giao trinh tuyenluc

Trình bày đúng phương pháp kiểm tra, sữa chữa và bảo dưỡng những hư hỏng của các bộ phận: Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng.. Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và

Hà Nội - 2004

Mô đun: sửa chữa và bảo dỡng

Hệ thống truyền lực

Mã số : har 01 29 Nghề : SửA CHữA ÔTÔ

Trình độ lành nghề Logo

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng

cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan

nghên các thông tin giúp cho việc tu sửa và

hoàn thiện tốt hơn tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học liệu

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia )

(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô đun/mônhọc của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh

Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II

và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể đợc sửdụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sửdụng nhân lực tham khảo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thứctrong hệ thống dạy nghề

5- Các hình thức học tập chính trong mô đun 7

6- Bài 1 : -Cấu tạo bộ ly hợp ma sát 8

- Bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát 13

7- Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dưỡng bộ ly hợp ma sá t 16

- Thực tập Sửa chữa bộ ly hợp ma sá t 19

8- Bài 3 : - Cấu tạo hộp số (cơ khí) 27

- Thực tập bảo dưỡng hộp số cơ khí 32

9- Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dưỡng hộp số cơ khí 36

- Thực tập Sửa chữa hộp số cơ khí 40

10- Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dưỡng hộp phân phối 43

- Thực tập Sửa chữa hộp phân phối 47

11- Bài 6 : - Cấu tạo truyền động các đăng 52

- Bảo dưỡng truyền động các đăng 57

12- Bài 7 : - Sửa chữa và bảo dưỡng truyền động các đăng 60

- Thực tập Sửa chữa truyền động các đăng 62

13- Đáp án các câu hỏi và bài tập 66

14- Các thuật ngữ chuyên môn 67

15- Tài liệu tham khảo 68

giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Hệ thống truyền lực của ôtô là tập hợp tất cả các bộ phận nối chuyển động từ động cơ đến cầuchủ động, bao gồm : Ly hợp, hộp số và truyền động các đăng Có nhiệm vụ : truyền, cắt, thay đổihướng chuyển động, biến đổi mômen và số vòng quay của động cơ phù hợp với lực kéo của ôtô. Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền lực là một công việc có tính thường xuyên, nặng nhọc vàquan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô và đáp ứng cảm giác an toàn củangười lái xe và hành khách đi trên xe Công việc sửa chữa không chỉ cần những kiến thức cơ họcứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi sự yêu nghề của người thợ sửa chữa ôtô

Vì vậy công việc Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền lực đã trở thành một nghiệp vụ suốt đờicủa người thợ sửa chữa ôtô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt đôngcác bộ phận của hệ thống Truyền lực ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định để tiến hành bảodưỡng và kiểm tra, sửa chữa các hư hỏng của các bộ phận của hệ thống truyền lực ô tô Với việc sửdụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn

và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại của các bộ phận hệ thống truyền lực (ly hợp,hộp số, các đăng) trên ôtô

2 Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: Ly hợp ma sát, hộp số, hộpphân phối và truyền động các đăng

3 Phân tích đúng những hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng các bộ phận: Ly hợp ma sát, hộp số,hộp phân phối và truyền động các đăng

4 Trình bày đúng phương pháp kiểm tra, sữa chữa và bảo dưỡng những hư hỏng của các bộ phận:

Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng

5 Tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết của các bộ phận :ly hợp, hộp số, các đăngđúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và antoàn

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối vàtruyền động các đăng

2 Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động cácđăng

3 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra, sửa chữa các chi tiết, bộphận của : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng

4 Bảo dưỡng, tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối vàtruyền động các đăng

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Các yêu cầu, nhiệm vụ và cấu tạo chung của hệ thống truyền lực ôtô

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân

phối và truyền động các đăng

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền

động các đăng

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Các hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng của Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và

truyền động các đăng

- Quy trình bảo dưỡng và tháo lắp Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền

động các đăng

- Phương pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng các bộ phận của Ly hợp ma sát, hộp số,

hộp phân phối và truyền động các đăng

3 Thực tập tại xưởng trường về :

- Thực hành tháo lắp, bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận của ly hợp ma sát,hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng trong các xưởng sửa chữa ôtô

