Những đứa con trong gia đình - văn học 12

Ý nghĩa nhan đề Gia đình Việt: đau thương mà anh dũng, có truyền thống đoàn kết, yêu nước và cách mạng  Dân tộc Việt Nam: muôn người như một, đoàn kết chiến đấu, đánh đuổi kẻ thù, giải

NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

I TÌM HIỂU CHUNG

A Tác giả

Là cây bút hàng đầu của văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì kháng chiến

chống Mĩ

Đề tài sáng tác: người dân Nam Bộ trong kháng chiến

B Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác

Tác phẩm được viết ngay trong những ngày chiến đấu ác liệt (1966)

Ý nghĩa nhan đề

Gia đình Việt: đau thương mà anh dũng, có truyền thống đoàn kết, yêu nước

và cách mạng  Dân tộc Việt Nam: muôn người như một, đoàn kết chiến đấu,

đánh đuổi kẻ thù, giải phóng quê hương

Tình huống

 Việt bị thương, nằm lại chiến trường, nhiều lần ngất đi tỉnh lại

Trần thuật theo dòng ý thức của nhân vật

 Ý nghĩa:

Vừa thuật kể vừa khắc họa tính cách nhân vật

Kể qua con mắt, tấm lòng và bằng ngôn ngữ, giọng điệu riêng của nhân

vật

 Hấp dẫn

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

A Truyền thống gia đình

Đặc điểm chung

 Gan góc, dũng cảm, khao khát được chiến đấu giết giặc

 Căm thù giặc sâu sắc

 Giàu tình nghĩa, thủy chung, son sắt với quê hương, cách mạng

Biểu hiện ở thế hệ cha ông

 Mẹ Việt: kìm nén đau thương; che chở đàn con; luôn tranh đấu

Tiêu biểu cho người phụ nữ Nam Bộ trong kháng chiến

 Chú Năm: ghi lại trang sử gia đình; chất phác; ciàu tình cảm

Là khúc thượng nguồn trong dòng sông truyền thống

B Hai chị em Chiến và Việt

Chiến

a Rất giống mẹ trong ngoại hình và tính cách

 Thân người to, chắc nịch, hai bắp tay tròn vo, sạm nắng

 Lo liệu, toan tính việc nhà…

b Yêu nước, căm thù giặc, gan góc, kiên định

 Giành đi bộ đội trước em

 Coi việc đi đánh giặc là lẽ sống

 Quyết sống chết với kẻ thù

c Đảm đang, tháo vát

 Luôn nhường nhịn em

 Lo toan, quán xuyến việc nhà

d Ngây thơ, nữ tính

Thưa với anh cán bộ huyện:

 Nó là em tôi mà cái gì cũng giành

 Đến Tết này nó mới được mười tám

Phù hợp với tâm lí của một thiếu nữ

Chiến điển hình cho người phụ nữ Nam Bộ nói riêng và người dân Nam Bộ

nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ: giàu tình nghĩa, thủy chung

với quê hương, với cách mạng, căm thù giặc sâu sắc, khao khát được chiến

đấu giết giặc

Việt

a Là một chàng trai vô tư, hồn nhiên

 Hay giành phần hơn với chị

 Phó thác việc nhà cho chị

 Sợ ma

b Là một chiến sĩ dũng cảm, anh hùng

 Chưa đủ tuổi vẫn xin tòng quân

 Ra trận chiến đấu dũng cảm

 Gan góc, quả cảm

 Luôn trong tư thế chiến đấu

c Biết yêu thương và biết căm thù

 Thương yêu người thân

 Thù quân giặc

Việt tiêu biểu cho tình yêu gia đình, quê hương, đất nước, tinh thần chiến

đấu quả cảm, khí phách anh hùng của những chàng trai vùng đồng bằng

sông Cửu Long trong kháng chiến chống Mĩ

III TỔNG KẾT

A Nội dung

Truyện kể về những người con trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền

thống yêu nước, căm thù giặc, thủy chung son sắt với quê hương, cách mạng

Sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền

thống gia đình với truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn

cho con người Việt Nam trong kháng chiến chống Mĩ

B Nghệ thuật

Trần thuật qua dòng hồi tưởng của nhân vật, khắc họa tính cách và miêu tả tâm

lí sắc sảo; ngôn ngữ phong phú, góc cạnh và đậm chất Nam Bộ

IV MỘT SỐ ĐỀ LÀM VĂN VÀ GỢI Ý LÀM BÀI

Đề 1: Phân tích nhân vật Chiến trong truyện ngắn “Những đứa con trong

gia đình”

Các em cần diễn đạt thành bài văn mạch lạc, logic, có bố cục rõ ràng, không

sai lỗi chính tả Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm

bảo những ý cơ bản sau:

Mở bài: giới thiệu về tác giả, tác phẩm và nhân vật Chiến

Thân bài: phân tích cụ thể những đặc điểm về ngoại hình, tính cách của

nhân vật (Kèm dẫn chứng)

