Mô - Đun Giáo Dục Sức Khỏe

Đồng thời, mô - đun cũng cung cấp ví dụ về các phương pháp giáo dụcsức khỏe, coi đây là một nội dung xuyên suốt chương trình giảng dạy thông qua việc tậptrung vào giáo dục sức khỏe như m

MÔ - ĐUN 8: GIÁO DỤC SỨC KHỎE

GIỚI THIỆU

Các vấn đề về phát triển, môi trường và sức khỏe có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Điềunày phản ánh mối liên kết phức tạp giữa các yếu tố xã hội, kinh tế, sinh thái trong việc quyếtđịnh mức sống và các khía cạnh phúc lợi xã hội khác ảnh hưởng tới sức khỏe con người.Môi trường an toàn và dân số khỏe mạnh là những tiền đề quan trọng cho một tương lai bềnvững

Tuy nhiên, vào đầu thế kỈ 21, giáo dục trẻ em và thanh niên trên thế giới lại bị ảnh hưởng bởicác điều kiện và hành vi làm suy giảm sức mạnh thể chất và tinh thần vốn tạo khả năng họctập cho họ Nghèo đói, suy dinh dưỡng, sốt rét, bại liệt và các lây nhiễm đường ruột, lạmdụng rượu và ma túy, bạo lực và chấn thương, mang thai ngoài ý muốn, HIV/AIDS và cáclây nhiễm qua đường tình dục chỉ là một số các vấn đề về sức khỏe mà chúng ta phải đốimặt Do đó, các nhà hoạch định chính sách giáo dục và các giáo viên cần phải thúc đẩy cáchoạt động nâng cao sức khỏe để đạt được mục đích giáo dục Các trường học không chỉ nơihọc kiến thức mà đồng thời phải là nơi hỗ trợ cung cấp giáo dục sức khỏe và các dịch vụ y

tế thiết yếu (dựa theo “Nâng cao các kết quả học tập thông qua nâng cao sức khỏe và dinhdưỡng: Sử dụng phương pháp tiếp cận FRESH trong Kế hoạch hành động quốc gia vì mụctiêu giáo dục cho mọi người, UNESCO, 2001)

Mô - đun này sẽ giới thiệu chung về đặc điểm, tính chất tổng thể của sức khỏe và phong trào

y tế công cộng mới Đồng thời, mô - đun cũng cung cấp ví dụ về các phương pháp giáo dụcsức khỏe, coi đây là một nội dung xuyên suốt chương trình giảng dạy thông qua việc tậptrung vào giáo dục sức khỏe như một quá trình nhằm đạt mục tiêu con người khỏe mạnh,cộng đồng khỏe mạnh và môi trường tự nhiên trong lành

MỤC ĐÍCH

• Phân tích tính chất đa chiều của sức khỏe và quan điểm y tế công cộng mới;

• Nhận thức tầm quan trọng để có cách nhìn bao quát và tích cực về sức khỏe cho mộttương lai bền vững;

• Đánh giá đúng tác động của lây nhiễm HIV/AIDS đối với phát triển kinh tế xã hội vàcác vai trò của người giáo viên liên quan đến vấn đề này;

• So sánh các phương pháp tiếp cận giáo dục sức khỏe truyền thống với các phươngpháp mới (phương pháp FRESH và trường học nâng cao sức khỏe); và

• Xác định các sáng kiến thúc đẩy phương pháp giáo dục sức khoẻ mới (FRESH vàtrường học nâng cao sức khỏe)

CÁC HOẠT ĐỘNG

1 Phong trào y tế công cộng mới

2 Trang trại của Madlusuthe

3 Một quan điểm tổng thể về sức khỏe

4 Khởi động tiếp cận FRESH trong giáo dục sức khỏe

5 Trường học nâng cao sức Khỏe

6 Giáo dục phòng tránh HIV/AIDS

7 Hoạt động tổng kết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chief of State School Officers (2006) Assessment Tools for School Health Education:

Pre-Service and In-Pre-Service Edition, Health Education Assessment Project, Santa CruzCA

Davis, J and Cooke, S (2007) Educating for a healthy, sustainable world: An argument for

integrating health promoting schools and sustainable schools, Health PromotionInternational, 22(4), pp 346-53

Joint Committee on National Health Education Standards (2006) National Health Education

