Tổng hợp trả lời các câu hỏi vận dụng thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.Tổng hợp trả lời các câu hỏi vận dụng thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.Tổng hợp trả lời các câu hỏi vận dụng thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.
Trang 1TÀI LIỆU ÔN TẬP HỌC SINH GIỎI SINH HỌC LỚP 8.
Tổng hợp trả lời các câu hỏi vận dụng thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.
Giải thích câu “Ăn phải nhai, nói phải nghĩ”.
-Ăn phải nhai: vì nhai làm cho thức ăn được nghiền nhỏ, ngấm đềudịch tiêu hóa giúp cho sự tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng đạthiệu quả cao
- Nói phải nghĩ: Nói là một phản xạ để lời nói đúng giá trị từng hoàncảnh thì phải cân nhắc tức là chuyển phản xạ thành nhiều phản xạ đểlời nói có độ chính xác cao
Các phát biểu sau đây là đúng hay sai? Giải thích ngắn gọn.
1 Ở người, động mạch chứa máu đỏ tươi
2 Mọi tế bào đều có nhân
3 Chúng ta lớn lên được là do tế bào của ta ngày càng to ra
4 Để nhiều cây cảnh trong phòng ngủ đóng kín thì gây nguy hiểm chocon người khi ngủ ban đêm
1 Sai - Vì: Có động mạch phổi chứa máu đỏ thẫm
2 Sai - Vì: Có tế bào hồng cầu không có nhân
3 Sai - Vì: Lớn lên là do tăng số lượng tế bào ( do TB phân chia )
4 Đúng - Vì : Đêm cây hô hấp thải khí CO2, gây ngạt thở
Biện pháp vệ sinh hệ vận động.
- Thường xuyên rèn luyện thân thể và luyện tập TDTT hợp lí
- Lao động vừa sức, không mang vác các vật nặng quá sức để tránhcong vẹo cột sống
- Ngồi học, làm việc đúng tư thế, không ngồi lệch người, gò lưng
- Cần tắm nắng vào buổi sáng cho trẻ em để tăng lượng vitamin D
có lợi cho xương
- Ăn uống đủ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lí
Giải thích nguyên nhân có hiện tượng “Chuột rút” ở các cầu thủ bóng đá.
- Hiện tượng “Chuột rút” là hiện tượng bắp cơ bị co cứng không hoạt
động được
- Nguyên nhân do các cầu thủ bóng đá vận động quá nhiều, ra mồ hôidẫn đến mất nước, mất muối khoáng, thiếu oxi Các tế bào cơ hoạt
động trong điều kiện thiếu oxi sẽ giải phóng nhiều axit lactic tích tụ
trong cơ ảnh hưởng đến sự co và duỗi của cơ Hiện tượng co cơcứng hay “Chuột rút”
Lưu ý: Khởi động kỹ trước khi vận động nhất vận động mạnh
Khắc phục khi bị chuột rút: Nghỉ ngơi, xoa bóp
Hãy chứng minh: “Xương là một cơ quan sống”.
Trang 2Tại sao lứa tuổi thanh thiếu niên lại cần chú ý rèn luyện, giữ gìn để bộ xương phát triển cân đối?
a Xương là một cơ quan sống vì:
- Xương cấu tạo bởi các phiến vôi do mô liên kết biến thành, trongchứa các TB xương
- Tế bào xương có đầy đủ các đặc tính của sự sống: Dinh dưỡng, lớnlên, hô hấp, bài tiết, sinh sản, cảm ứng… như các loại TB khác
- Các thành phần của xương có sự phân chia như sau:
+ Màng xương sinh sản tạo ra mô xương cứng, mô xương xốp
+ Ống xương chứa tủy đỏ, có khả năng sinh ra TB máu
+ Xương tăng trưởng theo chiều dài và theo chiều ngang
b Vì: Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, xương còn mềm dẻo vì tỉ lệ chấthữu cơ nhiều hơn 1/3, tuy nhiên trong thời kì này xương lại phát triểnnhanh chóng, do đó muốn giữ cho xương phát triển bình thường để cơthể cân đối, đẹp và khỏe mạnh, phải giữ gìn vệ sinh về xương:
+ Khi mang vác, lao động phải đảm bảo vừa sức và cân đối 2 tay
+ Ngồi viết ngay ngắn, không tựa ngức vào bàn, không gục đầu raphía trước…
+ Không đi giày chật và cao gót
+ Lao động vừa sức, luyện tập thể dục thể thao thường xuyên, phùhợp lứa tuổi và đảm bảo khoa học
+ Hết sức đề phòng và tránh các tai nạn làm tổn thương đến xương
Tại sao người ta lại gọi là cơ vân?
