SINH LÝ BỆNH HÔ HẤP

Rối loạn quá trình thông khí Do khí thở H9.. *BÖnh lý. Ng¹t : Là hiện tượng tắc nghẽn hoàn toàn đường lưu thông khí gây thiếu O 2 , ứ đọng CO 2 máu, dẫn tới suy sụp chức năng toàn bộ

Sinh lý bÖnh

h« hÊp

Môc tiªu

 Tr×nh bµy ®­îc nguyªn nh©n, c¬ chÕ, hËu qu¶ cña rèi lo¹n th«ng khÝ

 Gi¶i thÝch c¬ chÕ, hËu qu¶ cña c¸c rèi lo¹n

khuÕch t¸n

 Tr×nh bµy ph©n lo¹i, biÓu hiÖn cña suy h« hÊp

1 Đại cương

Kh¸i qu¸t chøc n¨ng h« hÊp

 Quá trình hô h p đ Quá trình hô h p đ ấ ấ ượ ượ c chia thành 4 giai đo n: c chia thành 4 giai đo n: ạ ạ

-Giai đo n thông khí Giai đo n thông khí ạ ạ .:Là giai đoạn không khí từ ngoài vào đến phế nang(PN) và CO2 từ PN ra

ngoài

-Giai đo n khu ch Giai đo n khu ch ạ ạ ế ế tán.Là sự trao đổi khí giữa PN

và máu : oxy từ phế nang vào MM phổi , khí

CO2 từ MM phổi ra PN

H×nh 1 CÊu tróc hÖ thèng h« hÊp ngoµi

 Giai đo n v n chuy n Giai đo n v n chuy n ạ ậ ạ ậ ể ể

Là quá trình vận chuyển oxy từ PN đến các tế bào(TB) và vận chuyển khí CO2 từ các TB về PN

 Giai đo n hô h p t bào Giai đo n hô h p t bào ạ ạ ấ ế ấ ế

Màng TB thu nhận oxy và thải CO2 Oxy vào trong

TB được tế bào sử dụng oxy hóa các chất tạo năng lượng cho hoạt động TB

H×nh 2 C¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh h« hÊp

1 Giai ®o¹n th«ng khÝ 2 Giai ®o¹n khuÕch t¸n

3 Giai ®o¹n vËn chuyÓn 4 Giai ®o¹n h« hÊp tÕ bµo

CO2: 0,04%, Nitơ: 76%), áp lực riêng phần (ALRP) của các khí phải bình thường

- Bộ máy hô hấp:lồng ngực, cơ liên sườn, xương sườn,cột sống, màng phổi, phổi→ bình thường

độ cao

P khí quyển

159 126 94 31,4

0,3 0,24 0,18 0,006

2.1 Rối loạn quá trình thông khí

Do khí thở

H9 Bệnh lên cao

2.1 Rèi lo¹n qu¸ tr×nh th«ng khÝ

Kh«ng khÝ tï h m ng¹t · –

H×nh 10,11 Ng¹t thë

*BÖnh lý.

 Ng¹t :

Là hiện tượng tắc nghẽn hoàn toàn đường lưu thông khí gây thiếu O 2 , ứ đọng CO 2 máu, dẫn tới suy sụp chức năng toàn bộ cơ thể và chết nếu không kịp thời có biện pháp cấp

cứu hợp lý.

* Nguyên nhân gây ngạt : do không khí thở không thay đổi ( ngạt trong phòng kín, sập hầm… ), do tắc nghẽn hoàn toàn đường lưu thông khí, phù nề thanh quản, do phế nang bị tràn ngập nước: chết đuối, phù phổi cấp…

H×nh 13 DiÔn biÕn cña ng¹t thùc nghiÖm

1 h­ng phÊn 2 øc chÕ 3 suy sôp

2.1 Rèi lo¹n qu¸ tr×nh th«ng khÝ

*Hậu quả: thiếu O 2 trầm trọng và ứ đọng CO 2

máu gây ức chế các trung tâm thần kinh và vận mạch

*Trong cấp cứu ngạt: loại bỏ các nguyên nhân gây chướng ngại đường hô hấp, làm hô hấp nhân tạo hoặc thổi ngạt để loại thải CO 2 cung cấp O 2

