skkn phương pháp dạy học Hóa 8

skkn phương pháp dạy học Hóa 8 tham khảo

A- PHẦN MỞ ĐẦU I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Môn hóa học là bộ môn khoa học gắn liền với tự nhiên, đi cùng với đời sống con người Việc học tốt bộ môn hoa học trong nhà trường sẽ giúp học sinh hiểu rõ

về cuộc sống, những biến đổi về vật chất trong cuộc sống hàng ngày Từ những hiểu biết này hóa học giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sống trước những hiểm họa về môi trường do con người gây ra trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhằm tạo dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn

Môn hóa học là bộ môn khoa học nghiên cứu về chất, sự biến đổi về chất những biến đổi vật chất trong tự nhiên Ngày nay các nước trên thế giới, việc giảng dạy bộ môn hóa học rất được coi trọng Môn hóa học được đầu tư trang bị các thiết

bị dạy học đầy đủ, hiện đại, con người được bố trí phụ trách phòng thiết bị (đủ biên chế), phù hợp với mục tiêu, yêu cầu giảng dạy bộ môn, phù hợp cấp học, bậc học, đồng thời đội ngũ giáo viên được chuẩn hóa, được cập nhật thông tin đầy đủ, kịp thời Trong thực tế giảng dạy, với năng lực cụ thể của từng giáo viên, kỹ năng

sử dụng các phương pháp, phương tiện dạy học, đặc biệt là các thao tác thực hiện

kỹ thuật thực hành trong từng bài cụ thể: thí nghiệm chứng minh, thí nghiệm biểu diễn, thí nghiệm thực hành, chính nhờ những thao tác kỹ năng thực hiện đó đã giúp cho học sinh nắm chắc kiến thức lý thuyết một cách chủ động, sáng tạo và hứng thú Đó chính là bản sắc riêng của từng thầy cô giáo, tựu chung lại là giúp cho học sinh nắm kiến thức nhanh nhất, sâu sắc nhất, chủ động nhất Bộ môn hóa học là bộ môn được coi là bộ môn khó đối với học sinh, nhưng nếu tạo cho học sinh hứng thú khi học bài trên lớp thì việc học môn hóa học lại trở nên nhẹ

nhàng bằng cách cho học sinh nắm chắc các kiến thức cơ bản, sát với thực tế đời sống, sản xuất, đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của nhu cầu lao động sản xuất và tiếp tục học lên cao của học sinh Vì vậy người giáo viên đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong chất lượng giảng dạy nói chung, trong giảng dạy bộ môn hóa học nói riêng

Từ khi thay sách cho đến nay các nhà nghiên cứu cùng với tất cả các thầy có giáo đang trực tiếp tham gia giảng dạy tích cực nghiên cứu tìm ra các phương pháp, các kĩ thuật dạy học mới nhằm giúp học sinh lĩnh hội được một cách tốt nhất các kiến thức trong chương trình, với mục tiêu sau khi học thì học sinh phải có kĩ năng hành dụng, chính vì vậy mà các phương pháp và kĩ thuật dạy học đóng một vai trò rất quan trọng, nó giúp khai thác kiến thức một cách triệt để, giúp người học lĩnh hội nhanh nhất và nhớ lâu nhất những những kiến thức đã học Bên cạnh

đó thì các kĩ thuật dạy học cũng giúp nâng cao hứng thú học tập cho người học Trong suốt mấy năm qua các phương pháp dạy học và các kĩ thuật dạy học đã được triển khai rộng rãi, tuy nhiên việc áp dụng thành thạo, thành công các kĩ thuật dạy học là một việc còn nhiều hạn chế do điều kiện vùng miền, do sự chênh lệch

về nhận thức của học sinh chính vì vậy mà một số kĩ thuật dạy học sau khi triển khai thì không được các thầy cô áp dụng trong dạy học Từ những lí do trên tôi mạnh dạn trao đổi với bạn bè đồng nghiệp sáng kiến kinh nghiệm : " Kinh nghiệm

áp dụng kĩ thuật khăn trải bàn và kĩ thuật các mảnh ghép vào dạy học hóa học"

II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

1/ Mục đích nghiên cứu :

