Mục tiêu bài học: Giúp học sinh nhận thức đợc: Những cải cách tiến bộ của Minh Trị Thiên Hoàng năm 1869 và thực chất cải cách 1868 là cuộc cách mạng t sản nhằm đa n-ớc Nhật phát triển nh
Trang 1Tuần 10.
Tiết 19: nhật bản cuối thế kỷ XIX dầu thế kỷ XX.
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh nhận thức đợc: Những cải cách tiến bộ của Minh Trị Thiên Hoàng năm 1869 và thực chất cải cách 1868 là cuộc cách mạng t sản nhằm đa
n-ớc Nhật phát triển nhanh chóng sang chủ nghĩa đế quốc
Hiểu đợc chính sách xâm lợc rất sớm của giới thống trị Nhật Bản cũng nh cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản Nhật Bản cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
Nhận thức rõ vai trò ý nghĩa tiến bộ của những cải cách đối với sự phát triển xã hội
Giải thích vì sao chiến tranh gắn liền với chủ nghĩa đế quốc Nắm vững khái niệm cải cách Biết sử dụng bản đồ để trình bày các sự kiện
B Chuẩn bị: Thầy soạn bài + bản đồ Nhật Bản, tranh ảnh, t liệu.
Trò học bài + đọc bài mới
C Tiến trình lên lớp: ổn định tổ chức.
Kiểm tra bài cũ:
Nêu qua quá trình xâm lợc của chủ nghĩa thực dân ở Đông Nam á
Bài mới
GV sử dụng bản đồ giới thiệu: Nhật
Bản là một quốc đảo nằm ở vùng Đông
Bắc á, trải dài theo hình cánh cung
gồm một đảo chính, diện tích = 374000
km2, tài nguyên nghèo nàn, cơ bản là
một nớc phong kiến nông nghiệp
( Nhìn vào lợc đồ Mỹ còn thấy Nhật
Bản không những là 1 thị trờng mà còn
là 1 bàn đạp để tấn công Triều Tiên và
Trung Quốc )
? Tình hình đó Nhật Bản cuối thế kỷ 19
có điểm gì giống với các nớc Đông
Nam á, Châu á
-> Chủ nghĩa t bản phơng Tây nhòm
ngó, xâm lợc, chế độ phong kiến Nhật
khủng hoảng nghiêm trọng
? Tình hình đó đặt Nhật Bản đứng trớc
yêu cầu gì
-> Hoặc tiếp tục chế độ phong kiến
mục nát làm miếng mồi cho chủ nghĩa
thực dân phơng Tây hoặc tiến hành cải
cách để thay đổi đất nớc
? Trớc tình hình đó Nhật Bản đã chọn
con đờng nào ? ( Duy Tân )
? Ai là ngời tiến hành cải cách
-> Minh trị
( có nghĩa là cai trị sáng suốt)
? Giới thiệu vài nét về Minh Trị
-> Lên kế nghị ngôi vua 1/ 1867 khi
mới 15 tuổi, Mút –su –hi –tô là một
ngời thông minh dũng cảm biết theo
thời thế, biết dùng ngời
? Quan sát H.48 em hãy mô tả lại bức
tranh
? Cuộc Duy Tân Minh Trị diễn ra vào
thời gian nào
I Cuộc Duy Tân Minh Trị.
-1/ 1868, cải cách Duy Tân Minh Trị
Trang 2? Nội dung cải cách chủ yếu là gì.