 Bệnh lên cao

Khi lên cao, tỷ lệ % các chất khí trong không khí thở không thay đổi, nhưng áp suất khí quyển lại giảm dần theo độ cao (càng lên cao thì không khí càng loãng) làm cho ỏp lực riờng phần (tớch

số của % khớ đú trong khớ thở và ỏp suất khớ

quyển) của từng khớ giảm

3 Th¨m dß chøc n¨ng h« hÊp ngoµi

Th¨m dß chøc n¨ng khuÕch t¸n

H×nh 8 Qu¸ tr×nh khuÕch t¸n khi

độ cao

P khí quyển

159 126 94 31,4

0,3 0,24 0,18 0,006

2.1 Rối loạn quá trình thông khí

Do khí thở

H9 Bệnh lên cao

*Đặc điểm bệnh lên cao: oxy và Co2 trong máu đều giảm (khác với ngạt và nhiều bệnh phổi khác: o2máu giảm, Co2 máu tăng)

* Tình trạng bệnh phụ thuộc vào: trạng thái thần

kinh, độ cao, tình trạng có hay không có hoạt

động cơ bắp

2.1.3 Rối loạn thông khí do bệnh lý của

bộ máy hô hấp

- Liệt cơ hô hấp: liệt cơ hô hấp

- Tổn thương lồng ngực: gãy xương sườn, vẹo CS

- Bệnh lý màng phổi: tràn khí, tràn dịch màng phổi.

-Đường dẫn khí bị tắc, hẹp.

+ Đường hô hấp trên: viêm phù nề họng

+ Đường hô hấp dưới: hen phế quản

Hình 3 Các động tác hô hấp

2.1 Rèi lo¹n qu¸ tr×nh th«ng khÝ

BÖnh cña bé m¸y h« hÊp

H×nh 14 LiÖt c¬ h« hÊp

2.1 Rối loạn quá trình thông khí

Tổn thương lồng ngực

H15 Tràn dịch màng phổi H16 Tràn khí màng phổi

 Hen ph qu n Hen ph qu n ế ả ế ả :

Là một bệnh dị ứng do dị nguyên kết hợp với kháng thể loại reagin, giải phóng các chất hóa học trung gian như histamin, bradikinin,

prostaglandin…kích thích các sợi ly tâm của

thần kinh phế vị gây co thắt cơ trơn phế quản, tăng tiết niêm dịch, biểu hiện lâm sàng chủ yếu

là các cơn khó thở, đặc biệt là ở thì thở ra

2.1 Rối loạn quá trình thông khí

Chướng ngại đường hô hấp

H17 Dị vật đường thở

H18 Hen phế quản

H19 Viêm phổi

 Bệnh sinh của hen, cần chú ý các yếu tố

di truyền( có tới 51,8% con cái mắc bệnh

do di truyền từ bố hoặc mẹ), và yếu tố thần kinh ( hen có thể phát sinh theo cơ chế phản xạ có điều kiện và thường xuất hiện ban đêm khi trung khu vỏ não bị ức chế không kiềm chế được các trung khu

thực vật dưới vỏ não )

H×nh 2 C¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh h« hÊp

1 Giai ®o¹n th«ng khÝ 2 Giai ®o¹n khuÕch t¸n

3 Giai ®o¹n vËn chuyÓn 4 Giai ®o¹n h« hÊp tÕ bµo

2.2 Rối loạn quá trình khuếch tán

 Khuếch tán khí : o2 từ phế nang vào mao mạch phổi, Co2 từ mao mạch phổi ra phế nang.

 2.2.1.Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng

khuếch tán khí của phổi.

 Quá trình khuếch tán thụ đông của các khí ở

phổi phụ thuộc vào 3 yếu tố cơ bản :

Mµng khuÕch t¸n cã 3 líp chÝnh: líp dÞch tr¸ng phÕ nang ; thµnh phÕ nang; thµnh mao m¹ch phæi

- DiÖn tÝch khuÕch t¸n: lµ bÒ mÆt tiÕp xóc gi÷a c¸c mao m¹ch phæi tuÇn hoµn tèt víi bÒ mÆt c¸c phÕ nang th«ng khÝ tèt

- HiÖu sè khuÕch t¸n : lµ møc chªnh lÖch ¸p lùc c¸c khÝ ë 2 bªn mµng khuÕch t¸n

Tốc độ khuếch tán phụ thuộc:

1 Chênh lệch phân áp

2 Diện tích màng hô hấp

3 Độ dày màng hô hấp

4 Độ hòa tan chất khí

Hình 4 Cấu tạo màng hô hấp

Rối loạn khuếch tán do giảm diện tích màng trao đổi (S)

H19 Viêm phổi H20 Chướng

phế nang

H21 Tâm phế mạn

Rối loạn khuếch tán do không phù hợp thông khí tưới máu–

H22 Thông khí – tưới máu

Rối loạn khuếch tán do tăng độ dày màng trao đổi

H23 Màng hô hấp

H24 Lao xơ phổi

H25 Viêm phổi

huy t t ế ươ ng gây ng t th ạ ở

huy t t ế ươ ng gây ng t th ạ ở

- Do suy tim trái khi tim ph i tăng c ả ườ ng ho t ạ

- Do suy tim trái khi tim ph i tăng c ả ườ ng ho t ạ

đ ng (lo nghĩ, g ng s c, truy n d ch nhi u, kích ộ ắ ứ ề ị ề

đ ng (lo nghĩ, g ng s c, truy n d ch nhi u, kích ộ ắ ứ ề ị ề

thích c a ch t đ c ủ ấ ộ

thích c a ch t đ c ủ ấ ộ )

- Do nhi m đ c (h i ête, h i đ c chi n tranh, ễ ộ ơ ơ ộ ế

- Do nhi m đ c (h i ête, h i đ c chi n tranh, ễ ộ ơ ơ ộ ế

nitrat b c, đ c t vi khu n…) làm t n th ạ ộ ố ẩ ổ ươ ng

nitrat b c, đ c t vi khu n…) làm t n th ạ ộ ố ẩ ổ ươ ng

màng ph bào mao m ch ế ạ

màng ph bào mao m ch ế ạ

- Do th n kinh: gây co th t mao m ch, tăng ầ ắ ạ

- Do th n kinh: gây co th t mao m ch, tăng ầ ắ ạ

huy t áp vòng ti u tu n hoàn ế ể ầ

huy t áp vòng ti u tu n hoàn ế ể ầ

 R i lo n hô h p trong R i lo n hô h p trong ố ố ạ ạ ấ ấ PPC

- Khó th d d i và ngày càng tăng do máu ở ữ ộ

- Khó th d d i và ngày càng tăng do máu ở ữ ộ

ti p t c đ ế ụ ượ ố c t ng lên ph i, gây tăng ổ

ti p t c đ ế ụ ượ ố c t ng lên ph i, gây tăng ổ

c ườ ng máu, tăng tính th m mao m ch ứ ấ ạ

c ườ ng máu, tăng tính th m mao m ch ứ ấ ạ

ph i nên huy t t ổ ế ươ ng tràn vào trong ph ế

ph i nên huy t t ổ ế ươ ng tràn vào trong ph ế

nang ngày càng nhi u Bi u hi n lâm sàng ề ể ệ

nang ngày càng nhi u Bi u hi n lâm sàng ề ể ệ

là các ti ng ran ế ướ t ngày càng nhi u c ề ở ả

là các ti ng ran ế ướ t ngày càng nhi u c ề ở ả

2 bên ph i Thông khí ph bào, các dung ổ ế

2 bên ph i Thông khí ph bào, các dung ổ ế

tích ph i, kh năng khu ch tán ngày càng ổ ả ế

tích ph i, kh năng khu ch tán ngày càng ổ ả ế

gi m rõ r t gây tình tr ng thi u oxy ả ệ ạ ế

gi m rõ r t gây tình tr ng thi u oxy ả ệ ạ ế

nghiêm tr ng ọ

nghiêm tr ng ọ

- Huy t áp đ ng m ch ngày càng gi m do ế ộ ạ ả

- Huy t áp đ ng m ch ngày càng gi m do ế ộ ạ ả

máu b các mao m ch ph i, d ch ị ứ ở ạ ổ ị

máu b các mao m ch ph i, d ch ị ứ ở ạ ổ ị

huy t t ế ươ ng tràn vào các ph nang ế

huy t t ế ươ ng tràn vào các ph nang ế , l l ượ ượ ng ng