Phát hiện và tìm ra những bài học có thể áp dụng các kĩ thuật dạy học để khai thác kiến thức của bài

Tìm cách áp dụng các kĩ thuật khăn trải bàn và kĩ thuật các mảnh ghép vào bài học một cách hiệu quả nhất, phù hợp với điều kiện vùng miền và mức độ nhận thức của học sinh

2/ Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài qui định 3 nhiệm vụ lớn đối với người nghiên cứu:

Xác định về mặt cơ sở lí luận của vấn đề

Ứng dụng cụ thể trong thực trạng nghiên cứu

Đề ra giải pháp cụ thể cho vấn đề nghiên cứu

III/ ĐỐI TƯỢNG , PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu : học sinh trường PTDTBT THCS Nậm Tha khối 8 và

khối 9

Phạm vi nghiên cứu: chương trình hóa học khối 8 và khối 9 theo chuẩn kiến thức kĩ năng của bộ giáo dục

Thời gian nghiên cứu : Từ tháng 09 năm 2011 đến kết thúc học kì I năm học

2011 - 2012

B- NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

Căn cứ vào mục tiêu giảng dạy bộ môn hóa học ở trường THCS theo chương trình chuẩn kiến thức, kĩ năng.

1 Về kiến thức

* Học sinh có một hệ thống kiến thức phổ thông, cơ bản, ban đầu về hóa học bao gồm:

1.1 Hệ thống khái niệm hóa học cơ bản.

1.2 Các kiến thức cơ bản về một số hợp chất vô cơ, hữu cơ quan trọng.

* Học sinh có được một số kiến thức cơ bản, kỹ thuật tổng hợp về nguyên liệu, sản phẩm, quá trình hóa học, thiết bị sản xuất hóa học và bảo vệ môi trường

2 Về kỹ năng

* Học sinh có được một số kỹ năng phổ thông, cơ bản, thói quen làm việc khoa học đó là:

2.1 Kỹ năng cơ bản, tối thiểu làm việc với hóa chất, với dụng cụ thí nghiệm.

2.2 Biết cách làm việc khoa học, biết tổ chức hoạt động để chiếm lĩnh khoa học, kỹ thuật

2.3 Có kỹ năng giải các bài tập định tính, định lượng.

2.4 Biết vận dụng kiến thức.

3 Về thái độ, tình cảm.

3.1 Giáo dục học sinh lòng say mê bộ môn hóa học.

3.2 Học sinh có niềm tin về sự tồn tại và sự biến đổi vật chất, đả phá sự mê tín

dị đoan, thấy được sức mạnh của tri thức con người, đó chính là sức mạnh tiềm tàng của con người.

3.3 Học sinh có ý thức tuyên truyền, vận dụng những tiến bộ khoa học trong

đời sống hàng ngày.

3.4 Học sinh có những phẩm chất, thái độ cần thiết trong cuộc sống.

Trên cơ sở mục tiêu cụ thể của bộ môn hóa học cấp THCS đã xác định ở trên, kết hợp tình hình thực tế giảng dạy bộ môn hóa học cấp THCS trong giai đoạn cải

cách chương trình và thay sách giaó khoa, cùng với thực tế giảng dạy ở cơ sở

trường học, các điều kiện thiết yếu phục vụ công tác giảng dạy (Cơ sở vật chất,

trang thiết bị, đồ dùng dạy học, ) và trình độ dân trí của địa phương trường đóng,

đòi hỏi người giáo viên giảng dạy phải linh hoạt, sáng tạo, chủ động, kết hợp hài hòa giữa các nhóm phương pháp giảng dạy để hoàn thành bài giảng một cách hiệu quả nhất

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng :

Qua thực tế giảng dạy nhiều năm tại Văn Bàn nhiều năm tôi nhận thấy chất lượng giáo dục ngày càng được nâng lên, các phương pháp dạy học, các kĩ thuật day học được áp dụng khá rỗng rãi Tuy nhiên có một số kĩ thuật dạy học chưa được các thầy cô giáo thường xuyên sử dụng do gặp khó khăn về vùng miền, về mức độ nhận thức của học sinh, đặc biệt là kĩ thuật khăn trải bàn và kĩ thuật các mảnh ghép trong dạy học hóa học

