-HS : Giôn-xy cảm nhận đợc đã có một cái gì đó làm cho chiếc lá cuối cùng vãn còn đó để cho cô thấy mình yếu đuối nh thế nào.. - HS : Giôn-xy ngạc nhiên hết sức khi chiếc lá cuối cùng vẫ
Trang 1Tiết 29 – 30:
Chiếc lá cuối cùng
(Trích “Chiếc lá cuối cùng” – O Hen-ry )
a Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Khám phá những nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn Mỹ O Hen-ry,
rung động trớc cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả đối với những nỗi bất
hạnh của ngời nghèo
- Rèn kĩ năng đọc, kể chuyện diễn cảm, phân tích các nhân vật và tình huống truyện
A Các hoạt động dạy và học:
HĐ 1 : Kiểm tra bài cũ
- Chọn một đoạn khoảng 10 dòng liên quan đến hai
cây phong để đọc thuộc lòng
- Hình ảnh hai cây phong đợc miêu tả trong đoạn văn
em vừa đọc nh thế nào?
Lên bảng, trả lời câu hỏi
HĐ 2: Giới thiệu bài
Hôm nay, chúng ta sẽ học một tác phẩm văn học nớc
ngoài – văn học Mỹ “Chiếc lá cuối cùng” của nhà
văn O Hen-ry là một truyện ngắn viết về xã hội Mỹ
những năm cuối thế kỷ XI X, ngòi bút của nhà văn
h-ớng vào xây dựng đời sống tình cảm của những ngời
nghèo khổ, bất hạnh
HĐ 3 : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
GV: Dựa vào chú thích * SGK, em hãy giới thiệu vài
nét về tác giả, tác phẩm
HS: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- GV giới thiệu thêm về tác giả, tác phẩm
+ Chân dung nhà văn
+ Toàn bộ tác phẩm
HĐ 4 : Hớng dẫn đọc, tóm tắt, chú giải từ khó.
- Lu ý đọc đoạn cuối giọng cảm động, bùi ngùi
- GV tóm tắt toàn bộ tác phẩm
- Tóm tắt nội dung văn bản
Tóm tắt văn bản
( Chiếu phần tóm tắt văn bản)
- Giải thích từ “Kiệt tác”, “Vịnh Na-plơ”
GV:- Văn bản đã sử dụng phơngthức biểu đạt nào?
HS : Văn bản tự sự kết hợp miêu
tả và biểu cảm
I.Giới thiệu chung:
- Tác giả: O.Hen-ry ( 1862 – 1910 )
là nhà văn Mỹ O.Hen-ry luôn hứơng
về con ngời đau khổ với tấm lòng xót thơng và thông cảm Năm 1918, hội Nghệ thuật và khoa học ở Mỹ đã lấy tên ông làm giải thởng cho những truyện ngắn hay nhất trong năm
- Văn bản trích phần cuối tác phẩm cùng tên của ông
II.Đọc, tóm tắt, chú giải từ khó:
1.Đọc, tóm tắt:
2.Chú giải từ khó:
- Kiệt tác
- Vịnh Na-plơ
HĐ 5:Tìm hiểu chi tiết văn bản
GV:- Theo em, nhân vật chính trong văn bản là ai?
Vì sao?
GV:- Qua phần giới thiệu và đoạn trích, em thấy
Giôn-xy đang trong tâm trạng nh thế nào?
-HS : Giôn-xy là một hoạ sĩ trẻ, cha thành danh, xa
gia đình, mắc bệnh hiểm nghèo ( 10 phần chỉ còn cha
đợc 1 phần hi vọng)
không còn niềm tin vào sự sống của mình
III.Tìm hiểu văn bản:
1.Diễn biến tâm trạng Giôn-xy:
Trang 2GV:Tâm trạng của cô đợc thể hiện rõ nhất qua chi
tiết nào?
- HS :Nằm nhìn lá rơi và tin khi nào chiếc lá cuối
cùng rụng nốt thì cô cũng buông xuôi, lìa đời
đ ý nghĩ vớ vẩn, yếu đuối.
( Chiếu đoạn văn miêu tả cây thờng xuân)
GV:- Em có suy nghĩ gì về tâm trạng của Giôn-xy?
đ Tâm trạng: chán nản, tuyệt vọng của kẻ đợi giây
phút chia tay với cuộc đời,
GV:- Qua đó, em thấy cô là ngời nh thế nào?
- HS :Giôn-xy là ngời yếu đuối, tuyệt vọng, đáng
th-ng
GV: Ngày thứ nhất tỉnh dậy sau một đêm ma tuyết
phũ phàng, Giôn-xy đã có hành động gì?