Mỗi sợi cơ có các tơ cơ mảnh, tơ cơ dày xen kẽ tạo ra các đoạnmàu sáng và sẫm xen kẽ nhau Tập hợp các đoạn sáng, sẫm của tếbào cơ tạo thành các vân ngang nên người ta gọi là cơ vân
Tại sao học sinh ngồi học không đúng tư thế lâu ngày sẽ bị cong vẹo, cột sống ?
- Vì trong xương trẻ em thành phần cốt giao nhiều hơn vô cơ nênxương mềm dẻo hơn Nếu ngồi học không đứng tư thế sẽ dễ bị congvẹo cột sống
Máu thuộc loại mô gì ? Giải thích ?
- Máu cấu tạo gồm 2 thành phần là các tế bào máu chiếm 45% (thứ yếu)về thể tích và huyết tương chiếm 55% (chủ yếu)
- Các tế bào máu nằm rải rác trong chất nền là huyết tương
- Máu thực hiện chức năng dinh dưỡng và liên kết các cơ quan trong
cơ thể, là thành phần tạo nên môi trường trong cơ thể
Tế bào hồng cầu người không có nhân để:
+ Phù hợp chức năng vận chuyển khí
+ Tăng thêm không gian để chứa hêmôglôbin
+ Giảm dùng ôxi ở mức thấp nhất
Trang 3+ Không thưc hiện chức năng tổng hợp prôtêin
- Tế bào bạch cầu có nhân để phù hợp với chức năng bảo vệ cơ thể:
+ Nhờ có nhân tổng hợp enzim, prôtêin kháng thể
+ Tổng hợp chất kháng độc, chất kết tủa prôtêin lạ, chất hoà tan vikhuẩn
Máu ở động mạch luôn nhiều oxi và ít cacbonic hơn máu ở tĩnh mạch là đúng hay sai? Vì sao?
Nói máu ở động mạch luôn nhiều oxi (O2) và ít khí cacbonic (CO2) hơn máu ở tĩnh mạch là sai vì máu trong động mạch phổi nhiều cacbonic (CO2) và ít oxi (O2) hơn máu ở tĩnh mạch phổi
Tại sao những người làm việc ở nơi không khí có nhiều khí
cacbon ôxit (khí CO) lại bị ngộ độc?
- Trong hồng cầu của người có Hêmôglôbin (Hb), Hb thực hiện chứcnăng kết hợp lỏng lẻo với ôxi để vận chuyển ôxi cho các tế bào; kếthợp lỏng lẻo với khí cacbonic (CO2) để chuyển về phổi và thải ra ngoài
- Trong môi trường không khí có khí độc cacbon ôxit (CO), chất khí này(CO) kết hợp rất chặt chẽ với Hb nên việc giải phóng CO của Hb diễn rarất chậm, làm cho hồng cầu mất tác dụng vận chuyển ôxi và thải khíCO2 Do đó gây độc cho cơ thể: không cung cấp đủ ôxi cho não gây hoamắt và gất xỉu, không thoát hết lượng CO2 ra khỏi cơ thể ngộ độc
Tại sao người ta lại tiếp máu bằng con đường tĩnh mạch mà không phải bằng con đường động mạch?
