Quyền biểu tình ở Việt Nam

Biểu tình (demonstration) là một thuật ngữ pháp lý tương đối phức tạp, được gắn liền với việc biểu thị dân nguyện. Tuỳ vào đặc trưng chính trị, pháp luật của từng quốc gia mà có mỗi cách hiểu khác nhau về biểu tình. Có thể dẫn ra một số cách hiểu như sau: Biểu tình là: “Trình diễn với ai đó hoặc cái gì đó một cuộc họp hoặc diễu hành công cộng để mọi người thấy được rằng họ đang ủng hộ hay phản đối ai đó hoặc cái gì đó”.( https:www.google.comsearch?q=dichoq=dichaqs=chrome.69i57j69i59j0l6.1509j0j1sourceid=chromees_sm=93ie=UTF8); Biểu tình là: “ Tụ họp với nhau lại hoặc diễu hành trên đường phố để biểu thị ý chí, nguyện vọng hoặc biểu dương lực lượng, thường nhằm mục đích gây sức ép”.( www.informatik.unileipzig.de~ducDict); Biểu tình là: “Hành động bất bạo lực của một nhóm người, nhằm mục đích đưa đến cộng đồng một quan điểm hay một cách nhìn về một vấn đề nào đó trong xã hội”.(Theo Encyclopaedia Americana) Biểu tình là: “ Tụ họp với nhau lại hoặc diễu hành trên đường phố để biểu thị ý chí, nguyện vọng hay để biểu dương lực lượng, thường nhằm mục đích gây sức ép gì đó”.( Đại từ điển Tiếng Việt 2004, tr 122)

NHẬN THỨC VÀ CÁC CẢN LỰC ĐỐI VỚI QUYỀN BIỂU TÌNH Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY Trần Quyết Thắng

1 Một số vấn đề lý luận về biểu tình và quyền biểu tình

1.1 Biểu tình

Biểu tình (demonstration) là một thuật ngữ pháp lý tương đối phức tạp, được gắnliền với việc biểu thị dân nguyện Tuỳ vào đặc trưng chính trị, pháp luật của từng quốc gia

mà có mỗi cách hiểu khác nhau về biểu tình Có thể dẫn ra một số cách hiểu như sau:

- Biểu tình là: “Trình diễn với ai đó hoặc cái gì đó một cuộc họp hoặc diễu hành công cộng để mọi người thấy được rằng họ đang ủng hộ hay phản đối ai đó hoặc cái gì đó”.

Có thể thấy, bản thân mỗi khái niệm về biểu tình được kể trên cơ bản có sự đồngnhất nhau về một số nội hàm Tuy nhiên, tự thân chúng là chưa đầy đủ để được công nhậnnhư một khái niệm hoàn chỉnh về biểu tình

Nghiên cứu sâu hơn về biểu tình, có thể chỉ ra một số các đặc điểm nhận dạng nhưsau:

Thứ nhất, biểu tình do công chúng thực hiện Điều nay đồng nghĩa với việc, nhà

nước không được đứng ra tổ chức biểu tình Đây là đặc điểm quan trọng nhằm nhận diệnchủ thể của hoạt động biểu tình Như đã trình bày, biểu tình là hoạt động nhằm bày tỏ dânnguyện, thường thì cái đích của nó nhắm tới là chính quyền nhằm tạo nên các áp lực cầnthiết cho việc thay đổi hay xoá bỏ các chính sách bị cho là bất hợp lý của chính quyền.Điều này đòi hỏi tính khách quan của chủ thể tiến hành và đối tượng được hoạt động biểutình hướng tới Nhà nước, trong vai trò luật định của nó chỉ có thể đặt ra các quy ước xử

sự bắt buộc nhằm đảm bảo các cuộc biểu tình diễn ra mà không có sự tác động xấu nàođến cộng động trên cơ sở tôn trọng quyền con người và quyền công dân