- HS :Trời vừa hửng sáng, Giôn-xy ra lệnh cho Xiu
kéo mành lên, nhìn ra cây thờng xuân tìm chiếc lá
cuối cùng
- GV:Có điều gì bất ngờ xảy ra? Tại sao chiếc lá
không rụng lại là một điều bất ngờ?
- Vẫn còn một chiếc lá trên cây thờng xuân
GV:- Hình ảnh chiếc lá đợc tác giả đặc tả nh thế nào?
GV:- Tâm trạng của Giôn-xy lúc đó ra sao?
- HS :Tâm trạng:ban đầu, cô ngạc nhiên vì sau một
đêm ma gió phũ phàng, chiếc lá vẫn hiên ngang,
dũng cảm bám vào cành Sau một chút ngạc nhiên
Giôn-xy lại nhanh chóng trở về với ý nghĩ tuyệt vọng,
chán nản: rồi chiếc lá sẽ rụng đêm nay và rồi cô cũng
ra đi
GV:Dù vẫn tuyệt vọng, chán nản nhng một tia hy
vọng mong manh đã xuất hiện trong suy nghĩ của
Giôn-xy
GV:- Ngày hôm sau, trời vừa hửng sáng, Giôn-xy lại
yêu cầu Xiu kéo mành lên, hành động này thể hiện
suy nghĩ gì của Giôn-xy?
- HS :Giôn-xy lai yêu cầu kéo mành lênđ lạnh lùng,
thản nhiên đón chờ cái chết (nếu chiếc lá cuối cùng
không còn)
GV:- Tại sao sau khi nằm nhìn chiếc lá một hồi lâu,
Giôn-xy tự thấy mình là một con bé h?
-HS : Giôn-xy cảm nhận đợc đã có một cái gì đó làm
cho chiếc lá cuối cùng vãn còn đó để cho cô thấy
mình yếu đuối nh thế nào
GV:- Theo em, Giôn-xy đã cảm nhận đợc gì từ “chiếc
lá cuối cùng” vẫn còn đó?
- HS :Trong chiếc lá mong manh, nhỏ nhoi ấy có
chứa đựng một sức sống thật mãnh liệt, bền bỉ
GV:- Hành động sau đó của Giôn-xy nh thế nào?
Điều đó chứng tỏ tâm trạng của cô đã có sự chuyển
biến ra sao?
- HS : Giôn-xy ngạc nhiên hết sức khi chiếc lá cuối
cùng vẫn còn đóđ sự sống bắt đầu trở lại trong suy
nghĩ, cô tự nhận ra “muốn chết là một tội”, đòi ăn
cháo, uống sữa, soi gơng, ngồi dậy xem nấu nớng,
mơ ớc một ngày nào đó vẽ vịnh Na-plơ …
đ Tâm trạng: chán nản, tuyệt vọng
của kẻ đợi giây phút chia tay với cuộc
đời,
đ lạnh lùng, thản nhiên đón chờ cái
chết
đ tàn nhẫn với chính bản thân mình.
ớc muốn và sự quyết tâm, niềm khao khát muốn sống trở lại đ
Giôn-xy đã thoát khỏi tình trạng hiểm
Trang 3Tâm trạng chán nản, tuyệt vọng đã hoàn toàn biến
mất, thay vào đó là ớc muốn và sự quyết tâm, niềm
khao khát muốn sống trở lại
GV:- Vậy theo em, nguyên nhân nào khiến Giôn xy
khỏi bệnh?
+ Từ sự chăm sóc tận tình của Xiu
+ Từ chiếc lá cuối cùng không rụng
+ Từ tác dụng của thuốc men
HS :
* Giôn-xy thoát khỏi bệnh nguyên nhân chính từ ý
định sống cứ mạnh lên, ấm dần lên trong cơ thể cô ý
định đó đợc khơi dậy từ chính chiếc lá cuối cùng
mong manh mà kiên cờng, dai dẳng trớc bão tuyết,
thiên nhiên khắc nghiệt
GV:- Theo em, vì sao Giôn-xy lại có thể vợt lên cái
chết chỉ nhờ chiếc lá mỏng manh còn sống trên cây?
GV:ị Từ tình cảnh của Giôn-xy, ta có thể rút ra bài
học gì cho mỗi ngời trong cảnh ngộ bệnh tật hiểm
nghèo?
- GV:Sự thật chiếc lá cuối cùng đã rụng ngay trong
đêm ma bão đầu tiên, vậy ai đã vẽ chiếc lá trên tờng?
