Mở đầuLí do lựa chọn đề tài Đổi mới phương pháp đọc văn đã và đang mở ra cho người dạy và người họcnhững cơ hội khám phá, tiếp cận tác phẩm đúng với quan niệm văn bản văn học làmột “cấu
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẦN HỌC SINH VẬN DỤNG TRI THỨC LIÊN NGÀNH VĂN HÓA VÀ ĐIỆN ẢNH TRONG TIẾP NHẬN
Người thực hiện: Mai Thị Huyền Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Ngữ văn
Trang 2THANH HÓA NĂM 2016
MỤC LỤC
1 Mở đầu……… 2
Lí do chọn đề tài ……… 2
Mục đích nghiên cứu ……… 3
Đối tượng nghiên cứu ……… 3
Phương pháp nghiên cứu ……… 4
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm ……… 5
2.1 Cơ sở lí luận ……… 5
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm …… 7
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề ……… 8
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường ……… 16
3 Kết luận, kiến nghị ……… 18
Tài liệu tham khảo ……… 19
Phụ lục ……… 20
Trang 31 Mở đầu
Lí do lựa chọn đề tài
Đổi mới phương pháp đọc văn đã và đang mở ra cho người dạy và người họcnhững cơ hội khám phá, tiếp cận tác phẩm đúng với quan niệm văn bản văn học làmột “cấu trúc ngôn từ động”, một “kết cấu vẫy gọi” liên tục sản sinh các lớp nghĩa.Tiếp cận tác phẩm văn học giai đoạn 1945 – 1975 vừa có những thuận lợi cơbản do yếu tố thời đại như: khuynh hướng thẩm mỹ, loại hình tác giả, phong cáchthời đại, quan niệm nghệ thuật về con người chi phối khá thống nhất Nhưng,những tiền đề tưởng như thuận lợi ấy đôi khi lại tạo nên lối mòn trong tư duy, hạnchế sự sáng tạo, nhất là ở một bô phận giáo viên dạy văn Giờ học văn vì thế rất dễtrở nên nhàm chán, mòn sáo
Nghiên cứu phê bình văn học đang phát triển nở rộ Nhiều trường phái phê bình lí luận văn học phát triển tạo nên những bước tiến đột phá trong việc tiếp tiếp cận một tác phẩm văn chương Trong đó các hướng nghiên cứu như: thi pháp học trở thành một hướng nghiên cứu có sức hấp dẫn lớn; hướng nghiên cứu liên môn, liên ngành đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận Bởi suy đến cùng, văn học
là một phần của văn hóa, mọi thành tố của sáng tạo nghệ thuật chân chính không thể không hình thành trong một môi trường văn hóa cụ thể và đến lượt mình, tác phẩm nghệ thuật sẽ làm thăng hoa các giá trị văn hóa tinh túy của dân tộc và thời đại
Trang 4Truyện ngắn Những đứa con trong gia đình là một thiên truyện hấp dẫn nhưng
do yêu cầu thời lượng chương trình nên sách giáo khoa chỉ trích dẫn một phần cuốitác phẩm cho phần đọc-hiểu ở lớp Đây là một khó khăn đối với việc dạy và họccủa giáo viên và học sinh hiện nay Ngoài những học sinh học theo Khối C có ýthức tự giác tìm đọc trọn vẹn tác phẩm và phân tích trích đoạn trong tính chỉnh thểcủa văn bản truyện thì phần lớn học sinh không hoặc chưa có cơ hội tiếp cận trọnvẹn tác phẩm Thậm chí một số giáo viên trẻ cũng rơi và tình trạng chỉ tìm hiểunhững gì đóng khung trong sách giáo khoa Hệ lụy trên dẫn tới việc người học vàngười dạy chưa thấy hết được giá trị sâu sắc của tác phẩm
Xuất phát từ lí do kể trên, chúng tôi đề xuất thêm hướng tiếp cận mới, hướngdẫn học sinh vận dụng tri thức liên ngành văn hóa và điện ảnh trong tiếp nhậntruyện ngắn “Những đứa con trong gia đình” của nhà văn Nguyễn Thi, hầu mong
bổ sung cách tiếp cận để giải quyết những bất cập trong giờ đọc văn ở nhà trườngphổ thông hiện nay
Đối tượng nghiên cứu
Trang 5Giáo viên dạy Ngữ văn trường THPT Nga Sơn, bao gồm cả những giáo viêntrẻ, hạn chế về kinh nghiệm công tác và những giáo viên đã có thâm niên công tác,
có thành tích đã được ghi nhận trong quá trình giảng dạy
Đối tượng học sinh khối 12, ban cơ bản, năm học 2015- 2016, được chia thànhhai nhóm thuộc hai lớp học 12A sử dụng phương pháp dạy học tích hợp tri thứcliên ngành và 12B sử dụng lối dạy học truyền thống
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: nghiên cứu, tham khảo cáctài liệu dạy học liên môn, liên ngành, các tài liệu về văn hóa và điện ảnh, tài liệu
tham khảo về tác giả Nguyễn Thi và truyện ngắn Những đứa con trong gia đình.