4 Tham quan thực tế về :

- Bảo dưỡng và sửa chữa các bộ Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền độngcác đăng trong cơ sở sửa chữa ôtô hiện đại

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày nguyên tắc hoạt động và các hư hỏng, phương pháp kiểm

tra, sửa chữa chi tiết của bộ ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động cácđăng ôtô

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức:

- Trình bày được đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt động các

bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô

- Giải thích đúng những hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp bảodưỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô

2 Kỹ năng:

- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng, sửa chữa được các hư hỏng chi tiết, bộ phậncủa hệ thống truyền lực đúng quy trình, quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹthuật trong sửa chữa

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

3 Thái độ:

- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong bảodưỡng, sửa chữa

Bài 1 Cấu tạo bộ ly hợp ma sát - Mã bài: HAR.02 29 01

Giới thiệu :

Bộ ly hợp ma sát là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô được đặt giữa động cơ và hộp

số chính Có nhiệm vụ cắt và truyền lực (mômen) từ động cơ đến hộp số, thông qua lực ma sátcủa các bề mặt chi tiết Do yêu cầu làm việc của bộ ly hợp cắt , nối liên tục, truyền lực lớn vàchịu nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị hư hỏng cần được tiến hành kiểm tra, điều chỉnhthường xuyên và bảo dưỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng caotuổi thọ của bộ ly hợp ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của bộ ly hợp

2 Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát

3 Nhận dạng và bảo dưỡng các bộ phận của bộ ly hợp ma sát đảm bảo đúng quy trình, đúngyêu câù kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại Ly hợp

2 Cấu tạo và hoạt động của bộ ly hợp ma sát

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát

Học trên lớp

I Giới thiệu chung về hệ thống truyền lực:

1 Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống truyền lực

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống truyền lực

Hệ thống truyền lực là một bộ phận của cụm gầm ôtô (hình 1-1) gồm có: bộ ly hợp , hộp

số , hộp phân phối và truyền động các đăng Dùng để truyền lực

( truyền mômen) và công suất từ động cơ đến cầu chủ động ôtô

2 Giới thiệu về bộ ly hợp

Bộ ly hợp là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô, được đặt giữa động cơ và hộp số

chính Có nhiệm vụ cắt và truyền lực (mômen) từ động cơ đến hộp số, để giúp cho việc sang

số dễ dàng khi ôtô đang hoạt động Bộ ly hợp có nhiều loại, nhưng thường dùng trong ôtô là

Ly hợpÂĐộng cơ

Hộp số Các đăng

Truyền lực chính Bán trục

Bánh xe chủ động

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ ly hợp

1 Nhiệm vụ

Bộ ly hợp có các nhiệm vụ :

- Đóng và mở mạch truyền lực từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số khi sang số mà động cơvẫn hoạt động

- Duy trì mạch truyền lực trong suốt thời gian xe chạy bình thường

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

2 Yêu cầu

- Truyền được mô men xoắn lớn nhất của động cơ mà không bị trượt

- Khi đóng phải êm dịu không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực

- Khi mở phải dứt khoát để dễ sang số

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

- Kết cấu đơn giản, thoát nhiệt tốt và có độ bến cao

- Điều khiển nhẹ nhàng và thuận lợi

3- Phân loại

a) Theo dạng truyền lực gồm có :

- Ly hợp ma sát (có ma sát khô và ma sát ướt)

- Ly hợp điện từ

- Ly hợp thuỷ lực (biến mômen thuỷ lực)

b) Theo cơ cấu điều khiển gồm có :

- Điều khiển bằng cơ khí

- Điều khiển bằng thuỷ lực

- Điều khiển bằng khí nén

 Trong các loại ly hợp trên, ly hợp ma sát khô được sử dụng nhiều trong ôtô vì có nhiều ưuđiểm : Truyền mô men xoắn lớn, cấu tạo đơn giản, thoát nhiệt tốt, có độ bền cao và dễ bảodưỡng, sửa chữa

II Cấu tạo và hoạt động của bộ ly hợp ma sát:

1 Cấu tạo: Gồm có 3 phần (hình 1-2 )

a) Phần chủ động gồm có :

Vỏ ly hợp hợpÂĐĩa ma sát

Thanh kéoĐòn bẩy

- Các đòn mở (hình 1-4) làm bằng thép, một đầu có lỗ lắp với gờ có lỗ của đĩa ép bằng chốt,