Rất giống mẹ trong ngoại hình và tính cách

 Thân người to, chắc nịch, hai bắp tay tròn vo, sạm nắng

 Lo liệu, toan tính việc nhà…

Yêu nước, căm thù giặc, gan góc, kiên định

 Giành đi bộ đội trước em

 Coi việc đi đánh giặc là lẽ sống

 Quyết sống chết với kẻ thù

Đảm đang, tháo vát:

 Luôn nhường nhịn em

 Lo toan, quán xuyến việc nhà

Ngây thơ, nữ tính

Kết bài: nhận xét chung và cảm nghĩ về nhân vật:

Chiến điển hình cho người phụ nữ Nam Bộ nói riêng và người dân Nam Bộ

nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ: giàu tình nghĩa, thủy chung với

quê hương, với cách mạng, căm thù giặc sâu sắc, khao khát được chiến đấu

giết giặc

Đề 2: Phân tích và so sánh những điểm giống vá khác nhau trong tính

cách nhân vật Chiến và Việt

Các em cần diễn đạt thành bài văn mạch lạc, logic, có bố cục rõ ràng, không

sai lỗi chính tả Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm

bảo những ý cơ bản sau:

Mở bài:

Giới thiệu khái quát về tác phẩm

Hai nhân vật có rất nhiều nết giống nhau vì họ la hai chị em ruột Tuy nhiên ở

mỗi nhân vật có nét riêng của mỗi người

Thân bài

Những nét tính cách chung

 Thương cha thương mẹ, căm thù giặc sâu sắc, cùng một ước nguyện được

cầm súng đánh giặc trả thù cho ba, má

 Hai chị em đều là những chiến sĩ dũng cảm, gan góc và từng lập được

nhiều chiến công;

 Hai chị em còn rất trẻ , hơn nhau 1 tuổi (chị 18, em 17) Vì thế ở hai nhân

vật này có những nét rất trẻ con

Những nét riêng giữa hai chị em:

Tài nghệ của Nguyễn Thi trong xây dựng nhân vật là đã tạo ra những nét

riêng của hai nhân vật này Mỗi người một vẻ, không lẫn với nhau được

 Chị: kiên trì ngồi đánh vần cuốn sổ gia đình của chú Năm

 Việt hiếu động, chỉ thích bắt ếch, câu cá, bắn chim, lúc nào cũng có cái ná

thun trong mình

 Là chị nên Chiến tuy chưa hết tính trẻ con, có lúc cũng tranh với em, nhưng

cũng có lúc lại biết nhường nhịn em; tuy nhiên khi ghi tên tòng quân thì

Chiến nhất định không nhường em

 Việt: hiếu thắng, còn trẻ con hơn nên không chịu nhường

 Chiến là cô gái đảm đang tháo vát, sớm biết lo nghĩ Vả lại cha mẹ mất cả,

là người chị lớn, phải sớm làm chủ gia đình Vì thế ở Chiến có cái gì đó tỏ

ra khôn ngoan, già dặn trước tuổi

 Công việc trong gia đình Việt đều phó mặc tất cả cho chị Chiến, nghe chị

bàn việc gia đình thì cứ ừ ào cho qua Việt còn trẻ con quá nên đã đi bộ đội

rồi mà vẫn dắt theo ná thun, yêu quý chị mà cứ giữ kín vì sợ mất chị, đánh

giặc không sợ chết mà lại sợ ma, khi gặp lại đồng đội thì vừa khóc vừa

cười…

Kết bài:

