6 chuyên đề ôn thi lên chuyên viên chính

I. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở NƯỚC TA Hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay là một chỉnh thể thống nhất, gắn bó hữu cơ bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. 1. Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản. Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước và xã hội. Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên. Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị. Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu. Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy. Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. 2. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Tất cả quyền lực của Nhà nước thuộc về nhân dân ta mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền tảng, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhà nước ban hành pháp luật, tổ chức quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó chặt chẽ với nhân dân, thực hiện quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng rị tệ quan liêu, tham nhũng, vô trách nhiệm, lạm quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội, nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và nhân dân. Tổ chức và hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước theo nguyên tắc tập trung, dân chủ. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Trung ương. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thống nhất ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện ba quyền đó. 3. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân tiêu biểu của các giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận. Mặt trận hoạt động theo phương thức hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động giữa các thành viên. Các đoàn thể nhân dân tuỳ theo tính chất, tôn chỉ và mục đích đã xác định, vừa vận động đoàn viên, hội viên giúp nhau chăm lo, bảo vệ các lợi ích thiết thực, vừa giáo dục nâng cao trình độ mọi mặt cho đoàn viên, hội viên, vừa tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội . Tổ chức của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ( nòng cốt là Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội liên hiệp phụ nữ, Hội cựu chiến binh, Hội nông dân), các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội khác được pháp luật thừa nhận tuỳ theo tính chất, đặc điểm mà có quy mô tổ chức phù hợp. Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã hội, tổ chức xã hội thông qua tổ chức của Đảng được lập trong cơ quan Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể (Ban cán sự đảng, đảng đoàn); thông qua đội ngũ cấp uỷ viên và đảng viên công tác trong các cơ quan Nhà nước, Mặt trận và đoàn thể; lãnh đạo bằng nghị quyết của Đảng, bằng công tác tổ chức cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát... Đảng lãnh đạo lực lượng vũ trang tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt và lãnh đạo trực tiếp Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. II. TỔ CHỨC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NƯỚC TA HIỆN NAY 1. Hệ thống tổ chức đảng Điều lệ Đảng quy định: Hệ thống tổ chức của Đảng được thành lập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước. Hệ thống tổ chức Đảng thành lập theo cấp hành chính lãnh thổ là hệ thống cơ bản, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng ở mỗi cấp và của toàn Đảng. Việc lập tổ chức đảng ở những nơi có đặc điểm riêng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương (Quy định số 45 QĐTW ngày 01112011 về thi hành Điều lệ Đảng của Ban Chấp hành Trung ương). Hệ thống tổ chức của Đảng, các cơ quan tham mưu giúp việc của cấp uỷ các cấp từng bước được sắp xếp, kiện toàn hợp lý và hiệu quả hơn sau khi thực hiện Nghị quyết Trung ương ba, Trung ương bảy (khoá VIII) và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Hội nghị lần thứ 4, lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khoá X. Nghị quyết Đại hội XI và các Nghị quyết Trung ương 5, Trung ương 6, Trung ương 7(khoá XI) tiếp tục xem xét quyết định kiện toàn hệ thống tổ chức của Đảng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. Tổ chức của Đảng Cộng sản Việt nam hiện nay gồm: Hệ thống tổ chức đảng bộ, chi bộ (từ cấp Trung ương, cấp tỉnh, huyện, cơ sở, chi bộ); Cơ quan lãnh đạo của Đảng các cấp (đại hội, cấp uỷ); Cơ quan tham mưu giúp việc cấp uỷ (các ban đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng); Tổ chức đảng được lập trong các cơ quan nhà nước và đoàn thể chính trị xã hội (ban cán sự đảng, đảng đoàn).

6 chuyên đề ôn thi lên chuyên viên chính năm 2012

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC, BỘ MÁY CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

(Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên viên chính khối Đảng, đoàn thể năm 2012)

( Nguồn:

http://www.xaydungdang.org.vn/Home/vankientulieu/Huong-dan-cua-Ban/2012/5551/Tai-lieu-phuc-vu-thi-nang-ngach-len-chuyen-vien-chinh-nam.aspx ).

I CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở NƯỚC TA

Hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay là một chỉnh thể thống nhất, gắn bó hữu cơ baogồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổquốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

1 Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đồng thời

là đội tiên phong của nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích củagiai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủlàm nguyên tắc tổ chức cơ bản Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo nhànước và xã hội Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách vàchủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động tổ chức, kiểm tra, giám sát

và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ vàquản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạtđộng trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng

và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, tăng cường chế độ trách nhiệm

cá nhân, nhất là người đứng đầu

Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Đảng gắn bómật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân đểxây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và phápluật

2 Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền của dân, do dân,

vì dân Tất cả quyền lực của Nhà nước thuộc về nhân dân ta mà nền tảng là liên minh giữa giaicấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền tảng, dưới sự lãnh đạo củaĐảng Nhà nước ban hành pháp luật, tổ chức quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăngcường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó chặt chẽ với nhân dân, thực hiện quyền dân chủ củanhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế

và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng rị tệ quan liêu, tham nhũng, vô trách nhiệm, lạm

quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội, nghiêm trị mọihành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và nhân dân.

Tổ chức và hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước theo nguyên tắc tập trung, dân chủ.Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạotập trung, thống nhất của Trung ương

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thống nhất ba quyền lập pháp, hành pháp

và tư pháp, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện baquyền đó

3 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ

chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân tiêu biểu của các giaicấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài Mặttrận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chínhquyền nhân dân Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận.Mặt trận hoạt động theo phương thức hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành độnggiữa các thành viên

Các đoàn thể nhân dân tuỳ theo tính chất, tôn chỉ và mục đích đã xác định, vừa vận

động đoàn viên, hội viên giúp nhau chăm lo, bảo vệ các lợi ích thiết thực, vừa giáo dục nângcao trình độ mọi mặt cho đoàn viên, hội viên, vừa tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội

Tổ chức của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ( nòng cốt là Công đoàn, ĐoànThanh niên, Hội liên hiệp phụ nữ, Hội cựu chiến binh, Hội nông dân), các tổ chức chính trị- xãhội, tổ chức xã hội khác được pháp luật thừa nhận tuỳ theo tính chất, đặc điểm mà có quy mô

tổ chức phù hợp

Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị xã - hội, tổ chức xãhội thông qua tổ chức của Đảng được lập trong cơ quan Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể(Ban cán sự đảng, đảng đoàn); thông qua đội ngũ cấp uỷ viên và đảng viên công tác trong các

cơ quan Nhà nước, Mặt trận và đoàn thể; lãnh đạo bằng nghị quyết của Đảng, bằng công tác tổchức cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát Đảng lãnh đạo lực lượng vũ trang tuyệt đối, trực tiếp

về mọi mặt và lãnh đạo trực tiếp Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

II TỔ CHỨC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NƯỚC TA HIỆN NAY

Hệ thống tổ chức của Đảng, các cơ quan tham mưu giúp việc của cấp uỷ các cấp từngbước được sắp xếp, kiện toàn hợp lý và hiệu quả hơn sau khi thực hiện Nghị quyết Trung ương

ba, Trung ương bảy (khoá VIII) và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Hội nghị lầnthứ 4, lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương khoá X Nghị quyết Đại hội XI và các Nghị quyếtTrung ương 5, Trung ương 6, Trung ương 7(khoá XI) tiếp tục xem xét quyết định kiện toàn hệthống tổ chức của Đảng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới

Tổ chức của Đảng Cộng sản Việt nam hiện nay gồm:

- Hệ thống tổ chức đảng bộ, chi bộ (từ cấp Trung ương, cấp tỉnh, huyện, cơ sở, chi bộ);

- Cơ quan lãnh đạo của Đảng các cấp (đại hội, cấp uỷ);

- Cơ quan tham mưu giúp việc cấp uỷ (các ban đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng);

- Tổ chức đảng được lập trong các cơ quan nhà nước và đoàn thể chính trị xã hội (bancán sự đảng, đảng đoàn)

1.1 Hệ thống tổ chức các đảng bộ, chi bộ

a) Cấp Trung ương: toàn Đảng có cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành

Trung ương (Bộ Chính trị, Ban Bí thư)

Hiện nay có 67 đảng bộ trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương :

- 63 Đảng bộ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (theo cấp hành chính lãnh thổ,

có chính quyền cùng cấp)

- 04 Đảng bộ khác trực thuộc Trung ương là Đảng bộ Khối các cơ quan Trungương, Đảng bộ khối Doanh nghiệp Trung ương; Đảng bộ Quân đội; Đảng bộ Công anTrung ương

(Trước năm 2006 có 75 đầu mối, sau khi thực hiện NQTW 4 khoá X giảm được 08đầu mối)

b) Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và tương đương có các đảng bộ trực thuộc gồm:

- Đảng bộ huyện, quận, thị, thành phố trực thuộc tỉnh uỷ, thành uỷ (theo hành chínhlãnh thổ)

- Đảng bộ cấp trên trực tiếp của cơ sở (tương đương cấp huyện) trực thuộc tỉnh uỷ,thành uỷ, đảng uỷ trực thuộc Trung ương

- Một số tổ chức cơ sở đảng có vị trí quan trọng, đông đảng viên, nhiều tổ chứcđảng trực thuộc, được giao một số quyền của cấp trên cơ sở

- Các đảng bộ, chi bộ cơ sở có vị trí quan trọng trực thuộc tỉnh uỷ, thành uỷ, đảng

uỷ khối Trung ương, Quân uỷ Trung ương, Đảng uỷ Công an Trung ương

c) Cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương có các tổ chức cơ

sở đảng trực thuộc gồm :

- Các đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn (theo cấp hành chính lãnh thổ)

- Các đảng bộ cơ sở cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trangtrực thuộc huyện ủy, quận ủy, thị ủy và tương đương.

d) Cấp cơ sở xã, phường, thị trấn và các loại hình tổ chức cơ sở đảng ở cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp khác có các tổ chức đảng trực thuộc gồm:

- Các đảng bộ bộ phận (nơi có đông đảng viên);

- Các chi bộ trực thuộc;

- Các tổ đảng (ở nơi thành lập chi bộ, có đông đảng viên)

1.2 Hệ thống cấp ủy các cấp

Gắn với hệ thống tổ chức đảng là hệ thống cấp uỷ đảng các cấp Cấp uỷ các cấp là

cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, chấp hành giữa hai kỳ đại hội của đảng bộ các cấp

Điều lệ Đảng quy định : Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng là Đại hội đại biểutoàn quốc Cơ quan lãnh đạo ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên Giữahai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp làban chấp hành đảng bộ, ban chấp hành chi bộ (gọi tắt là cấp uỷ)

Theo quy định của Điều lệ Đảng khóa X, khóa XI và Quy định thi hành Điều lệĐảng của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI thì nhiệm kỳ đại hội của tổ chức cơ sởđảng và của cấp ủy cơ sở trở lên là 5 năm Nhiệm kỳ của chi bộ, chi ủy trực thuộc đảng

uỷ cơ sở là 5 năm /2 lần (quy định này được áp dụng từ nhiệm kỳ Đại hội X)

Số lượng Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương do Đại hội Đảng toàn quốc quyếtđịnh, số lượng cấp uỷ viên mỗi cấp do đại hội cấp đó quyết định trên cơ sở hướng dẫncủa Trung ương Hệ thống cấp uỷ đảng do đại hội các cấp bầu, trường hợp đặc biệt hoặcthành lập mới, chia tách, hợp nhất, sáp nhập giữa 2 kỳ đại hội thì do cấp uỷ cấp trên trựctiếp chỉ định

1.2.1 Về Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư:

a) Ban Chấp hành Trung ương là cơ quan lãnh đạo cao nhất trong toàn Đảng giữa 2

kỳ đại hội; số lượng Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương do Đại hội Đảng toàn quốcthảo luận, quyết định

Ban Chấp hành trung ương có nhiệm vụ, quyền hạn:

- Tổ chức chỉ đạo thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết củaĐại hội; quyết định những chủ trương, chính sách về đối nội, đối ngoại, công tác quầnchúng và công tác xây dựng đảng; chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng nhiệm

kỳ tiếp theo, Đại hội đại biểu toàn quốc bất thường (nếu có)

Ban Chấp hành Trung ương căn cứ tình hình thực tế có thể chỉ đạo thí điểm một số

chủ trương mới chưa được quy định trong Điều lệ Đảng

- Ban Chấp hành Trung ương họp thường lệ sáu tháng một lần; họp bất thường khicần

- Ban Chấp hành Trung ương bầu Bộ Chính trị; bầu Tổng Bí thư trong số Uỷ viên

- Thành lập Ban Bí thư gồm Tổng Bí thư, một số Ủy viên Bộ Chính trị do BộChính trị phân công và một số Ủy viên Ban Bí thư do Ban Chấp hành Trung ương bầutrong số Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương;

- Bầu Uỷ ban Kiểm tra Trung ương; bầu Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Trung ươngtrong số Uỷ viên Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Số lượng Uỷ viên Bộ Chính trị, Ủy viênBan Bí thư và Uỷ viên Uỷ ban Kiểm tra Trung ương do Ban Chấp hành Trung ươngquyết định

b) Bộ Chính trị do Ban Chấp hành Trung ương bầu ngay sau Đại hội đại biểu toànquốc của Đảng, có nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Điều lệ Đảng là:

- Lãnh đạo và kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toànquốc, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương; quyết định những vấn đề về chủtrương, chính sách, tổ chức, cán bộ;

- Quyết định triệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của Ban Chấp hành Trungương; báo cáo công việc đã làm trước hội nghị Ban Chấp hành Trung ương hoặc theo yêucầu của Ban Chấp hành Trung ương

c) Ban Bí thư lãnh đạo công việc hằng ngày của Đảng: chỉ đạo công tác xây dựngđảng và công tác quần chúng; kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; chỉ đạo sự phối hợp hoạt động giữacác tổ chức trong hệ thống chính trị; quyết định một số vấn đề về tổ chức, cán bộ và một sốvấn đề khác theo sự phân công của Ban Chấp hành Trung ương; chỉ đạo hoặc kiểm tra việcchuẩn bị các vấn đề đưa ra Bộ Chính trị thảo luận và quyết định

1 .2.2 Về cơ quan lãnh đạo ở địa phương cấp tỉnh, cấp huyện

a) Nhiệm vụ của ban chấp hành và hình thức sinh hoạt của ban chấp hành:

- Cấp ủy tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh ủy, thành ủy), cấp

ủy huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là huyện ủy, quận ủy, thị ủy,thành ủy) là cơ quan lãnh đạo của đảng bộ tỉnh, đảng bộ huyện giữa 2 kỳ đại hội, cónhiệm vụ: lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu; nghị quyết, chỉ thị của cấp ủycấp trên

- Hội nghị tỉnh ủy, thành ủy, huyện ủy, quận ủy, thị ủy do ban thường vụ triệu tậpthường lệ ba tháng một lần; họp bất thường khi cần

Hội nghị bầu ban thường vụ; bầu bí thư và phó bí thư trong số ủy viên thường vụ;bầu ủy ban kiểm tra; bầu chủ nhiệm ủy ban kiểm tra trong số ủy viên ủy ban kiểm tra

Số lượng ủy viên ban thường vụ và ủy viên ủy ban kiểm tra do cấp ủy quyết định theohướng dẫn của Ban Chấp hành Trung ương

b) Nhiệm vụ của ban thường vụ; thường trực cấp ủy :

- Ban thường vụ lãnh đạo và kiểm tra việc thực hiện nghị quyết của đại hội đạibiểu, nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy cùng cấp và cấp trên; quyết định những vấn đề về chủtrương, tổ chức, cán bộ; quyết định triệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của cấp ủy

- Thường trực cấp ủy gồm bí thư, các phó bí thư, chỉ đạo kiểm tra thực hiện nghịquyết, chỉ thị của cấp ủy, của ban thường vụ và cấp ủy cấp trên; giải quyết công việchằng ngày của đảng bộ; quyết định triệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của banthường vụ.