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: khảo sát và thi thập
thông tin về quá trình dạy học truyện ngắn Những đứa con trong gia đình của
Nguyễn Thi trong thực tế giảng dạy tại trường THPT Nga Sơn và một số trườngbạn
Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: thống kê, xử lý kết quả học tập của họcsinh thuộc hai nhóm đối tượng nghiên cứu để rút ra kết luận sư phạm
Trang 62 Nội dung sáng kiến
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến
Nghiên cứu văn hóa học là một khuynh hướng mới rất sôi động trong khoahọc nhân văn trên thế giới từ những năm 60 của thế kỉ Ở nước ta, kể từ khi đấtnước Đổi mới, tư duy, phương pháp nghiên cứu khoa học văn học đã tiếp thunhững thành tựu nghiên cứu của thế giới để đổi mới căn bản hướng nghiên cứukhoa học nhân văn
Bởi thế, việc sử dụng cái nhìn văn hóa thích hợp sẽ hiểu văn học sâu hơn.Nghiên cứu văn học trong tầm nhìn văn hóa đã mở ra các hướng như: định hướngnghiên cứu thi pháp văn hóa, bao gồm thi pháp đối thoại và thi pháp cacnaval kiểuM.Bakhtin, nghiên cứu mẫu gốc huyền thoại kiểu Northrop Frye các tác giảnghiên cứu theo hướng này tiêu biểu có Trần Đình Sử, Đỗ Đức Hiếu, Đỗ Lai Thúy.Hướng nghiên cứu thứ hai là nghiên cứu mối quan hệ văn học với các truyền thốngvăn hóa, tôn giáo, chẳng hạn văn học với Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo tiêu biểu
có các nhà nghiên cứu như Trần Đình Hượu, Trần Ngọc Vương, Phan Ngọc, TrầnNho Thìn Hướng tiếp cận tác phẩm văn học dưới góc nhìn văn hóa vừa trả lại chovăn học những giá trị đặc thù của bộ môn vừa là một hướng nghiên cứu mở Dựavào đặc trưng thẩm mĩ của văn chương và tầm đón đợi của người đọc, văn bản vănhọc sẽ trở thành tác phẩm khi người đọc trở thành người đồng sáng tạo với tác giảtrên cơ sở gặp gỡ của các giá trị văn hóa
Đặc trưng của mỗi loại hình nghệ thuật, xét cho cùng, đều bắt nguồn từphương tiện nghệ thuật, hay ngôn ngữ nghệ thuật mà nó sở hữu Hội họa “nói”
Trang 7bằng đường nét , bằng màu sắc; âm nhạc “nói” bằng âm thanh và tiết tấu; vũ đạo
“nói” bằng hình thể và động tác tay, chân; sân khấu “nói” bằng diễn xuất và lờithoại của diễn viên Các phương tiện để “nói” này khác biệt nhau về tính chất,công năng và hiệu quả Trong “đại gia đình” nghệ thuật, không có một loại hìnhnào hoàn toàn sử dụng cùng ngôn ngữ với loại hình khác, cho nên mới “mỗi ngườimột vẻ” hoàn toàn khác nhau Văn học và điện ảnh cũng không nằm ngoài quy luậtnày
Điện ảnh không thể tồn tại nếu không có văn chương, đó là điều chắc chắn.Phim không thể thành hình nếu không có cốt truyện, nhân vật và tình huống, xungđột - tất cả những yếu tố này đều học từ văn chương Kịch bản điện ảnh thực racũng chính là văn bản văn chương dưới một dạng trình bày đặc biệt Tiểu thuyết làchuyện kể, làm phim cũng là kể chuyện Phim chính là thế giới chuyện kể vănchương hiện hình
Nói đến ảnh hưởng của điện ảnh đến văn chương, cũng không thể bỏ qua sự
xâm nhập của kỹ thuật “montage” từ khâu ráp phim sang văn bản văn chương Các
nhà văn đã học từ điện ảnh cách dán ghép các đoạn văn như là người ta ghép phim vậy Với thủ pháp này, nhà văn có thể xáo trộn các biến cố và lắp ghépchúng không theo trình tự thời gian, các biến cố xa được đặt cạnh các biến cố gần,hai câu chuyện của những nhân vật khác nhau lại được đặt cạnh nhau và đồng thờivới nó là sự di chuyển các điểm nhìn
