Nội dung cơ bản: Miếng trầu bám rễ sâu vào cuộc sống người Việt Nam như thế nào?. Miếng trầu bám rễ sâu vào cuộc sống người Việt nam như thế nào?. Trong văn hoá cổ truyền việt nam, miế
Trang 1Đến với văn hoá Trầu cau
Trang 2Nội dung cơ bản:
Miếng trầu bám rễ sâu vào cuộc sống người Việt Nam như thế nào?
Miếng trầu tượng trưng cho cái gì?
Tục ăn trầu đã tồn tại ở Việt Nam và Đông Nam Á từ bao lâu?
Tương lai trầu cau sẽ ra sao?
Còn ở Việt Nam thì sao?
Sự tích trầu cau
Trầu được têm những hình gì?
Ai là người trồng cau nổi tiếng ở Tây nguyên?
Ai là người trồng cau nổi tiếng ở Hà Nội?
Đâu là xã duy nhất xuất khẩu cau ở Việt Nam?
Địa danh mười tám thôn vườn trầu nổi tiếng nay ra sao?
Ăn trầu có lợi gì cho sức khoẻ?
Mứt cau là mứt như thế nào?
Trang 3Miếng trầu bám rễ sâu vào cuộc sống người Việt nam như thế nào?
Ký ức về thời thơ ấu mà một nhà văn
Việt nam miêu tả dưới đây có thể tóm
lược toàn bộ vấn đề này như sau:
“Sau bữa cơm chiều, tôi thắp cây đèn
dầu giữa nhà rồi leo lên chiếc chõng
tre nằm đợi bà”
Bà tôi lom khom bê chiếc cơi trầu đi lại, trên chiếc cơi trầu là
mấy quả cau tươi,vài lá trầu không xanh mướt vừa hái ngoài
vườn xuống Bà chậm rãi cắt chũm cau, lược vỏ Tôi nhặt
những miếng vỏ cau xanh đều tăm tắp lúi húi đan một cái rổ
nhỏ xíu Thời gian như lắng vào đêm sâu thẳm Trong căm
nhà lá nhỏ nồng ấm vị trầu cau gợi một tình cảm tha thiết, tôi
nằm yên nghe bà kể chuyện sự tích trầu cau Cứ thế tôi lớn
lên, thấm đẫm trong hồn cả nền văn hoá trầu cau
Đến 5
Trang 4Miếng trầu tượng trưng cho cái
gì?
Trong văn hoá cổ truyền việt nam, miếng trầu tượng trưng cho tình yêu, hôn nhân, cúng lễ và các mối giao cảm xã hội Theo truyền thống, trong các cuộc tế lễ, hội
hè của người kinh không thể thiếu trầu cau Thường thì người ta để nguyên cả buồng cau và cả xấp trầu lên bàn
thờ Thuở xa xưa, người ta chỉ têm trầu mỗi khi cúng tổ
tiên những người đã khuất trong gia đình Các dân tộc khác ở Việt Nam cũng dùng trầu như người Mường, Thái,
Ê Đê…… Hình ảnh miếng trầu cũng xuất hiện trên sân khấu chèo truyền thống, như vở chèo “Quan âm thị kính”
Trang 5Tục ăn trầu đã tồn tại ở
Việt Nam và Đông Nam Á
từ bao lâu?
Từ thuở xa xưa người Kinh,không phân biệt nam
nữ đều đã ăn trầu Theo sách “lĩnh nam chích quái (tuyển tập chuyện lạ về nước Nam) thế kỷ XV,
sự tích trầu cau xuất hiện dưới triều Hùng Vương thứ III (thiên niên kỷ thứ I trước công nguyên) Ở phần lớn các nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, người ta tin rằng ăn trầu có thể duy trì lớp bảo vệ răng màu đỏ gạch Trầu cau mọc ở Ấn Độ(bán đảo Dekkan), ở Hoa Nam (miền nam sông Dương Tử), ở Đông Nam Á và hai quần đảo Thái Bình Dương là Micronesia và Melanesia.