Người ta tiếp máu bằng con đường tĩnh mạch vì:
- Tĩnh mạch nằm ở bên ngoài dễ tìm, còn động mạch nằm ở sâu bên trong khó tìm
- Thành tĩnh mạch mỏng hơn nên dễ lấy ven khi tiếp máu còn thành động mạch dày hơn khó lấy ven khi tiếp máu
- Áp lực ở động mạch lớn, huyết áp cao còn áp lực ở tĩnh mạch nhỏ huyết áp thấp nên khi truyền máu vào và rút kim ra dễ dàng
Phân tích nguyên nhân và hậu quả của máu trắng?
Tên tiếng Pháp của bệnh này là Leucemie Aigue Myeloblastique Tên tiếng Anh là Acute Myeloid Leukaemia
Bình thường các tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu) của cơ thểđược sinh ra từ tủy xương, sau đó đi vào lưu thông trong máu, sau đó
bị hủy đi Bệnh này liên quan đến bạch cầu Vì một lí do nào đó (di truyền, nhiễm độc, virus ), tủy xương sản xuất các bạch cầu non không lớn lên được, không có chức năng (chức năng của bạch cầu là chiến đấu bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, vật thể lạ ), và không chết
đi Các tế bào non này được sinh ra mãi, cứ ở trong tủy xương, làm mất hết chỗ của các tế bào bình thường (HC, BC, TC) nên bệnh nhân
Trang 4thường có các biểu hiện xanh xao, thiếu máu (do thiếu hồng cầu), chảy máu khó cầm (thiếu tiểu cầu) và dễ nhiễm trùng (thiếu bạch cầu) Sau đó, các tế bào non này đi vào trong máu, gây nhiều tác hại khác Bệnh này được gọi nôm na là ung thư máu, hay bệnh máu
trắng, và trong thể cấp thì các tế bào non được sinh ra với tốc độ rất nhanh
Tại sao những dân tộc ở vùng núi và cao nguyên số lượng
hồng cầu trong máu lại thường cao hơn so với người ở đồng bằng?
- Những dân tộc ở vùng núi cao có số lượng hồng cầu trong máu caohơn người ở đồng bằng vì:
+ Do không khí trên núi cao có áp lực thấp cho nên khảnăng kết hợp của oxi với hemoglobin trong hồng cầu giảm
+ Số lượng hồng cầu tăng để đảm bảo nhu cầu oxi cho hoạtđộng của con người
Giải thích vì sao khi bị đỉa đeo hút máu, chỗ vết đứt máu chảy lại lâu đông:
Khi đỉa đeo vào da ĐV hay con người chỗ gần giác bám của đỉa
có bộ phận tiết ra 1 loại hóa chất có tên là hiruđin Chất này có tác dụng ngăn cản quá trình tạo tơ máu và làm máu không đông, kể cả con đỉa bị gạc ra khỏi cơ thể, máu có thể cũng tiếp tục chảy khá lâu mới đông lại do chất hiruđin hòa tan chưa đẩy ra hết
Vì sao tĩnh mạch có van còn động mạch lại không có van ?
- Tĩnh mạch có van vì: Máu chảy trong tĩnh mạch thường ngược chiềutrọng lực nên phải chịu tác dụng của trọng lực; áp lực máu trong tĩnhmạch thấp nên rất khó cho việc đưa máu về tim, Tĩnh mạch có van đểkhi các cơ quanh thành mạch co ép đẩy máu qua van đi lên, khi cơdãn van đóng lại làm máu không chảy ngược trở lại
- Động mạch không có van vì: Máu chảy trong động mạch có áp lực cao và thường theo chiều trọng lực, nếu có van sẽ làm cản trở dòng chảy của máu và có thể làm vỡ thành mạch gây nguy hiểm cho cơ thể
Có người cho rằng : “ Tiêm vacxin cũng giống như tiêm thuốc kháng sinh giúp cho cơ thể nhanh khỏi bệnh ” Điều đó có đúng không? Vì sao?