Trong các giờ học hóa học ở bậc THCS các thầy cô giáo đã tích cực hướng dẫn, tổ chức cho học sinh tự nghiên cứu tìm tòi các kiến thức mới qua các phương pháp hoạt động nhóm, làm thí nghiệm Tuy nhiên việc kết hợp các phương pháp dạy học với các kĩ thuật dạy học thường chưa nhuần nhuyễn và hiệu quả chưa đạt

ở mức cao nhất, dẫn tới thời gian để củng cố lí thuyết cho học sinh qua việc làm bài tập còn ít do mất nhiều thời gian cho phần lí thuyết

CHƯƠNG III BIỆN PHÁP, GIẢI PHÁP

Trước hết giáo viên phải hiểu sâu một số vấn đề :

Kĩ thuật khăn trải bàn được tiến hành như thế nào? Kĩ thuật các mảnh ghép được tiến hành như thế nào? Những bài học nào có thế áp dụng các kĩ thuật trên để

có hiệu quả?

1 Kĩ thuật dạy học “khăn trải bàn”

Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:

a Cách tiến hành kĩ thuật “khăn trải bàn”

• Hoạt động theo nhóm (4 người /nhóm)

• Mỗi người ngồi vào vị trí như vẽ trên tấm khăn phủ bàn trên đây

Ý kiến chung của cả nhóm về

chủ đề

1 Viết ý kiến cá nhân

4 Viết ý

kiến cá nhân

2 Viết ý

kiến cá nhân

3 Viết ý kiến cá nhân

• Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…).

• Viết vào ô đánh số của bạn những điều bạn thích về câu hỏi (chủ đề) và những điều bạn không thích Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

• Khi mọi người đều đã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời

• Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn

• Cả nhóm quyết định lựa chọn một câu hỏi/chủ đề nghiên cứu

b Các nhiệm vụ trong nhóm

* Người quản gia:

• Bạn sẽ tìm hiểu xem nhóm cần những tài liệu gì và bạn có thể tìm những tài liệu đó ở đâu

• Bạn cần thu thập các tài liệu một cách nhanh chóng để nhóm có thể làm việc

• Trong quá trình nhóm làm việc, nếu cần tham khảo hoặc sử dụng thêm tài liệu nào, bạn là người duy nhất được phép đi lấy nó

• Khi nhiệm vụ của nhóm đã hoàn thành, bạn sẽ nộp bài tập nhóm cho giáo viên và trả các tài liệu đã lấy vào đúng chỗ ban đầu

* Người cổ vũ:

• Bạn sẽ động viên tinh thần của nhóm trước khi bắt đầu làm việc Ví dụ “Nào các bạn, chúng ta bắt đầu nhé!”

• Khi một thành viên trong nhóm gặp khó khăn, bạn sẽ khuyến khích họ, ví dụ như “Hãy cố gắng lên, tôi biết bạn có thể làm được”

• Khi cả nhóm đều gặp bế tắc, bạn có thể động viên tinh thần nhóm bằng những câu nói khích lệ “ Chúng ta có thể làm được, hãy cùng nhau suy nghĩ để tìm

ra cách làm”

* Người giữ trật tự:

• Bạn sẽ đảm bảo sao cho các thành viên trong nhóm không thảo luận quá to

• Nếu các thành viên trong nhóm tranh luận gay gắt, bạn có thể yêu cầu họ nói một cách nhẹ nhàng hơn

• Nếu nhóm của bạn bị các nhóm khác làm ảnh hưởng, bạn có thể là đại diện yêu cầu nhóm đó bình tĩnh và trật tự hơn

* Người giám sát về thời gian:

• Bạn sẽ phụ trách việc theo dõi đồng hồ để biết thời gian làm việc của nhóm

• Ngay từ khi bắt đầu làm việc, bạn sẽ thông báo với các thành viên thời gian cho phép

• Khi nhóm dành quá nhiều thời gian cho một bài tập, bạn cần thông báo với các thành viên trong nhóm, ví dụ như “Chúng ta phải chuyển sang câu hỏi khác thôi, nếu không toàn bộ bài tập sẽ không thể hoàn thành được”