cắt-Ngoài ra, trong tác phẩm, nhà văn thường cũng sử dụng thủ pháp cảnh phục
hiện (flashback) Đó là những cảnh tái hiện hình ảnh quá khứ, cảnh thuật lại bằng
hình ảnh những hành động, những hoài niệm hoặc giải thích những sự việc mànhân vật đã trải qua trong quá khứ có mối liên hệ nhân quả với hiện tại Đây là mộtthủ pháp sáng tác phổ biến được áp dụng trong văn chương và điện ảnh; tươngphản với cảnh phục hiện là “cảnh vị lai” (flash-foward, flash-ahead)
Trang 8Như vậy, có thể nói, điện ảnh đã đem lại cho văn chương một “bộ mặt mới”,khi mà các nhà văn ngày càng muốn thể nghiệm mình cùng điện ảnh.
Vì thế, việc vận dụng kiến thức văn hóa và điện ảnh trong hướng dẫn học sinhđọc hiểu tác phẩm văn học không phải là hướng đọc hiểu theo trào lưu, theo mốt
mà là một hướng tiếp cận có cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Ở chương trình môn Ngữ văn lớp 12, truyện Những đứa con trong gia đình
của nhà văn Nguyễn Thi đã được các nhà soạn sách định hướng cách học và cáchdạy qua hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài và Sách giáo viên Tính từ khi truyệnđược đưa vào sách giáo khoa Cải cách đến Sách phân ban (Ban KHTN và BanKHXH&NV), truyện được định hướng tiếp cận từ góc độ xã hội học, phong cáchtác giả, thi pháp học và phong cách thời đại Riêng đối với đề tài này, chúng tôi đềxuất hướng tiếp cận mới
Qua các tiết dự giờ của đồng nghiệp (dự giờ thao giảng định kì, dự giờ Thanhtra toàn diện, dự giờ Hội thi giáo viên giỏi cấp tỉnh), chúng tôi nhận thấy các giáoviên bộc lộ một số hạn chế khi định hướng học sinh học tập qua những câu hỏi sáchgiáo khoa Những hạn chế dễ thấy trong các tiết dạy là người dạy lệ thuộc quá lớnvào cách định hướng của sách giáo khoa dẫn đến việc phân bố nội dung cần tiếpcận không hợp lí giữa tiết 01 và tiết 02 Giáo viên có thói quen ở tiết 01 dừng lại ởcâu hỏi về điểm nhìn trần thuật Tiết 02 tổ chức học sinh so sánh điểm giống vàkhác nhau về tính cách của hai chị em Chiến và Việt Và khi dừng lại theo các tiểumục như trên, giờ dạy thường rơi tình trạng là hết kiến thức dạy nhưng còn thừathời gian Giáo viên dạy tiết 01 lấn kiến thức sang phần tiết 02 và ngược lại, giáoviên thường dạy lại kiến thức của tiết 01 ở tiết 02 Cá biệt, một số giáo viên thiếukiến thức và kĩ năng dẫn đến hiện tượng biến giờ đọc văn sang hướng tiếp cận xãhội học dung tục
Trang 9Nhiệm vụ, đối tượng và phạm vị của đề tài là: “Hướng dẫn học sinh vận dụng
tri thức liên ngành văn hóa và điện ảnh trong tiếp nhận truyện ngắn Những đứa con
trong gia đình của Nguyễn Thi” Hướng tiếp cận này không loại trừ các định hướng
tiếp cận đã có Với đặc thù của bộ môn khoa học về văn học, sự giao thoa giữa cácphương pháp là điều không thể loại bỏ Và tham vọng của đề tài là góp phần bổ
sung và giải quyết một số tồn tại của giờ đọc - hiểu truyện ngắn Những đứa con
trong gia đình trong chương trình sách giáo khoa hiện hành
2.3 Giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
Những đứa con trong gia đình là tác phẩm xuất sắc của nhà văn liệt sỹ Nguyễn
Thi và cũng là một trong những thiên truyện ngắn tiêu biểu của văn học thời chống