Standards: Achieving Health Literacy, American School Health Association, Kent,Ohio

Meeks, L., Heit, P and Page, R (2005) Comprehensive School Health Education: Totally

Awesome Strategies for Teaching Health, 5th edition, McGraw-Hill, New York

Queensland Government (2006) Health Promoting Schools Toolbox, Department of Health,

Health Promoting Schools – European Network

Health Promoting Schools – New Zealand

Health Promoting Schools – Scotland

Health Promoting Schools – South Africa

International Healthy Cities Foundation

Shape-Up Europe

The Healthy Schools Programme – UK

UNAIDS

UNICEF Skills-based Health Education Programme

World Health Organisation (WHO)

WHO Health Factsheets – Index

WHO Healthy Cities

WHO Health Promoting Schools

XÂY DỰNG MÔ - ĐUN

Mô - đun này do John Fien viết cho UNESCO và kết hợp một số tài liệu và hoạt động doHelen Spork và Rob O’Donoghue phát triển trong chương trình Giảng dạy vì một thế giớibền vững (Chương trình giáo dục môi trường quốc tế UNEP – UNESCO)

HOẠT ĐỘNG 1: Y TẾ CÔNG CỘNG MỚI

SỨC KHỎE LÀ GÌ?

Theo truyền thống, sức khỏe được định nghĩa là không có ốm đau Tuy nhiên, người ta cóthể nói rằng cách định nghĩa này tương tự như khi định nghĩa “hòa bình” là “không có chiếntranh” hoặc yêu thương là “không ghét bỏ”

Cũng như việc có thể nhìn nhận tích cực về hòa bình và tình yêu, chúng ta cũng có thể cómột quan điểm tích cực về sức khỏe Một quan điểm tích cực về sức khỏe như thế đã pháttriển qua hai thập kỉ qua từ các cuộc thảo luận quốc tế do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tổchức Quan điểm này thừa nhận một phương pháp tiếp cận với sức khỏe về mặt sinh thái –

xã hội, hơn là chỉ về mặt y sinh học

Do đó, WHO định nghĩa sức khỏe theo cách tích cực như sau:

Sức khỏe là một trạng thái khỏe mạnh hoàn toàn về mặt thể chất, tinh thần và xã hội –

và không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hoặc ốm đau.

Nguồn: Tổ chức Y tế thế giới

Quan điểm về sức khỏe với cách nhìn sinh thái - xã hội này được biết đến với tên “y tế côngcộng mới” Nó không chỉ nhìn nhận tích cực về sức khỏe mà còn nhìn rộng hơn, đa chiềuhơn

Hãy xác định sự khác nhau giữa quan điểm cũ hay cách nhìn hẹp về sức khỏe với quanđiểm rộng hơn của y tế công cộng mới

Quan điểm sinh thái - xã hội về sức khỏe không phủ nhận tầm quan trọng của việc chăm sócsức khỏe cơ bản Các báo cáo y tế thế giới hàng năm cho thấy, nhiều người trên thế giới,đặc biệt là trẻ em, vẫn đang gánh chịu nhiều căn bệnh mà nhẽ ra có thể phòng tránh được.Thực tế, các thống kê về tỉ lệ tử vong ở trẻ em cho thấy hai việc nguy hiểm nhất mà một đứatrẻ có thể làm tại hầu hết các khu vực trên thế giới là hít thở không khí và uống nước Đó làbởi các bệnh về hô hấp và tiêu chảy là hai nguyên nhân chính dẫn đến tử vong của trẻ emdưới 5 tuổi tại các nước phương Nam

Tương tự, WHO ước tính rằng 6 triệu người trên thế giới bị mù không thể cứu chữa do bệnhmắt hột, và có gần 150 triệu người trong tình trạng cần điều trị mắt khẩn cấp để phòng tránh

mù lòa Tuy nhiên, bệnh mắt hột là một loại lây nhiễm có thể phòng tránh, bệnh này do cácđiều kiện kinh tế - xã hội nghèo nàn gây ra chẳng hạn như tình trạng quá đông dân cư haynguồn nước và vệ sinh thiếu an toàn

Phương pháp tiếp cận Y tế Công Cộng Mới tập trung cả vào việc phòng tránh các bệnh tậtchứ không chỉ đơn thuần là việc điều trị Có nghĩa là, Y tế Công cộng Mới chú trọng đến cácbất bình đẳng về mặt kinh tế, các vấn đề về xã hội và môi trường gây ra bệnh tật – từ đó giảiquyết tận gốc nguyên nhân gây bệnh Điều này được thực hiện bằng cách thiết lập cácchính sách, dịch vụ và các chương trình giáo dục có thể ngăn chặn nhiều loại bệnh xảy rangay từ nơi phát sinh nguồn bệnh

Điều này không chỉ có lợi cho sức khỏe của cá nhân và cộng đồng (tính bền vững về mặt xã

hội), mà nó còn đóng góp vào tính bền vững về mặt kinh tế và sinh thái.