- Ý kiến đó là sai:
- Tiêm vacxin là tiêm các loại vi khuẩn, virut gây bệnh đã được làmyếu để kích thích cơ thể tạo ra kháng thể để chống lại bệnh đó (loạichủ động)
- Tiêm kháng sinh là tiêm trực tiếp kháng thể kháng bệnh vào cơ thể giúp cơ thể khỏi bệnh(loại bị động)
Trang 5Vì sao tim hoạt động theo nhịp gián đoạn nhưng máu lại được chảy liên tục trong hệ mạch.
- Vì khi dòng máu chảy từ động mạch chủ động mạch nhỏ mao mạch tĩnh mạch chủ thì huyết áp giảm dần, huyết áp cao nhất ở động mạch chủ và giảm dần, huyết áp nhỏ nhất ở tĩnh mạch chủ Sự chênh lệch về huyết áp làm cho máu vẫn chảy liên tục trong hệ mạch khi tim hoạt động theo nhịp
Giải thích những đặc điểm cấu tạo của tim phù hợp với chức năng mà nó đảm nhiệm?
Chức năng của tim là co bóp đẩy máu tuần hoàn trong mạch đảmnhiệm việc vận chuyển ôxi, cácbonic và vận chuyển các chất đáp ứngcho hoạt động trao đổi chất của tế bào và của cơ thể
Tim hoạt động liên tục, không theo ý muốn con người Để thực hiệnđược chức năng trên, cấu tạo của tim có những đặc điểm sau:
- Cơ cấu tạo tim: là loại cơ dày, chắc chắn tạo ra lực co bóp mạnh đápứng với việc đẩy máu từ tim tới động mạch Bên cạnh đó lực giãn cơtim lớn tạo sức hút để đưa máu từ các tĩnh mạch về tim
- Bao xung quanh tim là một màng liên kết mỏng: Mặt trong củamàng liên kết có một chất dịch nhày giúp tim khi co bóp tránh được
sự ma sát giữa các bộ phận khác gần đó
- Tim có yếu tố thần kinh tự động : Ngoài việc chịu sự chi phối củathần kinh trung ương như các bộ phận khác trong cơ thể; trên thànhcủa cơ tim còn yếu tố thần kinh tự động là các hạch thần kinh Nhờyếu tố này giúp cho tim có thể co bóp liên tục, kể cả khi cơ thể ngủ
- Độ dày của các cơ xoang tim: ở các phần xoang tim khác nhau, độdày của cơ không đều nhau thích ứng với sức chứa và nhiệm vụ đẩymáu của mỗi phần xoang Thành cơ tâm thất dày hơn thành cơ tâmnhĩ để đảm bảo cho lực co bóp lớn đưa máu vào động mạnh Thành cơtâm thất trái dày hơn thành cơ tâm thất phải giúp nó tống máu và gâylưu thông máu trong vòng tuần hoàn lớn
- Các van trong tim: trong tim có hai loại van: van ngăn giữa tâm nhĩ
và tâm thất ở mỗi bên và van ngăn giữa xoang tim với các mạch máulớn xuất phát từ tim
+ Van nhĩ - thất: ngăn giữa tâm nhĩ và tâm thất theo chiều từ tâmnhĩ xuống tâm thất Các van này có dây chằng nối chúng vào cơ tâmthất Cấu tạo như vậy giúp máu trong tim lưu thông một chiều từ tâmthất xuống tâm nhĩ
+ Van bán nguyệt: ngăn chỗ lỗ vào động mạnh với tâm thất Cấu tạocủa loại van này giúp máu chỉ lưu thông một chiều từ tâm thất vàođộng mạch chủ và động mạnh phổi
Trang 6Tại sao máu được bơm một chiều từ tâm nhĩ vào tâm thất và
từ tâm thất vào động mạch? Tại sao thành tâm thất trái của tim lại dày hơn thành tâm thất phải?
