Đọc hiểu Tiếng hát con tàu

tượng sinh động cho cảm xúc chủ đạo của tác giả :Khát vọng lên đường đến với nhân dân, đất nước và...  + Thứ hai là sự thể hiện khát vọng của một công dân “ta” gắn với khát vọng của n

Đọc hiểu

TIẾNG HÁT CON TÀU

Chế Lan Viên

 I/Đọc văn bản

 II/Tìm hiểu chung :

 1/ Về nhà thơ Chế Lan Viên (1920- 1989

 * Trên cơ sở tiểu dẫn sgk, em hãy nêu

những nét chính về tiểu sử và thơ ca của Chế Lan Viên?

Chế Lan Viên là một nhà thơ nổi tiếng từ phong trào thơ mới và là một trong những nhà thơ hàng đầu của thơ ca Việt Nam từ sau cách mạng tháng Tám.

- Thơ Chế Lan Viên mang vẻ đẹp trí tuệ, song không tách rời tình

cảm và gắn bó với con người, cuộc đời thể hiện qua việc khai thác

hình ảnh mới lạ,tầng tầng, lớp lớp cùng với những tương quan đối lập giữa các sự vật , hiện tượng.

giữa các sự vật , hiện tượng

 2/Hòan cảnh sáng tác và xuất xứ của bàithơ:

tác trong hòan cảnh nào ?Xuất xứ của bài thơ?

 -Bài thơ “Tiếng hát con tàu” được Chế Lan Viên sáng tác vào năm 1960 Bài thơ được

lấy cảm hứng từ một sự kiện kinh tế – xã hội trong những năm 1958- 1960 : phong trào vận động người miền xuôi lên xây dựng kinh tế

 -Bài thơ được in trong tập “Aùnh sáng và

phù sa” ( xuất bản năm 1960 ).

 3/ Nhan đề- đề từ và bố cục của bài thơ :

tác giả?

nghĩa biểu tượng :

vọng lên đường.

nhân lên tành nhạc, là hành khúc lên đường say

mê, giục giã.

tượng sinh động cho cảm xúc chủ đạo của tác giả

:Khát vọng lên đường đến với nhân dân, đất nước và

 a2 Bốn câu đề từ :

bài thơ được tiếp tục thể hiện qua nội dung của 4 câu thơ này như thế nào?

“Tây Bắc”; nhưng lại ẩn dụ cho Tổ quốc bao la,

rộng lớn.

Tổ quốc – con người mang khát vọng mãnh liệt như

 a/ Như vậy, nhan đề và đề từ bài thơ có hai ý nghĩa :

 + Thứ nhất là bày tỏ tình yêu và khát vọng hòa nhập, cống hiến cho Tổ quốc, nhân dân của nhà thơ

 + Thứ hai là sự thể hiện khát vọng của một công dân (“ta”) gắn với khát vọng của người nghệ sĩ tìm về Tổ quốc như tìm về với ngọn nguồn sáng tạo nghệ

thuật chân chính

 b.Bố cục bài thơ :

chảy tâm trạng của nhà thơ được thể hiện qua những cung bậc nào của tiếng hát con tàu?

 - Bài thơ có thể chia làm 3 khúc hát :

 + Khúc hát 1 ( 2 khổ thơ đầu) : sự trăn trở, mời gọi của con tàu tâm hồn.

hoài niệm của con tàu tâm hồn khi trở về

Tây Bắc.

đường sôi nổi , say mê của con tàu tâm hồn

 III/ Giá trị đặc sắc :

 1/ Khúc hát 1: Sự trăn trở và lời mời

gọi của con tàu tâm hồn

 *Đọc 2 khổ thơ đầu và cho biết sự trăn trở và lời mời gọi của con tàu tâm hồn

được thể hiện thông qua những từ ngữ, hình ảnh nào của đọan thơ ?

