TiÕt 39: Mục tiêu cần đạt Củng cố và nâng cao kiến thức về từ trái nghĩa đã học ở bậc tiểu học. Thấy được tác dụng và kĩ năng sử dụng từ trái nghĩa. I- Thế nào là từ trái nghĩa ? Ví dụ 1 Đầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương. Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương. (Lí Bạch) Trái nghĩa nhau về hướng chuyển động của đầu (lên-xuống) CúiNgẩng Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu. Gặp nhau mà chẳng biết nhau, Trẻ cười hỏi : Khách từ đâu đến làng ? (Hạ Tri Chương) Trái nghĩa dựa trên cơ sở về tuổi tác. GiàTrẻ Tr¸i nghÜa dùa trªn c¬ së vÒ sù tù di chuyÓn khái n¬i xuÊt ph¸t hay quay trë l¹i n¬i xuÊt ph¸t. Trë l¹i§i Kết luận 1 Các từ trái nghĩa là các từ có nghĩa trái ngược nhau dựa trên một cơ sở chung nào đó. Bài tập Xác định từ trái nghĩa trong đoạn thơ và câu ca dao sau : 1. Thiếu tất cả ta rất giàu dũng khí, Sống, chẳng cúi đầu.Chết vẫn ung dung. Giặc muốn nô lệ, ta lại hoá anh hùng, Sức nhân nghĩa mạnh hơn cường bạo. (Tố Hữu) 2. Chị em như chuối nhiều tàu Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời. (Ca dao) Th¶o luËn nhãm T×m c¸c thµnh ng÷, ca dao, tôc ng÷ cã sö dông tõ tr¸i nghÜa. Ví dụ 2: Tìm từ trái nghĩa với từ già trong trư ờng hợp: rau già, cau già Rau già Cau già Rau non Cau non Dựa trên cơ sở chung là nêu lên tính chất của sự vật. a. Quần áo lành b. Món ăn lành c. Tính lành d. Bát lành Quần áo rách Món ăn độc Tính ác Bát vỡ Hãy tìm các từ trái nghĩa với từ lành trong các trường hợp sau: . hỏi : Khách từ đâu đến làng ? (Hạ Tri Chương) Trái nghĩa dựa trên cơ sở về tu i tác. GiàTrẻ Tr¸i nghÜa dùa trªn c¬ së vÒ sù tù di chuyÓn khái n¬i xuÊt