Mỹ Việc tác phẩm tiếp tục được đưa vào chương trình môn Ngữ văn trong lần thayđổi sách vừa qua chứng tỏ giá trị tự thân của tác phẩm đủ sức gây xúc động cho cácthế hệ độc giả, nhất là đối tượng bạn đọc là những học sinh lớp 12 có cùng lứa tuổivới những người con thân yêu của mảnh đất Thành đồng của Tổ quốc trong nhữngnăm tháng hào hùng đã qua.Và cũng thêm một lần các em học sinh có cơ hội “đốichứng” để chuẩn bị bước vào đời với những hoài bão, dự định, những ước mơ và lẽ
sống của thế hệ mình Những đứa con trong gia đình được nhà văn Nguyễn Thi
hoàn thành vào tháng 2 năm 1966 Nếu lấy mốc ngày 08/03/1965 đế quốc Mỹ ồ ạt
đổ quân vào nước ta tiến hành cuộc Chiến tranh Cục bộ ở miền Nam và nhữngdòng nhật kí chiến trường nhà văn để lại, bạn đọc hôm nay mới thấy hết đượckhông khí hào hùng trước cuộc chạm trán đầy thử thách của dân tộc ta trong những
ngày lịch sử đó Thiên truyện đã ra đời trong những ngày tháng “sôi sục, nghiêm
trang, nghiêm trọng, lo lắng, quyết liệt, hào hứng, hào hùng: dân tộc ta bước vào cuộc chạm trán mất còn trực tiếp với đế quốc Mỹ” (Nguyên Ngọc) Tác phẩm đươc
viết trong khói lửa chiến tranh nhưng phải chỉ là tác phẩm minh họa hay nhữngtrang nhật kí chiến trường ghi vội mà đã trở thành một truyện ngắn đặc sắc làm
Trang 10rung động trái tim bao thế hệ bạn đọc Nguyễn Thi đã gặp gỡ với thi pháp dòngtruyện ngắn viết theo dòng ý thức của văn học phương Tây hiện đại, vận dụng cácthủ pháp điện ảnh hiện đại, kết hợp với góc nhìn cuộc chiến tranh dưới góc độ vănhóa để viết nên thiên truyện Người nghệ sỹ - chiến sỹ ấy đã cầm bút không chỉ với
tư cách một người lính, một nhà văn chiến trường mà còn với tư cách, tâm thế mộtnhà văn hóa viết về chiến tranh, đối thoại với thời đại bằng tiếng nói của những giátrị bất diệt, trường tồn của dân tộc - giá trị văn hóa truyền thống Vì thế, trong giờđọc văn, công việc đầu tiên của người giáo viên là đưa người học sống lại khôngkhí hào hùng, quyết liệt về cuộc đối đầu sống còn của dân tộc trong những thángnăm đánh Mỹ Tiếp đó, việc định hướng học sinh giải nghĩa nhan đề tác phẩmkhông chỉ dừng lại ở lớp nghĩa tường minh: nhan đề cho chúng ta biết đối tượng
mà nhà văn miêu tả là câu chuyện anh hùng của các thành viên trong một gia đìnhNam Bộ kháng chiến Hơn thế, qua nhan đề, tác giả còn hé mở cho người đọc(chính tác giả cũng là một độc giả đặc biệt) một tâm thế tiếp nhận, một cách lí giải
về sức mạnh của đồng bào, của dân tộc ta dưới góc nhìn văn hóa gia đình Từ câuchuyện của một gia đình, người đọc hình dung ra câu chuyện của một đất nước,một dân tộc; từ câu chuyện của một thời đại, bạn đọc nhận diện được tầm vóc lịch
sử, bản sắc dân tộc của cộng đồng năm mươi tư dân tộc anh em sống trên lãnh thổViệt Nam với một truyền thống lâu đời giữ nước đi liền với dựng nước Đó là một
đất nước “Lớp cha trước lớp con sau/Đã thành đồng chí chung câu quân hành” (Tố
Hữu) Bởi từ rất lâu, trong cộng đồng dân tộc Việt Nam, gia đình chính là hạt nhânvăn hóa của dân tộc Chưa và sẽ không một kẻ thù nào chia rẽ được dân tộc ta khichúng ta biết giữ gìn, phát huy được sức mạnh, tình đoàn kết thân tộc, giữ được cáigốc văn hóa Chính giá trị văn hóa truyền thống đã trở thành sức mạnh vô địch, sứcmạnh Việt Nam chống lại mọi âm mưu đồng hóa và tiêu diệt của các nước đế quốc