Phương pháp tiếp cận y tế công cộng mới giúp nâng cao tính bền vững về mặt sinh tháibằng cách tạo ra các điều kiện về không khí và nước sạch và quản lí rác thải hiệu quả Nóđóng góp vào tính bền vững về mặt kinh tế do việc phòng tránh bệnh tật có chi phí rẻ hơnnhiều so với điều trị thuốc và sử dụng các biện pháp y tế đắt đỏ

HOẠT ĐỘNG 2: TRANG TRẠI CỦA MADLUSUTHE

Hãy mở sổ tay học tập của bạn để bắt đầu hoạt động này.

Y tế công cộng mới nâng cao sức khỏe cho tất cả mọi người bằng giải quyết tận gốc nguyênnhân của bệnh tật được tìm thấy trong các điều kiện sống không lành mạnh Phương phápnày hiện đang được áp dụng rộng rãi – tại các làng mạc nông thôn và các thành phố, cácquốc gia ở cả phương Nam và phương Bắc, và trong các gia đình, trường học và nơi làmviệc

Hoạt động này nghiên cứu cách tiếp cận y tế công cộng mới đã được áp dụng để nâng caosức khỏe và các điều kiện sống trong một làng nhỏ tại Châu Phi Nghiên cứu trường hợp vềtrang trại của Madlusuthe tại Nam Phi (được phát triển bởi Hiệp hội giáo dục Share-Net)song các khái niệm và nguyên tắc lại phù hợp với nhiều nơi trên thế giới

Hãy nghiên cứu các điều kiện sống và sức khỏe trên trang trại của Madlusuthe

Câu hỏi 1: Kể tên năm vấn đề về xã hội và môi trường trên trang trại.

Câu hỏi 2: Xác định cách thức mà các vấn đề này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của Mba, Joe và các con của họ.

Câu hỏi 3: Khuyến nghị một hành động có thể được thực hiện để ngăn chặn hoặc khắc phục từng vấn đề sức khỏe này.

CÁC GIẢI PHÁP Y TẾ CÔNG CỘNG MỚI

Mba, Joe và các con của họ trong trang trại của Madlusuthe gần đây đã cùng những ngườihàng xóm của mình tham gia vào một hoạt động giải quyết vấn đề cộng đồng nhằm xử lí cácvấn đề về sức khỏe tại địa phương Các dự án mà họ phát triển được dựa trên các phươngpháp tiếp cận y tế công cộng mới

Hãy nghiên cứu các dự án y tế công cộng mới này và đánh giá các tác động của chúng lêntrang trại của Madlusuthe

Câu hỏi 4: Xác định hai vấn đề khác (mà bạn đã không phân tích trong các câu hỏi 1-3)

đã được chỉ ra trong các dự án y tế công cộng mới được thực hiện trên trang trại của Madlusuthe Phân tích các tác động về mặt sức khỏe và các giải pháp khắc phục cho các vấn đề này.

HIẾN CHƯƠNG BANGKOK

Bối cảnh toàn cầu về nâng cao sức khỏe đã thay đổi trong nhiều năm qua kể từ khi Hiếnchương Ottawa được ban hành Ví dụ, có những thách thức mới đối với sức khỏe như:

• Tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng bên trong một quốc gia và giữa cácnước với nhau;

• Các mô hình mới trong tiêu thụ và truyền thông;

• Biến đổi khí hậu; và

• Đô thị hóa nhanh chóng

Khi nhận thức được bối cảnh mới này, nâng cao sức khỏe trở thành một trọng tâm chính củacác Mục tiêu phát triển thiên niên kỉ (MDGs) Trong số tám mục tiêu MDGs, có tới bốn mụctiêu liên quan đến sức khỏe:

1 Xóa bỏ tình trạng nghèo đói cùng cực

• Giảm một nửa tỉ lệ người có mức sống dưới một đôla một ngày;

• Giảm một nửa tỉ lệ người bị đói

2 Giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ em

• Giảm hai phần ba tỉ lệ tử vong ở trẻ dưới năm tuổi

3 Nâng cao sức khỏe bà mẹ

• Giảm ba phần tư tỉ lệ tử vong ở bà mẹ

4 Chống HIV/AIDS, sốt rét và các bệnh khác

• Ngăn chặn và đối phó với sự lan tràn của HIV/AIDS;

• Ngăn chặn và đối phó với tỉ lệ mắc bệnh sốt rét và các bệnh có nguy cơ khác.Theo đó, Tổ chức Y tế thế giới đã thúc đẩy việc đưa ra một hiệp định mới, nhằm bổ sung vàxây dựng dựa trên các giá trị, nguyên tắc và các chiến lược hành động nhằm nâng cao sứckhỏe do Hiến chương Ottawa đề ra Hiến chương này được gọi là Hiến chương Bangkok và

đã được thông qua trong một hội nghị của nhiều chuyên gia thế giới tại Bangkok năm 2005.Hiến chương Bangkok gồm bốn cam kết chính:

1 Đưa vấn đề nâng cao sức khỏe vào chương trình nghị sự phát triển toàn cầu

2 Đưa vấn đề nâng cao sức khỏe trở thành một trách nhiệm cốt lõi đối với tất cả cácchính phủ

3 Đưa vấn đề nâng cao sức khỏe trở thành một lĩnh vực quan tâm chính trong cộngđồng và xã hội dân chủ

4 Đưa vấn đề nâng cao sức khỏe trở thành một yêu cầu đối với hoạt động có tráchnhiệm trong tổ chức, doanh nghiệp

HOẠT ĐỘNG 3: MỘT QUAN ĐIỂM TỔNG THỂ VỀ SỨC KHỎE

Hãy mở sổ tay học tập của bạn để bắt đầu hoạt động này.

Các dự án y tế công cộng mới được thực hiện tại trang trại của Madlusuthe là những ví dụ

về các sáng kiến sinh thái, kinh tế và xã hội đã đóng góp để tạo nên một quan điểm tích cực

Quan điểm tổng thể vế sức khỏe này có nghĩa là sức khỏe của con người, sức khỏe của

cộng đồng và sự khỏe mạnh của môi trường tự nhiên có liên hệ chặt chẽ với nhau - ở quy

mô địa phương, quốc gia và toàn cầu

Câu hỏi 5: Xác định các môn học ở trường đã giảng dạy về các khía cạnh khác nhau này của sức khỏe.

HIẾN CHƯƠNG OTTAWA

Các quan điểm tổng thể trong y tế công cộng mới đã phát triển qua hai thập kỉ qua, là kếtquả của hàng loạt các hội thảo của WHO Một trong các hội thảo quan trọng nhất được tổchức tại Ottawa, Canada, vào năm 1986

Hiến chương Ottawa được kí kết trong hội thảo này đã thống nhất rằng các điều kiện vànguồn lực căn bản cho sức khỏe bao gồm:

pháp (ví dụ như giao thông, môi trường, nhà ở, giáo dục, các dịch vụ xã hội) bởi

vì các quy định này đều ảnh hưởng đến sức khỏe

• Xây dựng quan hệ hợp tác giữa tất cả các chính phủ và các nhà hoạch địnhchính sách trong mọi lĩnh vực và ở mọi cấp độ để xem xét tác động đến sức khỏe

từ các quyết định của họ và xác định trách nhiệm của họ cho vấn đề sức khỏe

2 Tạo ra các môi trường hỗ trợ

• Nâng cao trách nhiệm cho tất cả các quốc gia, khu vực, cộng đồng và cá nhân đểquan tâm lẫn nhau và tới các môi trường tự nhiên của mình

• Bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như bảo vệ các môi trường tựnhiên và nhân tạo

• Tạo ra các điều kiện sống và làm việc đảm bảo, an toàn và thoải mái

• Ủng hộ lối sống lành mạnh

3 Tăng cường hành động cộng đồng

• Trao quyền cho cộng đồng

• Nâng cao sự tham gia của quần chúng và vai trò làm chủ và sở hữu của cộngđồng liên quan đến các vấn đề sức khỏe

