngoại vi, vùng chuyển

tiếp và vùng trung tâm.

Dương vật tạng cương và lớp bọc dương vật

• Vật hang : trụ dẹt, dài 15cm,

thu hẹp ở 2 đầu Phần sau

dính vào xương mu có cơ ngồi

hang

• Vật xốp: trụ dẹt, bên trong có

lỗ niệu đạo Phần sau phình to

thành hành dương vật Vật

xốp liên tiếp với tổ chức xốp

của quy đầu.

• Hai cơ hành xốp dính vào

nhau ở đường giữa như một

võng để vật xốp nằm trên

• cơ ngồi hang và hành xốp co

 máu sẽ dồn lên trước ở

trong các tạng cương và ngăn

không cho máu về tạo sự

cương dương vật.

Dương vật

Các lớp bao dương vật: Da,tổ chức dưới

da,mạc dương vật nông,mạc dương vật

sâu( mạch máu và thần kinh),bao trắng (

tunica albuginea): bao bọc chung quanh

vật hang và vật xốp

Mạch và thần kinh dương vật:

• ĐM nông: nhỏ,lớp tế bào dưới da, từ

ĐM thẹn ngoài,ĐM đáy chậu nông

• TM đều đổ vào TM lưng dương vật sâu.

• TK cung cấp cho dương vật gồm:

- TK lưng dương vật: tách từ TK thẹn

- TK hang dương vật: thuộc hệ thần kinh

tự chủ

ĐM nông : nhánh của ĐM thẹn ngoài và ĐM đáy chậu

nông

ĐM sâu : ĐM thừng tinh

TM bìu trước đổ về tĩnh mạch đùi, TM bìu sau đổ về TM

chậu trongThần kinh: bìu trước tach

từ TK chậu bẹn , bìu sau tách

từ TK thẹn

• Lớp bao tinh hoàn: do phúc mạc

bị lôi xuống khi tinh hoàn di

chuyển nên gồm 2 lá ( lá thành, lá

tạng) Lúc đầu phúc mạc thọc

xuống bìu thành một ống gọi là

ống phúc tinh mạc, sau đó ống

này bị bít dần khi trẻ sinh ra đời

nếu còn tồn tại sẽ gây ra thoát vị

bẹn gián tiếp

II SINH LÝ SINH SẢN NAM

1 Chức năng ngọai tiết của tinh hoàn:

b Chức năng của testosteron:

3.Điều hòa hoạt động tinh hoàn:

Chức năng ngọai tiết của tinh

hoàn (bắt đầu từ lúc dậy thì, kéo dài suốt đời)

• tinh nguyên bào(2,3 lớp ngoài

cùng)

• Tinh nguyên bào loại A 16 tinh

nguyên bào loại B tiến  nếp gấp

của tế bào Sertoli

• Khi trưởng thành, tinh nguyên bào

B  tinh bào I (gián phân giảm

nhiễm) tinh bào II tinh tử (23

NST)

• những tuần lễ sau, các tiền tinh

trùng được tế bào Setoli nuôi

dưỡng  tinh trùng

• Quá trình hình thành tinh trùng từ

tinh nguyên bào mất khoảng 74

ngày

• Tinh trùng được phóng thích khỏi

tế bào Sertoli vào lòng ống sinh

tinh

Hình dạng tinh trùng

• Đầu : thể cực đầu

(acrosome) , men

hyaluronidase, và men

tiêu hủy protein mạnh(vai

trò quan trọng trong việc

thụ tinh)

• Đuôi: chứa ti thể để cung

cấp năng lượng cho sự

chuyển động.

• Bình thường tinh trùng đi

theo đường thẳng với

vận tốc 1-4mm/ph

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự

tạo tinh trùng

• Testosteron (TB Leydig): sự trưởng thành

và phân chia của tế bào mầm để tạo tinh

trùng.

• LH (tuyến yên) kích thích TB Leydig tiết

Testosteron

• FSH (tuyến yên) kích thích tế bào Sertoli

biến đổi tinh nguyên bào thành tinh tử.