Thứ hai, biểu tình là việc tụ họp đông người tại địa điểm công cộng Mặc dù

OSCE trong Tài liệu hướng dẫn về quyền tự do hội họp hoà bình đã khẳng định về việcbiểu tình của một người Tuy nhiên, gần như đại đa số các cuộc biểu tình hiện nay đềuđược tiến hành ít nhất hai người Sự đông đảo hay thưa thớt của người tham gia biểu tình

tỷ lệ thuận với sức ép mà cuộc biểu tình tạo ra cho chính quyền

Đồng thời, việc biểu tình phải tiến hành ở nơi công cộng Đương nhiên rằng, cácyếu tố pháp lý không cấm đoán việc biểu tình tại nhà hay một địa điểm bất kỳ nào khác.Nhưng vì mục đích và nhu cầu được quảng bá, biết đến rộng rãi mà hoạt động biểu tìnhđược tiến hành ở những nơi công cộng, đông người qua lại hoặc trước cổng của cơ quan,

tổ chức, tư gia liên quan đến nội dung của cuộc biểu tình

Thứ ba, biểu tình được tiến hành một cách phi bạo lực Hoạt động biểu tình là một

hoạt động tích cực, do đó, tính phi bạo lực là đặc điểm để phân biệt giữa hoạt động biểutình với các hoạt động mang tính bạo lực khác như bạo động, bạo loạn, lật đổ, đảo

chính…Biểu tình là một quyền cơ bản của công dân, tuy nhiên quyền này cũng phải đặtdưới sự quy định của luật pháp nhằm bảo đảm không làm tổn hại đến các mối quan hệkhác của xã hội được pháp luật điều chỉnh Sự quy định của pháp luật không cản trở haycấm đoán hoạt động biểu tình tự do, mà chỉ nhắm đến việc thiết lập khuôn khổ cho hoạtđộng này Đổi lại, biểu tình phải tuân thủ các quy định của luật pháp để tiến hành mộtcách hoà bình (peaceful assembly).1

Thứ tư, biểu tình được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Thông thường

biểu tình được thể hiện dưới hai hình thức bao gồm biểu tình đứng và biểu tình tuần hành.Biểu tình đứng là việc giữ nguyên vị trí biểu tình cùng các công cụ hỗ trợ thể hiện quanđiểm Trong khi đó, biểu tình tuần hành là việc người biểu tình di chuyển từ một địa điểmnày đến một địa điểm khác Tuy nhiên, trên thực tiễn ghi nhận nhiều các hình thức biểutình khác như biểu tình ngồi - tính chất tương tự biểu tình đứng về việc cố định địa điểmnhưng người biểu tình sẽ ngồi để đưa dân nguyện, biểu tình “nằm” - đây thực chất là cuộcbiểu tình mà người tham gia dựng lều, trại tại địa điểm công cộng và biểu tình dài ngày,biểu tình hát - là cuộc biểu tình mà cách đưa dân nguyện thông qua những bài hát đượcngười tham gia thể hiện, biểu tình vẽ tranh, biểu tình đấu giá, biểu tình triển lãm…cũngđều là những cách thức độc đáo mà người biểu tình lựa chọn Tuỳ vào môi trường, mụcđích, quy mô và nội dung mà các cuộc biểu tình sẽ lựa chọn hình thức thích hợp Sự đadạng về hình thức biểu tình là một sự bổ khuyết cho nhau giữa các hình thức Trong mộtcuộc biểu tình có thể kết hợp nhiều các hình thức khác nhau nhằm gia tăng tính hiệu quả

Trong những năm đầu của thế kỷ 21, với sự phát triển của Internet, đã xuất hiệncác cuộc biểu tình thông qua sự ủng hộ hay phản đối của mạng xã hội Chính các diễn đànvới ưu thế truyền đạt nhanh chóng, có thể không công khai danh tín và không yêu cầu

1 Xem thêm tại: Vũ Công Giao, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tâm, Nguyễn Anh Đức, Nguyễn

Phú Hải, (2015), Đảm bảo quyền biểu tình trong luật quốc tế và theo Hiến pháp năm 2013 của