- GV: Chiếc lá cuối cùng đợc vẽ trong hoàn cảnh
nào? Vì sao lại vẽ trong hoàn cảnh khắc nghiệt vậy?
HS :
-ý định phải vẽ bức tranh lá để cứu sống Giôn xi
ngay sau khi biết đợc ý nghĩ tuyệt vọng của cô có lẽ
hình thành khi nói chuyện với Xiu
- Cụ lẳng lặng vẽ bức tranh lá trong một đêm ma
tuyết phũ phàng dới ánh sáng của cây đèn bão để
ngay sáng hôm sau Giôn xi còn nhìn thấy chiếc lá
cuối cùng trên cây và không còn tuyệt vọng nữa
- GV:Có thể gọi bức tranh là kiệt tác của cụ Bơ men
đợc hay không?
Vì sao?
HS :
+ Về nghệ thuật: rất đẹp, rất giống chiếc lá thật
+ Giá trị nhân sinh cao: cứu sống một mạng ngời,
làm thay đổi nhậnthwcs của con ngời về cuộc sông,
sự sống
+ Vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt, đánh đổi bằng một
giá quá đắt, cớp đi sinh mạng của cụ Bơ men quy
luật nghiệt ngã của nghệ thuật
- GV:Em có suy nghĩ gì về nhân vật này?
GV: Hãy tìm các chi tiết và phân tích tình cảm mà
Xiu dành cho Giôn xi?
-GV:Tại sao tác giả lại để cho Xiu kể cho Giôn xi
nghe về nguyên nhân dẫn đến cái chết của cụ Bơ
men? Qua đó ta hiểu rõ hơn gì về cô hoạ sĩ này?
HĐ 6: Tổng kết
nghèo, trở về với cuộc sống
ị Ngời ta có thể chữa bệnh cho mình bằng nghị lực, niềm tin, bằng tình yêu cuộc sống, bằng sự đấu tranh kiên cờng không gục ngã, không đầu hàng trớc bệnh tật.
2 Chiếc lá cuối cùng – kiệt tác của
cụ Bơ men:
- Chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác nghệ thuật của cụ Bơ men vì vừa có giá trị nghệ thuật , giá trị nhân sinh, vừa chứa đụng trong đó sự hi sinh cao cả của một nghệ sĩ
3 Nhân vật Xiu:
- Lo lắng cho bệnh tật và tính mạng của Giôn xi
- Không nản lòng trớc sự tuyệt vọng, chán nản của Giôn xi, động viên, an
ủi bạn
- Có thể cô phát hiện ra chiếc lá cuối cùng là giả nhng giấu bạn để cứu bạn III Tổng kết: ghi nhớ (SGK)
Trang 4HĐ 7: Hớng dẫn luyện tập.
Viết đoạn văn kể lại tâm trạng của Giôn-xy sau hai
ngày ma bão vẫn thấy chiếc lá thờng xuân cuối cùng
trên cây
Tiết 31:
Chơng trình địa phơng
Phần tiếng việt
A Mục đích cần đạt:
- Giúp HS hiểu đợc từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích ở địa phơng mình
- Bớc đầu so sánh các từ ở địa phơng với các từ ngữ ở địa phơng khác
B Chuẩn bị:
- Su tầm từ địa phơng
- Lập bảng đối chiếu từ ngữ đợc dùng ở địa phơng với từ toàn dân
C.Các hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
- Tình thái từ có chức năng gì trong câu?
- Chữa bài tập 4, 5
Hoạt động 2:
Bài tập 1: Tìm các từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt thân thích đợc dùng ở địa phơng em có
nghĩa tơng ứng với các từ toàn dân trong bảng
- HS điền vào bảng, gạch dới từ ngữ khác với từ toàn dân
- Nhận xét: hầu hết các từ đợc dùng ở địa phơng em (thủ đô Hà Nội) trùng với từ ngữ toàn dân vì thủ đô Hà Nội là trung tâm văn hoá, chính trị của cả nớc, ngôn ngữ thủ đô là ngôn ngữ chuẩn mực quốc gia
Hoạt động 3:
Bài tập 2: Su tầm một số từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích đợc dùng ở địa phơng
khác
HS su tầm, kẻ bảng
Từ toàn dân
Cha
Mẹ
Bác (anh, chị của
cha, mẹ)
Anh cả
Từ Nam bộ
Ba, tía Má
Bác Anh hai
Trung bộ Bọ
Mệ, mạ Cậu Anh cả
Bắc ninh, bắc giang
Thầy
U, bu, bầm Bá
Anh cả
Hoạt động 4:
Bài tập 3: Su tầm thơ ca sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt.