ở giữa có lỗ lắp với bu lông định vị trên vỏ ly hợp bằng đai ốc điều chỉnh và đầu còn lại cómặt phẳng hoặc bắt bu lông chống mòn để tiếp xúc với ổ bi tỳ khi mở ly hợp

- Lò xo ép làm bằng thép loại lò xo hình trụ có 6-9 cái, dùng để ép chặt đĩa ép và đĩa ly hợpvào bánh đà (Loại một lò xo ép dạng màng dùng trên ôtô con là loại kết hợp lò xo ép và đònmở)

Đai ốc giữ đòn mở

Đòn bẩy

Đòn mở và lò xo màng

ổ bi tìBánh đà

b)Phần bị động gồm có :

- Đĩa ly hợp ( đĩa ma sát, hình.1-5)

Gồm các chi tiết : Moayơ làm bằng thép có dạng then hoa bên trong để lắp với phần then hoađầu trục sơ cấp hộp số, xương đĩa tán chặt 2 vành thép lá, các lò xo giảm chấn, đinh tán và cáctấm ma sát làm bằng bột amiăng ép với dây đồng có hệ số ma sát lớn, độ bền cao và có tínhdẫn nhiệt tốt

- Trục bị động ( trục sơ cấp hộp số )

Có phần then hoa lắp với đĩa bị động, có đầu trục định tâm lắp với ổ bi ở đuôi trục khuỷu và

có bánh răng xiên ăn khớp với bánh răng trên trục trung gian hộp số

Hình 1-5 Cấu tạo đĩa ly hợp (đĩa ma sát)

c) Cơ cấu điều khiển gồm có : ( hình 1-6 )

- Bàn đạp, thanh kéo (hoặc dây kéo) dùng để truyền lực đến đòn ép

- Đòn bẩy (càng cua) dùng để điều khiển khớp trượt và ổ bi tỳ mở (cắt) ly hợp

Bàn đạp ly hợp

Khi người lái tác dụng lực lên bàn đạp (khi cần thay đổi số) thông qua thanh kéo, các chốt

và đòn bẩy, đẩy khớp trượt và ổ bi tỳ dịch chuyển dọc trục sơ cấp, ép lên đầu các đòn mở, kéođĩa ép nén các lò xo ép, làm cho đĩa ma sát rời khỏi bề mặt bánh đà và ở trạng thái tự do,mômen của trục khuỷu động cơ không truyền qua được trục sơ cấp để cho việc sang số được

dễ dàng Sau khi sang số xong người lái thôi tác dụng lực vào bàn đạp từ từ để cho ly hợp trở

về vị trí đóng như ban đầu

III Nội dung bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát

1 Làm sạch bên ngoài

2 Tháo rời bộ ly hợp ma sát và làm sạch chi tiết

3 Kiểm tra các chi tiết

4 Tra dầu, mỡ các chi tiết lỗ, chốt và các viên bi đũa

5 Lắp các chi tiết và bộ phận

6 Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở

IV Câu hỏi và bài tập

1 Tại sao người ta gọi tên bộ ly hợp dùng trên ôtô là bộ ly hợp ma sát ?

2 Bộ ly hợp ma sát làm việc êm nhờ các chi tiết nào ?

3 (Bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo và giải thích bộ ly hợp ma sát ở trạng thái đóng (nối chuyển

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

- Tháo các đai ốc đối xứng và nới đều

3 Tháo bộ mâm ép khỏi bàn ép

- Nới lỏng bàn ép từ từ

- Lấy các chi tiết ra khỏi bàn ép

4 Tháo rời đòn mở

- Tháo phanh hãm và chốt đòn mở

- Tháo các viên bi kim và con lăn

5 Làm sạch chi tiết và kiểm tra

- Dùng dung dịch rửa và giẻ làm sạch các chi

tiết

- Dùng dụng cụ kiểm tra để kiểm tra các chi

tiết

B Quy trình lắp

 Ngược lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết hư hỏng)

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo

dưỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm)

- Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở bằng

nhau

II quy trình bảo dưỡng Bộ LY HợP

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

-Bàn ép, bộ dụng cụ tay tháo ly hợp

-Bơm mỡ, bơm hơi, mỡ bôi trơn và dung

dịch rửa

2 Tháo và làm sạch các chi tiết bộ ly hợp

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để

làm sạch, khô bên ngoài bộ ly hợp

- Dùng cờ lê và bàn ép tháo rời bộ mâm ép

Chốt định vịKhung ép

Đế

3 Kiểm tra bên ngoài các chi tiết :

- Dùng kính phóng đại và mắt thường

- Quan sát bên ngoài và bề mặt các chi tiết

4 Bôi trơn các chi tiết

- Dùng bơm mỡ và mỡ bôi trơn

- Bôi trơn các lỗ, chốt xoay và tra mỡ bôi trơn các chi tiết (hình.1-9)

5 Lắp các chi tiết của ly hợp

- Dùng cờ lê, bàn ép và tuýp đúng loại

- Lắp bộ ly hợp ( ngược lại quá trình tháo)

6 Kiểm tra và điều chỉnh các đòn mở

- Dùng thước dài kiểm tra (hình.1-10)

- Vặn các đai ốc để cho đầu các đòn mở đều

nhau và có chiều cao đúng tiêu chuẩn kỹ thuật

7 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Dùng chổi, giẻ lau

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dưỡng sạch sẽ,

gọn gàng

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

1- Bộ ly hợp ma sát khô nhiều đĩa ?

2- Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng thuỷ lực ?

3- Bộ ly hợp ma sát ướt trên xe máy Honda ?

II Yêu cầu cần đạt

1- Trình bày được cấu tạo của bộ ly hợp khô nhiều đĩa của ôtô MAZ-500 ?

2- Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát trên xe máy HondaC100 ?

3- Vẽ được sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của cơ cấu điều khiển ly hợpbằng thuỷ lực?

4- Trình bày được phương pháp kiểm tra và bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát ướt ?

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Hình 1-10 Kiểm tra các đòn bẩy

Bài 2 sửa chữa và bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát - Mã bài: HAR.02 29 02

Giới thiệu :

Bộ ly hợp ma sát là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô được đặt giữa động cơ và hộp

số chính Có nhiệm vụ cắt và truyền lực (mômen) từ động cơ đến hộp số, thông qua lực ma sátcủa các bề mặt chi tiết Do yêu cầu làm việc của bộ ly hợp cắt , nối liên tục, truyền lực lớn vàchịu nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị hư hỏng cần được tiến hành kiểm tra, điều chỉnhthường xuyên và bảo dưỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng caotuổi thọ của bộ ly hợp ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Giải thích đúng các hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng của bộ ly hợp ma sát

2 Trình bày được các phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa bộ ly hợp ma sát

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa được bộ ly hợp ma sát trên ôtô đúng yêu cầu kỹthuật

Nội dung chính:

1 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng của bộ ly hợp ma sát

2 Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa bộ ly hợp ma sát

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng sửa chữa bộ ly hợp

học tại phòng học chuyên môn hoá

I Hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của bộ ly hợp ma sát

- Đĩa ly hợp và đĩa ép mòn nhiều hoặc dính dầu mỡ

- Điều chỉnh sai (hoặc không có) khe hở các đầu đòn mở với ổ bi tỳ

- Các lò xo ép mòn, giảm độ đàn hồi hoặc gãy

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán,

- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở không đều (khe

- Các chi tiét mòn nhiều, thiếu dầu mỡ bôi trơn (các chốt, ổ bi )

- Đĩa ly hợp mòn then hoa, nứt vỡ và chai cứng bề mặt ma sát, gãy yếu các lò xo giảmchấn

- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều

- Bàn đạp bị cong hoặc kẹt khô dầu mỡ

- Các chốt, khớp trượt khô thiếu mỡ bôi trơn

- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh

II Phương pháp kiểm tra chung bộ ly hợp ôtô.

1 Kiểm tra bên ngòai cụm ly hợp

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài cụm ly hợp

- Kiểm tra tác dụng và hành trình của bàn đạp ly hợp (hình 2-1) nếu không có tác dụng cầntiến hành sửa chữa kịp thời

Hình 2-1 Kiểm tra hành trình bàn đạp ly hợp a- Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp b- Kiểm tra hành trình công tác của bàn đạp

2 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô thử đạp ly hợp và nghe tiếng kêu ồn khác thường ở cụm ly hợp, nếu cótiếng ồn khác thường và ly hợp không còn tác dụng làm việc theo yêu cầu cần phaỉ kiểm trađiều chỉnh và sửa chữa kịp thời

III Câu hỏi và bài tập

1- Trình bày các nguyên nhân làm cho bộ ly hợp ma sát bị trượt ?