1.3 Ban cán sự đảng, đảng đoàn

Thực hiện theo Điều 42, Điều 43 Điều lệ Đảng Ban Cán sự đảng được lập ở một số cơquan hành pháp, tư pháp cấp Trung ương, cấp tỉnh Đảng đoàn được lập ở một số cơ quan lãnhđạo Nhà nước (do bầu cử) và một số tổ chức chính trị - xã hội cấp Trung ương, cấp tỉnh

1.4 Hệ thống cơ quan tham mưu giúp việc, đơn vị sự nghiệp của cấp uỷ

Theo quy định của Điều lệ Đảng Cấp uỷ mỗi cấp lập các cơ quan tham mưu giúp việc

theo hướng dẫn của Ban Chấp hành Trung ương”.

Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII và khi thực hiện nghị quyết Trung ương 7(khoá VIII) và NQTW 4 khoá X vừa qua, hệ thống cơ quan tham mưu giúp việc được tổ chứclại gọn hơn đến nay đầu mối tổ chức các ban và cơ quan Đảng đã được tinh giản đáng kể so vớithời kỳ trước đổi mới Ở cấp Trung ương, từ 24 đầu mối (16 ban, văn phòng và 8 đơn vị sựnghiệp) tổ chức lại thành 6 ban (Ban Tổ chức TW, Ban Tuyên giáo TW, Ban Dân vận TW, Uỷban Kiểm tra TW, Ban Đối ngoại TW, Văn phòng TW) và 4 đơn vị sự nghiệp (Báo Nhân dân,Tạp chí Cộng sản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia

Hồ Chí Minh) Ở cấp tỉnh từ 12 - 15 đầu mối tổ chức lại thành 7 đầu mối (5 ban và 2 đơn vị sựnghiệp) Ở cấp huyện còn từ 5 - 6 đầu mối (5 ban và trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện)

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI đã quyết địnhthành lập lại Ban Nội chính Trung ương và ban nội chính cấp tỉnh Hội Nghị Trung ương 6 sẽ

tiếp tục nghe và quyết định về Ban Kinh tế Trung ương

2 Tổ chức nhà nước

Tổ chức bộ máy Nhà nước bao gồm : Quốc hội (cơ quan lập pháp) và hội đồng nhân dâncác cấp; Chủ tịch nước (là nguyên thủ quốc gia, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng an ninh và thựcthi các nhiệm vụ theo quy định của Hiến pháp); Chính phủ và uỷ ban nhân dân các cấp (cơ quan

hành chính nhà nước), Viện Kiểm sát nhân dân, Toà án nhân dân các cấp (cơ quan tư pháp)

2.1 Tổ chức của Quốc hội

Quốc hội do dân bầu, thực hiện nhiệm kỳ đại biểu 5 năm Quốc hội lập ra các Uỷ ban,các Ban có bộ phận chuyên trách ở Trung ương; ở địa phương có các đoàn đại biểu, chuyêntrách địa phương

Quốc hội có sự đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động, tăng cường việc xây

dựng và ban hành các bộ luật, luật, pháp lệnh, thể chế hoá đường lối, chủ trương của Đảng, cụthể hoá các quy định của Hiến pháp, quan hệ phối hợp giữa Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốchội với Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao,Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hình thành cơ chế tiếp xúc giữa đại biểu Quốc hội với cử tri, dân

chủ trong sinh hoạt Quốc hội, tăng cường chất vấn công khai tại Quốc hội, bảo đảm vai trò lãnhđạo của Đảng thông qua Đảng đoàn Quốc hội.

2.2 Chủ tịch nước

Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa

Việt Nam về đối nội và đối ngoại Chủ tịch nước là đại biểu Quốc hội, do Quốc hội bầu; chịutrách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội Chủ tịch nước ban hành lệnh, quyết định đểthực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình (theo Chương VII, Hiến pháp 1992) và tổ chức bộmáy chuyên trách giúp việc theo quy định của pháp luật

2.3 Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước

Tổ chức bộ máy của Chính phủ, cơ quan hành chính nhà nước đã tinh giản hơn so vớinăm 1986 Ở cấp Trung ương, trước 1/8/2007 tổng số đầu mối các cơ quan thuộc Chính phủ đã

giảm từ 76 xuống còn 38 (26 bộ, cơ quan ngang bộ và 12 cơ quan thuộc chính phủ), hiện nay còn 22 đầu mối (gồm 18 bộ, 4 cơ quan ngang bộ) Ở cấp tỉnh từ 35 - 40 đầu mối nay còn 19 -

25 Ở cấp huyện từ 20 - 25 đầu mối, nay còn 8 - 12 đầu mối

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khoá X, cơ cấu tổchức bộ máy của Chính phủ được sắp xếp cho phù hợp yêu cầu, nhiệm vụ mới, tinh gọn hơn,tổng hợp hơn Chính phủ, cơ quan hành chính nhà nước đã có sự đổi mới về chức năng, nhiệm

vụ, cơ cấu tổ chức, bộ máy gắn với quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, làm rõ hơnchức năng quản lý vĩ mô của Chính phủ và các Bộ; phân biệt rõ hơn quản lý hành chính nhànước với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước Chính phủ đã tiến hànhcải cách thể chế, tập trung cải cách thủ tục hành chính, nhất là trong lĩnh vực liên quan đến sảnxuất, kinh doanh và đời sống nhân dân

2.4 Các cơ quan tư pháp

Hệ thống tổ chức của toà án bao gồm: Toà án nhân dân tối cao, các toà án nhân dân tỉnhthành phố trực thuộc Trung ương, các toà án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộctỉnh; các toà án quân sự; các toà án khác do luật định Trong tình hình đặc biệt, Quốc hội có thểquyết định hình thành toà án đặc biệt

Hệ thống tổ chức của Viện kiểm sát nhân dân bao gồm: Viện kiểm sát nhân dân tối cao,các viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các viện kiểm sát nhân dânhuyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; các viện kiểm sát quân sự

Hệ thống các toà án, viện kiểm sát, cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án đã được kiệntoàn và đổi mới một bước về tổ chức và hoạt động, về phối hợp đấu tranh phòng chống tộiphạm, giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, lao động và các vụ án khác, gópphần giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội

3 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân

Các tổ chức bao gồm Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu

chiến binh, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân được tổ chức từ Trung ương đến cơ sở cùng với các tổ

chức quần chúng khác đã từng bước đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động, khắc phục

một bước tình trạng hành chính hoá, coi trọng nhiệm vụ tập hợp và giáo dục vận động đoànviên, hội viên và nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, góp phần xây dựngĐảng, chính quyền, đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất xoá đói giảm nghèo, giữ gìn

an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Những ưu điểm nổi bật trong việc đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị ở nước ta sau 4 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 4, 5 khoá X (Thông báo kết luận số 39- TB/TW ngày 14/6/2011 của Bộ Chính trị) là:

- Từng bước sắp xếp, kiện toàn hợp lý hơn tổ chức, bộ máy cơ quan Đảng, Nhà nước,Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội theo hướng tinh gọn Số lượng đầu mối các

bộ, ban, ngành giảm

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, phương thức lãnh đạo, mối quan hệ, lề lối làm việccủa cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội được quy định cụ thểhơn, điều chỉnh, bổ sung hợp lý, phân định rõ ràng hơn theo cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nướcquản lý, nhân dân làm chủ” Về cơ bản, chức năng, nhiệm vụ của các ban đảng ở Trung ương,nhất là các ban có sự sắp xếp, kiện toàn đã phù hợp với cơ cấu tổ chức mới, không trùng lắp,chồng chéo Chức năng, nhiệm vụ các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục được hoàn thiện, khắcphục cơ bản sự trùng dẫm, các bộ được tổ chức theo mô hình quản lý đa ngành, đa lĩnh vực đãhoạt động ổn định, cơ chế phối hợp tốt hơn, hiệu lực, hiệu quả được nâng lên, phân biệt rõ hơnchức năng quản lý nhà nước với chức năng quản lý sản xuất kinh doanh, tách dần hoạt độnghành chính với hoạt động của các đơn vị kinh tế, sự nghiệp và dịch vụ công

- Tổ chức đảng đoàn, ban cán sự đảng đã được xác định rõ hơn về chức năng, nhiệm vụ,

tổ chức và hoạt động

- Chất lượng đội ngũ cán bộ công chức nhìn chung được nâng lên một bước về trình độ

lý luận chính trị, học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ Đa số cán bộ, công chức giữ gìn phẩm chấtchính trị và đạo đức, lối sống, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, thích ứng dầnvới cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

Những tiến bộ đó đã góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ đảng,hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước; đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoànthể chính trị- xã hội

Những khuyết điểm, tồn tại chủ yếu:

- Tổ chức của một số cơ quan đảng, nhà nước và đoàn thể chính trị- xã hội chưa thực sựtinh gọn, hiệu quả Việc thành lập các tổng cục, cục thuộc tổng cục nhằm đáp ứng yêu cầu quản

lý sâu chuyên ngành, nhưng chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp, quy chế làm việc chưa đủ

rõ nên hiệu lực, hiệu quả hoạt động chưa cao; nhiều cơ quan tăng số lượng lãnh đạo cấp phó, kể

cả nơi không hợp nhất tổ chức; chức năng đại diện chủ sở hữu còn trùng lặp, chưa rõ tráchnhiệm; cải cách hành chính có tiến bộ nhất định, nhưng nhìn chung chưa đáp ứng được yêu cầu;cải cách tư pháp chậm, chưa đồng bộ

- Việc thực hiện chức năng tham mưu và thẩm định về kinh tế -xã hội, nội chính ở Trung

kinh tế, xã hội còn lỏng lẻo, thậm chí còn không nắm chắc tình hình; những khó khăn, vướngmắc chậm được tháo gỡ.

- Nội dung và phương thức lãnh đạo của cấp uỷ và tổ chức đảng đổi mới chậm Nhiềucấp uỷ địa phương và cơ sở vẫn còn tình trạng bao biện, làm thay, hoặc có mặt lại buông lỏngvai trò lãnh đạo Tổ chức thực hiện và kiểm tra, thanh tra, giám sát vẫn là khâu yếu; tình trạng

ra nhiều nghị quyết, nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo nhưng việc cụ thể hoá thường chậm, còntình trạng chấp hành không nghiêm Hệ thống thể chế, quy định, quy chế tuy được rà soát, bổsung nhưng vẫ còn những chồng chéo Mô hình tổ chức bộ máy, hệ thống luật pháp chưa phânđịnh thất ró chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn, chưa phản ánh hết đặc điểm củachính quyền đô thị, nhất là các đô thị lớn, kinh tế- văn hoá- xã hội phát triển nhanh Việc xácđịnh chức năng tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vàchức năng quản lý nhà nước,quản lý của chủ sở hữu của các bộ, các địa phương còn nhận thức

khác nhau, có nhiều sơ hở, hiệu quả thấp

- Tổ chức, bộ máy của Mặt trận và các đoàn thể còn tình trạng nhà nước hoá về tổ chức

và kinh phí, hành chính hoá về phương thức hoạt động, cán bộ đoàn thể làm việc gần như côngchức nhà nước, khiến cho công tác của các đoàn thể thiếu sự gắn bó mật thiết với quần chúng.Chưa có tiêu chí rõ ràng để phân định các loại hình tổ chức chính trị - xã hội, xã hội - nghềnghiệp, tổ chức xã hội… bên cạnh một số hình thức tổ chức tự quản của quần chúng, nhiều hội

có tính chất nghề nghiệp và từ thiện cũng yêu cầu Nhà nước chi trả sinh hoạt phí, cấp kinh phí

và phương tiện hoạt động

- Mục tiêu tinh giản biên chế chưa đạt yêu cầu, từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IXđến nay, biên chế khối đảng và đoàn thể, hành chính, sự nghiệp Nhà nước và khối đảng, đoànthể vẫn có xu hướng tăng lên nhưng chất lượng cán bộ vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu Độingũ cán bộ vừa thừa vừa thiếu Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tăng về số lượng, nhưngchất lượng còn nhiều hạn chế, nhất là đào tạo, bồi dưỡng theo chức danh của cán bộ, công chức

Cơ cấu và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức còn bất cập Một bộ phận cán bộ, công chứcyếu kém về tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân

III SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐỔI MỚI, KIỆN TOÀN TỔ CHỨC, BỘ MÁY CỦA HỆTHỐNG CHÍNH TRỊ

Ngày nay, khi bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, yêucầu khách quan là phải tiếp tục đẩy mạnh đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thốngchính trị ở nước ta cho phù hợp và đồng bộ với cơ chế quản lý kinh tế - xã hội mới, nhằm tăngcường sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước, tăngcường pháp chế xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân

Trước hết, yêu cầu xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN phải

có một hệ thống chính trị phù hợp : Đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở nước ta

phải nhằm phục vụ có hiệu quả sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và điều hành thông suốt nền kinh

tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy phát triển văn hoá – xã hội, an ninh – quốcphòng Mục tiêu là trong thập kỷ tới đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ

rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bảntrở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Thứ hai, đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị nhằm khắc phục cho được

những yếu kém tồn tại mà Đảng ta đã chỉ ra là tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, nhiều đầu mốivới nhiều tầng nấc trung gian, chất lượng, hiệu quả thấp, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền vàtrách nhiệm của nhiều cơ quan và người đứng đầu chưa thật rõ, cơ chế vận hành và nhiều mốiquan hệ còn bất hợp lý, đội ngũ cán bộ, công chức còn hạn chế cả về năng lực chuyên môn vàtinh thần trách nhiệm Tệ quan liêu, lãng phí, tham ô, tham nhũng không giảm, có mặt còn rấtnghiêm trọng; trật tự kỷ cương bị vi phạm