a Máu được bơm một chiều :
- Từ tâm nhĩ xuống tâm thất vì giữa TN và TT có van nhĩ thất Ngăn máu chảy ngược
- Từ tâm thất lên động mạch vì giữa TT và ĐM có van động mạch
trở lại
- Tim hoạt động theo chu kỳ 3 pha …
b Thành tâm thất trái dày hơn thành tâm thất phải vì tâm thất làmnhiệm vụ co bóp tạo lực đẩy tống máu lên các động mạch TTP đẩy máu lên ĐM phổi; TTT đẩy máu lên ĐM chủ đi nuôi toàn bộ cơ thể đường đi dài hơn cần có thành dày hơn
Giữa hai biện pháp tăng thể tích co tim và tăng nhịp tim, biện pháp nào có lợi? Giải thích?
- Tăng thể tích co tim có lợi hơn vì nếu tăng nhịp tim thì tim làm việc nhiều thời gian nghỉ giảm → tim mệt mỏi suy yếu → dẫn đến có thể ngừng đập còn tăng thể tích co tim thì thời gian tim đập dãn ra
mà vẫn đảm bảo được lượng máu lưu thông trong cơ thể → tăng
cường thể lực (tim nghỉ nhiều)
Có ý kiến cho rằng: Đã lao động chân tay thì không cần phải tập thể dục Ý kiến này về mặt vệ sinh hệ tuần hoàn thì đúng hay sai? Giải thích.
- Hệ tuần hoàn có tính tự điều chỉnh cao: đặc tính của hệ tuần
hoàn làm việc liên tục suốt đời không phụ thuộc vào ý muốn chủ quanhay khách quan của con người
+ Pha giãn chung bằng pha làm việc là 0,4 giây, sự nhịp nhàng giữahai pha co giãn làm cho tim hoạt động nhịp nhàng
+ Trên thành tim có hạch tự động đảm bảo sự điều hòa hoạt động củatim khi tăng nhịp và giảm nhịp
Trang 7+ Hệ tuần hoàn có đội quân bảo vệ cực mạnh tạo ra hệ thống miễndịch đó là các loại bạch cầu hàng rào bảo vệ, làm cho máu trongsạch.
+ Mao mạch dễ vỡ do đó là cơ chế tự vệ có hiệu quả khả năng đôngmáu trong máu có hồng cầu và huyết tương, tiểu cầu giải phóng raenzim và protein hòa tan với ion Ca++ khi mạch vỡ thay đổi áp suấttạo ra tơ máu gây nên đông máu, nhờ có cơ chế này mà hệ tuần hoànluôn là một dòng thông suốt
Em hãy giải thích: Vì sao máu chảy trong mạch không bao giờ đông, nhưng khi ra khỏi mạch là đông ngay?
+ Máu chảy trong mạch không bị đông do:
- Thành mạch trơn, nhẵn tiểu cầu không bị vỡ, không giải phóng
ra enzim để tạo thành sợi tơ máu (0,5đ)
- Trên thành mạch có chất chống đông do một loại bạch cầu tiết
Máu được vận chuyển trong cơ thể như thế nào?
Máu vận chuyển trong cơ thể là nhờ sự co giãn của tim và sự chênhlệch áp suất của máu giữa các mạch
- Tim co tạo ra lực đẩy tống máu vào các động mạch ( động mạchphổi và động mạch chủ ) sau đó đến các động mạch nhỏ, rồi đến hệmao mạch, đến tĩnh mạch rồi trở về tim làm thành vòng kín gọi làvòng tuần hoàn Có 2 vòng tuần hoàn là vòng tuần hoàn lớn và vòngtuần hoàn nhỏ
- Máu vận chuyển theo 1 chiều nhất định trong các vòng tuần hoàn lànhờ các van tim ( van nhĩ thất và van thất động )
- Máu vận chuyển trong các đoạn mạch khác nhau có vận tốc khácnhau, nhanh ở động mạch, chậm nhất ở mao mạch để đủ thời giancho quá trình trao đổi chất (động mạch 0,5m/s -> mao mạch0,001m/s), sau đó lại tăng dần trong tĩnh mạch Sự vận chuyển máuqua tĩnh mạch về tim còn được hỗ trợ bởi các cơ bắp quanh thành tĩnhmạch, sức hút của lồng ngực khi hít vào, sức hút của tâm nhĩ khi dãn
ra và nhờ sự hỗ trợ của các van tĩnh mạch
Trang 8Văcxin là gì? Vì sao người có khả năng miễn dịch sau khi được tiêm vắcxin hoặc sau khi bị mắc một số bệnh nhiễm khuẩn nào đó?