Tóm lại hai nhân vật Việt và Chiến đúng là có nhiều đức tính giống nhau,

nhưng đồng thời lại là hai cá tính khác nhau Tuy thế cả hai đều rất đáng yêu,

dễ mến Hai nhân vật để lại ấn tượng đậm nét trong lòng ngưòi đọc

Nhận xét: Nguyễn Thi rất tinh tế, sắc sảo trong bút pháp xây dựng nhân vật,

tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn người đọc

Đề 3: Trong truyện ngắn “Những đứa con trong gia đình”, nhân vật chú

Năm đã nói: “Chuyện gia đình ta nó cũng dài như sông, để rồi chú sẽ chia

cho mỗi người một khúc mà ghi vào đó” Hãy phân tích và chứng minh

rằng, trong truyện ngắn nói trên đã có một dòng sông truyền thống gia

đình liên tục chảy từ những thế hệ cha anh đến đời chị em Chiến Việt

Giải thích câu nói của chú Năm

Nguyễn Thi ví chuyện gia đình ta cũng dài như dòng sông là muốn nhấn mạnh

sự trôi chảy, sự tiếp nối của mỗi gia đình cũng như dòng sông vậy Nếu sông

có khúc trên khúc dưới, thì gia đình có thế hệ già, thế hệ trẻ Sự kế tục và tiếp

nối ấy chúng ta gọi là truyền thống Mỗi con người, mỗi đời người trong một gia

đình phải là một khúc sông trong một dòng sông truyền thống

Mỗi người chỉ được gọi là thành viên trong gia đình với những ai đã ghi được,

đã làm nên được khúc sông của mình trong cái dòng sông truyền thống gia đình

ấy Có nghĩa là, con không chỉ là sự tiếp nối huyết thống mà quan trọng hơn

còn là sự tiếp nối một truyền thống

Hơn nữa ta không thể hiểu khúc sông sau của một dòng sông nếu không hiểu

ngọn nguồn đã sinh ra nó Cũng như vậy, ta chỉ có thể hiểu về những đứa con

của một gia đình khi và chỉ khi đã hiểu ít nhiều về chính cái truyền thống gia

đình đã sinh ra những đứa con ấy

Phân tích và chứng minh

Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình thực sự đã có một dòng sông

của truyền thống gia đình Dòng sông ấy liên tục chảy từ thế hệ cha anh đến

thế hệ những chiến sĩ trẻ anh hùng thời chống Mĩ

Những phẩm chất chung

Yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, thủy chung son sắt với quê hương, cách

mạng Ở họ luôn có sự hòa quyện giữa giữa tình cảm gia đình với tình yêu đất

nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc Và chính sự hòa

quyện ấy đã tạo nên sức mạnh to lớn của con người Việt Nam, của dân tộc Việt

Nam thời đánh Mĩ

Có những nét riêng đem đến vẻ đẹp phong phú đa dạng của con người

miền Nam thời đánh Mĩ

Chú Năm

Đối với chị em Chiến và Việt, chú Năm chính là khúc thượng nguồn, là nơi kết

tinh đầy đủ nhất truyền thống gia đình Chú là một người nông dân Nam bộ,

thật thà bộc trực vui tính và giàu tình cảm

Người đọc ấn tượng sau đậm về chú Năm vì:

 Chú là người lao động chất phác “chú vốn đi bè cũng ham sông ham bến”

 Chú Năm đậm chất Nam bộ

 Chú là người giàu tình cảm

→Chú Năm đại diện cho truyền thống và luôn có ý thức tự hào và lưu giữ

truyền thống

 Chú còn có cả một cuốn sổ gia đình

Má Việt

Má cũng là một hiện thân của truyền thống và là một hình tượng mạng đậm dấu

ấn riêng của phong cách Nguyễn Thi:

Là một người mẹ chắc khỏe về thể chất và mạnh mẽ về tinh thần:

 Ngoại hình của má: Cái gáy đo đỏ, đôi vai lực lưỡng, chiếc nón rách, tấm

áo bà ba đẫm mồ hôi đã đen lại không con thấy bạc; dư sức một mình rinh

thúng lúa từ dưới thuyền đặt lên giường ngủ Đó là chân dung của mẹ

 Tần tảo xốc vác thương chồng thương con

 Gan góc

 Căm thù giặc sâu sắc, biết ghìm nén, biết vượt lên đau thương để sống và

chiến đấu

→Một hình ảnh, một truyền thống như thế, tác giả muốn phải là bất tử, cho

dù con người cụ thể có phải hi sinh Người mẹ ngã xuống, nhưng dòng sông

truyền thống kia vẫn chảy Và hình ảnh của mẹ lại hiện về qua những đứa

con của mẹ

Chị em Chiến và Việt

 Điểm giống nhau

 Là con em của một gia đình cách mạng giàu truyền thống anh hùng, ông

bà ba má đều bị sát hại

 Cả hai em đều có một mối thù chất chứa trong lòng, đều nung nấu ước

nguyện lên đường đánh giặc trả thù cho gia đình và quê hương

 Cả hai chị em cũng gan góc

 Cả hai chị em vẫn còn nét hồn nhiên ngây thơ

 Điểm riêng về cá tính: Chiến có nét mới của thế hệ sau trưởng thành và lo

lắng, xốc vác, Việt còn ngây thơ trẻ con hơn

Trường học Trực tuyến Sài Gòn (iss.edu.vn) có hơn 800 bài giảng trực tuyến thể hiện

đầy đủ nội dung chương trình THPT do Bộ Giáo dục - Đào tạo qui định cho 8 môn học

Toán - Lý - Hóa - Sinh -Văn - Sử - Địa -Tiếng Anh của ba lớp 10 - 11 - 12

Các bài giảng chuẩn kiến thức được trình bày sinh động sẽ là những lĩnh vực kiến

thức mới mẻ và đầy màu sắc cuốn hút sự tìm tòi, khám phá của học sinh Bên cạnh

đó, mức học phí thấp: 50.000VND/1 môn/học kì, dễ dàng truy cập sẽ tạo điều kiện tốt

nhất để các em đến với bài giảng của Trường

Trường học Trực tuyến Sài Gòn - "Học dễ hơn, hiểu bài hơn"!