? Nhật Bản đã đánh đổ đợc giai cấp
nào ?( Giai cấp PK )
? NB đã tiến hành xây dựng hệ thống
giao thông ntn?( Hiện đại )
? Nhận xét của em về cuộc cải cách
này
( Trên tất cả các mặt )
? Nêu kết quả của cuộc Duy Tân Minh
Trị
? Vì sao Nhật không bị biến thành
thuộc địa hay nửa thuộc địa
Học sinh thảo luận
Đại diện nhóm trình bày
GV nhận xét
-> Cuộc cải cách Duy Tân đạt kết quả
Nhật khéo léo trong ngoại giao
? Duy Tân Minh Trị có phải là cuộc
cách mạng t sản không? Vì sao
-> Là cuộc cách mạng t sản, vì chấm
dứt chế độ phong kiến cải cách toàn
diện Mang tính chất t sản rõ rệt, thống
nhất tiền tệ , thống nhất thị trờng dân
tộc , xoá bỏ quyền sở hữu ruộng đất PK
Lập quân đội thờng trực theo nghĩa vụ
quân sự
? Vì sao cuộc Duy Tân Minh Trị cuốn
hút các nớc Châu á noi theo
Vì : NB là một nớc phát triển Kinh
tế , công thơng nghiệp phát triển nhất
Châu á , giữ vững đợc độc lập chủ
quyền trớc sự xâm lợc của các nớc
Ph-ơng Tây
? Liên hệ với cuộc Duy Tân theo tinh
thần Nhật ở nớc ta
-> ở Việt Nam vào thế kỷ XX, do các
sĩ phu yêu nớc tiến bộ Khởi xớng mà
tiêu biểu là Phan Bội Châu
? So với các cuộc cách mạng t sản ở
Âu Mĩ, cách mạng t sản ở Nhật có gì
khác
? Nhật chuyển sang CNĐQ trong điều
tiến hành trên các mặt:
+ Kinh tế: Xoá bỏ sự độc quyền của giai cấp phong kiến mở đờng cho chủ nghĩa thực dân phát triển
+ Chính trị - xã hội: Xoá bỏ chế độ nông nô Đa quý tộc, t sản hoá lên nắm chính quyền
+ Giáo dục: Chú trọng nội dung khoa học kỹ thuật, tiếp thu thành tựu của
ph-ơng Tây
+ Quân sự: Tổ chức và huấn luyện theo kiểu phơng Tây
* Kết quả :
-> Mở đờng cho chủ nghĩa t bản phát triển đa đất nớc Nhật thoát khỏi tình trạng bị biến thành thuộc địa
- Là cuộc CM do liên minh giai cấp quý tộc t sản tiến hành từ trên xuống, song có nhiều hạn chế
II Nhật Bản chuyển sang CNĐQ.
Trang 3kiện nào.
-> CNTB phát triển mạnh ở Nhật sau
cải cách Duy Tân 1868
? Sau chiến tranh Trung - Nhật tình
hình Nhật nh thế nào
? Vì sao kinh tế Nhật phát triển mạnh
mẽ
Học sinh thảo luận
Đại diện nhóm trình bày
GV nhận xét
->Tiền bồi thờng và của cải cớp đợc
? Chi tiết nào chứng tỏ Nhật đã tiến
sang CNĐQ
? Các biểu hiện đó có giống các nớc
Âu Mĩ không?
? Hãng Mit-s-bi-si có mặt tại Việt Nam
không; Kể thêm một số hãng khác: ->
Hon Da, National, Hitachi, Sam sung
? Chiến tranh xâm lợc của Nhật diễn ra
nh thế nào
? Quan sát H 49 theo dõi các kí hiệu
trên lợc đồ
? Em có nhận xét gì về phạm vi ảnh
h-ởng của Nhật đối với các nớc Châu á
- Ngày càng mở rộng chính sách xâm
lợc , bành trớng
Đối nội: Hạn chế quyền đân chủ
Đối ngoại: Xoá bỏ hiệp ớc bất bình
đẳng mà Nhật đặt ra cho các nớc láng
giềng, chiến tranh xâm lợc các nớc
? Nhận xét của em về CNĐQ Nhật ?
-> CNĐQ Nhật là CN đế quốc quân
phiệt, hiếu chiến
? CNTB phát triển , đời sống nhân dân
lao động Nhật Bản ntn?