Văcxin là: Dịch có chứa độc tố của vi khuẩn gây bệnh nào đó đã
được làm yếu dùng tiêm vào cơ thể người để tạo ra khả năng miễndịch bệnh đó
Tiêm Văcxin tạo khả năng miễn dịch cho cơ thể vì:
Độc tố của vi khuẩn là kháng nguyên nhưng do đã được làm yếu nênvào cơ thể người không đủ khả năng gây hại Nhưng nó có tác dụng kíchthích tế bào bạch cầu sản xuất ra kháng thể Kháng thể tạo ra tiếp tụctồn tại trong máu giúp cơ thể miễn dịch được với bệnh ấy
Sau khi mắc một bệnh nhiễm khuẩn nào đó có thể có khả năng miễn dịch bệnh đó vì:
Khi xâm nhập vào cơ thể người, vi khuẩn tiết ra độc tố Độc tố làkháng thể kích thích tế bào bạch cầu sản xuất ra kháng thể chống lại.Nếu cơ thể sau đó khỏi bệnh thì kháng thể đã có sẵn trong máu giúp
cơ thể miễn dịch bệnh đó
Vì sao nói máu, nước mô, bạch huyết là môi trường trong của
cơ thể?
Máu, nước mô và bạch huyết là môi trường trong cơ thể vì: Nhờ
máu, nước mô và bạch huyết trong cơ thể mà tế bào và môi trường ngoài liên hệ thường xuyên với nhau trong quá trình trao đổi các chất dinh dưỡng, oxi, khí cacbonic và các chất thải khác
Tại sao trong cùng một loài những động vật có kích thước càng nhỏ thì tim đập càng nhanh?
- Cường độ trao đổi chất mạnh ở những cơ thể kích thước nhỏ, nhu cầu đòi hỏi nhiều ôxi
- Cường độ trao đổi chất mạnh vì diện tích tiếp xúc của bề mặt cơ thểvới môi trường lớn so với khối lượng cơ thể, nên có sự mất nhiệt nhiều,
sự tiêu hao năng lượng là lớn
Như vậy, nhu cầu O2 và năng lượng cao đòi hỏi những cơ thể có kích thước nhỏ phải tăng nhịp tim để đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể
Các vận động viên thể thao luyện tập lâu năm thường có chỉ
số nhịp tim/phút thưa hơn người bình thường Chỉ số này là bao nhiêu và điều đó có ý nghĩa gì? Có thể giải thích điều này thế nào khi nhịp tim/phút ít đi mà nhu cầu ôxi của cơ thể vẫn được đảm bảo?
* Chỉ số nhịp tim/ phút của các vận động viên thể thao luyện tập lâunăm:
Trang 9Lúc nghỉ ngơi : 40-60 lần/ phút, lượng máu được bơm của một ngăntim là 75-115ml/lần đủ đáp ứng nhu cầu O2 cho cơ thể -> tim đượcnghỉ ngơi nhiều hơn, khả năng tăng năng suất của tim cao hơn
Lúc hoạt động gắng sức : 180-240 lần/ phút , lượng máu bơm đượccủa một ngăn tim là 180-210ml/lần đáp ứng nhu cầu hoạt động mạnhcần nhiều O2 -> khả năng hoạt động của cơ thể tăng lên
* Giải thích: ở các vận động viên luyện tập lâu năm thường có chỉ số nhịp tim/phút nhỏ hơn người bình thường Tim của họ đập chậm hơn,
ít hơn mà vẫn cung cấp đủ nhu cầu ôxi cho cơ thể là vì mỗi lần đập tim bơm đi được nhiều máu hơn, hay nói cách khác là hiệu suất làm việc của tim cao hơn
Nêu nguyên nhân gây bệnh và tác hại của bệnh xơ vữa động mạch? Để phòng tránh bệnh xơ vữa động mạch cần làm gì?