2- Vì sao bàn đạp ly hợp ma sát không có hành trình tự do ?

Bàn đạp8- 15

mm

tHựC tập sửa chữa và bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II THáO LắP Bộ LY HợP

A Quy trình tháo bộ ly hợp trên ôtô

1 Làm sạch bên ngoài cụm ly hợp, hộp số

- Chèn các lốp xe chắc chắn và kéo hãm phanh tay

- Dùng bơm nước áp suất cao và phun nước rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm ôtô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nước bám bên ngoài cụm ly hợp, hộpsố

2 Tháo các bộ phận liên quan bên ngoài cụm ly hợp và hộp số.

- Bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô

- Tháo các đầu dây báo số lùi, báo tốc độ ôtô

- Tháo rời đầu đòn ép và thanh kéo (hoặc dây kéo)

3 Tháo cơ cấu điều khiển ly hợp

- Tháo thanh kéo ( hoặc cụm xi lanh, pittông thuỷ lực)

- Tháo bàn đạp ly hợp và lò xo hồi vị

4 Tháo truyền động các đăng

- Dùng dây treo truyền động các đăng lên khung xe

- Tháo các đai ốc của hai khớp các đăng nối với hộp số

- Đẩy đầu các đăng ra khỏi mặt bích trục thứ cấp hộp số

5 Tháo hộp số khỏi ly hợp

- Tháo nắp sàn xe phía trên hộp số

- Lắp giá treo, palăng và treo giữ hộp số an toàn

Vỏ bộ ly hợp

Hộp sốĐĩa ma sát

6 Tháo bộ ly hợp ra khỏi ôtô

- Dùng trục sơ cấp bằng gỗ chuyên dùng hoặc trục sơ cấp cũ

- Tháo đòn ép và ổ bi tỳ

- Vạch dấu giữa vỏ ly hợp và bánh đà (hình.2-2a)

- Lắp trục sơ cấp chuyên dùng (hình 2-2b)

- Tháo các bulông hãm vỏ ly hợp

Chú ý: nới đều các bulông, đối xứng từ từ và có thêm một người giữ bộ ly hợp

- Tháo trục sơ cấp chuyên dùng và bộ ly hợp ra ngoài

 Ngược lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết hư hỏng)

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dưỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm)

- Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở bằng nhau

- Điều chỉnh hành trình của bàn đạp

Trục sơ cấp (gỗ)Vạch dấu

Bánh đà

III Điều chỉnh ly hợp

1 Kiểm tra, điều chỉnh các đòn mở

a) Kiểm tra

- Dùng thước đo chiều sâu để đo khoảng

cách từ bề mặt phẳng tiếp xúc với đĩa ép đối

với ly hợp đã tháo ra ngoài (hoặc bề mặt đĩa

ma sát lắp trên ôtô) đến đầu đòn mở tiếp xúc

với ổ bi tỳ Sau đó so với tiêu chuẩn kỹ thuật

của từng loại ôtô để điều chỉnh

b) Điều chỉnh

- Dùng cờ lê hoặc tuýp xoay đai ốc (hình

2- 4) trên vỏ ly hợp để cho khoảng cách đến

các đầu đòn mở như nhau và đúng tiêu chuẩn

(hình 2-5 và 2-6) của bàn đạp tương ứng với

khe hở đầu các đòn mở và ổ bi tỳ, để đảm bảo đóng, mở ly hợp an toàn và dứt khoát

a) Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp (hình 2-5)

- Kiểm tra : Dùng thước dài đo khoảng cách từ vị trí bàn đạp chưa tác dụng lực cho đến vị trí

ấn bàn đạp có lực cản lại (hơi nặng), sau đó ghi kết quả và so sánh với tiêu chuẩn kỹ thuật củaloại ôtô để điều chỉnh

Hình 2-5 Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp

a Kiểm tra; b Điều chỉnh

Hình 2-4 Điều chỉnh các đòn mở

b) Kiểm tra và điều chỉnh hành trình (hình 2-6)