- áp bức bóc lột nặng nề
? Trớc sự bóc lột đó nhân dân đã làm gì
? Đấu tranh
? Cuộc đấu tranh diễn ra nh thế nào, có
điều gì nổi bật
- Một số nghiệp đoàn ra đời
? Nhận xét về cuộc đấu tranh của công
nhân Nhật,
-> Diễn ra sôi nổi, dới nhiều hình thức
? Đấu tranh của công nhân có gì giống
với cuộc đấu tranh khác
Có sự lãnh đạo của Đảng xã hội dân
chủ
? Đảng XH Nhật đợc thành lập vào thời
gian nào
? Nêu những nhận xét của em về Nhật
Bản giữa thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
- Sau chiến tranh Trung - Nhật (1894-1895) kinh tế Nhật phát triển mạnh mẽ
- Hình thành các công ty độc quyền
- Thế kỷ XX Nhật đẩy mạnh chính sách xâm lợc và bành trớng
III Cuộc đấu tranh của nhân dân lao
động Nhật Bản.
- Bị bóc lột nặng nề, Nhân dân lao
động Nhật Bản đấu tranh
- 1901 , dới sự lãnh đạo của Ca- tai– a– ma Xen
- Từ 1906 phong trào CN phát triển mạnh mẽ hơn
* Nhật Bản là nớc PK, song nhờ thực hiện cải cách nên đã trở thành 1 nớc t bản , thoát khỏi số phận của 1 nớc
Trang 4thuốc địa và tiến lên CNĐQ.
- Cuộc đấu tranh của các tầng lớp nhân dân lao động đặc biệt là công nhân ngày một dâng cao
* Luyện tập:
? Nêu nội dung và ý nghĩa của cuộc Duy Tân Minh Trị
? Những sự kiện nào chứng tỏ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Nhật đã trở thành nớc đế quốc
Củng cố: GV khái quát toàn bài.
Bài về nhà: Học thuộc bài + trả lời câu hỏi bài 13.
D Rút kinh nghiệm:
Tiết 20: Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918).
A Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh nắm đợc: Chiến tranh thế giới là cách giải quyết mâu thuẫn giữa các nớc đế quốc với nhau và bản chất của đế quốc là gây chiến tranh xâm
l-ợc Bọn đế quốc ở cả hai phe đều đấu tranh gây chiến xâm ll-ợc Thấy đợc các giai
đoạn của cuộc chiến tranh cũng nh quy mô tính chất và những hậu quả tai hoạ của nó đối với xã hội loài ngời
Chỉ có Đảng Bôn sê vích Nga đứng vững trớc thử thách của chiến tranh và lãnh đạo GCVS cùng các dân tộc trong đế quốc Nga, thực hiện khẩu hiệu “ Biến chiến tranh đế quốc thành nội chiến CM” giành hoà bình và cải tạo XH
Phân biệt đợc các khái niệm chiến tranh chính nghĩa, chiến tranh phi nghĩa, chiến tranh chủ nghĩa và chiến tranh đế quốc Tin tởng vào sự lãnh đạo của ĐCS đấu tranh chống CNĐQ
B Chuẩn bị: Thầy: Bản đồ chiến tranh thế giới 1, tranh hình 50, 51.
Trò: Học bài cũ + đọc bài mới
C Tiến trình lên lớp: ổn định tổ chức lớp.
Kiểm tra bài cũ
? Nêu nội dung chủ yếu của cuộc Minh Trị Duy Tân
Bài mới
? Tình hình các nớc đế quốc cuối thế
kỷ XIX đầu thế kỷ XX nh thế nào
-> Sự phát triển không đồng đều làm
thay đổi so sánh lực lợng giữa các nớc
đế quốc
? Từ đó dẫn đến mâu thuẫn gì giữa các
nớc đế quốc
? Giữa các nớc đế quốc xảy ra vấn đề
gì
-> Tranh giành thị trờng và thuộc địa
? Thực tế đã diễn ra các cuộc đấu tranh
ntn (Mĩ -Tây Ban Nha; Anh - Bô ơ;
Nga - Nhật)
I Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh.