• Estrogen(TB Sertoli chuyển hóa

Testosteron dưới tác động của FSH): sự

tạo tinh trùng

• Androgen-binding protein(TB Sertoli), gắn

cả testosteron lẫn estrogen, đưa chúng

vào lòng ống sinh tinh, cung cấp cho các

tinh trùng đã trưởng thành.

• GH (Grow Hormone) và các Hormone

khác : sự chuyển hóa trong tinh hoàn

tinh nguyên bào phân chia

• -Nhiệt độ: 35oC Nhiệt độ cao  thoái hóa các tế bào trong ống sinh tinh Nếu tinh hoàn không xuống bìu qua ống bẹn mả nằm trong ổ bụng thì các ống sinh tinh sẽ thoái hóa gây vô sinh

• Số lượng và chất lượng tinh trùng: Mỗi ml tinh dịch chứa khoảng 100 triệu tinh trùng ( 35-120 triệu) Nếu dưới 20 triệu TT/ml, có khả năng bị vô sinh

• Nếu hình dạng hay tính di động bất thường cũng có thể gây vô sinh dù số lượng tinh trùng đủ

• Sau khi được tạo ra trong ống sinh tinh, tinh trùng đến mào tinh và hoàn toàn bất động Sau 18-24h, tinh trùng có khả năng di động nhưng vẫn còn các protein ức chế hoạt động tinh trùng cho đến khi phóng tinh

• Ở người trẻ, tinh hoàn tạo ra 120 triệu tinh trùng/ngày

• Tinh trùng bình thường hoạt động mạnh ở môi trường trung tính hay hơi kiềm , môi trường acid mạnh có thể làm cho tinh trùng chết

• Tinh trùng có thể sống nhiều tuần trong đường sinh dục nam nhưng chỉ sống 1-2 ngày trong đường sinh dục nữ

• Tinh dịch: được phóng ra lúc khoái cảm, gồm tinh trùng, chất tiết của túi tinh, tuyến tiền liệt, tuyến Cowper

Sự phóng tinh

• Sự phóng tinh là phản xạ của tủy sống

• gồm 2 giai đoạn: sự tiết tinh dịch vào ống niệu đạo (emission) và sự phóng tinh dịch ra khỏi

niệu đạo(ejaculation)

• Đường hướng tâm :

thụ thể tiếp xúc ở quy đầutủy lưng trên dây thần kinh thẹn trong và thần kinh hạ vị.

• Sự tiết tinh dịch là một phản xạ giao cảm

• Phản xạ phóng tính có trung tâm ở vùng tủy

lưng dưới và xương cùng trên, dây vận động từ S1-2 và thẹn trong

Chức năng nội tiêt của tinh hoàn

• Testosterone :5g/ngày

• Ở 2% testosterone tự do (có hoạt động)

• 98% gắn với albumin hay các globulin ( SHBG: sex

hormone binding globulin) Các SHBG ái lực kém hơn với estrogen

• tăng estrogen, hormon tuyến giáp giảm SHBG trong máu tăng testosteron hoạt động.

• Testosterone được chuyển hóa  2 chất:

dihydrotestosterone nhờ men 5-alpha-reductase

estrogen estradiol nhờ men aromatase (DHT là một

androgen cò hoạt lực mạnh hơn testosterone.)

Chức năng của testosteron

Điều hòa hoạt động tinh hoàn:

• GnRH(vùng dưới đồi)+++ tuyến yên

LH, FSH (1-3h/lần: vài phút)

• LH +++ TB leydig  Testosterone,

• FSH +++ ống sinh tinh  tinh trùng

• TB Sertoli tiết ra một chất ức chế lên

sự tiết FSH và GnRH

• Tâm lý: cũng ảnh hưởng lên GnRH

• HCG: từ nhau thai, giống LH, 

testosterone trong bào thai

• Trong giai đoạn thơ ấu, không đủ

GnRH  không đủ LH, FSH, không

có testosterone và sự tạo tinh

• Sau tuổi dậy thì, FSH và LH được

tiết ra suốt đời, do đó tinh trùng

được tạo lập suốt đời.

• Tuy nhiên phần lớn nam giới bắt đầu

suy giảm chức năng tình dục khoảng

tuổi 50 do giảm testosterone.