máu v tim trái gi m sút Th ề ả ườ ng ch t ế

máu v tim trái gi m sút Th ề ả ườ ng ch t ế

trong tình tr ng khó th nghiêm tr ng, ạ ở ọ

trong tình tr ng khó th nghiêm tr ng, ạ ở ọ

huy t áp đ ng m ch t t nhanh, v t vã, ế ộ ạ ụ ậ

huy t áp đ ng m ch t t nhanh, v t vã, ế ộ ạ ụ ậ

mi ng và mũi trào ra d ch l n b t màu ệ ị ẫ ọ

mi ng và mũi trào ra d ch l n b t màu ệ ị ẫ ọ

h ng ồ

h ng ồ

Rèi lo¹n khuÕch t¸n do gi¶m hiÖu sè ph©n ¸p

H×nh 26 KhuÕch t¸n khÝ

2.3 Rối loạn quá trình vận chuyển

Rối loạn lượng, chất hemoglobin

Giảm lưu lượng và áp lực tuần hoàn

2.4 Rèi lo¹n qu¸ tr×nh h« hÊp tÕ bµo

H×nh 30 Chuçi h« hÊp tÕ bµo

H×nh 5 BÖnh nh©n ®­îc ®o c¸c

th«ng sè h« hÊp

Th¨m dß chøc n¨ng th«ng khÝ

3 Th¨m dß chøc n¨ng h« hÊp ngoµi

TV ERV RV FRC

Hình 7 Các lưu lượng thở

3 Thăm dò chức năng hô hấp ngoài

Thăm dò chức năng thông khí

3 Th¨m dß chøc n¨ng h« hÊp ngoµi

Th¨m dß chøc n¨ng khuÕch t¸n

H×nh 8 Qu¸ tr×nh khuÕch t¸n khi

4 Suy h« hÊp

4.2 Phân loại

Theo mức độ

Độ 1: Giảm PO2 khi lao động nặng

Độ 2: Giảm PO2 khi lao động vừa

Độ 3: Giảm PO2 khi lao động nhẹ

Độ 4: Giảm PO2 khi nghỉ

4.3 BiÓu hiÖn cña suy h« hÊp

BiÓu hiÖn bªn ngoµi

H« hÊp chu kú

TÝm t¸i

Khã thë

H35 NhÞp thë Cheyne - stoke

H36 BiÓu hiÖn

khã thë

4.3 BiÓu hiÖn cña suy h« hÊp

BiÓu hiÖn bªn ngoµi

H« hÊp chu kú: do

TÝm t¸i: do

Khã thë

H35 NhÞp thë Cheyne - stoke

H36 BiÓu hiÖn

khã thë

H« hÊp chu kú

 Là ki u th b t th Là ki u th b t th ể ể ở ấ ở ấ ườ ườ ng, l p đi l p l i có chu ng, l p đi l p l i có chu ặ ặ ặ ạ ặ ạ kỳ

 Nguyên nhân:

Xanh tím

 TÝm t¸i ( xanh tÝm).

 Lµ t×nh tr¹ng hemoglobin khö (HbCO2) ë m¸u mao m¹ch tõ 10-20% t¨ng lªn ngang møc Hb khö ë tÜnh m¹ch (30%), khiÕn da, niªm m¹c vµ nh÷ng vïng giµu mao m¹ch

ë da cã mµu tÝm nh­ mµu tÜnh m¹ch.

Phõn lo i xanh tớm ạ Phõn lo i xanh tớm ạ

 Xanh tớm do bệnh lý của phổi: Hb Co2 tăng cao ở mỏu động mạch và tĩnh mạch

 Xanh tớm do ứ trệ tuần hoàn trong bệnh tim: Hb Co2chỉ tăng cao ở mỏu tĩnh mạch

 Xanh tớm trong b nh đa h ng c utớm trong b nh đa h ng c uệệ ồồ ầầ →khi qua phổi khụng được bóo hũa hết→xanh tớm.

Khi lượng methemoglobin tăng lên khoảng 3mg% thì xuất hiện xanh tím (xanh sẫm hơn các nguyên nhân trên)

BiÓu hiÖn suy h« hÊp qua c¸c chØ sè

ChØ sè

BÖnh

Dung tÝch sèng (VC) ThÓ tÝch cÆn (RV) FEV

1

ChØ sè Tiffeneau

ThÝch nghi cña c¬ thÓ trong suy h«

hÊp

H38

T¨ng tuÇn hoµn

H37.

T¨ng

th«ng khÝ

T¸ch riªng tõng môc

H38

T¨ng tuÇn hoµn

H37.

T¨ng

th«ng khÝ