Thứ ba, các thế lực phản động và thù địch tiếp tục thực hiện những âm mưu và thủ đoạn

thâm độc chống phá nước ta, đặc biệt là âm mưu “ diễn biến hoà bình” “ bạo loạn lật đổ”

nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội, xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Vì vậy đổi mới tổ chức bộmáy của hệ thống chính trị nhằm khắc phục tình trạng trì trệ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạtđộng của tổ chức đảng, bộ máy Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội; ngăn chặn những tưtưởng và hành động sai trái, tiêu cực; đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hành động chống phácủa các thế lực thù địch

IV QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, NGUYÊN TẮC CƠ BẢN KIỆN TOÀN TỔ CHỨC BỘMÁY CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NƯỚC TA

1 Quan điểm

- Việc đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy phải phù hợp với đặc điểm của hệ thống chínhtrị nước ta vận hành theo cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” do mộtĐảng duy nhất lãnh đạo; phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, giữvững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng

- Kiện toàn tổ chức bộ máy phải bảo đảm các cơ quan trong hệ thống chính trị hoạt động

có hiệu lực, hiệu quả, tinh gọn, khắc phục tình trạng quan liêu, trùng lặp, chống chéo về chứcnăng, nhiệm vụ hoặc tổ chức không phù hợp với chức năng, nhiệm vụ Phân định rõ chức năng,nhiệm vụ, trách nhiệm của mỗi tổ chức, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cả hệ thốngchính trị

- Kiện toàn tổ chức bộ máy phải bảo đảm tính đồng bộ, hệ thống, bảo đảm sự lãnh đạocủa Đảng trong hệ thống chính trị nước ta; vừa xây dựng các cơ quan của Đảng vững mạnh, đủsức thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, vừa phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức đảng

và đảng viên trong các cơ quan nhà nước, Mặt trận tổ quốc, đoàn thể chính trị xã hội

- Đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy phải vừa kế thừa những thành quả và kinh nghiệm

đã đạt được, vừa đáp ứng yêu cầu của tiến trình đổi mới đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế

2 Mục tiêu

Kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị phải thực hiện được mục tiêu tổng quátlà:

“Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, bản chất cách mạng của Nhà nước

ta, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị, mở rộng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, tăng cường tiềm lực quốc gia, giữ vững ổn định chính trị, xã hội, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân”.

Mục tiêu, yêu cầu cụ thể là phải từng bước nâng cao chất lượng chính trị và hiệu quảhoạt động của mỗi tổ chức cũng như toàn hệ thống chính trị; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ,

cơ cấu bộ máy, cơ chế vận hành, lề lối làm việc; nâng cao chất lượng cán bộ, tăng cường kỷluật, kỷ cương; cụ thể hoá nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, nội dung và phương thứcquản lý của Nhà nước , nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể chínhtrị - xã hội, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

3 Nguyên tắc cơ bản kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở nước ta

Một là, việc đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị phải xuất

phát từ đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng trong thời kỳ mới, phục vụ có hiệu quả cho sựnghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thúc đẩy việc thực hiện thắng lợi cácmục tiêu, nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể

Hai là, đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị là một nhiệm vụ lớn,

nặng nề và phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành Vì vậy, phải tiến hành vừa kiênquyết, vừa thận trọng, có bước đi thích hợp, phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thốngnhất của Đảng và sự quản lý điều hành của Nhà nước Phải bảo đảm nguyên tắc tập trung dânchủ trong đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đồng thời bảo đảm cho tổchức bộ máy của hệ thống chính trị vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ

Ba là, kiện toàn hệ thống tổ chức đảng gắn với cải cách, đổi mới tổ chức bộ máy của các

cơ quan nhà nước và đoàn thể chính trị - xã hội

Tổ chức bộ máy của Đảng phải phù hợp với điều kiện của một đảng cầm quyền, giữ vai tròlãnh đạo Nhà nước và toàn xã hội; tổ chức bộ máy chuyên trách phải tinh gọn, có chất lượng.Phát huy vai trò của các tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên, các cấp uỷ viên và cán bộ chủ chốthoạt động trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể vừa là hạt nhân lãnh đạo chính trị của các

tổ chức đó, vừa làm tham mưu cho Đảng về chủ trương, chính sách đối với những lĩnh vực cóliên quan Xây dựng đội ngũ cán bộ đảng theo chức danh, tiêu chuẩn quy định

- Đổi mới, kiện toàn bộ máy của Nhà nước phải bảo đảm tiến tới xây dựng nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân, vì dân, là công cụ chủ yếu để thực hiệnquyền làm chủ của nhân dân; bảo đảm được nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có

sự phân công giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tưpháp

- Kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội

để thực hiện tốt chức năng lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định

và phân bổ ngân sách nhà nước, thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động củaNhà nước.

- Điều chỉnh chức năng và cải tiến phương thức hoạt động của Chínhphủ theo hướngthống nhất quản lý vĩ mô việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốcphòng, an ninh và đối ngoại trong cả nước bằng hệ thống pháp luật, chính sách hoàn chỉnh,đồng bộ

- Cải cách tổ chức và nâng cao chất lương hoạt động của các cơ quan tư pháp để thựchiện tốt chức năng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, không để xảy ra oan sai

- Đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc

và các đoàn thể chính trị - xã hội phải bảo đảm từng bước khắc phục tình trạng hành chính hoá,phô trương, hình thức, quan liêu, xa dân; phát huy tốt vai trò là cơ sở chính trị của chính quyềnnhân dân, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch vững mạnh, tập hợp khối đại đoànkết toàn dân phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Bốn là, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thống

chính trị phải kết hợp chặt chẽ cả ba mặt: Coi trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán

bộ, đảng viên;

- Có chế độ, chính sách đúng đắn, hợp lý và đồng bộ để bảo đảm thực hiện tốt chủ trươngcủa Đảng về đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tinh giản biên chế,không gây xáo trộn và ảnh hưởng lớn tới tư tưởng và đời sống của cán bộ, công chức

- Đề cao kỷ cương, kỷ luật, chấp hành nghiêm túc chủ trương, nghị quyết của Đảng vềđổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị Có chính sách động viên khen thưởngnhững nơi tổ chức thực hiện tốt, phê bình xử lý nghiêm túc những nơi không chấp hành hoặchiệu quả tổ chức thực hiện kém

V GIẢI PHÁP CƠ BẢN KIỆN TOÀN TỔ CHỨC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ ỞNƯỚC TA

Văn kiện Đại hội XI nêu yêu cầu tổng quát :

“ Tiếp tục xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và mô hình tổ chức của các tổ chức trong hệ thống chính trị Sớm tổng kết việc thực hiện sáp nhập một số ban, bộ, ngành Trung ương để có chủ trương phù hợp Kiện toàn, nâng cao chất lượng các cơ quan tham mưu, đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu, nhất là ở cấp chiến lược”

1 Đối với các tổ chức đảng

Tổng kết đánh giá đúng thực trạng, đề ra các giải pháp củng cố và đổi mới mô hình tổchức, phương thức hoạt động của các tổ chức đảng, nhất là đảng đoàn, ban cán sự đảng Tậptrung chỉ đạo, củng cố những tổ chức đảng yếu kém; kịp thời kiện toàn cấp uỷ và tăng cườngcán bộ ở nơi có nhiều khó khăn, nội bộ mắt đoàn kết Coi trọng đổi mới và nâng cao chất lượngsinh hoạt cấp uỷ, tổ chức đảng Phát huy dân chủ trong sinh hoạt đảng, từ sinh hoạt chi bộ, các

cấp uỷ đến Ban Chấp hành Trung ương Chấp hành nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ trong

tổ chức, sinh hoạt đảng

2 Đối với Quốc hội

Tiếp tục đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội nhằmthực hiện tốt chức năng lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng củađất nước Hoàn thiện cơ chế bầu cử đại biểu Quốc hội để cử tri lựa chọn và bầu những ngườithực sự tiêu biểu vào Quốc hội Nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, tăng cường hợp lý sốđại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách Tổ chức lại một số uỷ ban của Quốc hội theo hướngchuyên sâu hơn Cải tiến, nâng cao chất lượng đại biểu hoạt động của Hội đồng dân tộc, các Uỷban của Quốc hội, đại biểu Quốc hội và đoàn đại biểu Quốc hội Đổi mới quy trình xây dựngluật, tiếp tục giảm việc ban hành pháp lệnh

Trọng tâm là tăng cường công tác lập pháp, xây dựng chương trình dài hạn về lập pháp,đổi mới quy trình xây dựng luật, nâng cao chất lượng luật, pháp lệnh mới ban hành Bảo đảm

để Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước, làm tốtchức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định và phân bổ ngân sáchNhà nước…hoàn thiện quy chế về vai trò, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội chuyên trách.Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân ba cấp Tiếp tục

hoàn thiện cơ chế Đảng lãnh đạo Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

7 Đối với Chủ tịch nước

Nghiên cứu xác định rõ hơn quyền hạn và trách nhiệm của Chủ tịch nước để thực hiện tốtnhiệm vụ, quyền hạn nguyên thủ quốc gia theo quy định của Hiến pháp, thay mặt Nhà nước vềđối nội, đối ngoại và thống lĩnh lực lượng vũ trang; quan hệ giữa Chủ tịch nước với các cơ quanthực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp

8 Đối với Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước

Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nền hànhchính thống nhất, thông suốt, trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực, hiệu quả; tổ chức tinh gọn,hợp lý, tăng cường tính dân chủ và pháp quyền trong điều hành của Chính phủ, đáp ứng yêucầu nhiệm vụ quản lý nhà nước trong giai đoạn mới của nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tráchnhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ Trọng tâm là điều chỉnh để làm rõ và thực hiện đúngchức năng của các cơ quan quản lý Nhà nước, khắc phục tình trạng bỏ trống hoặc trùng lắp vềchức năng, nhiệm vụ; cải tiến phương thức hoạt động của Chính phủ theo hướng thống nhấtquản lý vĩ mô việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, anninh và đối ngoại trong cả nước bằng hệ thống pháp luật, chính sách hoàn chỉnh, đồng bộ Định

rõ quyền và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan trực thuộc Chính phủ và chính quyềnđịa phương( quyền quyết định hành chính của Thủ tướng, bộ trưởng, chủ tịch UBND) Định rõchức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ theo hướng bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực trênphạm vi toàn quốc Phân công, phân cấp, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương,kết hợp chặt chẽ quản lý ngành và quản lý lãnh thổ Tổ chức hợp lý Hội đồng nhân dân, kiệntoàn các cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân và bộ máy chính quyền cấp xã, phường, thị

trấn Nghiên cứu tổ chức, thẩm quyền của chính quyền ở nông thôn, đô thị, hải đảo Tiếp tụcthực hiện chủ trương thí điểm không tổ chức hội đồng nhân dân ở một số quận, huyện, phường.

Sớm tổng kết, đáng giá việc thực hiện chủ trương sắp xếp các bộ, sở, ban ngành quản lý

đa ngành, đa lĩnh vực để có chủ trương, giải pháp phù hợp

Tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính và thực hiện tốt cơ chế “một cửa”, giảm

mạnh và bãi bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và công dân, coi đây là nhiệm

vụ thường xuyên của tất cả các cơ quan hành chính nhà nước các cấp

Thực hiện triệt để việc tách quản lý hành chính Nhà nước với quản lý sản xuất, kinhdoanh và quản lý hoạt động của tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công

9 Đối với các cơ quan tư pháp

Văn kiện Đại hội XI nêu nhiệm vụ trọng tâm :

“Đẩy mạnh chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, xây dựng hệ thống tư pháp trong

sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ quyền con người Hoàn thiện chính sách, pháp luật về hình sự, dân sự, thủ tục tố tụng tư pháp và tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp, bảo đảm tính khoa học, đồng bộ, đề cao tính độc lập, khách quan, tuân thủ pháp luật của từng

cơ quan và chức danh tư pháp”.

Đổi mới hệ thống tổ chức toà án theo thẩm quyền xét xử, bảo đảm cải cách hoạt độngxét xử là trọng tâm của cải cách hoạt động tư pháp; mở rộng thẩm quyền xét xử của toà án đốivới các khiếu kiện hành chính

Viện kiểm sát được tổ chức phù hợp với hệ thống tổ chức toà án, bảo đảm các điều kiện

để viện kiểm sát các cấp nâng cao hiệu quả hoạt động, thực hiện tốt chức năng công tố và kiểmsát các hoạt động tư pháp, tăng cường trách nhiệm công tó trong hoạt động điều tra, gắn công tốvới hoạt động điều tra, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên toà

Sắp xếp kiện toàn tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra theo hướng thu gọn đầu

mối; xác định rõ hoạt động điều tra theo tố tụng và hoạt động trinh sát trong đấu tranh phòng

chống tội phạm Tiếp tục đổi mới và kiện toàn các tổ chức bổ trợ tư pháp

10 Đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

Kiện toàn tổ chức bộ máy của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội nhằmnâng cao hiệu quả hoạt động, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong mỗi tổ chức, chú trọng

ở hai cấp Trung ương và cơ sở; khắc phục tình trạng “hành chính hoá”; đổi mới phương thứchoạt động, đảm bảo đúng tôn chỉ, mục đích, hướng về cơ sở, tập trung cho cơ sở; chăm lo mộtcách thiết thực quyền lợi chính đáng và hợp pháp của hội viên, đoàn viên, tham gia phong tràothi đua yêu nước, tham gia xây dựng Đảng,chính quyền và quản lý xã hội; cụ thể hoá cơ chếdân chủ đại diện, tư vấn, giám sát của Mặt trận và các đoàn thể đối với hoạt động của Nhànước

11 Đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan đảng, nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

“Rà soát, bố sung hoàn thiện quy chế quản lý cán bộ, công chức; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và thẩm quyền của mỗi cán bộ, công chức; tăng cường tính công khai, minh bạch trách nhiệm của hoạt động công vụ Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo chỉ đạo điều hành, quản lý nhà nước”.