- Kiểm tra

Dùng thước kiểm tra đo khoảng cách từ vị

trí bàn đạp có lực cản (hết hành trình tự do)

đến vị trí bàn đạp có lực cản lớn (ly hợp mở

hoàn toàn) sau đó ghi kết quả và so sánh

với tiêu chuẩn kỹ thuật của loại ôtô để điều

chỉnh

- Điều chỉnh

Tiến hành điều chỉnh độ cao đầu các đòn

mở và kết hợp điều chỉnh đai ốc đầu thanh

kéo để thay đổi chiều dài thanh kéo (hình

2-5) đạt yêu cầu ly hợp mở hoàn toàn

c) Kiểm tra sau khi điều chỉnh

Tiến hành nổ máy, tác dụng lực lên bàn đạp

mở ly hợp và sang số, sau đó kéo phanh tay,

tăng ga nhẹ và đóng ly hợp từ từ Nếu động

cơ hoạt động bình thường là tốt, nếu động

cơ chết máy là do ly hợp mở chưa dứt khoát

phải điều chỉnh lại

IV sửA chữa ly hợp ma sát

1 Đĩa ly hợp

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng chính của đĩa ly hợp : nứt, mòn các tấm ma sát và lỏng các đinh tán, đĩa congvênh, lò xo gãy yếu, moayơ mòn cháy then hoa

- Kiểm tra : Dùng thước cặp và đồng hồ so để đo độ mòn và vênh của đĩa ly hợp (hình 2-7)

và so với tiêu chuẩn kỹ thuật (chiều cao tấm ma sát so với đinh tán không nhỏ hơn 0,3 mm, độvênh của đĩa ly hợp không lớn hơn 0,8 mm trên toàn bộ chu vi) Quan sát các vết nứt, vỡ của

then hoa quá giới hạn cho phép

phải thay mới cả bộ ly hợp

2 Đĩa ép và bề mặt phẳng của bánh đà

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng của đĩa ép và bề mặt bánh đà : Mòn vênh bề mặt, nứt chờn hỏng lỗ ren và các gờlắp đòn mở

- Kiểm tra : Dùng đồng hồ so đo độ mòn vênh (hình.2-9) của bề mặt đĩa ép và bánh đà ( độvênh không lớn hơn 0,2 mm) và

dùng kính phóng đại để kiểm tra

các vết nứt

b) Sửa chữa Đĩa ép và bề mặt

phẳng bánh đà

Bề mặt phẳng của bánh đà bị

vênh quá giới hạn cho phép tiến

hành tiện hoặc mài phẳng hết

vênh, các lỗ ren nưt chờn hỏng có

thể hàn đắp và tarô ren mới

Đĩa ép mòn vênh bề mặt quá

giới hạn cho phép tiến hành tiện

hoặc mài phẳng hết vênh, đĩa ép

mòn và nứt nhiều càn phải thay

Đồng hồ so

Cần nắn

3 Đòn mở

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng : Nứt, mòn mặt đầu tiếp xúc với ổ bi tỳ ( loại ly hợp nhiều lò xo : mòn lỗ, chốt vàcác viên bi kim, chờn hỏng ren bu lông và đai ốc điều chỉnh)

- Kiểm tra : Dùng thước cặp đô độ mòn đầu các đòn mở (hình.2-8, độ mòn không lớn hơn0,6 mm), dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt

Hình 2-9 Kiểm tra độ mòn của đòn mở

b- Sửa chữa Đòn mở

Đòn mở bị nứt, mòn lỗ quá giới hạn cho phép cần được thay mới

Đòn mở bị mòn ổ bi kim và chốt có thể thay ổ bi và chốt mới, chờn hỏng ren bulông và đai

ốc điều chỉnh và bị mòn đầu tiếp xúc với ổ bi tỳ quá giới hạn cho phép tiến hành hàn đắp, sửanguội phẳng và ta rô lại ren

- Kiểm tra : Dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt của vỏ, lò xo và dùng thước cặp đo

độ dài của lò xo so với tiêu chuẩn kỹ thuật ( không lớn hơn 3 mm)

b) Sửa chữa Vỏ ly hợp và lò xo ép

Vỏ bị ứt có thể hàn đắp vá sửa nguội

Các lò xo ép và đệm cáh nhiệt mòn, yếu quá giới hạn cho phép đều được thay thế

5 Cơ cấu điều khiển ly hợp

a) Hư hỏng và kiểm tra

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

1 Bộ ly hợp điện từ ?

2 Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng thuỷ lực hoặc bằng khí nén ?

3 Bộ ly hợp ma sát ướt trên xe máy Honda ?

4 Lập bảng đánh giá tình trạng kỹ thuật bộ ly hợp của xe TOYOTA ?

II Yêu cầu cần đạt

1 Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp điện từ ?

2 Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát trên xe máyHonda?

3 Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và trình bày nguyên tắc hoạt động của cơ cấu điều khiển ly hợpbằng thuỷ lực và có trợ lực bằng khí nén ?

4 Giải thích được các hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửachữa, bảo dưỡng bộ ly hợp ma sát ướt ?

5 Lập được bảng kiểm tra, phân loại các chi tiết chính của bộ ly hợp xe TOYOTA

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

Ngày kiểm tra : Ngày tháng năm 2004

Nhóm ( người) kiểm tra :

Tên chi tiết : Ly hợp Loại ôtô : TOYOTA

Tính

SốLượng

Đủ,thiếu

Kíchthướcmòn

TìnhtrạngKT

Thaythế

Sửachữa

Giáo viên Người kiểm tra

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Bài 3 Cấu tạo hộp số cơ khí (hộp số chính) - Mã bài: HAR 02 29 03

Giới thiệu :

Hộp số cơ khí (hộp số chính) là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô được đặt giữa bộ lyhợp và truyền động các đăng Có chức năng thay đổi mômen, tốc độ của động cơ phù hợp vớitình trạng lực cản trên đường và tạo nên chuyển động lùi cho ôtô Thông qua sự truyền lực cơkhí của các cặp bánh răng liên tục, điều kiện làm việc truyền lực lớn và chịu nhiệt độ cao nêncác chi tiết dễ bị hư hỏng cần được tiến hành kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên và sửa chữakịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của hộp số trên ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đầy đủ yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hộp số cơ khí

2 Trình bày được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hộp số

3 Trình bày được phương pháp kiểm tra bảo dưỡng hộp số

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng được hộp số đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hộp số

2 Cấu tạo và hoạt động của hộp số cơ khí

4 Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng hộp số

5.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dưỡng được hộp số cơ khí đúng yêu cầu kỹ thuật

Học trên lớp

I Giới thiệu chung về hộp số cơ khí:

Hộp số cơ khí (hộp số chính) là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô được đặt giữa bộ

ly hợp và truyền động các đăng Có chức năng thay đổi mômen, tốc độ của động cơ phù hợpvới tình trạng lực cản trên đường và tạo nên chuyển động lùi cho ôtô Hộp số có nhiều loại,nhưng thường dùng trong ôtô hiện nay là hộp số cơ khí có cấu tạo đơn giản, dễ tháo lắp bảodưỡng, sửa chữa và có tuổi tho cao

- Tạo nên chuyển động lùi cho ôtô

- Tách mối liên hệ truyền lực giữa động cơ và bánh xe chủ động trong thời gian dài

2 Yêu cầu

- Có nhiều tỉ số truyền phù hợp để nâng cao tính năng hoạt động và tính năng kinh tế củaôtô

- Sang số nhẹ nhàng, làm việc êm và có hiệu suất truyền lực cao

- Kết cấu đơn giản và có độ bến cao

- Điều khiển nhẹ nhàng, thuận lợi dễ kiểm tra bảo dưỡng và sửa chữa

3 Phân loại:

Hộp số chính được dùng trên ôtô ngày nay có 2 loại sau :

- Hộp số cơ khí ( có 3, 4, 5 số tiến và 1 số lùi) dùng nhiều cho ôtô thông dụng

-.Hộp số thuỷ lực (hộp số hành tinh) dùng cho ôtô con hiện đại

Hộp số cơ khí được dùng nhiều do có cấu tạo đơn giản, dễ bảo dưỡng và sửa chữa

Ly hợpÂĐộng cơ

Hộp số Các đăng

Truyền lực chính Bán trục

Bánh xe chủ động

III Cấu tạo và hoạt động của hộp số cơ khí

1 Cấu tạo (hình 3-2 )

a) Trục chủ sơ cấp (chủ động)