 **Theo em, nét đặc sắc trong nghệ thuật biểu đạt của nhà thơ ở đây là gì?

 - Với nghệ thuật phân thân ( cách nhà thơ tự tách đôi dòng cảm xúc của mình) bằng cách tự vấn qua hàng lọat câu hỏi :

phán với mời gọi.

trí tuệ, ý chí khởi động cảm xúc cho con tàu tâm hồn trước giờ “lăn bánh” vào cuộc hành trình lớn lao và

2/ Khúc hát 2 - Những hoài niệm của nhà thơ về Tây Bắc :

 a. Những cảm xúc về mảnh đất và con

người:

 a1 Cảm xúc khái quát :

 * Về mảnh đất Tây Bắc:

h/ả thơ gợi tả về một mảnh đất đau thương anh dũng trong k/c nay đang được hồi sinh.

 @/

a/ Về nhân dân :

nai về suối cũ cỏ đón giêng hai

đứa trẻ thơ …gặp

chiếc nôi…gặp …

=> h/ả so sánh gần gũi, giàu ý nghĩa biểu

cảm Từ đó thể hiện niềm hạnh phúc mạnh mẽ của nhà thơ khi được trở về sống trong

vòng tay yêu thương của nhân dân.

a2.Những con người cụ thể :

- Nhớ anh du kích :nghèo khổ, giản dị,anh hùng

- Nhớ em liên lạc :nhanh nhẹn, thông minh.

- Nhớ mế : nhân hậu, ân tình.

- Nhớ em gái nuôi quân : dịu dàng, tha thiết.

a/ Nét đặc sắc về nghệ thuật biểu đạt :

 + Nghệ thuật liệt kê với những h/ả giản dị…

 + Cách xưng hô thân mật gần gũi, gắn bó …

 + Điệp từ “nhớ” như xoáy sâu vào quá khứ với tấm lòng biết ơn sâu nặng…

=> nhớ và biết ơn vô bờ về nhân dân anh hùng

b.Cảm xúc nâng lên thành những suy tưởng :

Hình ảnh thơ giàu sức liên tưởng và đậm tính triết lý – những triết lý được rút ra từ những cảm xúc và h/ả

cùng với cách diễn đạt giản dị, cô đúc nên không rơi vào khô khan mà tạo ấn tượng mạnh trong cảm xúc người

đọc.

một sức mạnh kỳ lạ : nó biến cái xa xôi thành gần gũi, biến cái vô tri thành vật có linh hồn

 Tóm lại:

phúc, lòng biết ơn sâu nặng của tác

với Tây Bắc , với nhân dân như tìm

phúc lớn lao và đó cũng chính là cội nguồn của sự sáng tạo nghệ thuật

 3/ Khúc hát 3 : Khúc hát lên đường

từ- tiếng gọi của đất nước hòa nhập với tiếng gọi bên trong tâm hồn của nhà thơ : thôi thúc, giục giã lên đường

 - Tiếng song ca ấy tạo nên lời thơ mời gọi gấp gáp ( Tình em…mong, tình mẹ… chờ… ) để biểu đạt niềm khao khát say mê, cháy bỏng được về Tây Bắc của nhà thơ

 - Kết thúc bài thơ là h/ả “Con tàu mộng

em…”

 là những hình ảnh biểu tượng cho niềm hạnh

với Tây Bắc- ( cũng là đất nước, nhân dân, là

tinh thần” mà con tàu tâm hồn của nhà thơ đã tới đích.

 IV/ TỔNG KẾT :

 - Tiếng hát con tàu là một bài thơ có sức

sống lâu bền bởi bài thơ không chỉ thể hiện : khát vọng lớn về với nhân dân, với đất nước mà còn ở sự gặp gỡ tuyệt diệu giữa tiếng gọi của đất nước với ý thức tự giác đóng góp để dựng xây đất nước của nhà thơ.

 - Aán tượng của bài thơ còn ở phong cách

nghệ thuật độc đáo của Chế Lan Viên qua sự sáng tạo hệ thống hình ảnh mới lạ, biến hóa tầng lớp cùng sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp cảm xúc với vẻ đẹp trí tuệ

 a/ Hướng dẫn học bài:

 - Nắm vững những kiến thức cơ bản về tác giả và mạch cảm xúc chủ đạo của bài thơ

 - Biết phân tích một đọan thơ, bài thơ để làm rõ được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đọan thơ.

 - Học thuộc những câu thơ, đọan thơ tiêu biểu