Trên cơ sở định kỳ đánh giá và phân loại đúng đội ngũ cán bộ, công chức, tăng cườngđào tạo, đào tạo lại và kịp thời thay thế những người không hoàn thành nhiệm vụ Lập quỹđào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức trong quy hoạch, nhất là về chuyên môn, ngoại ngữ,tin học, quản lý hành chính và pháp luật quốc tế

Thực hiện việc điều động, luân chuyển cán bộ; coi trọng việc sử dụng chuyên gia, cán bộ

có phẩm chất chính trị tốt, giỏi chuyên môn, có kiến thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, cónăng lực nghiên cứu, tổng kết để tăng cường cho các cơ quan đảng

Tiếp tục rà soát, làm rõ chức năng, nhiệm vụ của mỗi tổ chức và xác định chức danh, tiêuchuẩn của từng cán bộ, công chức; trên cơ sở đó, xác định lại định mức biên chế, tinh giản biênchế ở các bộ phận trùng lắp, thực hiện giao biên chế theo định kỳ 5 năm Tiếp tục chuyển đổi

cơ chế quản lý biên chế theo hướng thực hiện hợp đồng đối với các công việc phục vụ thay choviệc tuyển vào biên chế

Mức biên chế của từng cơ quan, đơn vị, ở các ngành và địa phương phải dựa trên cơ sở

xác định nội dung và khối lượng công việc cụ thể và tiêu chuẩn các chức danh, cơ cấu cán bộ,công chức hợp lý

Thí điểm việc khoán biên chế và khoán chi phí hành chính ổn định để khuyến khích việcgiảm biên chế và tiết kiệm chi phí hành chính ở các cơ quan, đơn vị Khắc phục tình trạng tăngbiên chế để tăng thêm ngân sách

Thực hiện chế độ thuê, khoán, hợp đồng một số loại dịch vụ trong cơ quan hành chínhthay cho việc tuyển người vào biên chế

Phân định rõ biên chế trong bộ máy hành chính với biên chế trong các đơn vị sự nghiệp,kinh tế, dịch vụ công; thí điểm việc xã hội hoá một số lĩnh vực dịch vụ, y tế, giáo dục, khoa học

và hoạt động văn hoá, thể thao… đổi mới chế độ tiền lương, nâng cao thu nhập của nhữngngười làm việc trong các lĩnh vực này gắn với nâng cao kết quả và chất lượng hoạt động

Tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc thi tuyển công chức vào cơ quan đảng, nhà nước,đoàn thể chính trị - xã hội; thi nâng ngạch cán bộ, công chức; chú trọng đào tạo và đào tạo lạicán bộ, công chức, cập nhật kiến thức mới nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Tăng cường công tác tư tưởng; thực hiện tốt chính sách đối với cán bộ, công chức trongquá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, bảo đảm không ảnh hưởng đến đời sống và thu nhập của cán

bộ Chính phủ chỉ đạo sửa đổi, bổ sung chính sách về tinh giản biên chế, tiếp tục đổi mới chínhsách tiền lương, bảo hiểm xã hội đối với cán bộ, công chức phù hợp với yêu cầu đổi mới, kiệntoàn và nâng cao chất lượng hoạt động tổ chức bộ máy các cơ quan đảng, nhà nước, Mặt trận

Tổ quốc và đoàn thể chính trị - xã hội

Ban hành và thực hiện tốt các chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức nhất là chínhsách đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; đồng thời chú trọng giảiquyết thoả đáng chính sách đối với cán bộ, công chức dôi ra trong quá trình sắp xếp lại, bảođảm thực hiện việc tinh giản bộ máy và biên chế, không ảnh hưởng lớn đến tư tưởng và đờisống của cán bộ, công chức.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG

VÀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG HIỆN NAY

(Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên viên chính khối Đảng, đoàn thể năm 2012)

( Nguồn:

http://www.xaydungdang.org.vn/Home/vankientulieu/Huong-dan-cua-Ban/2012/5551/Tai-lieu-phuc-vu-thi-nang-ngach-len-chuyen-vien-chinh-nam.aspx ).

Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN

VÀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN

1 Một số vấn đề về lý luận

“Đảng cầm quyền” là khái niệm dùng trong khoa học chính trị, chỉ một đảng chính trịđại diện cho một giai cấp đang nắm giữ và lãnh đạo chính quyền để điều hành, quản lý đất nướcnhằm thực hiện lợi ích của giai cấp mình Đối với Đảng ta, khái niệm “Đảng cầm quyền” là đểchỉ vai trò của Đảng khi Đảng đã giành được chính quyền; Đảng lãnh đạo toàn xã hội bằngchính quyền, thông qua chính quyền và các đoàn thể nhân dân

Khái niệm “Đảng cầm quyền” lần đầu tiên được V.I.Lênin nêu ra Sau này Hồ Chí Minh

và Đảng ta đã sử dụng các thuật ngữ để nói về vai trò cầm quyền của Đảng như: Đảng giànhđược chính quyền, Đảng nắm chính quyền, Đảng lãnh đạo chính quyền, Đảng cầm quyền Trong

Di chúc dặn lại, Bác viết: “Đảng ta là một đảng cầm quyền” Trong Điều lệ Đảng được Đại hội Xcủa Đảng thông qua cũng khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền”

Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng khi đã giành được chính quyền khác rất nhiều

so với khi chưa có chính quyền

Trước khi có chính quyền, phương thức lãnh đạo của Đảng chủ yếu là các tổ chức đảng

và đảng viên trực tiếp tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương đến các hội, đoàn thể, quầnchúng “cốt cán”, thậm chí đến từng người dân; từ đó tổ chức nhân dân thực hiện đường lối, chủtrương của Đảng Quan hệ của Đảng với nhân dân là quan hệ máu thịt; mọi sự xa rời nhân dânđều có thể dẫn đến tổn thất cho cách mạng, cho sinh mệnh của ngay bản thân tổ chức đảng vàđảng viên Trong điều kiện chưa có chính quyền, trong Đảng không có điều kiện để phát sinh,phát triển các tệ nạn như quan liêu, mệnh lệnh, ức hiếp quần chúng

Khi đã có chính quyền thì chính quyền là công cụ mạnh mẽ, sắc bén nhất để đưa đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng vào cuộc sống, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với

toàn xã hội Trong phương thức cầm quyền, ngoài cách thức tuyên truyền, giáo dục, thuyếtphục nhân dân, Đảng lãnh đạo chính quyền (Nhà nước) thể chế hoá đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng thành Hiến pháp, pháp luật, kế hoạch… và tổ chức nhân dân thực hiện.Thực chất của Đảng cầm quyền là: Đảng lãnh đạo chính quyền và thông qua chính quyền đểnhân dân làm chủ Nhà nước, làm chủ xã hội Trong điều kiện Đảng đã có chính quyền,V.I.Lênin đã cảnh báo các nguy cơ: sai lầm về đường lối, quan liêu, xa rời quần chúng và kiêungạo cộng sản Ngay sau khi giành được chính quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã cảnh báonguy cơ sai lầm về đường lối và suy thoái của cán bộ, đảng viên Người yêu cầu cần phải chiếnthắng ba thứ giặc nội xâm là tham ô, lãng phí, quan liêu; nếu không sẽ làm đổ vỡ cả sự nghiệpcủa một Đảng cầm quyền.

Trong quá trình cầm quyền của Đảng Cộng sản, việc tồn tại một đảng hay nhiều đảng ởmỗi nước là do những điều kiện lịch sử - cụ thể quy định, không có khuôn mẫu chung cho tất cảcác nước, cũng như chung cho mọi giai đoạn, mọi thời kỳ trong phạm vi một nước Ở Việt Nam

từ giữa 1947 đến năm 1988, ngoài Đảng Cộng sản lãnh đạo chính quyền, còn có Đảng Dân chủViệt Nam và Đảng Xã hội Việt Nam tham gia chính quyền, nhưng hai Đảng trên đều thừa nhậnvai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam Từ tháng 11/1988 đến nay, Việt Nam chỉ còn lạiduy nhất một đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam Ở Cu Ba, Lào cũng chỉ có một đảng cầmquyền Ở Trung Quốc, ngoài Đảng Cộng sản cầm quyền, còn 8 đảng phái dân chủ tham chính,nhưng vẫn chấp nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc

2 Thuận lợi và nguy cơ đối với Đảng cầm quyền

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước

và xã hội Trong quá trình lãnh đạo cách mạng từ khi giành được chính quyền đến nay, nhất là

từ những bài học kinh nghiệm xương máu về sự đổ vỡ của các Đảng Cộng sản và Công nhân ởcác nước trên thế giới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã kịp thời rút ra bài học kinh nghiệm chomình Là một Đảng duy nhất cầm quyền, Đảng có nhiều thuận lợi cơ bản, nhưng cũng có nhữngnguy cơ tiềm ẩn cực kỳ nguy hại, có thể làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng bất cứ lúc nào

a) Những thuận lợi đối với Đảng cầm quyền

- Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền, không có các đảng chính trị đốilập nên không có sự cạnh tranh về vai trò lãnh đạo của Đảng;

- Đảng hoạt động một cách công khai, hợp pháp, hợp hiến; vai trò lãnh đạo của Đảng đốivới đất nước đã được nhân dân thừa nhận trong thực tế và được quy định tại Điều 4 của Hiếnpháp nước CHXHCN Việt Nam;

- Đảng có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, một công cụđắc lực, mạnh mẽ và sắc bén để Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội và cóMặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng

- Qua 80 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã được nhân dân và cả dântộc Việt Nam thừa nhận là người tổ chức, lãnh đạo và quyết định mọi thắng lợi của cách mạng

Việt Nam Đảng được nhân dân tin yêu, che chở, bảo vệ và coi Đảng là Đảng của mình.

- Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng mở rộng quan hệ với các Đảng Cộng sản và Côngnhân quốc tế; ngoài ra, Đảng còn có quan hệ với nhiều đảng cầm quyền khác trên thế giới; có

sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ to lớn của bạn bè và nhân dân yêu chuộng hoà bình, tiến bộ trênthế giới

b) Nguy cơ đối với Đảng cầm quyền

Sau khi trở thành Đảng cầm quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm vạch rõ những suy

thoái của một số cán bộ, đảng viên và cảnh báo hai nguy cơ đối với một Đảng cầm quyền: một

là, sai lầm về đường lối; hai là, sự suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội do Đại hội VIIcủa Đảng thông qua (năm 1991), Đảng lại nhấn mạnh đến hai nguy cơ này và đến Hội nghị đại

biểu giữa nhiệm kỳ Đại hội VII của Đảng (1/1994), Đảng đã bổ sung và xác định có 4 nguy cơ

đối với Đảng và cách mạng Việt Nam lúc này là:

- Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, dođiểm xuất phát thấp

- Nguy cơ sai lầm về đường lối, đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa

- Nguy cơ về tệ nạn tham nhũng và tệ quan liêu, lãng phí

- Nguy cơ “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch

Trong 4 nguy cơ đó, có hai nguy cơ bên trong rất nguy hại và nó chính là chỗ dựa để cho

những nguy cơ từ bên ngoài tấn công vào Đảng Cụ thể là:

- Nguy cơ sai lầm về đường lối, đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa là nguy cơ có thể

xảy ra bất cứ lúc nào, đặc biệt là khi có những biến động lớn ở trong nước cũng như trên thế

giới và trong những bước ngoặt của cách mạng Tuy nhiên, nguy cơ này chỉ diễn ra ở cấp lãnh

đạo cao nhất của Đảng, bởi đây là cấp hoạch định ra đường lối Vì vậy, việc xây dựng một tập

thể lãnh đạo cao nhất của Đảng ngang tầm nhiệm vụ trong mỗi thời kỳ của cách mạng là nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu của Đảng, bởi vì nếu cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng vững vàng, kiênđịnh về đường lối thì dù có một số cấp lãnh đạo ở địa phương có chệch hướng điểm này, điểmkhác thì cũng không làm lay chuyển được sự lãnh đạo của Đảng

- Nguy cơ về sự suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên và tệ nạn quan liêu,

xa dân, tham nhũng, lãng phí Đây là nguy cơ nguy hiểm nhất và có thể xảy ra bất cứ lúc nào,

bởi vì, khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền, một bộ phận đáng kể cán bộ, đảng viên trởthành những cán bộ có chức, có quyền trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở Đây làđiều kiện dễ làm cho cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất, chạy theo chức, quyền, danh, lợi,dẫn đến phai nhạt lý tưởng, tham nhũng, xa rời nhân dân và dễ xa vào những tệ nạn mà khiĐảng chưa giành được chính quyền không có được Những tệ nạn này không chừa một ai và bất

kỳ cán bộ đó làm gì, ở lĩnh vực nào, ở cấp cao hay thấp, nếu cán bộ đó không kiên trì học tập,

tu dưỡng và rèn luyện đạo đức cách mạng thì đều có thể mắc phải

Trong điều kiện mới hiện nay, nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống,đặc biệt là tệ tham nhũng, lãng phí, quan liêu, xa dân diễn ra rất tinh vi, phức tạp và ngày càng

viên thường, mà có nơi, có lúc đã trở thành số đông có tính chất tập thể, thậm chí có cả một tổ

chức, một cấp uỷ và xảy ra đối với cả một số cán bộ có trình độ cao, có những người giữ chức

vụ chủ chốt trong bộ máy của Đảng hoặc cơ quan quản lý của Nhà nước Đây thực sự là nguy

cơ “diễn biến từ bên trong” đặc biệt nguy hại không thể coi thường.