- Mâu thuẫn giữa các nớc đế quốc
Trang 5GV: Từ đó mâu thuẫn giữa các nớc đế
quốc càng trở nên gay gắt
? Mâu thuẫn đó dẫn đến điều gì xảy ra
trong các nớc đế quốc
? Hai khối này bao gồm những nớc
nào
? Hai khối này đều có hành động
chung gì
-> Ráo riết chuẩn bị chiến tranh
? Vì sao các nớc đế quốc ráo riết chuẩn
bị chiến tranh
-> Mong muốn làm bá chủ thế giới,
thanh toán địch thủ của mình để chia
lại thuộc địa
? Trớc tình hình đó sự việc gì xảy ra
-> Từ 1912 tình hình bán đảo Ban căng
căng thẳng thái tử áo - Hung bị khủng
bố
? Nguyên nhân chính nào đẫn đến
chiến tranh
? Chiến sự bùng nổ bởi sự kiện nào
-> áo - Hung tuyên chiến với Xéc bi,
Đức tuyên chiến với Nga, Pháp; Anh -
Đức
? Tại sao áo - Hung tuyên chiến với
Xéc bi
-> Đây là nớc hiệp ớc, đợc khối hiệp ớc
ủng hộ
? Hiểu thế nào là tuyên chiến -> Chính
thức tuyên bố chiến tranh
GV treo bản đồ, hớng dẫn theo dõi
phần chú thích
? Nêu những nét chính về diễn biến
chiến sự ở giai đoạn 1
? Tình hình chiến tranh có gì thay đổi
GV: Lúc đầu chiến tranh chỉ diễn ra ở
các nớc Châu Âu, sau đó lôi kéo nhiều
nớc ở các châu lục tham gia, u thế lúc
này thuộc phe liên minh Các nớc đã sử
dụng nhiều vũ khí tối tân vào tham
chiến
? Việc sử dụng nhiều vũ khí chứng tỏ
mức độ của chiến tranh thế giới ntn
-> Mức độ rất ác liệt
Từ mùa xuân 1917 chiến sự chủ yếu
diễn ra ở mặt trận Tây Âu
? Chiến sự giai đoạn 2 chuyển biến ntn
? Giai đoạn 2 chiến tranh kết thúc ntn
-> 11/ 11/ 1918 chính phủ Đức ký hiệp
định đầu hàng không điều kiện, đến 11
giờ tra các hoạt động quân sự chấm dứt
(SGK)
? Nhận xét gì về chiến tranh thế giới
thứ nhất qua 2 giai đoạn
- Hình thành hai khối quân sự
- Khối liên minh: Đức, áo, Hung, Italia
ra đời năm 1882
- Khối hiệp ớc: Anh, Pháp, Nga hình thành năm 1907
-> Tranh giành thuộc địa, thị trờngvà các nớc đế quốc
II Những diễn biến chính của chiến sự
1 Giai đoạn thứ nhất (1914 -1916).
- Đức đánh Pháp
- Nga tấn công Đức
- 1916 giai đoạn cầm cự của cả hai phe
- Nhiều nớc ở châu lục khác tham gia
2 Giai đoạn thứ hai (1917 - 1918).
- Phe hiệp ớc phản công
- Phe liên minh thất bại đầu hàng
Trang 6-> Quy mô rộng, diễn biến phức tạp.
? Chiến tranh đã gây ra hậu quả gì
? Quan sát số liệu, nhận xét về hậu quả
của chiến tranh thế giới 1
-> Tàn phá khủng khiếp về ngời, của
cải, gây tổn hại to lớn về vật chất, tinh
thần
? Các nớc tham chiến có ảnh hởng gì
? Theo em vì sao phong trào đấu tranh
không ngừng phát triển
-> Lúc đầu chỉ có 5 quốc gia, sau lên
tới 38 nớc
? Cuộc đấu tranh mang tính chất gì
-> Là cuộc chiến tranh xâm lợc cớp
bóc, phản động
? Vì sao
-> Nhân dân gánh chịu hậu quả, lợi
nhuận, chiến lợi phẩm thuộc về các nớc
đế quốc
III Kết thúc chiến tranh thế giớ thứ I.
* Hậu quả:
- Gây tai hoạ cho nhân dân
- Đem lại lợi ích cho cácnớc đế quốc tham chiến thắng cuộc
- Chia lại bản đồ thế giới
- Thúc đẩy phong trào đấu tranh cho
CN phát triển
Củng cố: GV khái quát toàn bài.
Bài về nhà: Học bài + đọc bài mới.
D Rút kinh nghiệm: