SỰ PHÁT TRIỂN của PHÔI TRONG TUẦN THỨ 3

Cung cấp các quá trình và giai đoạn trong sự phát triển phôi tuần thứ 3. Tài liệu dành cho các SV Y, các cán bộ giảng viên tại các trường ĐH Y Dược cả nước có nguồn tư liệu tham khảo để giảng dạy hiệu quả.

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA PHÔI

TRONG TUẦN THỨ 3

TS Bùi Võ Minh Hoàng

1

Sự phát triển phôi trong tuần thứ 2

 Sự làm tổ

 Sự hình thành phôi 2 lá

QUI LUẬT SỐ 2

- đĩa phôi 2 lá: thượng bì & hạ bì phôi.

- 2 túi noãn hoàng: nguyên phát & thứ phát.

- 2 lớp lá nuôi: tế bào & hợp bào.

- 2 khoang: ối & khoang ngoài phôi.

2

Mục tiêu

 Nêu khái niệm sự tạo phôi vị

 Mô tả sự tạo và vai trò của đường nguyên thủy

 Mô tả sự tạo dây sống

 Mô tả sự tạo nội bì, trung bì và ngoại bì

3

Khái niệm sự tạo phôi vị

 Quá trình biến đĩa phôi hai lá thành phôi ba lá

- phân chia và di chuyển các tế bào.

- xác định trục đầu - đuôi và các mặt phẳng đối

xứng hai bên.

- định vị các cấu trúc mầm hình thành các cơ quan

về sau.

4

Sự tạo phôi vị

 Sự tạo đường nguyên thủy

 Sự tạo 3 lá phôi

 Sự tạo dây sống

5

Sự tạo đường nguyên thủy (1)

6

( Nguồn: Langman’s Medical Embryology, 13 th edition)

(1) Rãnh nguyên thủy

(2) Hố nguyên thủy

(3) Nút nguyên thủy

Ngày 15

Sự tạo đường nguyên thủy (2)

7

(https://www.youtube.com/watch?v=ADlYn0ImTNg)

Vai trò của đường nguyên thủy

 Tạo trục đầu – đuôi và các mặt phẳng đối xứng hai bên.

 Là đường cho các tế bào thượng bì phôi di chuyển qua và hình thành nội bì và trung bì.

8

Tiến triển của đường nguyên thủy

 Ngày 14 – 15: khoảng 1/2 chiều dài phôi.

 Sau đó: rút ngắn theo hướng đầu – đuôi.

 Ngày 22: khoảng 10 – 20% chiều dài phôi.

 Khoảng ngày 26: biến mất.

9

U quái vùng cùng – cụt

(Scrococcygeal teratoma)

10

( Nguồn: The developing Human Clinically Oriented Embryology, 10 th edition)

 1/35,000 – 1/40,000 trường hợp sinh còn sống

 Thường ở bé gái (Nữ: Nam = 3:1 – 4:1)

 Đa số lành tính

 Cơ chế bệnh sinh: tồn tại đường nguyên thủy

 Chẩn đoán qua siêu âm

 Phẫu thuật cắt bỏ bướu sau sinh với tiên lượng tốt

Sự tạo 3 lá phôi (1)

11

( Nguồn: Langman’s Medical Embryology, 13 th edition)

Ngày 16

Sự tạo 3 lá phôi (2)

12

( Nguồn: Larsen’s Human Embryology, 5 th edition)

Sự tạo 3 lá phôi (3)

13

( Nguồn: Larsen’s Human Embryology, 5 th edition)

• Thượng bì phôi -> 3 lá mầm phôi (ngoại bì, trung bì và nội bì)

• Mỗi lá mầm sẽ biệt hóa thành các mô và cơ quan chuyên biệt

Sự tạo dây sống (1)

14

 Tấm trước dây sống: nằm giữa dây sống và màng hầu, do tế bào trung bì phôi di cư từ nút nguyên thủy hướng phía cực đầu tạo nên

 Ống nguyên sống: do tế bào tiền dây sống di chuyển từ nút

nguyên thủy đến tấm trước dây sống tạo nên

 Tấm dây sống

 Dây sống

- Động vật: cơ quan chống đỡ của cơ thể

- Người: nhân tủy của đĩa gian đốt sống (phôi & sơ sinh), có vai trò trong kích thích tạo tấm thần kinh và các đốt sống

Sự tạo dây sống (2)

15

( Nguồn: Langman’s Medical Embryology, 13 th edition)

Ngày 17 Ống thần kinh – ruột

Sự tạo dây sống (3)

16

(https://www.youtube.com/watch?v=x-p_ZkhqZ0M)

Sự tạo dây sống (4)

17

(https://www.youtube.com/watch?v=sUuX-4fEF3A)

Sự tạo trung bì

18

 Trung bì cận trục

 Trung bì ( tấm) bên

- trung bì lá thành

- trung bì lá tạng

 Trung bì trung gian

( Nguồn: The developing Human Clinically Oriented Embryology, 10 th edition)

Tự lượng giá

19

Sự tạo phôi vị là quá trình hình thành:

A Đĩa phôi hai lá

B Đĩa phôi ba lá

C Bánh nhau

D Ngoại bì

E Nội bì

Tế bào thượng bì phôi là nguồn gốc của:

A Thượng bì

B Hạ bì

C Ngoại bì

D Trung bì và Nội bì

E Cả hai C và D

Tự lượng giá

20

(3) Màng hầu

(4) Nội bì

(9) Màng nhớp

Chi tiết số dưới đây là gì?

(2): ………

(5): ………

(7): ………

(10): ………