* Nguyên nhân: Người lớn tuổi ít vận động cơ bắp, chế độ ăn giàu chấtcôlesterôn (thịt, trứng, sữa )
* Tác hại:
- Làm cho mạch bị hẹp lại, không còn trơn nhẵn -> xơ cứng và vữa ra
- Sự vận chuyển máu trong mạch khó khăn, tiểu cầu dễ bị vỡ và hìnhthành cục máu đông -> tắc mạch (đặc biệt là ĐM vành -> các cơn đautim; ĐM não -> đột quỵ)
- ĐM dễ bị vỡ -> tai biến (xuất huyết dạ dày, xuất huyết não, tửvong)
* Phòng, tránh:
- Tập thể dục thường xuyên
- Chế độ ăn, uống hợp lý
Đề ra các biện pháp bảo vệ tránh các tác nhân có hại cho tim, mạch ?
- Khắc phục và hạn chế các nguyên nhân làm tăng nhịp tim và huyết
áp không mong muốn
- Không sử dụng các chất kích thích có hại như thuốc lá, heroin, rượu,
doping…
- Cần kiểm tra sức khỏe định kì hằng năm để phát hiện khuyết tật liên
quan đến tim mạch sẽ được chữa trị kịp thời hay có chế độ hoạt động, sinh hoạt phù hợp theo lời khuyên của bác sĩ
- Khi bị shock hoặc stress cần điểu chỉnh cơ thể kịp thời theo lời khuyên
của bác sĩ
- Hạn chế các loại thức ăn có hại cho tim mạch
Trình bày các tác nhân gây hại cho tim mạch? Nêu các biện
pháp bảo vệ và rèn luyện hệ tim mạch?
Trang 10tim mạch +Thức ăn chứa nhiều mỡ động vật
+Do một số vi rút, vi khuẩn+Do tập luyện thể thao quá sức-Các biện
a Nhịp tim là gì? Cho biết mối liên quan giữa nhịp tim và khối lượng cơ thể?
b Tại sao lại có sự khác nhau về nhịp tim ở các loài động vật?
c Tại sao nhịp tim của trẻ em thường nhanh hơn của người lớn?
Nhịp tim là số chu kì tim trong 1 phút
a Động vật có khối lượng càng nhỏ thì tim đập càng nhanh và ngược lại động vật có khối lượng càng lớn thì tim đập càng chậm
b Động vật càng nhỏ thì tỉ lệ S/V càng lớn nhiệt lượng mất vào môi trường xung quanh càng nhiều bù lại lượng nhiệt đã mất các quá trình chyển hóa vật chất tăng lên tim đập nhanh hơn để đáp ứng nhu cầu oxy và chất dinh dưỡng cho cơ thể
c Vì ở trẻ em: lực co bóp của tim nhỏ, thể tích tim nhỏ và ở trẻ em tỉ
lệ S/V lớn nên lượng nhiệt mất vào môi trường xung quanh nhiều hơn
hoạt động trao đổi chất mạnh hơn nhịp tim phải đập nhanh hơn
để đáp ứng nhu cầu oxi và chất dinh dưỡng cho quá trình đó
Huyết áp thay đổi như thế nào trong hệ mạch? Nguyên nhân của sự thay đổi đó?
Tại sao ở người già bị bệnh huyết áp cao thường dẫn đến bại liệt hoặc dễ tử vong?
Vận tốc máu biến động như thế nào trong hệ mạch? Cho biết mối liên quan giữa vân tốc máu và tổng tiết diện
mạch?
Vận tốc máu phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Khái niệm huyết áp (SGK )
Sự thay đổi huyết áp trong hệ mạch: Huyết áp trong hệ mạch cao nhất ở động mạch chủ, nhỏ nhất ở tỉnh mạch chủ (nghĩa là càng xa nơi xuất phát huyết áp càng giảm)
Nguyên nhân: Lực ma sát giữa máu và thành mạch, và sự ma sát
giữa các phân tử máu với nhau
*Vì ở người già mạch bị xơ cứng, tính đàn hồi kém, đặc biệt là các mạch ở não Khi bị huyết áp cao thì nguy cơ dễ vỡ mạch gây hiện tượng xuất huyết não và có thể dẫn đến bại liệt hoặc là tử vong
Trang 11Sự thay đổi vận tốc máu trong hệ mạch:
+Vận tốc máu giảm dần từ động mạch chủ (khoảng 500mm/s) đến tiểu động mạch
+ Vận tốc máu thấp nhất là ở mao mạch(khoảng 0,001mm/s)
+ Vận tốc máu tăng dần từ tiểu tĩnh mạch đến tĩnh mạch chủ(khoảng200mm/s)
Mối liên quan giữa vận tốc máu và tổng tiết diện mạch:
+ Trong hệ động mạch tổng tiết diện tăng dần nên vận tốc giảm dần+ Ở mao mạch có tổng tiết diện lớn nhất nên vận tốc nhỏ nhất
+ Trong hệ tĩnh mạch tổng tiết diện giảm dần nên vận tốc tăng dầnVận tốc máu phụ thuộc vào tổng tiết diện mạch và chênh lệch huyết
áp giữa hai đầu đoạn mạch
Em hiểu như thế nào về chứng xơ vữa động mạch?
- Nguyên nhân: do chế độ ăn uống nhiều cholesterol, ít vận động cơ bắp
- Biểu hiện của bệnh: Nếu xơ vữ động mạch não có thể gây đột quỵ;
xơ vữa động mạch vành sẽ gây đau tim Ngoài ra, còn có thể gây xuấthuyết dạ dày, xuất huyết não
- Cơ chế gây bệnh: cholesterol ngấm vào thành mạch kèm theo sự ngấm các ion canxi làm cho mạch bị hẹp lại, không còn nhẵn như trước , xơ cứng và vữa ra
- Tác hại: động mạch xơ vữa kéo theo sự vận chuyển máu trong mạch khó khăn, tiểu cầu dễ vỡ và hình thành cục máu đông gây tắc mạch, hoặc gây nên các tai biến như đau tim, đột quỵ, xuất huyết các nọi quan cuối cùng có thể gây chết
Giải thích vì sao sau khi được tiêm chủng vắcxin đậu mùa thì người ta không mắc bệnh đậu mùa nữa?
- Tiêm vắcxin đậu mùa là đưa kháng nguyên (Vi trùng đậu mùa đãđược làm chết) vào cơ thể, sự có mặt của kháng nguyên đã kích thích
cơ thể tạo ra một chất kháng thể dự trữ
- Khi có vi khuẩn của bệnh đậu mùa xâm nhập vào cơ thể thì chúngkhông gây bệnh được vì cơ thể đã có kháng thể dự trữ để chống lại
Theo em, các nhận định sau đây là đúng hay sai? Giải thích ?
a Tất cả các tế bào trong cơ thể người đều có nhân ?
b Các nơron có thể phân chia tạo ra các nơron mới thay thế các nơrongià yếu ?
c Máu chảy trong động mạch có thể là máu đỏ tươi hoặc đỏ thẫm?
Giải thích các nhận định:
a Sai Vì tế bào hồng cầu ( máu ) không có nhân
b Sai Vì nơron là loại TB thần kinh, loại TB này không có khả năngphân chia tạo TB con