VN In trong cuốn Thực hiện các quyền hiến định trong Hiến pháp 2013 Nxb Hồng Đức

phải tụ họp tại địa điểm công cộng đã được sự hưởng ứng tích cực từ phía những ngườitham gia Trên thế giới, đặc biệt ở các quốc gia phát triển, đã xuất hiện rất nhiều các cuộcbiểu tình qua mạng, trong số đó, có những cuộc biểu tình ủng hộ, tưởng niệm vượt rangoài ranh giới quốc gia và phủ sóng trên bình diện toàn cầu như tưởng niệm các nạnnhân của vụ khủng bố tại Pháp 2015 Ở Việt Nam ghi nhận hình thức này thông qua cácviệc như đổi hình ảnh đại diện trang mạng xã hội Facebook phản đối Trung Quốc, tưởngnhớ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ngày Quốc khánh…Tuy rằng cho đến nay, cách thứcbiểu tình qua internet chưa được các công trình nghiên cứu lớn hay các văn bản có tínhchất pháp lý ghi nhận, đánh giá Nhưng cùng với những tiện ích của nó và thực tiễn đờisống hiện đại, có thể khẳng định rằng biểu tình qua mạng là một xu hướng phát triển bùng

nổ vào những năm tới

Thứ năm, biểu tình có thể có kế hoạch trước, nhưng có thể tự phát Hoạt động biểu

tình có kế hoạch trước được diễn ra phổ biến trên thế giới, khi mà người tham gia biểutình có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về một lộ trình thể hiện dân nguyện Tuy nhiên, thực tế cũngcho thấy rằng, nhiều cuộc biểu tình diễn ra tự phát Đó là các cuộc biểu tình được bộcphát bởi sự liên kết cảm xúc ngay tức thì của những người chứng kiến sự việc Ban đầu cóthể là một cá nhân hay một nhóm nhưng sau đó nhanh chóng thu hút được sự tham giacủa những người đồng quan điểm và tạo thành một cuộc biểu tình có quy mô lớn Cáccuộc biểu tình này thường diễn ra nhanh chóng vì thiếu một cơ cấu lãnh đạo từ đầu vàkhó đồng nhất về mục đích cũng như phương thức

Thứ sáu, biểu tình có thể thông báo hoặc không thông báo với chính quyền Nhưng

không nhất thiết phải xin phép Ở một số quốc gia quy định về việc thông báo hoạt độngbiểu tình của cộng đồng nhằm giúp chính quyền chủ động hơn trong việc bảo đảm anninh, trật tự cũng như các hoạt động khác hỗ trợ người biểu tình Tuy nhiên nhiều quốcgia cũng không quy định về việc thông báo này Họ xem việc đảm bảo an toàn xã hội làchức năng thường xuyên, liên tục của chính quyền Chính quyền phải tự thân chủ động vàphản ứng tức thì trước các cuộc biểu tình Trong khi đó, một số quốc gia lại quy định vềviệc xin phép chính quyền để được tiến hành biểu tình Điều này được mường tượng rằng

chính quyền đang tạo ra một màng lọc nhằm ngăn chặn việc cộng đồng biểu đạt các ýkiến bất lợi hoặc gây khó xử cho chính quyền thông qua quyền cho hoặc không cho phépcuộc biểu tình của người dân

Thứ bảy, biểu tình thể hiện sự ủng hộ hoặc sự phản đối Nhưng thường là phản đối

để tạo sức ép Thực tiễn ghi nhận rằng, có những cuộc biểu tình nhằm thể hiện sự ủng hộcủa nhóm cộng đồng về một vấn đề hay cá nhân, tổ chức nào đó Tư tưởng, tình cảm ủng

hộ này thông qua biểu tình nhằm tạo những động lực cho việc tiếp tục phát triển nhữngchính sách đúng đắn hay hỗ trợ cá nhân, tổ chức đạt được các kế hoạch, dự định đượccho là tốt của mình Tuy nhiên, đa số các cuộc biểu tình thường là phản đối Việc khônghài lòng với các chính sách của chính quyền, cách hành xử của cá nhân hay tổ chức…tạo

ra một ý chí thôi thúc tiến hành hoạt động biểu thị dân nguyện lớn hơn sự ủng hộ Cáccuộc biểu tình phản đối mong muốn tạo ra những sức ép lớn nhằm thay đổi hoặc chấmdứt chính sách, sức ép để nâng cao năng lực, trách nhiệm hoặc loại bỏ cá nhân, tổ chức bịcộng đồng cho là xấu

Như vậy, thông qua sự tham khảo các định nghĩa về quyền biểu tình cũng như các

đặc điểm nhận biết đã xác định Có thể định nghĩa quyền biểu tình là: Cá nhân hoặc

nhóm người cùng với các công cụ hỗ trợ thực hiện việc tụ họp, biểu thị ý kiến ủng hộ hoặc phản đối về những việc hoặc những cá nhân, tổ chức nào đó nhằm tạo ra động lực hoặc sức ép lên đối tượng hướng tới theo dự định ban đầu.