Những nguy cơ mà Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ khoá VII của Đảng chỉ ra, đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự, nó không còn là nguy cơ nữa mà đã trở thành những thách thức hiển hiện trong thực tế và càng ngày càng trở nên bức thiết đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay

II MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ ĐẢNG

1 Quá trình cách mạng của Đảng

Từ ngày thành lập (3/2/1930) đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ ChíMinh sáng lập và rèn luyện, đã lãnh đạo nhân dân Việt Nam tiến hành cuộc đấu tranh cáchmạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi

vĩ đại: Thắng lợi của Cánh mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân,phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam), Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, đưa dân tộc Việt Nam tiến vào kỷ nguyênđộc lập, tự do; thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm lược, mà đỉnh cao là chiến thắnglịch sử Điện Biên Phủ, năm 1954, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, hoànthành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ Tổ quốc và làm tròn nghĩa vụquốc tế; thắng lợi của công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, đưa đất nước tiếp tục quá độ lênchủ nghĩa xã hội

Những thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã giành được trong 80 năm qua đều gắn liềnvới quá trình xây dựng, trưởng thành và phát triển của Đảng Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản Việt Nam trong hơn 80 năm qua, với hơn 65 năm cầm quyền, trong đó có 25 năm thực hiện

sự nghiệp đổi mới, Việt Nam từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc giađộc lập, tư do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa; đất nước đã thoát khỏi nghèo nàn,lạc hậu, đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; có quan hệ quốc tếrộng rãi, có vị thế ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới

2 Bản chất, mục đích và nền tảng tư tưởng của Đảng

Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng đã xác định như sau:

- Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là độitiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích củagiai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc

- Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân giầu, nướcmạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội và cuốicùng là chủ nghĩa cộng sản

- Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉnam cho hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ của nhân

loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra Cươnglĩnh chính trị, đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân

3 Nguyên tắc tổ chức và phương thức hoạt động của Đảng

- Đảng Cộng sản Việt Nam là một tổ chức chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, lấy

tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách,

đồng thời thực hiện các nguyên tắc: tự phê bình và phê bình; đoàn kết trên cơ sở Cương lĩnhchính trị và Điều lệ Đảng; gắn bó mật thiết với nhân dân; Đảng hoạt động trong khuôn khổHiến pháp và pháp luật

- Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn;bằng tuyên truyền, thuyết phục, vận động; bằng công tác tổ chức, cán bộ và kiểm tra; bằng sựgương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên

- Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những

đảng viên có đủ phẩm chất, năng lực vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chínhtrị Đảng tôn trọng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vàodân để xây dựng Đảng

- Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Đảng lãnh

đạo, phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xãhội Đảng kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giai cấpcông nhân, góp phần tích cực vào sự nghiệp hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hộicủa nhân dân thế giới

4 Về hệ thống tổ chức của Đảng và đảng viên hiện nay

Để bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, các tổ chứcđảng được thành lập ở mọi nơi, ở tất cả các cấp, các ngành, các lĩnh vực hoạt động của đời sống

xã hội từ trung ương đến địa phương và cơ sở Hệ thống tổ chức cơ bản của Đảng được thànhlập tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước gồm 4 cấp: cấp trung ương, cấptỉnh, cấp huyện và cấp cơ sở Ngoài ra, tổ chức đảng còn được lập ra ở những nơi có đặc điểmriêng theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương

Hiện nay, toàn Đảng có 67 đảng bộ trực thuộc Trung ương, gồm 58 đảng bộ tỉnh, 05đảng bộ thành phố, 04 đảng bộ trực thuộc Trung ương Có gần 1.300 đảng bộ cấp huyện vàtương đương (gần 700 đảng bộ huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và gần 600 đảng bộtương đương là cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng)

Toàn Đảng có hơn 57.000 tổ chức cơ sở đảng, với hơn 23.000 đảng bộ cơ sở và hơn34.000 chi bộ cơ sở; hơn 1.600 đảng bộ bộ phận, hơn 241.000 chi bộ trực thuộc đảng uỷ cơ sởvới tổng số hơn 3,9 triệu đảng viên Có 5 loại hình tổ chức cơ sở đảng cơ bản là: Tổ chức cơ sởđảng xã, phường, thị trấn; tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp (trong đó có nhiều loại hìnhdoanh nghiệp); tổ chức cơ sở đảng trong cơ quan hành chính; tổ chức cơ sở đảng trong đơn vị

sự nghiệp và tổ chức cơ sở đảng trong lực lượng vũ trang

Trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới, nhất là trong 10 năm gần đây, số lượng

tổ chức cơ sở đảng và đảng viên trong các loại hình cơ sở tăng nhanh và chất lượng khôngngừng được nâng lên Nhiều tổ chức cơ sở đảng trong các loại hình đã phát huy vai trò lãnh đạo

và là hạt nhân chính trị ở cơ sở; có nhiều mô hình mới và điển hình tiên tiến, lãnh đạo thực hiệntốt nhiệm vụ chính trị, công tác chuyên môn, góp phần giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩyphát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng, đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đấtnước

Số lượng đảng viên trong những năm gần đây tăng nhanh, bình quân mỗi năm toàn Đảngkết nạp hơn 170.000 đảng viên mới, trong đó số đảng viên trẻ, là Đoàn viên thanh niên Cộngsản Hồ Chí Minh chiếm hơn 60%; số đảng viên nữ, đảng viên là người dân tộc thiểu số ngàycàng tăng, làm cho tuổi bình quân của toàn Đảng giảm và cơ cấu đội ngũ đảng viên từng bướcchuyển dịch theo hướng tích cực

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, một số loại hình tổ chức cơ sở đảng có những thayđổi: tổ chức cơ sở đảng ở xã, phường, thị trấn tăng lên do chia, tách hoặc thành lập mới; tổ chức

cơ sở đảng trong doanh nghiệp nhà nước giảm dần và tổ chức cơ sở đảng trong công ty cổ phầntăng lên do thực hiện chủ trương cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước; một số loại hình tổ chức

cơ sở đảng có sự thay đổi về quy mô, hình thức tổ chức và phương thức hoạt động cho phù hợpvới cơ chế quản lý kinh tế mới; một số loại hình tổ chức cơ sở đảng mới ra đời và đi vào hoạtđộng

III BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Qua 25 năm thực hiện đổi mới, Đảng ta rút ra 5 bài học kinh nghiệm sau:

Một là, trong bất kỳ điều kiện và tình hưống nào cũng phải kiên trì thực hiện đường lối

và mục tiêu đổi mới Trong quá trình đổi mới, phải giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của

Đảng, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêu độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội Đổi mới toàn diện, đồng bộ với bước đi thích hợp Tích cực, chủđộng hội nhập kinh tế quốc tế phải gắn với xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, giữ vữngtruyền thống và bản sắc văn hoá Mở rộng, phát huy dân chủ phải gắn với tăng cường kỷ luật,

kỷ cương

Hai là, phải thật sự coi trọng chất lượng hiệu quả tăng trưởng và phát triển bền vững.

Tăng cường huy động phải gắn với sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước.Phát triển lực lượng sản xuất phải đồng thời với xây dựng, hoàn thiện quan hệ sản xuất, củng cố

và tăng cường định hướng xã hội chủ nghĩa

Ba là, Phải coi trọng kết hợp chặt chẽ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và

công bằng xã hội; gắn phát triển kinh tế với phát triển văn hoá, củng cố quốc phòng, an ninh,

tăng cường quan hệ đối ngoại, thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Bốn là, đặc biệt chăm lo củng cố, xây dựng Đảng cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, có năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao Nâng caonăng lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể nhân dân

Năm là, Trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo phải rất nhậy bén, kiên quyết, sáng tạo, bám

sát thực tiễn đất nước, kịp thời đề ra các giải pháp phù hợp với tình hình mới; tăng cường công

tác tuyên truyền tạo sự đồng thuận cao, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, của toàn

xã hội

IV ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG

Trải qua hơn 80 năm lãnh đạo cách mạng, từ lãnh đạo cách mạng trong điều kiện chưa cóchính quyền đến khi trở thành Đảng cầm quyền; từ cầm quyền khi có nhiều đảng phái thamchính đến khi trở thành một đảng duy nhất cầm quyền; từ cầm quyền một nửa nước đến cầmquyền trong cả nước; từ lãnh đạo chiến tranh là chủ yếu đến lãnh đạo xây dựng đất nước tronghoà bình Mỗi thời kỳ của cách mạng đòi hỏi sự lãnh đạo của Đảng phải thay đổi cho phù hợpvới yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, của tình hình trong nước và ngoài nước Điều này đãđược thể hiện trong suốt chiều dài lịch sử, qua các giai đoạn, thời kỳ Đảng lãnh đạo cách mạngViệt Nam

Trong quá trình đổi mới đất nước, việc xây dựng Đảng diễn ra trong những điều kiệnkhác hẳn trước Nền kinh tế nước ta chuyển từ kinh tế kế hoạch tập trung quan liêu, bao cấpsang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Hoạt động trong môi trường kinh tế thịtrường đòi hỏi ở Đảng sự kiên định, năng động, nhạy bén, đồng thời có sức đề kháng cao trướcnhững tác động tiêu cực của kinh tế thị trường Chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Bước vào thời kỳ mới, Đảng lãnh đạoNhà nước, nhưng Đảng không làm thay công việc của Nhà nước, mà xây dựng Nhà nước vữngmạnh, để Nhà nước thể chế hoá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành luật pháp,thành các các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức thực hiện Nhà nướcphải quản lý đất nước theo pháp luật và bảo đảm hoạt động có hiệu lực, hiệu quả

Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ là quan điểm cơ bản đã được Đảng

ta nêu ra từ lâu, nhưng thực hiện vẫn còn hạn chế Hơn nữa, trình độ dân trí ngày càng đượcnâng cao, ý thức về trách nhiệm và quyền công dân càng đòi hỏi phải đẩy mạnh việc xây dựngnền dân chủ xã hội chủ nghĩa Nó cũng đòi hỏi Đảng ta phải thay đổi nhận thức, thay đổiphương thức lãnh đạo cho phù hợp

Tình hình thế giới thay đổi nhanh chóng, phức tạp, khó lường, các quan hệ quốc tế đangdiễn ra rất phức tạp Toàn cầu hoá kinh tế là xu thế khách quan, với hai mặt tích cực và tiêucực Nước ta đang chủ động và tích cực hội nhập quốc tế đòi hỏi Đảng phải thường xuyên đổimới phương thức lãnh đạo cho phù hợp

1 Kết quả đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

a) Thành tựu

Nghị quyết Trung ương 5 (khoá X) đã khẳng định: “Những đổi mới trong phương thức

lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị đã góp phần nâng cao hơn hiệu quả lãnh đạo của Đảng, đồng thời phát huy tốt hơn vai trò quản lý của Nhà nước theo quy định của pháp luật, nâng cao hơn chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, đóng góp tích cực vào những thành tựu chung của đất nước” Cụ thể là:

- Nhận thức của Đảng về phương thức lãnh đạo và ý nghĩa, tầm quan trọng của đổi mới

phương thức lãnh đạo đối với hoạt động của hệ thống chính trị ngày càng rõ hơn

Cương lĩnh năm 1991 xác định: Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, cácđịnh hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vậnđộng; bằng công tác tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng giớithiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnhđạo chính quyền và các đoàn thể Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệthống chính trị

Qua 20 năm thực hiện Cương lĩnh 1991 và qua các kỳ Đại hội, nhận thức về phương thứclãnh đạo của Đảng ngày càng rõ và đầy đủ hơn: Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền,lãnh đạo Nhà nước và xã hội Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng vềchính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểmtra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ vàquản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạtđộng trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng

và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, tăng cường chế độ trách nhiệm

cá nhân, nhất là người đứng đầu

Đảng phải thường xuyên nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả lãnh đạo, đồng thờiphát huy mạnh mẽ vai trò, tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các tổ chức khác vàngười đứng đầu các tổ chức trong hệ thống chính trị

- Những đổi mới về quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng trên các lĩnh vực của

đời sống xã hội là định hướng chính trị cho đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị nước ta trong những năm qua.

+ Đảng đặc biệt coi trọng việc thể chế hoá, cụ thể hoá quan điểm, chủ trương đường lốithành luật pháp, cơ chế, chính sách của Nhà nước

+ Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo Quốc hội trong các hoạt động lập pháp, giám sát tối cao

và việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước

+ Định hướng cho việc ban hành cơ chế, chính sách, các chiến lược, quy hoạch, kế hoạchphát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại… của Chính phủ

- Đảng lãnh đạo công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục, thực hành công

khai, dân chủ trong Đảng và trong xã hội; phát huy và thực hiện tốt hơn quyền làm chủ củanhân dân; phát huy tính năng động, sáng tạo của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xãhội

- Việc lập đảng đoàn, ban cán sự đảng, giới thiệu những đảng viên của Đảng vào các vị

trí lãnh đạo chủ chốt của các hệ thống chính trị, củng cố tổ chức cơ sở đảng và phát huy vai tròquản lý, giám sát của tổ chức đảng đối với đảng viên, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu củađảng viên đã có tác động tích cực đến việc giữ vững và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng

- Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đã được tăng cường Đảng lãnh đạo, phối hợp

sự kiểm tra, giám sát của Đảng với của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân đốivới các tổ chức trong hệ thống chính trị và cán bộ, đảng viên trong việc thực hiện chủ trương,đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, về trách nhiệm đối với công việc vàthái độ phục vụ nhân dân

- Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác cán bộ và phong cách, lề lối làm việc

của các cấp uỷ và đảng viên có đổi mới theo hướng khoa học, công khai, dân chủ, sát cơ sởhơn

b) Hạn chế, khuyết điểm

Nghị quyết Trung ương 5 (khoá X) cũng nhấn mạnh: Đổi mới phương thức lãnh đạo của

Đảng đối với hệ thống chính trị mà trọng tâm là đối với Nhà nước còn chậm và lúng túng Cụ

thể như sau:

Một là, vẫn còn tình trạng cấp uỷ bao biện, làm thay hoặc buông lỏng lãnh đạo đối với

hoạt động của hệ thống chính trị trên một số lĩnh vực Chậm ban hành những quy định cụ thể vềphương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể; về mối quan hệ côngtác giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị

Hai là, còn thiếu những quy định cụ thể bảo đảm thực hiện đúng đắn nguyên tắc tập

trung dân chủ, thực hành dân chủ trong Đảng và trong xã hội

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác tư tưởng, công tác cán bộ đổi mới

chậm; chất lượng công tác tư tưởng, tuyên truyền còn nhiều hạn chế

Chậm cụ thể hoá tiêu chuẩn cán bộ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá cho từngchức danh cụ thể ở các cấp, các ngành

Chất lượng công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bổ nhiệm cán

bộ còn nhiều hạn chế; chính sách đãi ngộ với cán bộ còn bất cập

Chưa có cơ chế, chính sách phù hợp để phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng, trọng dụngngười có đức, có tài, thay thế kịp thời những người yếu kém về phẩm chất và năng lực

Ba là, chưa thực sự coi trọng đổi mới phong cách, lề lối làm việc; tình trạng họp hành

nhiều, nói chưa đi đôi với làm, nói nhiều, làm ít, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu gươngmẫu còn diễn ra ở nhiều nơi

c) Nguyên nhân

Nguyên nhân của thành tựu:

- Đường lối đổi mới đúng đắn và những thành tựu đạt được của đất nước trong hơn 25năm qua đã đặt ra những yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và là cơ sở khoa học

để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

- Đảng ta ngày càng quan tâm, nhận thức rõ hơn ý nghĩa và tầm quan trọng của việc đổimới phương thức lãnh đạo của Đảng, coi đổi mới phương thức lãnh đạo là một trong nhữngnhiệm vụ và giải pháp hàng đầu để nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng

- Trong quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, Đảng ta vừa giữ vững những nguyên tắc

cơ bản của công tác xây dựng Đảng, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa bám sát thực tiễn

đất nước, tổng kết thực tiễn, phát huy dân chủ để tìm tòi, đổi mới một cách sáng tạo.