• Cung cấp đầy đủ khả năng tiếp cận với thông tin, vốn và hỗ trợ

4 Phát triển các kĩ năng cá nhân

• Hỗ trợ phát triển cá nhân và xã hội

• Cung cấp thông tin, giáo dục và nâng cao các kĩ năng sống

5 Định hướng lại các dịch vụ sức khỏe

• Mở rộng vai trò của các dịch vụ sức khỏe từ tính chất thẩm quyền và cá nhân tớiviệc chia sẻ trách nhiệm và huy động tham gia đối tác vào vấn đề sức khỏe.Chuyển từ định hướng chữa bệnh và điều trị lâm sàng chiếm ưu thế sang địnhhướng chú trọng đến vấn đề phòng bệnh, tập trung vào các yếu tố về kinh tế,chính trị, xã hội và môi trường gắn liền với sức khỏe

HOẠT ĐỘNG 4: KHỞI ĐỘNG FRESH TRONG GIÁO DỤC SỨC KHỎE

Hãy mở sổ tay học tập của bạn để bắt đầu hoạt động này.

FRESH: TẬP TRUNG CÁC NGUỒN LỰC VÀO SỨC KHỎE HỌC ĐƯỜNG HIỆU QUẢ

Sức khỏe và dinh dưỡng tốt là các yếu tố đầu vào thiết yếu và đồng thời là đầu ra quantrọng của giáo dục cơ bản Trước hết, trẻ phải khỏe mạnh và được nuôi dưỡng tốt để thamgia đầy đủ và được hưởng mọi lợi ích giáo dục Các chương trình chăm sóc trẻ mầm non vàcác trường tiểu học khi nâng cao sức khỏe và dinh dưỡng cho trẻ em thì có thể nâng cao kếtquả học tập của học sinh, đặc biệt là học sinh nữ, và từ đó cho cả thế hệ trẻ em kế tiếp (dịchlại câu này) Hơn nữa, một môi trường trường học lành mạnh, an toàn và đảm bảo có thểbảo vệ trẻ em khỏi những nguy cơ về sức khỏe, lạm dụng và bị gạt ra ngoài lề

Các tổ chức quốc tế như WHO, UNICEF, UNESCO và Ngân hàng thế giới tin tưởng rằng cómột nhóm các chiến lược, biện pháp tiết kiệm chi phí để giúp các trường học trở nên lànhmạnh đối với trẻ em và từ đó đóng góp vào sự phát triển các trường học thân thiện với trẻ

em Các tổ chức này đã đưa ra một phương pháp tiếp cận mới tới giáo dục sức khỏe có tên

là FRESH (tập trung các nguồn lực vào nâng cao hiệu quả sức khỏe học đường)

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ FRESH

Việc đảm bảo cho trẻ em khỏe mạnh và có khả năng học tập là một nội dung chính trongmột hệ thống giáo dục tốt Điều này có liên quan đặc biệt tới những nỗ lực để đem giáo dụccho tất cả mọi người tại các khu vực thiếu thốn nhất Việc tăng lượng học sinh đăng kí đi học

và giảm số lượng vắng mặt cũng như bỏ học sẽ giúp có thêm nhiều trẻ em thiệt thòi nhất vànghèo đói nhất, mà phần lớn trong số đó là các bé gái, được tới trường Đây là những trẻ

em thường có sức khỏe kém nhất và suy dinh dưỡng nhất, và cũng chính là đối tượng đượchưởng lợi ích nhiều nhất về mặt giáo dục khi các em được nâng cao sức khỏe Xây dựngchương trình nâng cao sức khỏe học đường trong quan hệ hợp tác với cộng đồng là mộtbiện pháp tiết kiệm chi phí nhất để tiếp cận thanh thiếu niên và cộng đồng rộng lớn hơn Đâycũng là một biện pháp bền vững để thúc đẩy lối sống lành mạnh

