Chăm Sóc Cấp Cứu Bệnh Nhân

Vai trò của người điều dưỡng trong tình huống cấp cứu Tại Anh  Là các điều dưỡng chuyên ngành có khả năng đánh giá, chẩn đoán, can thiệp và điều trị một cách độc lập cho một loạt các ch

Chăm sóc điều dưỡng căn bản trong tình huống cấp

cứu

Ths Bùi Vũ Bình

Nội dung chính

 Vai trò của người điều dưỡng trong tình huống cấp cứu

 Quản lý cấp cứu cơ bản.

 Các kiểu băng, nẹp và băng treo.

 Hồi sức tim phổi

Vai trò của người điều dưỡng trong tình huống cấp

cứu

Tại Anh

 Là các điều dưỡng chuyên ngành có khả năng đánh giá, chẩn đoán, can thiệp và điều trị một cách độc lập cho một loạt các chấn thương hoặc tai nạn mà không cần chỉ định của bác sĩ Các vấn đề chính mà họ có thể can thiệp chủ động gồm: vết thương/tổn thương của da, cơ xương khớp, và một vài bệnh thông thường

Tại Mỹ

 Là một điều dưỡng thực hành cao cấp có khả năng đánh giá, chẩn đoán và điều trị một loạt các bệnh thường gặp, chấn thương và các tình trạng bệnh trong khoa hồi sức cấp cứu Họ được đào tạo nhiều kĩ năng y khoa và điều dưỡng như chụp X quang, dụng cụ soi đáy mắt, khâu vết thương, gây mê tại chỗ và vùng, chích và dẫn lưu áp xe, thông đường thở, cố định gãy xương tạm thời và với bột

Vai trò của người điều dưỡng trong tình huống cấp cứu

Tại Việt Nam:

 Chưa xây dựng quy chuẩn chung

Quản lý cấp cứu cơ bản

Quản lý cấp cứu cơ bản

Nguyên tắc cơ bản:

 Toàn diện - toàn cục của các mối nguy hại, tất cả các giai đoạn, mọi người liên quan và các hệ lụy liên quan đến

 Liên tục – dự đoán và xử lý các vấn đề phát sinh trong tương lai gần và xa, có phương án dự

phòng và đối phó với tình huống tương tự.

 Kiểm soát nguy cơ – nhận đinh, phân tích nguy cơ và đánh giá ảnh hưởng của các nguy cơ

 Lồng ghép – đảm bảo đồng bộ trong tất cả các mức độ điều hành và đối với từng thành tố trong cộng đồng

 Phối hợp –

 Điều phối – sự điều hành thống nhất và phù hợp

 Linh hoạt – sử dụng quy trình sáng tạo trong giải quyết các hậu quả của sự kiện cần cấp cứu

 Chuyên nghiệp –quy trình làm việc khoa học và căn cứ trên kiến thức chuyên sâu; dựa trên đào tạo, kinh nghiệm, quy chuẩn đạo đức, quản lý xã hội

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Mục đích:

 Đảm bảo nhân viên y tế và điều dưỡng sử dụng một cách hiệu quả tốt nhất, đánh giá cường độ chấn thương,

 Hữu ích tại các khoa cấp cứu:

+ Dễ bỏ sót các trường hợp khẩn nhưng ít có triệu chứng biểu hiện,nhất là khi có đông bệnh nhân

+ Một số bệnh cần khám trước vẫn phải xếp hàng

+ Dễ lẫn lộn,thân nhân bức xúc gây căng thẳng cho kíp trực

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Phân loại bệnh nhân - TRIAGE:

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Phân loại bệnh nhân – TRIAGE trong BV:

Quốc tế (Anh, Canada):

1 Yêu cầu đánh giá ngay lập tức, sơ cứu và điều trị sớm nhất có thể, chẳng hạn:

 Chấn thương nghiêm trọng.

 Gãy xương đùi.

 Suy hô hấp

 Các điều kiệm khác đe dọa tính mạng

2 Bệnh nhân cần được cấp cứu sớm nhất có thể: chẳng hạn như triệu chứng đột quỵ và đau ngực

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Phân loại bệnh nhân – TRIAGE trong BV:

Quốc tế (Anh):

3 Bệnh nhân có tình trạng cấp ít hơn

Điều kiện tinh thần ít nghiêm trọng hơn

Phụ nữ mang thai và lao động được phân loại vào mức độ 3

4 X-quang: Một gãy xương với những cơn đau nghiêm trọng là một điều kiện được phân loại là cấp 4.Vì X-ray là tài nguyên duy nhất cần thiết cho việc chăm sóc

5 Các triệu chứng như chảy máu mũi,sốt thấp cấp cằm dưới sự chăm sóc,mức độ phân loại 5

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Phân loại bệnh nhân – TRIAGE trong BV:

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Phân loại bệnh nhân - TRIAGE:

Ở Việt Nam

• Hô hấp “ ưu tiên cao nhất” : mặt,cổ,ngực,tim mạch,xuất huyết,chấn thương cổ

• Rất ưu tiên cao : sock, xuất huyết sau phúc mạc hoặc trong phúc mạc

• Ưu tiên cao: sọ,não,tủy sống,bỏng

• Ưu tiên thấp hơn: đường niệu-sinh dục,thần kinh ngoại vi,nẹp gãy xương tổn thương mô mềm.