Về 3
Trang 6Tương lai trầu cau sẽ ra sao?
Các nhà nghiên cứu văn hoá châu á ước tính có lúc số người ăn trầu trong khu vực nhiệt đới châu Á lên tới hàng mấy trăm
triệu Sức lôi cuốn của tập tục này đang
ngày một suy giảm cùng với xu hướng toàn cầu hoá Ngày nay người ta mong ước có được hàm răng trắng bóng,chứ không
muốn có cái miệng đỏ lòm quết trầu cùng hàm răng nhuộm đen nhưng nhức của một
người ăn trầu.
Đến 8
Trang 7Còn ở Việt Nam thì sao?
Quá trình hiện đại hoá và phương tây hoá diễn ra mạnh mẽ trên cả đất nước Việt nam trong suốt 80 năm thuộc địa của pháp từ cuối thế kỉ XIX cho đến cách mạng tháng 8 - 1945 Trong những năm
20 - 30 của thế kỉ XX y phục và diện mạo người Việt Nam đã trải qua nhiều đổi thay như: Cắt tóc thay vì búi tóc củ hành, để răng trắng thay cho răng đen….Trong thời kì này thế hệ trẻ, nhất là vùng đô thị, không còn ăn trầu nữa Ngày nay ở thành phố, rất ít người dưới 50 tuổi còn ăn trầu Nhưng ở nông thôn thì vẫn còn có
những người giữ thói quen ấy.
Trang 8Sự tích trầu cau
Ngày xưa, có hai anh em giống hệt nhau tên Tân và Lang,người anh đã có vợ còn người em thì chưa Do sự nhầm lẫn của người vợ nên người em chồng đã bỏ nhà ra
đi Người em đi mãi mà không biết đi về đâu cuối cùng người em đi đến một dòng sông, người em ngồi bên bờ và hoá thành tảng đá, người anh đợi mãi không thấy em về nên đi tìm, người anh cũng đến bên dòng sông mà em đã chết rồi cũng biến thành cây cau mọc bên tảng đá Vợ ở nhà cũng đi tìm chồng đến bên dòng suối vì kiệt sức chết biến thành cây trầu mọc quấn quanh thân cây cau.Thời gian sau,ở vùng đó xảy ra nạn hạn hán cây cối hoa màu cháy trụi chỉ có cây cau và trầu vẫn còn sống Vua Hùng nghe chuyện đến tận nơi xem thực hư và liền hái một quả cau và lá trầu nhai thử, nước bọt rớt từ miệng vua xuống
đá vôi lại có sắc đỏ Tập quán mời trầu trong đám cưới như là một biểu tượng của sự đoàn tụ xum vầy đến tận
Về 6 Đến 10
Trang 9Trầu được têm những hình
gì?
Hầu như ai trong chúng ta cũng đều nghe nói đến “trầu têm cánh quế”, “Trầu
têm cánh phượng”, vì cầu kỳ và tốn nhiều thời gian nên chỉ được têm vào những dịp
rất đặc biệt Trầu cánh quế đơn giản hơn
nên vẫn được têm để mời khách thân.
Trang 10Ai là người trồng cau nổi tiếng
ở Tây nguyên?
như không thích hợp với
đất cao nguyên, nhưng gia đình bác Ba Sanh ở huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng đã khéo trồng được một vườn cau đẹp trên đất núi Hai mươi năm trước, bác Ba Sanh (tên thật là Phan Tấn Sanh) mang hơn một trăm cây cau từ quê bác ở Quảng Ngãi lên trồng ở khu vườn của bác
ở Đức Trọng Hiện nay bác Ba Sanh và gia đình đã có thêm 300 cây cau non 7 - 8 năm tuổi Lớp cây cau này sẽ thay thế lớp cây cau sắp sửa phải đốn hạ.
Trang 11Ai là người trồng cau nổi tiếng ở
Hà Nội?
Đó là ông Nguyễn Quang Hiếu, một kỹ sư về hưu tại xã Đông Dư, huyện Gia Lâm, Hà Nội Cau cảnh đã trở thành một loại cây thịnh hành và sinh lời trong những năm gần đây một cây cau đẹp bán với giá khoảng 4
- 5 triệu đồng (khoảng 300$), còn vào mùa cưới một quả cau có khi lên tới 2000 - 3000 đồng (0,13 - 0,20$) Hiện tại ông Hiếu có cả một đồn
điền cau với hơn 20 cây giống cực tốt cho hàng nghìn trái cau và cây
giống mỗi năm Thêm vào đó, ông còn có hàng trăm cây cau giống 1
năm tuổi và hơn 100 cây vài ba năm tuổi
Trang 12Đâu là xã duy nhất xuất khẩu
cau ở Việt Nam?
Suốt một thập kỉ qua, xã Cao Nhân ở huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng (khoảng 100km về phía đông nam Hà Nội) là xã duy nhất
ở Việt Nam xuất khẩu cau Cau trồng ở xã này quả không to nhưng tròn trĩnh, vỏ xanh mỡ Nông dân Cao Nhân chọn giống kĩ lưỡng và dùng những kĩ thụât đặc biệt trồng cau để sao cho có thể thu hoạch cau đúng vào thời điểm cau cho giá cao nhất Sau
đó chế biến cau, rồi xuất khẩu sang Trung quốc giá một quả cau xuất khẩu có khi lên tới 900-1000 đồng (0,60-0,66$), đem lại
một món tiền lời hậu hĩnh cho người nông dân.
Đến 15
Trang 13Địa danh mười tám thôn vườn trầu nổi tiếng nay ra sao?
Nằm về phía tây ngoại thành thành phố Hồ chí Minh, từ ba trăm năm nay, mười tám thôn vườn trầu nổi tiếng là trung tâm trồng trầu lớn nhất không chỉ ở thành phố Hồ Chí Minh sầm uất mà còn trong khắp cả nước Vào những ngày đầu, phần lớn các hộ ở đây kiếm sống dựa vào nghề trồng trầu rồi đem
bán trầu tại chợ Sài gòn và Bến Nghé Vùng trồng trầu cau rộng đến nỗi
mãnh hổ thường ẩn náu,tấn công người đi bán trầu cau ngay trên đường ra
chợ, nên mới có thành ngữ “cọp dữ vườn trầu”
Đến thế kỉ XIX – XX nhiều nhóm khởi nghĩa lấy vườn trầu làm căn cứ chống Pháp, chống Mĩ Ngày nay diện tích trầu cau ngày càng thu hẹp vì khách mua
ngày càng thưa thớt Có lẽ rồi đây truyền thống trồng trầu cau ở 18 thôn
vườn trầu nổi tiếng sẽ trở thành dĩ vãng xa xưa
Trang 14Ăn trầu có lợi gì cho sức khoẻ?
nhẹ có thể làm sạch vòm miệng, làm ấm cơ thể và chữa được một số bệnh.
phần kháng sinh mạnh và có thể làm tăng huyết áp và giãn ngoại vi Trong y học dân tộc, lá trầu là một vị
thuốc quý trị bệnh cảm mạo và bỏng rất công hiệu
Ngoài ra, lá trầu còn giải được nhiều bệnh viêm nhiễm khác.
Trang 15Người Việt nam thường ăn cau tươi hoặc cau khô, nhưng bà con ở huyện Đông Sàng, xã Đường Lâm, tỉnh Hà Tây lại nấu cau lên rồi đem bọc với mía đường nguyên chất.
Bà con chọn buồng cau tươi, rửa sạch, luộc cau cho đến khi nước bay hơi tới xâm xấp buồng cau Sau đó họ cho thêm mật mía và các gia vị như thảo quả hoặc bột quế chi Họ để lửa liu riu liếm đáy nồi cho tới khi mật mía đặc bọc dính quả cau Sau đó họ phơi các cành cau ra ngoài cho khô ráo Người ta không róc vỏ cau, mà bổ thành từng miếng nhỏ.
Về Đầu