1.2 Quyền biểu tình

Quyền biểu tình là một trong những quyền con người, quyền công dân được quyđịnh rộng rãi bởi pháp luật quốc tế và ở hầu hết các nhà nước chính danh hiện đại Quyềnbiểu tình ghi nhận khả năng tự do tham gia biểu thị dân nguyện bằng cách tụ họp hoà bìnhcủa người dân Quyền này được ghi nhận là quan trọng, bởi bản chất bất cân đối giữangười dân và chính quyền trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước và cũng bởi sức mạnh

mà quyền biểu tình mang lại

Theo chu trình quyền lực chính danh, người dân là chủ sở hữu của quyền lực, song

do tính khó đồng nhất để cùng nhau quản lý xã hội, họ đã thoả thuận lập ra nhà nước vàtạm trao quyền lực ấy cho thiết chế này để thực hiện chức năng quản lý xã hội, duy trì cáclợi ích chung và giải quyết mâu thuẫn Ở chiều kìa, nhà nước với vai trò người nhận uỷthác quyền lực phải có trách nhiệm giải trình về cách thức, kết quả sử dụng quyền lựcđược trao và gánh chịu trách nhiệm nếu để xảy ra hậu quả trong quá trình thực thi ấy Tuynhiên, đó chỉ là hai về khép kín của lý thuyết chu trình quyền lực chính danh Thực tếhoạt động của nó lại không như vậy Nhà nước sau khi được trao quyền lực thường có xuhướng tha hoá và “quyền lực tuyệt đối thì tha hoá tuyệt đối” Nhà nước từ sứ mạng phảibảo vệ dân chúng - những người đã bầu cử nên mình và ổn định xã hội thì trong thực tếhoạt động của mình lại trở thành một mối đe doạ với sự an toàn của dân chúng do những

sự tha hoá quyền lực gây nên Trong khi đó, dân chúng lại bị yếu thế hơn trong mối quan

hệ với chính quyền Sự trao đi quyền lực mặc dù không hoàn toàn, nhưng với đặc tínhđơn lẻ và liên kết yếu đã khiến cho dân chúng khó lòng kiểm soát các hoạt động củachính quyền một cách hiệu quả Do đó, đòi hỏi các thiết chế kiểm soát quyền lực phảiđược thực hiện rộng rãi

Có rất nhiều thiết chế kiểm soát quyền lực khác nhau trong việc thể hiện quanđiểm của dân chúng đối với các vấn đề của chính quyền như: Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện,biểu tình…mà người dân có thể lựa chọn Tuy nhiên có một nguyên lý chung là sự kêugọi và tập hợp được số lượng lớn những người tham gia sẽ tỷ lệ thuận với sức ép tạo racho chính quyền Chính điều đó khiến biểu tình trở thành một công cụ hữu hiệu và mạnh

mẽ nhất và quyền biểu tình trở thành thiết yếu của công dân

Mối tương quan giữa quyền biểu tình và hoạt động biểu tình là mối tương quan của

lý luận và thực tiễn Việc hình thành quyền biểu tình là sự ghi nhận kết quả của quá trìnhđấu tranh bền bỉ từ các cuộc biểu tình “chưa được pháp định” trước đó Đến lượt mình,quyền biểu tình thúc đẩy các hoạt động biểu tình và bảo vệ nó bằng các định chế phápluật được thừa nhận Trong một xã hội dân chủ, hai yếu tố này phải song hành và luônđược đóng vai trò bổ khuyết cho nhau

2 Thực trạng nhận thức về quyền biểu tình và mức độ sẵn sàng tham gia biểu tình của dân chúng ở Việt Nam hiện nay

Thông qua điều tra xã hội học trên phạm vi 9 tỉnh thuộc cả ba miền ở Việt Namvới 10.000 phiếu điều tra được phát ra cho các đối tượng lựa chọn ngẫu nhiên thuộc nhiềuthành phần xã hội khác nhau Kết quả thu được đã phản ánh khá rõ xu hướng quan niệm

về quyền biểu tình và định lượng được mức độ sẵn sàng tham gia biểu tình của dânchúng Cụ thể như sau:

2.1 Kết quả khảo sát nhận thức về quyền biểu tình

Khi bắt đầu cuộc điều tra, những người được hỏi tiếp cận quyền biểu tình với thái

độ khá mới mẻ và không kém phần dè dặt Người điều tra đã gặp khó khăn trong việcthuyết phục người được hỏi trả lời bảng hỏi Tuy vậy, vẫn có một lượng lớn nhiều người

từ chối trả lời khi biết quyền biểu tình là chủ đề của cuộc khảo sát Việc này không mấy ýnghĩa về mặt định lượng các chỉ số của công trình khoa học này, nhưng là một dự báođịnh tính rõ ràng xu hướng kết quả của nó

Kết quả khảo sát cho thấy, có 48% những người được hỏi cho rằng biểu tình là mộttrong những quyền cơ bản của công dân, ít hơn số không đồng ý là 52% Trong khi đó,62% tin rằng Hiến pháp và pháp luật Việt Nam không ghi nhận và bảo vệ quyền biểu tìnhcủa dân chúng và 38% khẳng định là có Khi được hỏi thêm hiện tại Việt Nam có Luậtbiểu tình không, hầu hết những người được hỏi cho rằng không Khẳng định này thu đượcnhờ các phương tiện truyền thông gần đây đưa tin và bàn luận việc thông qua Luật biểutình của quốc hội Tuy nhiên, chi tiết nội dung sẽ điều chỉnh của luật này không đượcngười dân quan tâm

Tiến hành điều tra sâu hơn, kết quả thu được có 43% những người được hỏi chorằng thực hiện quyền biểu tình phải gắn liền với các hoạt động vũ lực Điều này đã làm họ

e ngại khi xem xét và đánh giá quyền này ở hiện tại, 57% không đồng ý Việc khẳng định

sự tồn tại của vũ lực trong hoạt động biểu tình do bị ấn tượng bởi các hình ảnh truyềnhình về các cuộc bạo động đem đến cho người lựa chọn Số đông những người chọn

không lại có một quyết định thiếu chắc chắn khi ở phần hỏi thêm họ cho rằng, có thể sẽ

có vũ lực hoặc không Trong khi đó, khi hỏi về các điều kiện để thực hiện quyền biểutình Hầu hết những người được hỏi đều cho rằng cần phải xin phép và thông báo vớichính quyền trước khi thực quyền biểu tình của mình Lần lượt hai chỉ số này là 83% và94% Số người lựa chọn không cần xin phép là 17% và đặc biệt chỉ có 6% cho rằngkhông cần phải thông báo khi biểu tình Hầu hết người được hỏi đều cho rằng hoạt độngbiểu tình cần phải chịu sự kiểm soát của nhà nước Nếu không sẽ dẫn đến những kết quảkhông như mong muốn Ngoài ra, khi đề cập đến việc các cuộc biểu tình tự phát sẽ khôngđáp ứng được các quy định về đăng ký và thông báo với chính quyền, đa số những ngườichọn có cho rằng đây là trường hợp đặc biệt, có thể vẫn phải cử đại diện đi thông báo khibiểu tình đã diễn ra

Điều đặc biệt quan trọng là có đến 86% số người được hỏi cho rằng, hiện tại côngdân Việt Nam không thể thực hiện quyền biểu tình vì chưa được pháp luật quy định.Những người này lý giải những hành vi chưa được pháp luật quy định đều là những hành

vi không được phép làm Họ tin rằng hiện nay quyền biểu tình là một trong những quyền

bị cấm

Kết quả trên đã khái quát lên được một số vấn đề quan trọng Bao gồm:

Thứ nhất, quyền biểu tình không được xem là một quyền cơ bản của công dân Đại

bộ phận người dân không nắm rõ các quyền công dân là bao gồm những quyền gì ngoàiquyền ứng cử và bầu cử Quyền biểu tình là một thứ vừa quen, vừa lạ Quen là vì biểutình là hoạt động được nghe nhiều trên báo chí và thường gắn liền với hình ảnh tiêu cực,chống đối Trong khi đó, lạ vì có gắn thêm chữ quyền Quyền phải gắn với những gì tốtđẹp Trong trường hợp này dường như biểu tình không được xem là một hành động màngười dân có có khả năng và được phép thực hiện Điều này là mấu chốt của công trình.Bởi nó sẽ chi phối cách nhìn về những khía cạnh còn lại của quyền biểu tình