từ xưa đến nay
Trang 11Dưới góc nhìn văn hóa, qua một truyện ngắn Nguyễn Thi giúp người đọc “gặpgỡ” được rất nhiều thành viên trong gia đình Việt Đó là thím Năm, ông nội, bà nội,thằng Hai con chú Năm, ba, má và chị em Việt Mỗi nhân vật dù chỉ được giớithiệu thoáng qua trong một vài câu văn nhưng ở đó tính cách và số phận hiện lênrất sắc nét, độc đáo Đó là một tập thể nhân vật vừa đa dạng về lứa tuổi, khác nhau
về giới tính nhưng họ có điểm chung là yêu gia đình, yêu quê hương sâu sắc, yêucách mạng và có mối thù sâu nặng với giặc Mỹ Ở họ có sự nối tiếp, kế thừa vàphát triển Thế hệ sau noi gương và nối gót thế hệ trước, và thế hệ cha anh đặt trọnniềm tin, hi vọng vào cháu con Thế hệ trước in dấu lên con cháu từ ngoại hình đếntính cách tâm hồn Mỗi lần nghe tiếng ná thun của con trai bắn chim, má Việt lại
nói: “Đó, lại giống thằng cha nó rồi! Để má ráng nuôi bay lớn coi bay có làm
được gì cho cha mày vui không?” Tương tự như vậy, mỗi hành vi, cử chỉ đến dáng
điệu tính tình của chị Chiến, Việt đều thấy chị “nói in như má vậy”, “giống hệt
như má vậy” Và thế hệ sau trưởng thành hơn thế hệ trước, cháu con xứng đáng với
sự kì vọng, trở thành niềm tự hào của các bậc cha chú Khi chứng kiến cảnh thu
xếp chuyện nhà của các cháu, chú Năm “cứ ngồi yên trên ván nhìn hai cháu thiệt
lâu Một lát, chú nói: Khôn! Việc nhà nó thu được gọn thì việc nước nó mở được rộng, gọn bề gia thế, đặng bề nước non Con nít chúng bây kì này đánh giặc này khôn hơn chú hồi trước” Trong lời động viên đầy cảm kích của chú Năm, người
đọc xúc động trước sự trưởng thành vượt bậc của những đứa trẻ Nam Bộ trongnhững năm tháng chiến tranh ác liệt Dường như số phận đã luôn muốn thứ tháchcon người Việt Nam, dân tộc Việt bằng những cam go và ác liệt nhất Những thửthách của lịch sử trong mấy nghìn năm qua buộc đứa trẻ lên ba khi cất tiếng chào
đời thì câu nói đầu tiên là câu nói xin đi đánh giặc Và hôm nay bọn “con nít chúng
bay” chưa đủ tuổi nhập ngũ nhưng đã đủ khôn để trưởng thành sớm để đi tới chân
trời mặt bể, vượt lên bão tố phong ba Nhưng lúc này đây, bom đạn của giặc đã xénát xóm làng, giết chết người má kính yêu của Việt khi người mẹ mái đầu còn
Trang 12xanh Ngày má mất chưa đoạn tang, hai chị em đã phải gồng gánh đưa bàn thờ má
đi gửi nhà chú, “mối thù thằng Mỹ thì có thể rờ thấy được, vì nó đè nặng ở trên
vai” Chính sức mạnh của nguồn cội, truyền thống của gia đình đã làm cho mỗi
thành viên trở nên chín chắn hơn, vững vàng hơn trước bão táp của lịch sử Cái quákhứ đang hiện hình trong cái hôm nay, đau thương xưa đang hun đúc thêm lòngquyết tâm chiến đấu Bề dày văn hóa, chiều sâu tâm linh đã giúp cho con ngườithêm vững niềm tin Không hề ngẫu nhiên mà riêng ở đoạn trích trong sách giáokhoa hình ảnh người má được Việt nhắc lại tới nhiều lần và mỗi lần như thế là một
sự so sánh với người chị kính yêu của nhân vật Trước đêm xa nhà đi chiến đấu,
“Cả chị cả em cùng nhớ đến má Hình như má cũng về đâu đây Má biến theo ánh
đom đóm trên nóc nhà hay đang ngồi dựa vào mấy thùng lúa mà cầm nón quạt? Đêm nay, dễ gì má vắng mặt, má cũng phải về dòm ngó coi chị em Việt tính toán việc nhà làm sao chớ?” Đoạn văn đã giúp người đọc hiểu được vì sao nhân dân