• Trong quá trình thảo luận, bạn có thể thông báo về thời gian còn lại

• Khi thời gian cho phép gần hết, bạn cần thông báo với nhóm để hoàn thành bài tập

* Thư ký:

• Bạn sẽ chuẩn bị bút và giấy trong quá trình làm việc

• Ghi lại những câu trả lời đã được thống nhất trong nhóm một cách cẩn thận

và rõ ràng

* Người phụ trách chung:

• Bạn cần theo dõi để các thành viên đều ở tập trung làm việc trong nhóm

• Khi có thành viên nào trong nhóm thảo luận sang vấn đề không có trong bài tập, bạn phải yêu cầu họ quay trở lại nội dung làm việc

• Bạn cũng cần đảm bảo rằng khi một người trong nhóm trình bày thì các thành viên còn lại chú ý lắng nghe

• Bạn tạo điều kiện cho tất cả thành viên trong nhóm đều được trình bày và tham gia

• Khi nhóm mất đi sự tập trung, bạn cần động viên họ tiếp tục

c Một số bài học có thể áp dụng kĩ thuật khăn trải bàn:

c1: Hóa học 8: - Bài 22: Tính theo phương trình hóa học

- Bài 42 ; nồng độ dung dịch.

- Bài 24: Tính chất của oxi

- Bài 31: Tính chất, ứng dụng của hidro

- Bài 36: Nước

c2: Hóa học 9: - Bài 1: Tính chất hóa học của oxit

- Bài 3 : Tính chất hóa học của axit

- Bài 7: Tính chất hóa học của bazơ

- Bài 9 : Tính chất hóa học của muối

- Bài 16: Tính chất hóa học của kim loại

2 Kĩ thuật dạy học " Các mảnh ghép"

Kỹ thuật các mảnh ghép là kĩ thuật dạy học mang tính hợp tác, kết hợp giữa

cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự tham gia tích cực cũng như nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác

Cách tiến hành:

Vòng 1: Nhóm chuyên gia

Lớp học sẽ được chia thành các nhóm (khoảng từ 3- 6 người) Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ với những nội dung học tập khác nhau Ví dụ:

+ Nhóm 1: Nhiệm vụ A

+ Nhóm 2: Nhiệm vụ B

+ Nhóm 3: Nhiệm vụ C

Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu hỏi, chủ

đề và ghi lại những ý kiến của mình

Khi thảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trả lời được tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành chuyên gia của lĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm ở vòng 2

Vòng 2: Nhóm mảnh ghép

Hình thành nhóm mới khoảng từ 3-6 người (bao gồm 2 người từ nhóm 1;

1-2 từ nhóm 1-2; 1-1-2 người từ nhóm 3…), gọi là nhóm mảnh ghép

Các câu hỏi và câu trả lời của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

Khi mọi thành viên trong nhóm mới đều hiểu, được tất cả nội dung ở vòng 1 thì nhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhóm để giải quyết (lưu ý nhiệm vụ mới

này phải gắn liền với kiến thức thu được ở vòng 1)

Các nhóm mới thực hiện nhiệm vụ trình bày và chia sẻ kết quả

Một số lưu ý khi tổ chức dạy học theo kỹ thuật các mảnh ghép:

 Đảm bảo những thông tin từ các mảnh ghép lại với nhau có thể hiểu được bức tranh toàn cảnh của một vấn đề và là cơ sở để giải quyết một nhiệm vụ phức hợp ở vòng 2

 Các chuyên gia ở vòng 1 có thể có trình độ khác nhau, nên cần xác định yếu tố hỗ trợ kịp thời để tất cả mọi chuyên gia có thể hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1, chuẩn bị cho vòng 2

 Số lượng mảnh ghép không nên quá lớn để đảm bảo các thành viên có thể truyền đạt lại kiến thức cho nhau

 Đặc điểm của nhiệm vụ mới ở vòng 2 là một nhiệm vụ phức hợp

và chỉ có thể giải quyết được trên cơ sở nắm vững những kiến thức

đã có ở vòng 1 Do đó cần xác định rõ những yếu tố cần thiết về kiến thức, kĩ năng, thông tin,…cũng như các yếu tố hỗ trợ cần thiết để giải quyết nhiệm vụ phức hợp này