Nguyên nhân của hạn chế:

- Phương thức lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ chiến tranh và quản lý tập trung quanliêu, bao cấp còn ảnh hưởng đến ngày nay

- Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện một đảng duy nhất cầmquyền lãnh đạo công cuộc đổi mới, thực hiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế… là vấn đề mới mẻ,chưa có thực tiễn trong nước và trên thế giới, đòi hỏi phải tìm tòi, vừa làm, vừa rút kinhnghiệm

- Lý luận về Đảng cầm quyền, về phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện một

Đảng cầm quyền còn nhiều vấn đề chưa làm rõ, nhận thức còn khác nhau

- Những hạn chế trong tổ chức bộ máy và yếu kém trong đội ngũ cán bộ đã tác động tiêu cực,cản trở việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

- Chậm ban hành đầy đủ, đồng bộ các quy chế, quy định về sự lãnh đạo và phối hợp côngtác giữa các tổ chức đảng với các tổ chức trong hệ thống chính trị

2 Một số vấn đề tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

- Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, chất lượng hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội;

- Phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân;

- Tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và trong xã hội;

- Đưa nước ta phát triển nhanh và bền vững theo định hướng XHCN

b) Quan điểm chỉ đạo

Nghị quyết Trung ương 5 (khoá X) nêu 4 quan điểm chỉ đạo về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị như sau:

Một là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị

phải được đặt trong tổng thể nhiệm vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng, tiến hành đồng bộ với đổimới các mặt của công tác xây dựng Đảng, với đổi mới tổ chức và hoạt động của cả hệ thốngchính trị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; đồng bộ với đổi mới kinh

tế, xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thích ứng với những đòi hỏi của quá trình công nghiệphoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế.

Hai là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị

phải trên cơ sở kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; thực hiện đúngnguyên tắc tập trung dân chủ; thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng và trong xã hội; đẩy mạnhphân cấp, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu

Ba là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị

là công việc hệ trọng Phải chủ động, tích cực, có quyết tâm cao, đồng thời có bước đi vữngchắc Vừa làm, vừa tổng kết rút kinh nghiệm

Bốn là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị ở

mỗi cấp, mỗi ngành vừa phải quán triệt các nguyên tắc chung, vừa phải phù hợp với đặc điểm, yêucầu, nhiệm vụ lãnh đạo của từng cấp, từng ngành

c) Nhiệm vụ và giải pháp

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá X) đã nêu 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp cụ thểlà:

- Đối với hoạt động của Quốc hội và Chủ tịch nước;

- Đối với hoạt động của Chính phủ;

- Đối với hoạt động của các cơ quan tư pháp và Kiểm toán Nhà nước;

- Đối với hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội;

- Đối với công tác cán bộ;

- Tiếp tục đổi mới phong cách, lề lối làm việc của cơ quan lãnh đạo của Đảng;

- Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp uỷ đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị ở địa phương.

Phần thứ hai TÌNH HÌNH CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG THỜI GIAN QUA

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn của công tác xây dựng Đảng qua 5 năm thực hiện Nghịquyết Đại hội X của Đảng, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khoá X trình Đạihội XI của Đảng đã chỉ rõ những ưu điểm, khuyết điểm chính như sau:

1 Về ưu điểm

- Đã chủ động và coi trọng nghiên cứu nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn của công cuộc

đổi mới, diễn biến mới của tình hình thế giới; giá trị khoa học, cách mạng của chủ nghĩa

Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tập trung vào tổng kết và bổ sung, phát triển Cương lĩnh, chiến

- Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng có đổi mới Coi trọng hơn nhiệm vụ

xây dựng đạo đức trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; chỉ đạo có kết quả bước đầu cuộc vậnđộng “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, gắn với nhiệm vụ xây dựng,chỉnh đốn Đảng Chủ động hơn trong đấu tranh chống “Diễn biến hoà bình”, bác bỏ các quanđiểm sai trái, luận điệu tuyên truyền của các thế lực thù địch

- Công tác tổ chức, cán bộ được triển khai thực hiện tương đối đồng bộ Tổ chức bộ máy

của cơ quan đảng, nhà nước các cấp được sắp xếp , kiện toàn theo hướng tinh gọn, nâng caohiệu lực, hiệu quả

- Việc củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chíên đấu của tổ chức cơ sở đảng, chất

lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên đã đạt được một số kết quả; chú trọng hơn xây dựng, củng cố

tổ chức cơ sở đảng ở những vùng, lĩnh vực trọng yếu, chú ý vùng sâu, vùng xa, những loại hìnhmới; điều chỉnh quy chế hoạt động của các loại hình tổ chức cơ sở đảng Quan tâm công tácphát triển Đảng, nhất là ở những nơi có ít hoặc chưa có đảng viên

- Công tác tổ chức, cán bộ được triển khai thực hiện tương đối đồng bộ và có một số đổi

mới về nội dung và cách làm Giữ vững nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và

quản lý đội ngũ cán bộ; thực hiện tốt hơn nguyên tắc tập trung dân chủ, quyết định tập thể; bướcđầu phát huy vai trò của các tổ chức, người đứng đầu và nhân dân trong công tác cán bộ Đề ra vàtừng bước cụ thể hoá "Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước" Triển khai tương đối đồng bộ và đổi mới cách làm trong: Đánh giá, quy hoạch, đào tạo,bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng và thực hiện chính sách cán bộ Nhiều chủ trương, quanđiểm, giải pháp lớn về công tác cán bộ được thể chế hoá, cụ thể hoá thành các quy định, quy chế

để thực hiện Công tác luân chuyển và quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý đã có chuyển biến tíchcực Quan tâm hơn về công tác bảo vệ chính trị nội bộ, làm rõ và kết luận nhiều hơn hợp vi phạm

về lịch sử chính trị và chính trị hiện nay

- Việc củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và

chất lượng đội ngũ cán bộ đảng viên đã đạt được một số kết quả nhất định; chú trọng hơn xây

dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng ở những vùng, lĩnh vực trọng yếu, có nhiều khó khăn Chứcnăng, nhiệm vụ của các loại hình tổ chức cơ sở đảng được xác định cụ thể, phù hợp hơn Côngtác phát triển, quản lý, nâng cao chất lượng đảng viên được quan tâm Việc quy định và thựchiện chủ trương đảng viên làm kinh tế tư nhân đã góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xãhội của đất nước

- Công tác kiểm tra, giám sát được quan tâm chỉ đạo và coi trọng, chất lượng, hiệu quả

được nâng lên Đã chú trọng kiểm tra việc chấp hành đường lối, chủ trương, Điều lệ Đảng và

trong công tác cán bộ; kiểm tra theo chương trình, kế hoạch và có trọng tâm, trọng điểm Quakiểm tra đã xử lý kịp thời, nghiêm minh đối với các tổ chức đảng và đảng viên vi phạm, kể cảđối với cán bộ cao cấp; kiên quyết đưa ra xét xử theo pháp luật một số vụ án lớn, gây bức xúctrong nhân dân

- Phương thức lãnh đạo của Đảng tiếp tục được đổi mới, vừa bảo đảm sự lãnh đạo của

Đảng, vừa phát huy tốt hơn tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức trong hệ thống chính trị

Việc mở rộng, phát huy dân chủ trong Đảng được chú trọng; đã thí điểm chủ trương đại hộitrực tiếp bầu ban thường vụ, bí thư, phó bí thư ở cơ sở và trực tiếp bầu bí thư ở cấp trên cơ sở.Phong cách lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng tiếp tục được cải tiến theo hướngsâu sát, gần gũi nhân dân, tăng cường công tác đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện đối với cấpdưới

2 Khuyết điểm, yếu kém

Tuy đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng Cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốnĐảng vẫn chưa đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra, chưa tạo được chuyển biến cơ bản, chưa gópphần tích cực ngăn chặn và đẩy lùi được tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí; một số cán bộ lãnhđạo chủ chốt các cấp chưa gương mẫu; chưa kiên quyết xử lý người đứng đầu để xảy ra thamnhũng, lãng phí Cụ thể là:

- Công tác chính trị, tư tưởng còn nhiều hạn chế, thiếu sót: Công tác nghiên cứu lý luận

và tổng kết thực tiễn vẫn chưa làm sang tỏ một số vấn đề vè Đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xãhội và con đường đi lên CNXH ở nước ta Tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của côngtác tư tưởng còn hạn chế; thiếu sắc bén trong đấu tranh chống “Diễn biến hoà bình” Tình trạngsuy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảngviên và tình tham nhũng, quan liêu, lãng phí chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, làm giảm lòng tincủa nhân dân đối với Đảng Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” chưa đi vào chiều sâu, ở một số nơi còn có biểu hiện hình thức

- Tổ chức của một số cơ quan đảng, nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội chưa thực sự

tinh gọn, hiệu quả; chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ chưa rõ ràng; mới giảm được đầu mối

trực thuộc Trung ương nhưng đầu mối bên trong và biên chế không giảm, thậm chí còn tănglên

- Việc đổi mới công tác cán bộ còn chậm; thiếu những cơ chế, chính sách cụ thể để thực

sự phát huy dân chủ trong công tác cán bộ; chậm đổi mới cơ chế, phương pháp và quy trình

đánh giá , bổ nhiệm, miễn nhiệm và từ chức đối với cán bộ; đánh giá cán bộ vẫn là một khâuyếu Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy bằng cấp, huân chương chưa được ngăn chặn, đẩylùi Công tác cán bộ thiếu tầm nhìn xã; chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thấp Chưa quyđịnh cụ thể mối quan hệ về trách nhiệm giữa tập thể và cá nhân, nhất là với người đứng đầu

Chưa kiên quyết, thiếu quy chế thay thế kịp thời cán bộ lãnh đạo yếu kém, trì trệ Công tác bảo

vệ chính trị nội bộ còn nhiều hạn chế, nhất là đối với những vấn đề chính trị hiện nay còn nhiều

lúng túng Nhiều cấp uỷ, tổ chức đảng chưa quan tâm đúng mức đến công tác bảo vệ chính trịnội bộ, một số nơi phiến diện, thiếu chặt chẽ

- Nhiều cấp uỷ, tổ chức đảng chưa làm tốt công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật

đảng, chất lượng và hiệu quả kiểm tra, giám sát chưa cao Nhiều khuyết điểm, sai phạm của

cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện; chưa chưa ngăn chặn, đẩy lùi được tệ

quan liêu, tham nhũng, lãng phí Tình trạng thiếu trách nhiệm, cơ hội, suy thoái đạo đức lối

sống vẫn diễn ra khá phổ biến trong một bộ phận cán bộh, đảng viên Kỷ cương, kỷ luật ở nhiều

tổ chức đảng không nghiêm; sự đoàn kết, nhất trí ở không ít cấp uỷ chưa tốt

- Không ít tổ chức cơ sở năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu thấp; công tác quản lý đảng

viên chưa chặt chẽ, sinh hoạt đảng chưa thành nền nếp, tự phê bình và phê bình yếu Việc xây

dựng tổ chức đảng trong các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cònchậm, vai trò của tổ chức đảng mờ nhạt Động cơ phấn đấu vào Đảng của một số người còn cóbiểu hiện lệch lạc, xem việc vào Đảng là một hình thức để tiến thân

- Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

chính trị - xã hội trên một số nội dung chưa rõ Chức năng, nhiệm vụ của đảng đoàn, ban cán

sự đảng trên một số mặt chưa được xác định cụ thể nên hoạt động còn lúng túng Phong cách, lềlối làm việc đổi mới chậm; hội họp còn nhiều; nói chưa đi đôi với làm Nguyên tắc tập trungdân chủ ở một số nơi bị vi phạm, ảnh hưởng đến sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng

Những hạn chế, khuyết điểm nêu trên có nguyên nhân khách quan là:

- Do những yếu kém vốn có của nền kinh tế và ảnh hưởng mặt trái của kinh tế thị trường,của hội nhập, mở cửa;

- Tính mới mẻ, phức tạp của công tác xây dựng Đảng trong điều kiện mới;

- Do sự chống phá của các thế lực thù địch;

- Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu; củathiên tai, dịch bệnh

Nhưng trực tiếp và quyết định là do các nguyên nhân chủ quan sau:

- Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được yêucầu; nhận thức trên nhiều vấn đề cụ thể của công cuộc đổi mới còn hạn chế và thiếu thống nhất

- Trung ương ban hành quá nhiều nghị quyết, cơ sở chưa triển khai xong nghị quyết này

đã có nghị quyết khác; khi có nghị quyết thì việc chỉ đạo thực hiện chưa tập trung, thiếu kiênquyết, dứt điểm nên nghị quyết chậm vào cuộc sống

- Năng lực, phẩm chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức còn bất cập, chưađáp ứng yêu cầu đòi hỏi của sự nghiệp đổi mới, thực hiện kinh tế thị trường và hội nhập quốctế; đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá; xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân vìdân

- Tổ chức thực hiện các nghị quyết, chủ trương xây dựng Đảng chưa nghiêm và thiếu cácbiện pháp toàn diện, cụ thể và khả thi

- Nhiều cấp uỷ, tổ chức đảng và người đứng đầu chưa quan tâm đúng mức đến công tácxây dựng Đảng với ý nghĩa là nhiệm vụ then chốt

Phần thứ ba

MỘT SỐ NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP LỚN CỦA CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG NHIỆM KỲ ĐẠI HỘI XI

Để giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong điều kiện thực hiện kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế hiện nay, Nghị quyết Đại hội XI đãxác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cả nhiệm kỳ là “Nâng cao năng lực lãnh đạo,sức chiến đấu của Đảng”, đồng thời đề ra 8 nhiệm vụ và giải pháp lớn về công tác xây dựngĐảng như sau:

1 Tăng cường xây dựng Đảng về chính trị

Xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị tức là bảo đảm cho chủ trương, đường lối củaĐảng đi đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, thể hiện được bản chất cách mạng và khoa học củagiai cấp công nhân; phù hợp với quy luật khách quan và thực tiễn của đất nước trong từng thời

kỳ của cách mạng; phản ánh được ý chí, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.Cụ thể là:

- Kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng một cách sáng tạo

và phù hợp với thực tiễn Việt Nam, luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội

- Không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ của toàn Đảng và của mỗi cán

bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở các cấp; không hoang mang, dao động,hoài nghi và giảm sút lòng tin vào con đường mà Đảng, Bác Hồ đã lựa chọn trong bất cứ tìnhhuống nào, kể cả những lúc khó khăn, phức tạp nhất của tình hình thế giới

- Kiên định đường lối đổi mới, kiên quyết đấu tranh chống các khuynh hướng giáo điều,bảo thủ, trì trệ hoặc chủ quan, nóng vội, đổi mới vô nguyên tắc Phải đổi mới toàn diện nhưngtrên cơ sở đổi mới kinh tế mà từng bước đổi mới chính trị, có lộ trình và bước đi thích hợp

- Trong quá trình xây dựng, hoạch định đường lối, Đảng phải quán triệt và thực hiện

đồng bộ, chặt chẽ các nhiệm vụ lớn cách mạng trong thời kỳ đổi mới là: Phát triển kinh tế là

nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, phát triển văn hoá - nền tảng tinh thần của xã hội

Đặc biệt, phải chú trọng xử lý và giải quyết tốt các mối quan hệ lớn là: Quan hệ giữa đổi

mới, ổn định và phát triển; giữa đổi mới kinh tế và đổi mới hệ thống chính trị; giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa; giữa phát triển lực lượng sản xuất với xây dựng, hoàn thiện quan hệ sản xuất; giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; giữa

độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế; giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ

2 Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận

- Tăng cường công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn để làm sáng tỏ những vấn đềmới nảy sinh trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới, không ngừng phát triển lý luận, đề rađường lối, chủ trương đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; khắc phục một số mặt yếu kém củacông tác nghiên cứu lý luận Tạo môi trường dân chủ trong thảo luận khoa học, khuyến khích sựsáng tạo của cá nhân

- Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệuquả của công tác tư tưởng Thực hiện tốt việc tuyên truyền, học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tuyên truyền,

cổ vũ động viên các nhân tố mới, những điển hình tiên tiến và gương người tốt, việc tốt trên mọilĩnh vực

- Đổi mới và nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị trong hệ thống các trườngchính trị và các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Mỗi cán bộ, đảng viên đều phải họctập, nâng cao trình độ lý luận chính trị và có trách nhiệm trực tiếp làm công tác tưởng; phảithường xuyên tiếp xúc, nắm tình hình tư tưởng của nhân dân và đối thoại trực tiếp với nhândân

- Kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thùđịch Chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện “tự diễn biến” trong nội bộĐảng; khắc phục sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong một bộ phận cán bộ,đảng viên Giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội

3 Rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân

- Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

và coi đó là nhiệm vụ quan trọng thường xuyên hằng ngày Mỗi cán bộ, đảng viên không ngừng

tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, cần kiệm, liêm chính, chí công, vô tư, thực sự là mộttấm gương về phẩm chất đạo đức, lối sống Cán bộ cấp trên phải gương mẫu trước cán bộ cấpdưới, đảng viên và nhân dân Kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân,các biểu hiện cơ hội, tiêu cực

- Đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí; thực hành tiếtkiệm Mọi cán bộ lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân từtrung ương đến cơ sở phải gương mẫu thực hiện và tham gia cuộc đấu tranh phòng, chống thamnhũng, lãng phí

- Thực hiện chế độ dân chủ, công khai, minh bạch về kinh tế, tài chính Thực hiện cóhiệu quả việc kê khai và công khai tài sản của cán bộ, công chức theo quy định Tăng cườngcông tác kiểm tra, giám sát và tạo cơ chế để nhân dân giám sát; định kỳ lấy ý kiến của nhân dân

về đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên Xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên tham nhũng,tiêu cực, vi phạm điều lệ đảng và suy thoái về phẩm chất đạo đức, lối sống

- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về phẩm chất đạo đức, năng lực lãnhđạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý nhà nước Có cơ chế loại bỏ, bãi miễn những cán bộ, công chứckhông hoàn thành nhiệm vụ

4 Tiếp tục kiện toàn, đổi mới tổ chức, bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị

- Tiếp tục nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn để hoàn thiện mô hình tổ chức và xácđịnh rõ chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức trong hệ thống chính trị, bảo đảm bộ máy tinhgọn, hiệu lực, hiệu quả; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước và pháthuy vai trò trách nhiệm của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị Khắc phục tình trạngcồng kềnh, kém hiệu lực, hiệu quả của bộ máy và sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa

các cơ quan, tổ chức Kiện toàn, nâng cao chất lượng các cơ quan tham mưu và đội ngũ cán bộlàm công tác tham mưu về tổ chức cán bộ, nhất là ở cấp chiến lược

- Tổng kết, đánh giá đúng thực trạng, đề ra các biện pháp củng cố và đổi mới mô hình tổchức, phương thức hoạt động của các tổ chức đảng, nhất là của đảng đoàn, ban cán sự đảng.Tập trung chỉ đạo, củng cố các tổ chức đảng yếu kém; kịp thời kiện toàn cấp uỷ và tăng cườngcán bộ có chất lượng về những nơi có nhiều khó khăn, nội bộ mất đoàn kết

- Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp uỷ và các tổ chức đảng, nhất lànâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình trong sinhhoạt đảng trên tinh thần thương yêu đồng chí Thật sự phát huy dân chủ trong sinh hoạt đảng, từsinh hoạt chi bộ, sinh hoạt cấp uỷ ở cơ sở đến sinh hoạt của Ban Bí thư, Bộ Chính trị và Banchấp hành Trung ương

5 Kiện toàn tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đảng viên

Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng của Đảng, hạt nhân chính trị ở cơ sở, có vị trí đặc biệtquan trọng trong hệ thống tổ chức của Đảng Đây là nơi đầu tiên và cuối cùng chịu sự tác độngtrực tiếp, sâu sắc của những thay đổi về chính trị, kinh tế, xã hội và tổ chức; là nơi rèn luyện,giáo dục, quản lý, phát triển và sàng lọc đội ngũ đảng viên; nơi thể hiện đầy đủ, toàn diện, trựctiếp, thường xuyên nhất về quyền làm chủ của nhân dân và mối quan hệ mật thiết, gắn bó giữaĐảng với nhân dân Sự vững mạnh của các tổ chức cơ sở đảng có ý nghĩa quyết định đối với sựvững mạnh của toàn Đảng Vì vậy, toàn Đảng phải dồn sức lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng tổ chức cơ

sở đảng gắn với xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh Cụ thể là:

- Tập trung xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ

sở đảng, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, rõ rệt về chất lượng hoạt động của các loại hình tổ chức

cơ sở đảng Chăm lo xây dựng đội ngũ cấp uỷ viên ở cơ sở, trước hết là bí thư cấp uỷ có phẩmchất, năng lực và đạo đức cách mạng, có ý thức tổ chức kỷ luật, thật sự tiền phong gương mẫu,hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao

- Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện mô hình tổ chức của Đảng ở một số loại hình tổ chức cơ

sở đảng, vừa tạo ra mô hình tổ chức thống nhất trong toàn Đảng, vừa có những mô hình tổ chứcphù hợp với những nơi có tính chất đặc thù

- Tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ và phương thứchoạt động của các loại hình tổ chức cơ sở đảng, tiến tới thể chế hoá về mặt nhà nước vai trò, vị trícủa tổ chức cơ sở đảng trong các loại hình cơ sở Đặc biệt coi trọng mối quan hệ của tổ chức cơ sởđảng với quần chúng nhân dân

- Cùng với việc đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức cơ sở đảng,phải nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên và chất lượng công tác kết nạp đảng viên mới Chútrọng kết nạp vào Đảng những Đoàn viên thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ưu tú và nhữngquần chúng tiên tiến trong công nhân, nông dân, trí thức và người lao động trong các thànhphần kinh tế Thực hiện thí điểm từng bước việc kết nạp những người đang làm chủ doanhnghiệp tư nhân có đủ điều kiện, tiêu chuẩn và có nguyện vọng xin vào Đảng

- Đẩy mạnh việc xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức đảng (tổ đảng, chi bộ, đảng bộ)

ở những thôn, làng, ấp, bản, doanh nghiệp, trường học, bệnh viện chưa có tổ chức đảng, có íthoặc chưa có đảng viên, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng ở mọi nơi và trên tất cả các lĩnh vựchoạt động của đời sống xã hội Tiếp tục nghiên cứu, làm rõ mô hình tổ chức và phương thứchoạt động của một số loại hình tổ chức cơ sở đảng, nhất là trong doanh nghiệp - những nơi đangchịu sự tác động mạnh của quá trình cổ phần hoá, sắp xếp, cấu trúc lại sản xuất

6 Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ và bảo vệ chính trị nội bộ

a) Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ

Công tác cán bộ có vị trí đặc biệt quan trọng của công tác xây dựng Đảng Nếu nói xây dựngĐảng là nhiệm vụ then chốt của sự nghiệp đổi mới thì việc xây dựng và đổi mới đội ngũ cán bộ lại

là khâu then chốt của nhiệm vụ then chốt ấy Vì vậy, cần quán triệt và thực hiện tốt một số nộidung sau:

- Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện, đồng bộ tất cả các khâu của công tác cán bộ,gồm: Xác định tiêu chuẩn cán bộ; đánh giá cán bộ; quy hoạch cán bộ; đào tạo, bồi dưỡng cánbộ; sử dụng, luân chuyển cán bộ; quản lý cán bộ và thực hiện chính sách đối với cán bộ Phảiđổi mới tư duy, cách làm và khắc phục những khuyết điểm, yếu kém trong từng khâu của côngtác cán bộ

- Xây dựng và thực hiện cơ chế, chính sách về phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡngcán bộ; trọng dụng người có đức có tài Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; kiênquyết đấu tranh khắc phục tình trạng chạy theo bằng cấp, học hàm, học vị

- Làm tốt công tác quy hoạch và tạo nguồn cán bộ, chú ý cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ làngười dân tộc thiểu số và đội ngũ chuyên gia đầu ngành trên các lĩnh vực; xây dựng quy hoạchđội ngũ cán bộ cấp chiến lược

- Thực hiện nghiêm quy chế thôi chức, miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ lãnh đạo,quản lý; kịp thời thay thế những cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, không hoàn thànhnhiệm vụ và uy tín giảm sút Xử lý nghiêm minh những trường hợp chạy chức, chạy quyền,chạy chỗ, chạy bằng cấp

- Thực hiện luân chuyển cán bộ lãnh đạo và quản lý theo quy hoạch ở các cấp, các ngành;khắc phục tư tưởng cục bộ, khép kín Chú trọng đổi mới và trẻ hoá đội ngũ cán bộ lãnh đạo vàquản lý, bảo đảm tính liên tục, kế thừa và phát triển

- Thực hiện thí điểm chủ trương nhất thể hoá một số chức danh cán bộ của Đảng, Nhànước ở các cấp; thi tuyển một số chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý;

b) Coi trọng công tác bảo vệ chính trị nội bộ Đảng

- Nghiên cứu, ban hành và thực hiện tốt chính sách sử dụng và quản lý cán bộ, đảng viên

có vấn đề lịch sử chính trị Chú trọng nắm và giải quyết vấn đề chính trị hiện nay; giải quyếtdứt điểm những vụ việc tồn đọng về lịch sử chính trị

- Khi xem xét, giải quyết các vấn đề về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng cần chú trọng giảiquyết đúng đắn các mối quan hệ: Giữa lịch sử chính trị và chính trị hiện hành; giữa lịch sửchính trị gia đình và bản thân; giữa tiếp nhận đầu vào và giải quyết đầu ra; giữa sử dụng và xử

lý đối với từng trường hợp cụ thể

7 Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát

- Tập trung kiểm tra, giám sát theo quy định của Điều lệ Đảng, các chủ trương, đườnglối, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng trên các lĩnh vực; việc chấp hành nguyên tắc tậptrung dân chủ, quy chế làm việc, chế độ công tác, thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ gìn đoànkết nội bộ; việc thực hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí; việc điều tra, truy tố,xét xử, thi hành án, nhất là những vụ án nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận xã hội; kiểmtra, giám sát việc tuyển dụng, quy hoạch, luân chuyển, đào tạo, đề bạt, bố trí, sử dụng cán bộ

- Chú trọng kiểm tra, giám sát người đứng đầu tổ chức đảng, nhà nước, Mặt trận và cácđoàn thể chính trị - xã hội các cấp trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao

- Kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra, giám sát của Đảng với công tác thanh tra của Chínhphủ, công tác giám sát của Quốc hội và các cơ quan hành pháp, tư pháp, Mặt trận Tổ quốc vàcác đoàn thể nhân dân theo đúng chức năng và thẩm quyền của mỗi cơ quan, tổ chức

8 Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

Điểm mới căn bản trong phương thức lãnh đạo của Đảng đối với xã hội khi trở thànhĐảng cầm quyền là có Nhà nước - một công cụ mạnh mẽ, sắc bén để thực hiện nội dung lãnhđạo

Vì vậy, mục tiêu cao nhất trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhànước là làm cho Nhà nước mạnh lên, Nhà nước mạnh thì quyền làm chủ của nhân dân được bảođảm và phát huy; Đảng gần với dân và được dân tin yêu Vì vậy, cần tập trung thực hiện một sốnội dung sau:

- Tập trung rà soát, bổ sung, điều chỉnh và ban hành mới, xây dựng đồng bộ hệ thống cácquy chế, quy định, quy trình công tác để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với các tổchức trong hệ thống chính trị Khắc phục tình trạng bao biện làm thay hoặc buông lỏng vai tròlãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước

- Tích cực đổi mới phong cách, lề lối làm việc, tác phong công tác của các cơ quan lãnhđạo của Đảng từ trung ương đến địa phương, cơ sở Thực hiện tốt chế độ lãnh đạo tập thể đi đôivới phát huy tinh thần chủ động và trách nhiệm cá nhân Phát huy vai trò, trách nhiệm của tổchức đảng, đảng viên hoạt động trong cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thểnhân dân

- Đổi mới cách ra nghị quyết và tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghị quyết củaĐảng Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong Đảng, khắc phục tình trạng rườm rà, bất hợp

lý về thủ tục, giảm bớt giấy tờ, hội họp; sâu sát thực tế cơ sở, nói đi đôi với làm

Phần thứ tư

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TỪ ĐẠI HỘI XI ĐẾN NAY

I CÁC NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG KHÓA XI

Để cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, từ Đại hội đến nay, Ban Chấp hànhTrung ương đã họp 5 kỳ với các nội dung chủ yếu sau:

1 Hội nghị Trung ương 1

Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI tiến hành ngày17/01/2011, trong thời gian diễn ra Đại hội để bầu các cơ quan lãnh đạo của Đảng ở Trungương gồm: Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Chủ nhiệm

Ủy ban kiểm tra Trung ương

2 Hội nghị Trung ương 2

- Thông qua Quy chế làm việc của Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thưkhoá XI; Quy chế làm việc của Ủy ban kiểm tra Trung ương khoá XI;

- Thông qua Chương trình làm việc toàn khoá của Ban Chấp hành Trung ương khoá XI;

- Chủ trương nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992;

- Chủ trương kiện toàn bộ máy các cơ quan nhà nước và giới thiệu nhân sự cấp cao củaNhà nước nhiệm kỳ Quốc hội khoá XIII

3 Hội nghị Trung ương 3

- Phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu của Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5năm (2011 – 2015); tình hình kinh tế- xã hội năm 2011 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2012

- Ban hành Nghị quyết về “Đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc lại nền kinh tế”;

- Ban hành Quy định thi hành Điều lệ Đảng; Quyết định ban hành hướng dẫn về công táckiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; Quy định những điều đảng viên không được làm

4 Hội nghị Trung ương 4

- Ban hành Nghị quyết “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”;

- Ban hành Nghị quyết về “Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ phục vụ sựnghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”

5 Hội nghị Trung ương 5

- Tổng kết việc thi hành Hiến pháp 1992 và định hướng việc bổ sung, sửa đổi Hiến pháp1992;

- Tổng kết Nghị quyết Trung ương 7 (khoá IX) về “Tiếp tục đổi mới chính sách, phápluật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” và định hướng việc bổ sung, sửađổi Luật đất đai;

- Ban hành Nghị quyết “Một số vấn đề về chính sách xã hội từ 2012 đến 2020”;

- Một số vấn đề về tiền lương và định hướng cải cách tiền lương đến năm 2020;

- Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khoá X) về “Tăng cường sự lãnh đạocủa Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng” Ban Chấp hành Trung ương quyết định:Chuyển Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng trực thuộc Chính phủ sang trực thuộc Bộ Chínhtrị do đồng chí Tổng Bí thư làm Trưởng Ban Chỉ đạo; thành lập lại Ban Nội chính Trung ươngvới chức năng là một ban đảng Trung ương đồng thời là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạophòng, chống tham nhũng Trung ương.

Từ chương trình, nội dung các kỳ họp của Trung ương, nổi lên một số điểm đáng chú ý sau:

(1) Ban Chấp hành Trung ương luôn quan tâm và tập trung chỉ đạo thực hiện hai nhiệm

vụ lớn của cách mạng là phát triển kinh tế và xây dựng Đảng Điều đó thể hiện sự quán triệtáau

sắc quan điểm của Đảng được xác định trong Cương lĩnh là: “Phát triển kinh tế là nhiệm vụ

trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt”.

(2) Ban Chấp hành Trung ương chỉ ban hành nghị quyết đối với những vấn đề mới;những vấn đề đã có nghị quyết thì chỉ đạo sơ kết, tổng kết và ban hành Kết luận để tiếp tục thựchiện nghị quyết

(3) Các quy định, hướng dẫn về thực hiện Điều lệ Đảng được nâng cấp về thẩm quyềnban hành (Quy định 45-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương, Hướng dẫn 01-HD/TW củaBan Bí thư Trung ương…)

(4) Vừa mở rộng, phát huy dân chủ trong Đảng, vừa tăng cường kỷ luật, kỷ cương củaĐảng

(5) Điều chỉnh thời gian họp định kỳ của Ban Chấp hành Trung ương hang năm từ tháng

6 và 12 sang tháng 4 và tháng 10 trước các kỳ họp của Quốc hội

II NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG 4 “MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẤP BÁCH VỀ XÂY DỰNGĐẢNG HIỆN NAY”

Trong những ngày cuối tháng 12/2011, Hội nghị Trung ương 4 đã ban hành hai Nghịquyết số 12-NQ/TƯ về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” Đây là một Nghịquyết chuyên đề về xây dựng Đảng, được cán bộ, đảng viên và nhân dân đặc biệt quan tâm,theo dõi và kỳ vọng ngay từ khi chuẩn bị đề án trình Trung ương; trong khi họp Trung ương,sau khi Trung ương ban hành nghị quyết cho đến quá trình triển khai, tổ chức thực hiện Nghịquyết hiện nay

1 Lý do ban hành Nghị quyết

(1) Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạngViệt Nam là bài học kinh nghiệm được rút ra qua hơn 82 năm hoạt động thực tiễn của Đảng.Đảng ta là một Đảng duy nhất cầm quyền, nên vừa có thuận lợi, vừa có nguy cơ, nhất là sự suythoái của đội ngũ cán bộ, đảng viên

(2) Khi thực hiện sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và chủ động hội nhập quốc

tế thì nhiệm vụ đặt ra đối với Đảng càng nặng nề, càng khó khăn, phức tạp Do đó, đòi hỏiĐảng ta phải thật sự vững mạnh và vươn lên ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ của tình hìnhmới (phẩm chất, trí tuệ, năng lực, đạo đức, lối sống…)

(3) Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, bên cạnh những ưu điểm, Đảng ta cũng cónhiều khuyết điểm, yếu kém kéo dài qua nhiều năm, nhiều nhiệm kỳ nhưng chậm được khắcphục.

(4) Sự chống phá điên cuồng của các thế lực thù địch đối với sự nghiệp cách mạng củaĐảng và nhân dân ta bằng thủ đoạn “Diễn biến hoà bình” tinh vi, thâm độc, xảo quyệt; chúngmuốn làm cho Đảng ta “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”

2 Nội dung Nghị quyết

Nghị quyết Trung ương gồm 4 phần: Tình hình và nguyên nhân; mục tiêu, phương châm;

giải pháp và tổ chức thực hiện Sau khi có Nghị quyết Trung ương, Bộ Chính trị có Chỉ thị số15-CT/TW và Kế hoạch số 08-KH/TW; các Ban đảng Trung ương có các hướng dẫn thực hiện,đặc biệt là Hướng dẫn số 11-HD/BTCTW về việc kiểm điểm, tự phê bình và phê bình trongĐảng

2.1 Về đánh giá tình hình và nguyên nhân

Bên cạnh việc khẳng định những ưu điểm và chuyển biến tiến bộ trong công tác xâydựng Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã chỉ ra những mặt yếu kém, khuyết điểm lớn củacông tác xây dựng Đảng hiện nay là:

- Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh

đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống vớinhững biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội,thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tuỳ tiện vônguyên tắc

- Đội ngũ cán bộ cấp Trung ương, cấp chiến lược rất quan trọng nhưng chưa được xây

dựng một cách cơ bản Công tác quy hoạch cán bộ mới tập trung thực hiện ở địa phương, chưathực hiện ở cấp Trung ương, dẫn đến sự hẫng hụt, chắp vá, không đồng bộ và thiếu chủ độngtrong việc bố trí, phân công cán bộ Một số trường hợp bố trí chưa thật công tâm, khách quan,không vì yêu cầu công việc, không đúng sở trường, năng lực, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quanlãnh đạo

- Nguyên tắc“tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình

thức do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân; khi cókhuyết điểm không ai chịu trách nhiệm Do vậy, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể, không

rõ trách nhiệm cá nhân, vừa không khuỷến khích người đứng đầu có nhiệt tình tâm huyết, dámnghĩ, dám làm; tạo kẽ hở cho cachs làm việc tắc trách, trì trệ hoặc lạm dụng quyền lực một cáchtinh vi để mưu cầu cho lợi ích cá nhân

Tình hình trên có nguyên nhân khách quan, nhưng chủ yếu là do các nguyên nhân chủ quan chính sau đây:

- Cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng rèn luyện, giảm sút ý chí chiến đấu, quyên đi tráchnhiệm, bổn phận trước Đảng, trước nhân dân Việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chínhsách của Đảng, Nhà nước, các nghị quyết, chỉ thị, quy định về xây dựng đảng ở một số nơichưa đến nơi, đến chốn; kỷ cương, kỷ luật không nghiêm, nói không đi đôi với làm

- Các nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình ở nhiều nơi vừa bị buônglỏng trong thực hiện, vừa chưa được quy định cụ thể để làm cơ sở cho việc kiểm tra, giám sát.Việc nghiên cứu, sửa đổi, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật thích ứng chưa kịp thời; nhiềuvăn bản quy định thiếu chế tài cụ thể.

- Việc đánh giá, sử dụng, bố trí cán bộ còn nể nang, cục bộ; chưa chú trọng phát hiện và

có cơ chế để trọng dụng những người có đức, có tài; không kiên quyết thay thế những người viphạm, uy tín giảm sút, năng lực kém

- Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức lối sống ở nhiều nơi cònhình thức Công tác kiểm tra, giám sát, giữ gìn kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi, nhiều cấp chưathường xuyên, ráo riết; đấu tranh với những vi phạm còn nể nang, không nghiêm túc

- Vai trò giám sát của nhân dân thông qua Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xãhội chưa được phát huy, hiệu quả chưa cao

2.2 Nhiệm vụ cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay

(1) Kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lýcác cấp để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dânđối với Đảng

(2) Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp Trung ương, đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế

(3) Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mốiquan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

Trong 03 vấn đề cấp bách nêu trên thì vấn đề thứ nhất là trọng tâm, xuyên suốt và cấp bách nhất.

2.3 Mục tiêu và phương châm

- Mục tiêu: Phải tạo được sự chuyển biến rõ rệt, khắc phục được những hạn chế, yếu kém

trong công tác xây dựng Đảng, nhằm xây dựng Đảng ta thật sự là đảng cách mạng chân chính,ngày càng trong sạch vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấucủa Đảng

- Phương châm:

+ Phải nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, khách quan, không nể nang, nétránh Những cán bộ, đảng viên có khuyết điểm nhưng tự giác, quyết tâm sửa chữa thì có thểxem xét, giảm nhẹ hoặc không xử lý; nếu những người có khuyết điểm mà không tự giác thìphải xử lý nghiêm khắc

+ Có các giải pháp phải đồng bộ; tiến hành có trọng tâm, trọng điểm; kết hợp “chống đểxây”, “xây để chống”; thực hiện nói đi đôi với làm; tập trung giải quyết những vấn đề bức xúc,trì trệ nhất;

+ Phải bình tĩnh, tỉnh táo, không nóng vội, cực đoan; đồng thời không để rơi vào trì trệ,hình thức; giữ đúng nguyên tắc, không để các thế lực thù địch và phần tử cơ hội lợi dụng, kíchđộng, xuyên tạc, đả kích, gây rối nội bộ.

2.4 Giải pháp thực hiện

Nghị quyết đề ra 4 nhóm giải pháp đồng bộ để thực hiện là:

(1) Nhóm giải pháp về tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phong gương mẫu của cấp trên, theo trình tự từ trên xuống dưới:

- Tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư kiểm điểm trước; từng đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị,

ủy viên Ban Bí thư kiểm điểm sau, từ đồng chí Tổng Bí thư của Đảng đến các đồng chí ủy viên

- Sau khi cấp trên kiểm điểm có thông báo kết quả bằng hình thức phù hợp để cấp dướihọc tập, noi gương làm theo

(2) Nhóm giải pháp về tổ chức, cán bộ và sinh hoạt đảng:

- Phát huy dân chủ trong Đảng; thực hiện Quy chế chất vấn trong đảng, nhất là việc chấtvấn trong các kỳ họp Ban Chấp hành Trung ương và cấp ủy các cấp

- Đổi mới cách lấy phiếu tín nhiệm để đánh giá cán bộ theo hướng mở rộng đối tượngtham gia Những người không đủ năng lực, tín nhiệm thấp cần sắp xếp cho phù hợp, không chờđến hết nhiệm kỳ

- Thực hiện việc luân chuyển, bố trí một số chức danh cán bộ chủ chốt không phải làngười địa phương;

- Tiếp tục thực hiện một số chủ trương thí điểm về công tác cán bộ;

- Định kỳ tổ chức để nhân dân góp ý xây dựng Đảng thông qua Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể chính trị - xã hội

- Tích cực cải cách hành chính nhà nước và hành chính trong Đảng

- Đẩy nhanh việc cải cách, thực hiện chế độ tiền lương, nhà ở; khắc phục tính bình quân,cào bằng và chống đặc quyền, đặc lợi; gắn tinh giản biên chế với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ

- Có cơ chế giám sát của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội; cơ chế để MTTQ, cácđoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

(4) Nhóm giải pháp về công tác giáo dục chính trị tư tưởng:

- Tiếp tục đẩy mạnh việc Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo Chỉthị 03 của Bộ Chính trị và Kế hoạch 03 của Ban Bí thư (khoá XI);

- Đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống cho cán

bộ, đảng viên gắn với kiểm điểm, tư phê bình, phê bình trong Đảng;

- Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; cập kiến thức mới cho cán bộchủ chốt các cấp, nhất là ở Trung ương;

- Chấn chỉnh hoạt động thông tin, tuyên truyền; quản lý báo chí; nêu gương người tốt,việc tốt, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực;

- Cán bộ chủ chốt các cấp phải thường xuyên tiếp xúc, đối thoại với nhân dân Chủ độngđấu tranh với những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong Đảng; giữ gìn sự đoàn kếtthống nhất trong Đảng

3 Những điểm mới trong chỉ đạo thực hiện Nghị quyết

Việc thực hiện Nghị quyết lần này có nhiều nội dung, cách làm mới, thể hiện quyết tâmchính trị cao của Trung ương vào việc thực hiện Nghị quyết Cụ thể là:

(1) Sau khi có Nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị có Chỉ thị và Kế hoạch thựchiện Nghị quyết; các ban đảng Trung ương có các Hướng dẫn cụ thể theo chức năng, nhiệm vụcủa từng ban để thực hiện;

(2) Bộ Chính trị tổ chức các hội nghị với cán bộ lão thành, cán bộ cao cấp đã nghỉ hưu ởhai khu vực (tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh) để quán triệt và lấy ý kiến góp ý cho tập thể, cánhân Bộ Chính trị, Ban Bí thư;

(3) Tổ chức Hội nghị cán bộ chủ chốt toàn quốc với hơn 1.400 cán bộ tham dự; đồng chíTổng Bí thư trực tiếp quán triệt nghị quyết và giải đáp những thắc mắc; các đồng chí Bộ Chínhtrị, Ban Bí thư và Ủy viên Trung ương Đảng tham dự đầy đủ

(4) Phân công nhiệm vụ cho các ban, cơ quan đảng Trung ương cụ thể hoá nội dung nghịquyết bằng các quy định, quy chế, hướng dẫn để thực hiện;

(5) Thành lập Bộ phận Thường trực của ở Trung ương để theo dõi, chỉ đạo thực hiệnNghị quyết; thành lập Tổ giúp việc Bộ phận Thường trực ở Trung ương;

(6) Tiến hành tự phê bình và phê bình từ trên xuống dưới; từ người đứng đầu của Đảngđến đảng viên; kiểm điểm tập thể trước, cá nhân kiểm điểm sau Việc tiến hành tự phê bình, phêbình có trọng tâm, trọng điểm và phải bình tĩnh, thận trọng,làm đến đâu chắc đến đó, khôngnóng vội, hình thức

(7) Trước khi kiểm điểm tập thể và cá nhân ở các cấp, có lấy ý kiến đóng góp của các tổchức, cá nhân liên quan bằng các hình thức phù hợp;