Thứ hai, quyền biểu tình hiện nay bị cho rằng là một quyền bất khả thực thi do còn

chưa được sự điều chỉnh của luật pháp Điều này có nguồn cơn từ việc không xem nó là

một quyền cơ bản của công dân, có thể thực hiện mà không cần sự pháp chế Nó chi phốiđến tâm lý và sự sẵn sàng tham gia biểu tình của những người được hỏi.

Thứ ba, biểu tình là một hoạt động mang tính bạo lực, khó kiểm soát, chống đối

chính quyền và vì thế khi nhìn nhận các cuộc biểu tình đã diễn ra trong thời gian gần đây,nhiều người có thái độ nghi hoặc và cho rằng có những “thế lực thù địch” đang “diễn biếnhoà bình” bằng việc lợi dụng các cuộc biểu tình để đạt được mục đích chính trị nào đó

Thứ tư, những người tham gia biểu tình bị đánh giá là những người có tư tưởng bất

mãn với nhà nước, có quan điểm chính trị không tích cực và quay mặt lại với sự hy sinhcủa lịch sử dân tộc

2.2 Kết quả khảo sát sự sẵn sàng tham gia biểu tình của dân chúng

Nội dung khảo sát thứ hai liên quan đến lựa chọn có hay không việc sử dụng biểutình làm công cụ thể hiện dân nguyện Qua đó, khảo sát sâu hơn cách nhìn về các hoạtđộng biểu tình của hai nhóm lựa chọn khác nhau này

Ở nội dung đầu tiên, khi hỏi về việc đã từng lựa chọn công cụ nào để thể hiện dânnguyện Chỉ có 10% số người được hỏi đã lựa chọn biểu tình so với 58% đã lựa chọnKhiếu nại, tố cáo, 23% đã lựa chọn Thông qua đại biểu dân cử và 9% đã lựa chọn cácphương án khác Hình thức được lựa chọn nhiều nhất là Khiếu nại, tố cáo Lý giải chođiều này, những người lựa chọn cho rằng khiếu nại, tố cáo đã có những luật điều chỉnh cụthể và là cách thức quen thuộc được vận dụng nhiều từ trước đến nay Không những thế,hình thức này không “khoa trương” như biểu tình, “có thể dễ dàn xếp khi cần thiết”

Khảo sát sâu hơn về sự sẵn sàng tham gia biểu tình ở hiện tại, chỉ có 11% lựa chọn

sẽ sẵn sàng tham gia biểu tình để thể hiện dân nguyện Con số không sẵn sàng chiếm một

sự chênh lệch rất lớn với 89%

Trong đó, giải thích về lý do chưa sẵn sàng tham gia biểu tình của mình Số ngườilựa chọn đa số đều cho rằng, việc lo sợ sự can thiệp từ phía chính quyền là nguyên nhânchủ yếu khiến họ thấy mình không nên tham gia vào hoạt động này Ngoài ra, khi khảo

sát sâu hơn, thấy rằng tự bản thân những người này ngoài sự lo sợ ấy còn cảm thấy rằnghoạt động biểu tình là một hoạt động chống đối nhà nước, đi ngược lại với chính sách vàpháp luật, thậm chí có thể xem là một tội phản quốc vì chính hoạt động này là sản phẩmcủa một tổ chức phản động nào đó đứng sau và điều khiển mọi việc, với 67% đồng ý vớiđiều này Do đó, gần như tuyệt đối những người này cho rằng không nên khuyến khíchhoạt động biểu tình.

Tuy nhiên, điều khá lạ lùng trong số 89% những người lựa chọn không sẵn sàngtham gia biểu tình thể hiện dân nguyện với nhà nước lại có 66% sẵn sàng tham gia mộtcuộc biểu tình chống biểu tình Nghĩa sẵn sàng lựa chọn biểu tình để phản đối một cuộcbiểu tình khác Điều này được lý giải rằng, chính đối tượng hướng tới của cuộc biểu tình

là lý do chính yếu khiến họ lựa chọn như vậy Đơn giản nếu biểu tình hướng tới việc phảnđối một chính sách của nhà nước thì lựa chọn sẽ là không Nhưng biểu tình chống lại

“những người đang chống nhà nước” thì lựa chọn sẽ là có Đặc biệt, người điều tra quansát được ở đối tượng khảo sát là sinh viên gần như đại đa số sẵn sàng tham gia một cuộcbiểu tình chống biểu tình

Đối với 11% số người lựa chọn sẽ sẵn sàng tham gia biểu tình có 51% cho rằng,mặc dù sẵn sàng tham gia biểu tình nhưng vẫn lo ngại chính quyền bắt giữ hoặc cản trở.Trong đó, đa số những người này lo lắng sự can thiệp ấy của chính quyền sẽ ảnh hưởngrất lớn đến công việc của họ Tuy nhiên có tới 64% những người này chưa từng tham giabiểu tình, trong 36% những người đã từ tham gia biểu tình trên một lần, không ai bị bắthay bị đe doạ khi tham gia Đa số những người này đều hài lòng vì những cuộc biểu tình

ấy mang lại và cho rằng sẽ tiếp tục lựa chọn nó trong tương lai

Có thể kết luận kết quả điều tra mức độ sẵn sàng tham gia biểu tình của người dânnhư sau:

Thứ nhất, quyền biểu tình đã không được trở thành lựa chọn của đa số người dân

khi phản ánh nguyện vọng với chính quyền Đối với họ, hoạt động này còn khá mới mẻ,trong khi đó dường như khiếu nại, tố cáo là biện pháp hữu hiệu và an toàn hơn với họ

Thứ hai, đa số những người được hỏi cho rằng mình chưa sẵn sàng để tham gia

một cuộc biểu tình do lo ngại tình thế chống đối lại các chính sách của nhà nước sẽ đemđến những bất lợi cho họ Sự không sẵn sàng này không phải xuất phát từ việc không cónhu cầu sử dụng quyền biểu tình, mà nguyên nhân chính xuất phát từ sự mập mờ của luậtpháp đã khiến họ lo sợ

Thứ ba, những người không sẵn sàng tham gia biểu tình cho rằng hoạt động này là

sản phẩm của sự chống phá chính trị mà các thế lực thù địch dựng lên Mặc dù không sẵnsàng tham gia biểu tình thể hiện dân nguyện trước chính quyền, nhưng đa số lại sẵn sàngtham gia một cuộc biểu tình chống biểu tình trước những chính kiến của một cuộc biểutình khác Điều này gợi mở rằng, chính đối tượng hướng tới của cuộc biểu tình mới lànguyên nhân của mọi e ngại

Như vậy có thể thấy rằng, nhận thức về quyền biểu tình ở Việt Nam hiện naykhông như mong mỏi của lý thuyết về quyền này Còn rất nhiều những quan niệm, thậmchí là định kiến sai lệch cũng như ít nhiều quy kết Cũng tương tự, người dân dường nhưchưa sẵn sàng để tham gia một cuộc biểu tình thể hiện dân nguyện Tất cả những thực tếnày là sự chi phối của các yếu tố tự thân và ngoại cảnh sẽ được làm rõ ở phần tiếp theocủa công trình này

3 Những cản lực đối với quyền biểu tình ở Việt Nam hiện nay

Các cản lực đối với quyền biểu tình ở Việt Nam hiện nay gắn chặt với các yếu tốphi vật chất, khó nắm bắt và ít nhiều mang tính bền vững

Các cản lực này chỉ có thể tìm ra nhờ vào quá trình đào sâu những đặc trưng vănhoá, chính trị, dân trí trong mối liên hệ với lịch sử Trong công trình này, tác giả đã nhận

ra được 4 nhóm cản lực cơ bản đối với quyền biểu tình ở Việt Nam hiện nay bao gồm:Nhận thức, lịch sử chính trị, sự thiếu vắng tổ chức xã hội dân sự và tính bất toàn của hệthống pháp lý Các rào cản này sẽ được trình bày lần lượt ngay dưới đây:

3.1 Cản lực từ tư duy