Nhằm nâng cao khả năng tự học, tự nghiên cứu của sinh viên, tạo ra đội ngũ giáo viên trong tương lai độc lập, sáng tạo Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải năng động hơn và biết kết hợp nhiều phương pháp:

 Trước khi lên lớp giảng viên phải giới thiệu trước cho sinh viên một số tài liệu có liên quan đến học phần mình giảng dạy để sinh viên có thời gian tìm kiếm và tự nghiên cứu

 Khoảng thời gian trên lớp giáo viên giao cho từng nhóm sinh viên một chủ đề nào đó để nghiên cứu kỹ Mỗi nhóm các sinh viên sẽ thảo luận tìm ra nội dung theo yêu cầu của giảng viên Phương pháp này giúp sinh viên rèn luyện cho sinh viên tính tự học, tự nghiên cứu và tự tin khi trình bày một vấn đề nào đó trước đám đông

 Khi sinh viên đã chuẩn bị tốt tâm thế học tập như tài liệu và nội dung bài học thì việc sử dụng kỹ thuật các mảnh ghép là khâu cuối cùng để các sinh viên có cơ hội nêu ý kiến của mình và ai cũng được tham gia vào nội dung của bài học hay một vấn đề mà giảng viên nêu ra Về phía giảng viên thì trong quá trình sử dụng các mảnh ghép phải dành thời gian theo dõi sinh viên thảo luận nhóm và trình bày kết quả, có như vậy thì người học có điều kiện trao đổi trực tiếp với giáo viên và ý thức rằng mình làm việc một cách nghiêm túc

* Một số bài học có thể áp dụng kĩ thuật các mảnh ghép

- Các bài về tính chất của các chất cụ thể

- Bài 9: Tính chất hóa học cảu muối

GIÁO ÁN MINH HOẠ Tiết 23 BÀI 17: DÃY HOẠT ĐỘNG HOÁ HỌC CỦA KIM LOẠI

Ngày soạn : 06/11/2011 Ngày giảng :10/11/2011

I/ Mục tiêu

1/ Kiến thức

- HS viết được dãy hoạt động hoá học của kim loại

- Hiểu được ý nghĩa của dãy hoạt động hoá học của kim loại

2/ Kỹ năng

- Vận dụng được ý nghĩa dãy hoạt động hoa học của kim loại để dự đoán kết quả phản ứng của kim loại cụ thể với dd axit, với nước và với dd muối

3/ Thái độ

- Cẩn thận, tiết kiệm

II/ Đồ dùng dạy học

1/ GV: + Dụng cụ : ống nghiệm, kẹp gỗ, cốc thuỷ tinh

Đinh sắt, dây đồng, lá đồng, Na

2/ HS : Ôn tập tính chất hoá học của kim loại

III/ Phương pháp, kĩ thuật dạy học

- Phương pháp làm thí nghiệm

- Phương pháp vấn đáp

- Kĩ thuật các mảnh ghép

IV/ Tổ chức dạy học

1/ ổn định tổ chức

2/ Kiểm tra ( 2 điểm) : ? Trình bày các tính chất vật lí của kim loại? Viết PTHH

minh hoạ?

3/ Bài mới:

- Giới thiệu bài ( 1 phút): SGK – tr.52

Hoạt động 1(28 phút)

TÌM HIỂU DÃY HOẠT ĐỘNG HOÁ HỌC CỦA KIM LOẠI

- Mục tiêu: HS hiểu được nguyên tắc của dãy hoạt động hóa học của kim loại Trình bày được dãy hoạt động hóa học của kim loại

- GV chia lớp làm 4

nhóm, giao cho mỗi

nhóm tiến hành một thí

nghiệm:

+ Nhóm 1: thực hiện

phản ứng giữa Fe và

- Các nhóm nhận dụng

cụ, hoá chất, tiến hành thí nghiệm

- Trong mỗi nhóm cử người ghi lại hiện tượng,

I/ Dãy hoạt động hoá học của kim loại được xây dụng như thế nào?