Nâng cao sức khỏe và học tập của học sinh thông qua các chương trình sức khỏe và dinhdưỡng tại trường học không phải là một khái niệm mới Nhiều quốc gia có các chương trìnhsức khỏe học đường, và nhiều cơ quan đã có hàng chục năm kinh nghiệm trong hoạt độngnày Những kinh nghiệm chung này đưa đến một cơ hội hành động phối hợp thông qua quan

hệ đối tác giữa các cơ quan khác nhau nhằm xây dựng các chương trình sức khỏe họcđường có phạm vi rộng hơn và hiệu quả hơn Các chương trình sức khỏe học đường tốt sẽđóng góp vào sự phát triển các trường học thân thiện với trẻ em và do đó thúc đẩy giáo dụccho tất cả mọi người

TẬP TRUNG CÁC NGUỒN LỰC VÀO TRẺ Ở ĐỘ TUỔI ĐI HỌC

Khả năng một đứa trẻ phát huy hết tiềm năng bản thân hay không có liên quan trực tiếp đến

tác động tổng hợp của cả sức khỏe tốt, dinh dưỡng tốt và giáo dục phù hợp Sức khỏe tốt vàgiáo dục tốt không chỉ là mục đích, mà còn là phương tiện tạo cơ hội cho cá nhân có đượccuộc sống khoẻ mạnh và năng động Đầu tư vào sức khoẻ học đường là đầu tư vào tươnglai của quốc gia và vào năng lực của công dân quốc gia đó để đạt được thịnh vượng về mặtkinh tế cũng như xã hội Một chương trình sức khỏe học đường, vệ sinh và dinh dưỡng hiệuquả sẽ đem lại nhiều lợi ích, bao gồm:

• Đáp ứng trước một nhu cầu mới;

• Nâng cao hiệu quả của các đầu tư khác vào phát triển trẻ em;

• Đảm bảo các kết quả giáo dục tốt hơn;

• Đạt được bình đẳng xã hội lớn hơn; và

• Là một chiến lược chi phí hiệu quả

Câu hỏi 6: Những lợi ích nào trong phương pháp tiếp cận FRESH về sức khỏe học đường là quan trọng nhất trong trường của bạn? Tại sao?

MỘT KHUNG LÀM VIỆC FRESH CHO MỘT CHƯƠNG TRÌNH SỨC KHỎE HỌC ĐƯỜNG VÀ DINH DƯỠNG TỐT

Với những nỗ lực lớn hơn, khung FRESH là một điểm khởi đầu để phát triển nội dung sứckhỏe học đường tốt nhằm tạo dựng được thêm nhiều trường học thân thiện với trẻ em.Chúng ta đã có thể làm được nhiều hơn nữa, tuy nhiên nếu tất cả các trường học triển khaibốn chiến lược này thì sẽ tạo ra ngay một lợi ích lớn lao, và một nền tảng cơ sở để nhânrộng trong tương lai Cụ thể, mục đích được đặt ra là tập trung vào các chiến lược có khảnăng thực hiện ngay tại những trường học thiếu thốn nguồn lực nhất, và ở các khu vực nôngthôn vùng sâu vùng xa đi lại khó khăn cũng như các khu đô thị dễ dàng tiếp cận, nhằm củng

cố học tập thông qua nâng cao sức khỏe và dinh dưỡng

Bốn nội dung của khung FRESH cần phải được phổ biến đồng loạt, trong tất cả các trườnghọc, bao gồm:

• Các chính sách trường học liên quan đến sức khỏe

• Cung cấp nước và vệ sinh an toàn

• Giáo dục sức khỏe dựa trên các kĩ năng

• Các dịch vụ vệ sinh và sức khỏe dựa vào trường học

Câu hỏi 7: Xác định hai ví dụ về các chính sách, chương trình hoặc hành động hỗ trợ bốn nội dung của khung FRESH trong trường học của bạn.

Câu hỏi 8: Xác định hai ví dụ về các chính sách, chương trình hoặc hành động mà bạn

có thể thay đổi hoặc hoàn thiện để hỗ trợ tốt hơn từng nội dung của khung FRESH trong trường học của bạn.

MỘT MÔI TRƯỜNG HỖ TRỢ

Để thực hiện thành công bốn chiến lược cốt lõi trong khung FRESH, cần phải có một môi

trường thuận lợi Một môi trường thuận lợi bao gồm:

• Các quan hệ hợp tác hiệu quả giữa giáo viên và cán bộ y tế và giữa ngành giáo dụcvới các ban ngành y tế

• Các quan hệ đối tác cộng đồng hiệu quả

• Nhận thức và sự tham gia của học sinh

Nguồn: Tiếp nhận từ WHO, UNICEF, UNESCO và Ngân hàng thế giới (2000) Tập trung cácnguồn tài nguyên vào sức khỏe học đường hiệu quả: Một sự khởi đầu FRESH trong nângcao chất lượng và bình đẳng của giáo dục, Diễn đàn giáo dục thế giới, Dakar, Senegal (dịchlại câu này)

HOẠT ĐỘNG 5: TRƯỜNG HỌC NÂNG CAO SỨC KHỎE

Hãy mở sổ tay học tập của bạn để bắt đầu hoạt động này.

Trọng tâm nội dung truyền thống trong giáo dục sức khỏe bao gồm học tập về cơ thể conngười, dinh dưỡng thực phẩm, tầm quan trọng của công việc và luyện tập thể chất, các vấn

đề về hút thuốc, ma túy và rượu Những chủ đề này có vai trò rất quan trọng Tuy nhiên, chỉhọc về sức khỏe thôi thì chưa đủ

Để trở nên hiệu quả, giáo dục sức khỏe không chỉ dừng lại ở việc học về sức khỏe mà cầnbao gồm một phương pháp tiếp cận toàn thể trường học với các chương trình giảng dạychính thức và không chính quy

Đây là lí do tại sao WHO tập trung các chương trình giáo dục sức khỏe học đường của mìnhvào một chương trình có tên gọi là “Trường học nâng cao sức khỏe”

Các định nghĩa về trường học nâng cao sức khỏe khác nhau giữa các trường học, khu vực

và quốc gia tùy theo các nhu cầu và hoàn cảnh địa phương Tuy nhiên, nhìn chung, “Trườnghọc nâng cao sức khỏe” có đặc trưng là “một trường học liên tục củng cố năng lực của mình

để trở thành một môi trường lành mạnh để sống, học tập và làm việc”

“Một trường học nâng cao sức khỏe” có nội dung:

• Nâng cao sức khỏe và thúc đẩy học tập tốt thông qua mọi biện pháp

• Thu hút các nhân viên y tế và giáo dục, các giáo viên, hội liên hiệp giáo viên, học sinh, phụ huynh, các nhà cung cấp dịch vụ y tế và các cán bộ lãnh đạo cộng đồng cùng nỗ lực giúp trường học trở thành một nơi lành mạnh

• Nỗ lực nhằm cung cấp một môi trường lành mạnh, giáo dục sức khỏe học đường và các dịch vụ sức khỏe học đường cùng với các dự án trường học/cộng đồng và tiếp cận cộng động, các chương trình nâng cao sức khỏe cho cán bộ nhân viên, các chương trình an toàn thực phẩm và dinh dưỡng, các cơ hội giáo dục thể chất và giải trí, và các chương trình tư vấn, hỗ trợ xã hội và nâng cao sức khỏe tinh thần

• Thực hiện các chính sách và thực tiễn tôn trọng phẩm cách và sức khoẻ cá nhân, tạo nhiều cơ hội để phát triển, và công nhận những nỗ lực, dự định tốt cũng như những thành quả cá nhân

• Nỗ lực nâng cao sức khỏe của cán bộ nhân viên nhà trường, các thành viên gia đình

và cộng đồng cũng như học sinh; và hợp tác với các nhà lãnh đạo cộng đồng để giúp

họ hiểu về cách thức mà cộng đồng có thể đóng góp, hoặc gây tác hại cho sức khỏe

và giáo dục.

Nguồn: Tổ chức Y tế thế giớiNghiên cứu những điểm khác biệt giữa giáo dục sức khỏe học đường theo cách truyềnthống và các hoạt động của “Trường học nâng cao sức khỏe”, và đặc điểm của chương trìnhgiáo dục sức khỏe mà trường bạn thực hiện

Xem xét lại các kết quả đánh giá trường học của bạn:

Câu hỏi 9: Nêu ra ba điểm mạnh của trường học của bạn để thực hiện chương trình Trường học nâng cao sức khỏe.

Câu hỏi 10: Xác định ba lĩnh vực để đưa ra các sáng kiến mới hoặc củng cố lại các sáng kiến nhằm nâng cao tính tổng thể của giáo dục sức khỏe trong trường bạn.

HOẠT ĐỘNG 6: GIÁO DỤC PHÒNG TRÁNH HIV/AIDS

Hãy mở sổ tay học tập của bạn để bắt đầu hoạt động này.

AIDS là viết tắt của “hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải” Nó là tên của một loại bệnh

mà con người mắc phải ở các giai đoạn cuối của sự lây nhiễm do virus gây hội chứng suygiảm miễn dịch ở người (HIV) gây ra Hai loại bệnh này tuy khác nhau, song lại liên quanđến nhau; do đó chúng ta sử dụng thuật ngữ HIV/AIDS để đề cập đến cả hai trường hợpnày

Một người bị nhiễm HIV có thể vẫn có dáng vẻ và trạng thái khỏe mạnh tới mười năm hoặclâu hơn trước khi xuất hiện các dấu hiệu của AIDS Tuy nhiên, HIV sẽ từ từ làm suy yếu hệthống (miễn dịch) bảo vệ của cơ thể cho đến khi nó không thể nào chống lại được các lâynhiễm chẳng hạn như viêm phổi, tiêu chảy, u bướu và các bệnh khác Tất cả các bệnh này

có thể là một phần của AIDS Do không có khả năng chống lại bệnh, nên hầu hết ngườibệnh chết trong vòng ba năm kể từ khi xuất hiện các dấu hiệu của AIDS

HIV/AIDS là một mối lo ngại lớn cho các giáo viên và hệ thống giáo dục Trong những nămgiữa thập kỉ 80, khi mới chỉ bắt đầu lan tràn, HIV/AIDS được coi là một căn bệnh của ngườitrưởng thành, hầu hết là nam giới, những người rất dễ bị lây nhiêm do hành vi tình dục và

sử dụng ma túy Tuy nhiên, căn bệnh này nhanh chóng trở thành một đại dịch, và cả phụ nữ,thanh niên và thậm chí trẻ sơ sinh cũng bị lây nhiễm

Do đó, các giáo viên tại nhiều nơi trên thế giới hiện nay nhận thấy rằng họ đang giảng dạycho những thanh thiếu niên là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh, và có thể nhiều ngườitrong số các em đang có HIV dương tính Một số giáo viên thậm chí còn nhận thấy rằngmình đang giảng dạy cho nhiều trẻ em còn nhỏ tuổi nhưng sinh ra đã bị nhiễm bệnh Trênthực tế, các trường học tại một số khu vực trên thế giới đã báo cáo rằng số lượng học sinhtrong các trường học của họ đang giảm dần từ lớp 1 tới các lớp 2 và 3 do những học sinhnày thường chết ở độ tuổi lên bảy hoặc tám

Khi được phỏng vấn về chương trình này, một giáo viên tại Châu Phi đã cho biết:

Chúng tôi bắt đầu ở lớp Một với bảy lớp gồm 40 học sinh Thật buồn khi biết rằng chúng tôi sẽ chỉ còn năm, hoặc nhiều nhất là sáu lớp trong số đó khi chúng lên lớp

Ba Bạn có thể dạy điều gì cho một đứa trẻ mà bạn biết rằng em có thể sẽ không còn sống trong hai năm nữa? Và nhiều trẻ em khác đang xa lánh em bởi những nỗi sợ hãi không đáng có hay bởi vì những điều mà bố mẹ hoặc hàng xóm nói cho chúng biết? Tất cả những gì bạn có thể làm là yêu mến các em.

HIV/AIDS là một vấn đề cơ bản khiến các giáo viên thường cảm thấy bối rối liệu họ có thểlàm gì để giúp các học sinh của mình trong lĩnh vực giáo dục sức khỏe quan trọng này Tuynhiên, trong giới hạn khả năng và truyền thống văn hóa của mình, giáo viên có một vai tròrất quan trọng trong giáo dục sức khỏe phòng tránh Theo Tổng thư kí Kofi Anan đã cho biếttrong Báo cáo thiên niên kỷ trước Đại hội đồng vào năm 2000:

Tại rất nhiều quốc gia, sự im lặng đồng loạt của chính quyền về AIDS đã ngăn cản mọi người tiếp cận những thông tin mà hẳn đã có thể cứu sống họ Chúng ta phải trao quyền cho thanh niên để bảo vệ chính các em thông qua thông tin và một môi trường xã hội hỗ trợ giúp giảm khả năng dễ bị lây nhiễm của các em.

Nguồn: Báo cáo thiên niên kỉ trước Đại hội đồng, 2000