Nam Bộ đã anh dũng kiên cường đến thế, và mảnh đất ấy được cả nước suy tôn làthành đồng Tổ quốc Chính dòng chảy của văn hóa đã bồi thấn thêm niềm tin ở mỗingười về một ngày mai tất thắng Người đọc thêm một lần tin và yêu hơn khi nghe
chú Năm dặn dò hai cháu: “Chuyện gia đình ta nó cũng dài như sông, để rồi chú sẽ
chia cho mỗi người một khúc mà ghi vào đó Chú kể chuyện con sông nào ở nước
ta cũng đẹp, lắm nước bạc, nhiều phù sa, vườn ruộng mát mẻ cũng sinh ra từ đó, lòng tốt của con người cũng sinh ra từ đó Trăm sông đổ về một biển, con sông của gia đình ta cũng chảy về biển, mà biển thì rộng lắm, chị em Việt lớn lên rồi sẽ biết, rộng bằng cả nước ta và ra ngoài cả nước ta” Các hình ảnh, chi tiết trong thiên
truyện vừa giàu chất hiện thực vừa đậm chất tượng trưng Và ở đây, tính biểu trưngcủa văn hóa đã nâng cánh cho tính hiện thực đạt tới tính điển hình của hình tượng.Những đứa con trong một gia đình đã ra đi kháng chiến, trong lòng họ luôn đầy ắpmột niềm tin ngày mai chiến thắng và họ sẽ trở về đoàn tụ, sum vầy Trong lời nóicủa nhân vật, người đọc nghe được niềm tin vào ngày mai của đất nước sạch bóng
Trang 13quân thù: “Nào, đưa má sang tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc trả thù cho
ba má, đến chừng nước nhà độc lập con lại đưa má về” Trong giây phút xúc động
ấy, cái khoảnh khắc đã hóa thân thành bất diệt, lòng yêu thương được thắp sángthêm lòng căm thù giặc Tất cả truyền đến người đọc một phức cảm tâm trạng đặcbiệt
Nguyễn Thi là nhà văn của mảnh đất và con người Nam Bộ, sinh ra và lớn lên
ở miền Bắc nhưng duyên nợ cuộc đời đã gắn kết tác giả với mảnh đất và con ngườiphương Nam Từ những năm tháng tuổi trẻ lăn lộn kiếm sống đến những giai đoạn
ác liệt của lịch sử chiến tranh, nhà văn luôn sống hết mình, thậm chí không tiếcxương máu hi sinh cho miền đất mà ông coi như là quê hương thứ hai Những trảinghiệm ấy giúp Nguyễn Thi có vốn tri thức văn hóa sâu sắc về mảnh đất và conngười nơi đây để đưa vào trong tác phẩm của mình Nhân vật tiêu biểu của ông lànhững người nông dân Nam Bộ có lòng căm thù giặc sâu sắc, vô cùng gan góc,kiên cường, thủy chung son sắt với quê hương và cách mạng Hai chị em Chiến và
Việt nối tiếp truyền thống gia đình, ra đi với lời thề đinh ninh “giặc còn thì tao
mất” là vì vậy Họ đã sống và chiến đấu hết mình như những con người Nam Bộ
điển hình nhất trong các sáng tác của Nguyễn Thi.Thâm nhập sâu vào đời sống vănhóa của con người Nam Bộ để xây dựng nên những tính cách Nam Bộ điển hình,ngôn ngữ truyện của Nguyễn Thi phong phú, góc cạnh, giàu giá trị tạo hình và đậmchất Nam Bộ Từ cách gọi tên nhân vật chú Năm, chị Hai, cách xây dựng ngôn ngữnhân vật đến việc sử dụng ngôn từ trần thuật, tác giả đã đưa vào tác phẩm một mật
độ dày đặc những từ ngữ thuộc lớp phương ngữ Nam Bộ tạo cho câu chuyện màusắc văn hóa phương Nam sống động
Truyện ngắn sử dụng kĩ thuật dựng montage kết hợp với thủ pháp flashback để
tạo nên những cảnh tái hiện hình ảnh quá khứ, cảnh thuật lại bằng để hoài niệmhoặc giải thích những sự việc mà nhân vật đã trải qua trong quá khứ có mối liên hệnhân quả với hiện tại Đây là một thủ pháp sáng tác phổ biến được áp dụng trong