- Công cha nh núi Thái sơn Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy ra
- Anh em nào phải ngời xa
Cùng nhung bác mẹ một nhà cùng thân
- Bầm ơi có rét không bầm (Tố Hữu)
Tiết 32:
Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
A Mục đích cần đạt:
Giúp học sinh:
- Nhận diện đợc bố cục các phần mở bài, thân bài, kết bài của một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Biết cách tìm, lựa chọn và sắp xếp các ý trong bài văn
B Các hoạt động dạy và học:
HĐ 1: Kiểm tra bài cũ
Trang 5- Có mấy bớc xây dựng đoạn văn tự sự
kết hợp miêu tả và biểu cảm?
- Chữa bài tập Sgk
HĐ 2: Hớng dẫn nhận diện dàn ý của
bài văn tự sự
-Đọc bài văn
+ Chỉ ra 3 phần của văn bản và nêu nội
dung từng phần? Kể sự việc gì? Nhân
vật? Ngôi kể?
+ Diễn biến câu chuyện đợc kể theo
trình tự nào? (mở đầu? đỉnh điểm câu
chuyện? Kết thúc ra sao?)
+ Chỉ ra các yếu tố tự sự, miêu tả và
biểu cảm trong bài văn?
Tìm chi tiết miêu tả và biểu cảm trong
bài văn
- Từ dàn ý bài văn “Món quà sinh nhật”
hãy nêu dàn ý của bài văn tự sự?
HS rút ra ghi nhớ
HĐ 3: Hớng dẫn luyện tập
Bài 1: Dựa vào văn bản “Cô bé bán
diêm” lập dàn ý cơ bản
Thảo luận, tự lập dàn ý
- Tìm các yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong bài văn?
Tìm các yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong bài văn
Gợi ý:
+ Miêu tả:
Ngọn lửa
Tuyết phủ…gió thổi
Mộng tởng mỗi lần diêm cháy sáng
+ Biểu cảm:
Cảm nghĩ sau mỗi lần bật diêm
I.Dàn ý của bài văn tự sự:
1 Tìm hiểu dàn ý của bài văn “Món quà sinh nhật”
a Mở bài: từ đầu…trên bàn
- Giới thiệu sự việc: nhận nhiều quà sinh nhật
- Nhân vật : tôi
- Hoàn cảnh câu chuyện: kỉ niệm ngày sinh nhật
b Thân bài: tiếp…không nói
Diễn biến câu chuyện
- Tôi vui nhng sốt ruột vì ngời bạn thân cha đến (biểu cảm)
- Trinh đến muộn, hiền lành, nhỏ nhẹ giải thích lí do (kể và tả)
- Trinh lấy hoa và cành ổi nhiều quả to tròn tặng Trang khiến trang bất ngờ, cảm
động, nhớ lại lần đến chơi nhà Trinh
- Trang hiểu ra tấm lòng bạn giành cho mình qua món quà bất ngờ
c Kết bài: còn lại
Cảm nghĩ của Trang về món quà, về ngời bạn
* Diễn biến câu truyện đợc kể theo trình
tự thời gian và hồi ức
2 Dàn ý bài văn tự sự:
ghi nhớ: Sgk
Dàn ý bài văn tự sự gồm 3 phần
Đa nội dung miêu tả, biểu cảm để dàn ý hoàn chỉnh
II Luyện tập:
Bài 1: Dàn ý văn bản “Cô bé bán diêm”
a Mở bài:
- Quang cảnh đêm giao thừa
- Nhân vật chính: cô bé bán diêm
- Sự việc: một mình đi ngoài đêm tối
b Thân bài:
- Lúc đầu do không bán đợc diêm nên: + Sợ không giám về nhà
+ Tìm chỗ tránh rét
+ Vẫn bị hành hạ đến nỗi hai bàn tay cứng đờ ra
- Sau đó em bật từng que diêm để sởi ấm cho mình
+ Bật que diêm thứ nhất nh thấy đang ngồi trớc lò sởi
Trang 6HĐ 4: Hớng dẫn về nhà.
+ Bật que diêm thứ hai thấy nh đang ngồi trớc bàn ăn…
+ Bật que diêm thứ ba thấy cây thông nô en…
+ Bật que diêm thứ t thấy bà hiên về… + Cuối cùng bật tất cả các que diêm còn lại để níu giữ bà
c Kết bài:
- Cô bé bán diêm đã chết vì giá rét trong
đêm giao thừa
- Ngày đầu năm mới, mọi ngời chỉ thấy thi thể em…