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai)

+ Đánh giá cấp 1 (Primary survey): đánh giá ban đầu và đảm bảo các chức năng sống+ Đánh giá cấp 2 (Secondary survey): phát hiện và xử trí các tổn thương

+ Đánh giá cấp 3 (Tertiary survey): khám lại định kỳ theo dõi

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai)

Đánh giá đường thở:

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai)

Bất động cột sống cổ thẳng trục:

o Chấn thương đầu hoặc cổ

o Mất ý thức sau chấn thương

o Đau cổ

o Có triệu chứng thần kinh tương ứng với tổn thương tuỷ cổ

o Chấn thương trong hoàn cảnh: đâm xe, ngạt nước, va chạm khi chơi thể thao

 Kỹ thuật cố định: có thể dùng đai (nẹp) cố định cổ hoặc cố định bằng đặt túi cát hai bên cổ

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai)

2 Đánh giá và đảm bảo thông khí:

Phát hiện và xử trí ngay các tổn thương trong khoang ngực/ảnh hưởng thông khí đe dọa tính mạng; và

Đảm bảo nhịp thở về bình thường hoặc gần bình thường, lồng ngực di động tốt, bệnh nhân hết tím, và SpO2 > 95%

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

3 Đánh giá huyết động và cầm máu

Đánh giá tình trạng tưới máu và thể tích lòng mạch;

Khôi phục thể tích lòng mạch nếu có giảm thể tích lòng mạch;

Kiểm soát chảy máu; theo dõi và định kỳ đánh giá lại

(chi tiết trong slide sau)

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

3 Đánh giá huyết động và cầm máu

Nhanh chóng đánh giá: sốc, đe dọa sốc hay ổn định?:

o Quan sát toàn trạng và phát hiện chảy máu

o Mạch và tần số tim: giảm thể tích thường gây nhịp tim nhanh, tuy nhiên có thể không có nhịp nhanh tương ứng với giảm thể tích nếu có cường phó giao cảm, xúc cảm, đau hoặc có dùng thuốc gây nhịp chậm

o Da: hồng, ấm, khô hay nhợt,lạnh ẩm

o Thời gian phục hồi tưới máu mao mạch

o Huyết áp (huyết áp bình thường cũng không chắc chắn loại trừ khả năng huyết động bất

ổn và mất máu, do tụt huyết áp do mất máu thường chỉ xuất hiện khi mất trên 30% thể tích máu)

o Ghi ECG để đánh giá nhịp tim (nếu có loạn nhịp: chấn thương tim? Phân li điện cơ: ép tim, TKMF áp lực, giảm thể tích? Nhịp chậm: thiếu oxy máu, hạ thân nhiệt?

o Để giúp tìm kiếm nguồn gốc mất máu trong, có thể làm siêu âm định hướng nhanh

(FAST), ngoài ra còn có thể chụp xquang phổi, xquang khung chậu, chọc rửa ổ bụng, chụp CTscan bụng (nếu bệnh nhân ổn định)

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

4 Đánh giá tình trạng thần kinh

A- Tỉnh (Alert)

V- Đáp ứng với lời nói (Responds to voice)

P- Đáp ứng với đau (responds to Pain)

U- Mất ý thức (Unconscious)

Khám đồng tử (kích thước và phản xạ đồng tử với ánh sáng) Đánh giá và theo dõi điểm Glasgow

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

5 Đảm bảo thân nhiệt và bộc lộ để quan sát toàn thân

Cởi bỏ quần áo để dễ dàng cho thăm khám, tránh bỏ sót tổn thương

o Nếu bệnh nhân tỉnh và ổn định: sau khi khám xong có thể cho bệnh nhân mặc lại quần áo ngay

o Nếu bệnh nhân không ổn định, bất tỉnh: cắt bỏ quần áo, chú ý tránh làm tổn thương bệnh nhân cũng như cắt phải các đường truyền dịch…nếu có

- Sau khi cởi bỏ quần áo, cần phủ bệnh nhân bằng chăn ấm hoặc các tấm ga…để tránh mất nhiệt và đảm bảo kín đáo, riêng tư của bệnh nhân

Cần chú ý đo và theo dõi thân nhiệt thường xuyên

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

5 Theo dõi dấu hiệu sống

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

Hỏi bệnh:

AMPLE: Allergy, Medication, Past illness/pregnancy, Last meal, Events/Environment

Cơ chế chấn thương

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

Hỏi bệnh:

AMPLE: Allergy, Medication, Past illness/pregnancy, Last meal, Events/Environment

Cơ chế chấn thương

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

Thăm khám:

- Đánh giá đầy đủ các tổn thương, tránh bỏ sót

o Đầu: đồng tử, mắt (đáy mắt, nhãn cầu, thuỷ tinh thể), chảy dịch não tuỷ

o Lưng và cột sống (khi thăm khám cột sống lưng, phải đảm bảo giữ thẳng trục cột sống cổ.)

- Nên khảo sát tổn thương theo 5 vùng cơ thể cho dễ đánh giá và lên kế hoạch xử trí: 1) Đầu

và cổ; 2) Ngực; 3) Bụng; 4) Tiểu khung; 5) tứ chi

Quản lý cấp cứu cơ bản trong y học

Các bước chính trong triage (tại BV Bạch Mai):

Cấp cứu cơ bản trong chăm sóc sức khỏe

Hồi sức cấp cứu: là hồi phục và hỗ trợ các chức năng sống của một bệnh nhân cấp cứu nặng.

Cấp cứu cơ bản trong chăm sóc sức khỏe

Các biện pháp chung:

 Thăng bằng nước điện giải, kiềm toan

Chăm sóc dinh dưỡng và chống loét