Trục chủ sơ cấp làm bằng thép chế

tạo liền với với bánh răng chủ động

và vành răng , có then hoa để lắp đĩa

ly hợp Đầu trục sơ cấp lắp với ổ bi ở

đuôi trục khuỷu và được lắp với ổ bi

của bánh răng trên trục sơ cấp, đầu

sau lắp vào ổ bi cầu ở vỏ hộp số, có

phần ren lắp với bộ phận báo tốc độ

và số km xe chạy, cuối trục lắp với

mặt bích lắp nối trục các đăng

c) Trục trung gian

Trục trung gian lắp vào hai ổ bi cầu

trong vỏ hộp số, có các bánh răng

chế tạo liền với trục, có một bánh

răng luôn ăn khớp vối bánh răng trên trục chủ động

f) Cơ cấu điều khiển hộp số (hình.3-3)

Cơ cấu điều khiển hộp số được lắp trong nắp hộp số , gồm có cần điều khiển, các trục trượt,các càng sang số, bộ đồng tốc và cơ cấu khoá hãm, định vị khi sang số (các bi hãm và lòxo).Giúp cho việc sang số nhẹ nhàng, êm và mỗi lần sang số chỉ di trượt được một trục trượt

Càng đi sốTrục thứ cấp

Vỏ hộp số

Trục số lùiBánh răng

Trục sơ cấp số

Cần đi số

Thanh trượt

Khớp cầu

Cần đi sốKhoá hãm

Bi hãm và lò xo

Khi sang số (hình 3-6) khớp trượt đẩy về phía trái hoặc phải, làm cho mặt côn của cácvành răng tiếp xúc nhau tạo mômen ma sát làm giảm tốc độ của bánh răng cần sang số vềbằng tốc độ của khớp trượt để cho khớp trượt vào ăn khớp với các vành răng ngoài của bánhrăng làm cho trục bị động quay.

a)

b)Hình 3-6 Cấu tạo hộp số cơ khí và các vị trí sang sốa) Cấu tạo hộp số; b) Các vị trí đi số

IV Phương pháp kiểm tra bảo dưỡng hộp số

A Nội dung Bảo dưỡng hộp số

1 Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn

2 Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch

3 Kiểm tra hư hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, lò xo hãm, bi hãm, các ổ bi,

5 Lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu bôi trơn

7 Kiểm tra và vệ sinh công nghiệp

B Kiểm tra hộp số

1 Kiểm tra khi sang số

Điều khiển cần sang số phải nhẹ nhàng và êm

- Kiểm tra : Điều khiển cần sang số vào đủ các số khi động cơ chưa hoạt động và khi động

cơ hoạt động Nếu khi sang số khó, bị kẹt, có tiếng kêu khác hoặc hộp số làm việc không

êm, có tiếng kêu cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài hôp số

- Kiểm tra : Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ và nắp hộp số

ổ bi

Trục sơ cấp Bộ đồng tốc Trục thứ cấp

Bánh răng Trục trung gian

tHựC tập bảo dưỡng hộp số cơ khí

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

2 Xả dầu bôi trơn

- Tháo đai ốc xả dầu

9 Tháo rời các chi tiết của nắp hộp số

- Tháo các lò xo và bi hãm thanh trượt

- Tháo các chốt hãm càng đi số

- Tháo từng thanh trượt ra khỏi nắp

10 Làm sạch chi tiết và kiểm tra

B Quy trình lắp

 Ngược lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết hư hỏng)

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dưỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm)

Các chú ý

- Sử dụng đúng dụng cụ tháo lắp (tháo ổ bi, phanh hãm)

- Nhẹ nhàng, tránh va chạm mạnh làm hỏng các bánh răng và bộ đồng tốc (có các chi tiết làm bằng đồng)

- Lắp đầy đủ các đệm và đúng vị trí

II quy trình bảo dưỡng hộp số

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Tra mỡ bôi trơn

- Thay các chi tiết theo định kỳ ( ổ bi và đệm)

7 Thay dầu bôi trơn

- Thay đúng loại dầu quy định

8 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Kiểm tra bên ngoài hộp số và dụng cụ, thiết bị

- Thu dọn dụng cụ và vệ sinh công nghiệp